Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn hay nhất năm 2023 cho các bạn học viên ngành đang làm khóa luận tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm khóa luận thì với đề tài Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Đầu tư công là động lực chủ chốt cho sự tăng trưởng và phát triển của quốc gia, tạo dựng nên cơ sở hạ tầng xã hội, hỗ trợ hoạt động của tất cả các thành phần kinh tế. Là một trong những chỉ tiêu quan trọng của Chính phủ với mục đích tạo ra lợi ích trong tương lai, đầu tư công thường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng đầu tư, chi tiêu của xã hội.

Đầu tư công tại Việt Nam nói chung và huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định nói riêng bao gồm đầu tư từ nguồn vốn của Nhà nước để thực hiện xây dựng, cải tạo, nâng cấp hệ thống giao thông, hệ thống thủy lợi, đầu tư phát triển khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo, y tế, văn hóa, thể thao, bảo đảm an ninh quốc phòng; đầu tư vào các lĩnh vực thu hồi vốn chậm và lợi nhuận thấp nhưng đem lại lợi ích cho người dân và xã hội; đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, cải thiện điều kiện sống nhân dân ở các vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa; đầu tư bảo vệ và cải tạo môi trường tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên. Đầu tư công cũng được Nhà nước sử dụng như một công cụ vĩ mô để thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm và bảo đảm an sinh xã hội. Chính vì tầm quan trọng của đầu tư công đòi hỏi cần phải có sự quản lý chặt chẽ trong lĩnh vực này. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Những năm qua, các cấp, các ngành huyện Hoài Nhơn đã có nhiều cố gắng trong chỉ đạo, điều hành, quản lý nhà nước về đầu tư công, tạo chuyển biến tích cực trong việc cải thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao đời sống nhân dân trong huyện. Tuy nhiên thực tế công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn còn nhiều bất cập như:

Quản lý và giám sát đầu tư công còn yếu kém, làm thất thoát vốn đầu tư, chưa đảm bảo được chất lượng và hiệu quả, phân cấp và sử dụng vốn chưa đi kèm với giám sát và kiểm soát. Công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán chưa thường xuyên, liên tục, công tác giám sát, đánh giá đầu tư chưa được coi trọng. Công tác giám sát nội bộ hiệu quả thấp. Bên cạnh đó, việc hoạch định chính sách và ban hành các văn bản pháp luật chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Văn bản chưa hoàn thiện và đầy đủ về quá trình đầu tư công từ nguồn vốn, chủ trương đầu tư, thẩm định nguồn vốn đối với các chương trình, dự án sử dụng vốn đầu tư công, lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch đầu tư, triển khai thực hiện kế hoạch, theo dõi, đánh giá cho đến công tác kiểm tra, thanh tra kế hoạch đầu tư công. Những tồn tại, hạn chế nêu trên có nguyên nhân khách quan, song chủ yếu vẫn do trình độ quản lý, năng lực tổ chức thực hiện dự án của một số chủ đầu tư còn yếu, ý thức trách nhiệm, tính quyết liệt của chủ đầu tư chưa cao, không thường xuyên theo dõi, giám sát, đôn đốc việc thực hiện dự án; công tác phối hợp giữa các cấp, các ngành trong việc giải quyết khó khăn, vướng mắc cho các dự án chưa thường xuyên, thông suốt; công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên, xử lý các vi phạm trong đầu tư công còn chưa nghiêm.

Sau một thời gian nghiên cứu, tìm hiểu và tôi lựa chọn đề tài “Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định” làm đề tài nghiên cứu luận văn tốt nghiệp thạc sĩ quản lý công, nhằm góp phần đánh giá thực trạng quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa công tác quản lý đầu tư công trong thời gian tới. Đây là vấn đề cấp bách phù hợp với nhiệm vụ chính trị, cải cách hành chính nhà nước hiện nay và thực tiễn địa phương huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>> Viết Thuê Luận Văn Thạc Sĩ Ngành Quản Lý Công

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Liên quan đến quản lý đầu tư công là vấn đề được rất nhiều cấp lãnh đạo, nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Đã có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu của nhiều tác giả dưới nhiều gốc độ khác nhau như:

Luận văn thạc sĩ kinh tế: “Quản lý đầu tư công trên địa bàn tỉnh Bình Định” của Nguyễn Thanh Minh – Trường Đại học Đà Nẵng (2011). Luận văn đi sâu phân tích cơ sở lý luận và thực trạng quản lý đầu tư công dưới góc độ quản lý về kinh tế, tính tới góc độ hiệu quả của mỗi dự án đầu tư mang lại, đồng thời đề ra các giải pháp để làm tốt hơn công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn.

Luận văn thạc sĩ kinh tế: “Hiệu quả quản lý đầu tư công tại Thành phố Hồ Chí Minh: Vấn đề và giải pháp” của Nguyễn Hoàng Oanh – Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh (2008). Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả quản lý đầu tư công đồng thời phân tích được thực trạng công tác quản lý đầu tư công tại Thành phố Hồ Chí Minh từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công dưới góc độ hiệu quả kinh tế.

Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế: “Quản lý đầu tư công từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại tỉnh Hà Nam” của Nguyễn Thụy Hải – Trường Đại học kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội (2014). Trong khuôn khổ luận văn này tác giả chỉ tập trung phân tích các dự án đầu tư có nguồn vốn từ ngân sách nhà nước và tập trung phân tích thực trạng các dự án đầu tư có nguồn vốn từ ngân sách nhà nước để đề ra các giải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý.

Một số bài viết được đăng trên các tạp chí chuyên ngành như:

Trần Kim Chung: “ Đổi mới quản lý đầu tư công từ góc độ tiếp cận phân tích hệ thống” – Tạp chí Quản lý Kinh tế số 75 (tháng 3+4/2016). Bài viết xem xét một cách khái lược về những vấn đề cơ bản về đổi mới đầu tư công. Đồng thời, phân tích thực trạng đổi mới đầu tư công tại Việt nam giai đoạn 2011-2015. Từ đó, đề cập đến triển vọng, thách thức, vấn đề đặt ra và kiến nghị giải pháp. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

T.S Nguyễn Minh Phong: “Nâng cao hiệu quả đầu tư công từ ngân sách nhà nước” – Tạp chí tài chính số 5/2013. Bài viết tập trung phân tích thực trạng phân cấp quản lý đầu tư công, tìm ra những bất cập nhằm đưa ra các giải pháp khắc phục những hạn chế và nâng cao hiệu quả đầu tư công từ nguồn ngân sách nhà nước.

Ths. Nguyễn Thị Kim Chung: “Thấy gì từ kinh nghiệm quản lý đầu tư công tại Trung Quốc và Brazil” – Tạp chí tài chính kỳ 1 tháng 4/2017. Bài viết tập trung nghiên cứu kinh nghiệm quản lý đầu tư công tại Trung qQuoocs và Brazil để rút ra những bài học cho quản lý đầu tư công tại Việt Nam và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công tại Việt Nam.

Mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý đầu tư công tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu trực tiếp về “Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định”. Do đó nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý đầu tư công trên địa bàn một huyện, từ đó đưa ra phương hướng và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý là công trình tôi lựa chọn làm đề tài luận văn cao học.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích: Luận văn nghiên cứu đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đầu tư công tại huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định.
• Nhiệm vụ:

Xây dựng và hoàn thiện khung lý thuyết về quản lý nhà nước đối với đầu tư công.

Phân tích, đánh giá thực trạng đầu tư công và quản lý đầu tư công tại huyện Hoài Nhơn. Từ đó tìm ra ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân hạn chế của công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện trong thời gian qua.

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tế đề xuất phương hướng và các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn cho những năm tiếp theo.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quản lý nhà nước đối với đầu tư công. Nghiên cứu dưới gốc độ chức năng quản lý, tập trung vào nội dung quản lý và các chủ thể tham gia vào quá trình quản lý đầu tư công.

• Phạm vi nghiên cứu: Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Về nội dung: Quản lý đầu tư công là một nội dung rất rộng, trong luận văn chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu là quản lý nhà nước nước đối với các dự án đầu tư phát triển sử dụng vốn ngân sách nhà nước, phân tích theo hướng chức năng quản lý nhà nước về đầu tư công của cơ quan quản lý nhà nước cấp huyện.

Về không gian: Luận văn nghiên cứu quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định.

Về thời gian: Nghiên cứu quản lý nhà nước về đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định giai đoạn từ 2012 -2016.

5. Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phương pháp phân tích, thống kê, so sánh, tổng hợp; kết hợp nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn.

Phương pháp thu thập số liệu: Các tài liệu, số liệu cần phải thu thập là: số liệu thống kê, báo cáo tổng kết, quy hoạch, sách, báo, tạp chí, internet…có liên quan đến hoạt động đầu tư công. Nguồn thu thập tài liệu là từ giáo viên hướng dẫn, thư viện trường các trường Đại học, thư viện, báo cáo của các các phòng, ban, các xã, thị trấn có liên quan đến đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Các nguồn tài liệu này cung cấp số liệu về cơ chế, quy mô, các hạng mục đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn, đây là cơ sở cho tác giả phân tích hiện trạng hoạt động đầu tư và quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Phương pháp tổng hợp xử lý thông tin: Các tài liệu thu thập được tiến hành chọn lọc, hệ thống hóa, sắp xếp phù hợp với nội dung của luận văn. Sử dụng các phầm mềm và ứng dụng để xử lý số liệu.

Phương pháp phân tích thông tin, so sánh. Trên cơ sở phân tích số liệu theo các tiêu chí, nội dung phù hợp với luận văn tác giả sẽ tiến hành so sánh qua các năm qua các nội dung để tìm ra những nét khác biệt trong công tác quản lý đầu tư công.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Ý nghĩa lý luận: Cung cấp, bổ sung thêm hệ thống cơ sở lý luận về quản lý đầu tư công để chính quyền địa phương có góc nhìn đầy đủ hơn về công tác quản lý nhà nước đối với đầu tư công.

Ý nghĩa thực tiễn: Góp phần cung cấp thêm những cơ sở thực tiễn cho chính quyền địa phương tham khảo, hoạch định chính sách nhằm hoàn thiện công tác quản lý đầu tư công phục vụ cho sự nghiệp phát triển vững mạnh của huyện Hoài Nhơn nói riêng và tỉnh Bình Định nói chung.

7. Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, kết cấu của đề tài gồm có ba chương:

• Chương 1: Cơ sở khoa học về quản lý đầu tư công
• Chương 2: Thực trạng quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn, Tỉnh Bình Định.
• Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định.

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG

1.1. Tổng quan về đầu tư công

1.1.1. Khái niệm đầu tư công

Thuật ngữ “investment – đầu tư” được hiểu là sự bỏ ra, sự hy sinh các nguồn lực hiện có, để tiến hành các hoạt động nhằm đem lại cho người đầu tư những kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra lúc đầu; các nguồn lực đã bỏ ra có thể là tài sản vật chất tiền bạc, tài nguyên thiên nhiên hoặc các tài sản vật chất khác và sức lao động.

Những kết quả nhất định được tạo ra, có thể là nhà máy, đường xá, kênh mương, cầu cống, hầm mỏ, trường học, bệnh viện,… hoặc các tài sản vật chất khác và những tài sản trí tuệ của con người, như trình độ văn hoá, nghiệp vụ, khoa học kỹ thuật được nâng cao làm tăng thêm năng lực sản xuất của xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.

Hiểu một cách cụ thể hơn, đầu tư là quá trình bỏ vốn bằng tiền hoặc tài nguyên thiên nhiên, nguyên vật liệu, sức lao động hoặc công nghệ sản xuất vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, đào tạo, văn hoá nghệ thuật,… nhằm nâng cao năng lực sản xuất hiện có, tính năng phục vụ (cả về số lượng và chất lượng), tạo thêm năng lực mới, thu lợi nhuận nhiều hơn và phục vụ đời sống, xã hội tốt hơn, đẩy nhanh sự tăng trưởng của cả nền kinh tế xã hội.

Đầu tư là hoạt động sử dụng các nguồn lực tài chính, nguồn lực vật chất, nguồn lực lao động và trí tuệ để sản xuất kinh doanh trong một thời gian tương đối dài nhằm thu về lợi nhuận và lợi ích kinh tế xã hội.[11]

Hiện nay khái niệm đầu tư công khá đa dạng và đứng ở những góc độ khác nhau có những cách tiếp cận khác nhau về khái niệm đầu tư công. Chẳng hạn, nếu xét theo nguồn vốn đầu tư thì bất kỳ khoản đầu tư nào, đầu tư vào đâu với mục đích gì đều là đầu tư công nếu nguồn vốn đầu tư là của nhà nước, tức là của chung, không của riêng cá nhân hoặc pháp nhân nào. Song, nếu xét theo mục đích đầu tư thì đầu tư công lại được hiểu là chỉ bao gồm đầu tư vào những chương trình, dự án phục vụ cộng đồng, không có mục đích thu lợi nhuận. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Đầu tư công được hiểu là đầu tư của khu vực nhà nước, không chỉ bao gồm đầu tư từ nguồn ngân sách của chính phủ mà còn của chính quyền địa phương, đầu tư từ nguồn trái phiếu chính phủ, tín dụng đầu tư qua kênh ngân hàng phát triển, và kể cả đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước.

Hội nghị quốc tế về đầu tư công do Ngân hàng thế giới tổ chức tại Hà Nội vào tháng 09/2010 có đưa ra khái niệm đầu tư công như sau: “Đầu tư công là sử dụng nguồn vốn nhà nước để đẩu tư vào các công trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế – xã hội không vì mục tiêu lợi nhuận và không có khẳ năng thu hồi vốn hoặc thu hồi vốn chậm”. [24]

Ở Việt Nam, thuật ngữ “đầu tư công” được sử dụng từ sau khi nhà nước chuyển sang nền kinh tế thị trường. Theo thống kê hiện nay, đầu tư công ở nước ta bao gồm:

• Đầu tư từ ngân sách (phân cho các Bộ ngành trung ương và các địa phương)
• Đầu tư theo các chương trình hỗ trợ có mục tiêu (thường là các chương trình mục tiêu trung và ngắn hạn) được thông qua trong kế hoạch ngân sách hằng năm
• Tín dụng đầu tư (vốn cho vay) của nhà nước có mức độ ưu đãi nhất định
• Đầu tư của các DNNN mà phần vốn quan trọng của doanh nghiệp có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước

Theo điều 4 Luật Đầu tư công số 49/2014/QH13: “Đầu tư công là hoạt động đầu tư của nhà nước vào các chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội và đầu tư vào các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế – xã hội”.[7]

Mặc dù có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm đầu tư công nhưng trong khuôn khổ luận văn này tác giả tập trung nghiên cứu theo khái niệm đầu tư công đã được đề cập trong Luật Đầu tư công 2014. Cụ thể trong luận văn này tác giả chỉ tập trung phân tích về 4 lĩnh vực của đầu tư công bao gồm:

• Thứ nhất, đầu tư chương trình, dự án kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội.
• Thứ hai, đầu tư phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội.
• Thứ ba, là đầu tư và hỗ trợ hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích.
• Thứ tư, là Đầu tư của Nhà nước tham gia thực hiện dự án theo hình thức đối tác công tư.

1.1.2. Vai trò của đầu tư công Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Một là, đầu tư công góp phần thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa, phát triển kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội: Đầu tư công đóng góp lớn vào tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế,… Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu thì đầu tư công càng nổi bật vai trò duy trì động lực tăng trưởng kinh tế thông qua các gói kích cầu của Chính phủ.

Hai là, đầu tư công góp phần định hình và phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội quốc gia.

Ba là, đầu tư công làm gia tăng tổng cầu của xã hội: Đầu tư công chiếm tỷ trọng lớn trong tổng đầu tư của toàn bộ nền kinh tế. Khi tổng cung chưa thay đổi, sự tăng lên của đầu tư làm cho tổng cầu tăng kéo sản lượng cân bằng và giá cân bằng cũng tăng.

Bốn là, đầu tư công làm gia tăng tổng cung và năng lực kinh tế: Đầu tư công làm tăng năng lực sản xuất làm tổng cung tăng và sản lượng tăng, giá giảm xuống cho phép tiêu dùng tăng. Tăng tiêu dùng lại kích thích sản xuất phát triển và làm kinh tế – xã hội phát triển.

Năm là, đầu tư công có vai trò như là khoản “đầu tư mồi”, tạo cú huých và duy trì động lực tăng trưởng. Đầu tư công định vị và củng cố nền kinh tế trong mối quan hệ của khu vực và quốc tế. Tạo niềm tin và động lực cho các nguồn đầu tư khác vào trong nước góp phần tăng trưởng kinh tế.

Sáu là, đầu tư công góp phần giải quyết việc làm, giảm thiểu tỷ lệ thất nghiệp, tạo việc làm và thu nhập cho toàn xã hội.

1.1.3. Quy trình xây dựng và thực hiện dự án đầu tư công

1.1.3.1. Định hướng đầu tư, xây dựng dự án, và sàng lọc bước đầu

Định hướng chiến lược đầu tư: Đây là xuất phát điểm của quy trình quản lý đầu tư công, được thể hiện qua chiến lược hay kế hoạch tổng thể do cấp quyết định cao nhất đề ra. Định hướng này giúp cho hoạt động đầu tư công của chính phủ phản ảnh được các ưu tiên của quốc gia, đồng thời cũng giúp cho việc xây dựng chương trình và ra quyết định đầu tư của các bộ – ngành và của các cấp chính quyền địa phương. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Xây dựng dự án đầu tư: Căn cứ vào định hướng chiến lược đầu tư, các bộ – ngành – địa phương xây dựng các hồ sơ dự án trong đó bao gồm các thông tin cơ bản như sự cần thiết, mục tiêu, các hoạt động chính, ngân sách dự toán, tiến độ thực hiện, kết quả kỳ vọng … của dự án.

Sàng lọc dự án bước đầu: Mục đích của bước này là đảm bảo dự án do các bộ – ngành – địa phương đề xuất đảm bảo thỏa mãn các điều kiện tối thiểu để có thể được xem xét ở các bước kế tiếp. Các điều kiện tối thiểu này bao gồm sự cần thiết, tính nhất quán đối với các ưu tiên của chính phủ, và sự phù hợp về tài khóa. Sàng lọc tốt ở khâu này sẽ giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực ở những bước sau.

1.1.3.2. Thẩm định dự án chính thức

Đánh giá tiền khả thi: Mục đích của bước này là xác định nhanh tính khả thi của dự án (chẳng hạn như thông qua phân tích nhanh về chi phí và lợi ích cũng như khả năng thu xếp tài chính) và nhận diện một số lựa chọn thay thế cho dự án trước khi tiến hành đánh giá khả thi đầy đủ.

Đánh giá khả thi: Dự án sẽ phải qua một quy trình và quy chuẩn thẩm định đầy đủ và nghiêm ngặt. Cụ thể là dự án sẽ được phân tích chi phí và lợi ích một cách chi tiết, được thẩm định tính khả thi về tài chính, kinh tế, và xã hội. Bên cạnh đó, dự án cũng phải được đánh giá cẩn thận về những rủi ro tiềm tàng, về tính bền vững, cũng như về tác động môi trường và xã hội. Chất lượng của đánh giá khả thi phụ thuộc vào động cơ, tính khách quan, năng lực, và chất lượng dữ liệu của tổ chức đánh giá.

1.1.3.3. Đánh giá độc lập đối với thẩm định dự án

Sự lạc quan thái quá và thiếu khách quan đối với các dự án đầu tư công – do xác định chi phí quá thấp và lợi ích quá cao – là hiện tượng phổ biến ở các nước đang phát triển. Chính vì vậy, luôn có nhu cầu kiểm tra tính chân thực và khách quan của hoạt động thẩm định dự án, đặc biệt là đối với những dự án lớn, hơn nữa lại do chính cơ quan thực hiện tự thẩm định. Trong trường hợp có nguy cơ xung đột lợi ích nghiêm trọng thì thậm chí nên sử dụng tư vấn độc lập ngay từ khâu thẩm định dự án.

1.1.3.4. Lựa chọn và lập ngân sách dự án Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Bất kỳ dự án đầu tư công nào đều là một bộ phận của kế hoạch đầu tư công tổng thể, vì vậy việc lựa chọn và lập ngân sách dự án phải được cân nhắc phù hợp với chu kỳ ngân sách (hàng năm, trung hạn, và dài hạn) để đảm bảo dự án phù hợp với ưu tiên và khả thi về mặt tài khóa trong từng chu kỳ ngân sách. Để đảm bảo tính công bằng và tăng cường hiệu lực giám sát sau này, các tiêu thức lựa chọn dự án phải được công khai. Đầu tư công hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào việc lựa chọn dự án tốt mà còn phụ thuộc vào chất lượng của hoạt động quản lý và bảo trì tài sản. Ngân sách chi thường xuyên vì vậy phải được điều chỉnh thích hợp để phản ánh những khoản chi mới phát sinh này.

1.1.3.5. Triển khai dự án

Sự thành công (hay thất bại) trong triển khai dự án phụ thuộc vào nhiều nhân tố, trong đó chắc chắn bao gồm (i) lựa chọn đúng dự án tốt; (ii) lập ngân sách chính xác; (iii) chuẩn bị các điều kiện cần về năng lực quản lý tài chính, tổ chức bộ máy và nhân sự, thu hồi đất; (iv) kế hoạch mua sắm máy móc, vật tư; (v) theo dõi và quản lý chi phí; (vi) quản lý các rủi ro phát sinh làm ảnh hưởng tới tiến độ và chi phí của dự án. Bản thân từng nhiệm vụ này đều rất phức tạp, vì vậy phải có những hướng dẫn cần thiết cho việc triển khai dự án. Về các mặt tổ chức, việc bố trí nhân sự, xây dựng bộ máy quản lý, dự kiến tiến độ v.v. tất cả phải được chuẩn bị kỹ càng và thực tế. Quy trình đấu thầu công khai, công bằng, và hiệu quả cũng cần được xây dựng và công bố. Cũng cần lường trước những cơ chế để ngăn chặn (hoặc ít nhất là giảm thiểu) nguy cơ tăng chi phí trong tương lai.

1.1.3.6. Điều chỉnh dự án

Trong quá trình triển khai dự án, có thể xuất hiện những tình huống mới ảnh hưởng đến thiết kế, tiến độ, hay chi phí của dự án. Vì vậy, hoạt động quản lý dự án cần có một sự linh hoạt nhất định để có thể ứng phó với những tình huống này. Tuy nhiên, để tránh khả năng những điều chỉnh này bị lợi dụng cũng như để giảm chi phí điều chỉnh, cần thực hiện thật tốt các khâu ở phía trước, đặc biệt là các khâu thẩm định, lựa chọn, ký kết hợp đồng mua sắm, lập kế hoạch và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai dự án. Đồng thời, hoạt động kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ cũng cần được thực hiện để có được bức tranh cập nhật về tình hình triển khai dự án, đặc biệt là về chi phí và lợi ích. Bên cạnh đó cũng cần có cơ chế để đình chỉ thậm chí hủy bỏ các dự án được phát hiện là kém hiệu quả và lãng phí.

1.1.3.7. Vận hành dự án

Sau khi dự án đầu tư công hoàn tất, cần phải có một quá trình (i) bàn giao dự án cho tổ chức vận hành; (ii) vận hành dự án; (iii) bảo trì, bảo dưỡng tài sản hình thành từ dự án; (iv) hạch toán chính xác và kịp thời những thay đổi về giá trị tài sản; (v) và đánh giá mức độ hữu dụng của dự án căn cứ vào chất lượng và số lượng dịch vụ nó mang lại.

1.1.3.8. Đánh giá và kiểm toán sau khi hoàn thành dự án

Đây là một khâu rất quan trọng nhưng lại hay bị bỏ qua. Mục đích chính của khâu này là đánh giá xem dự án có được triển khai theo đúng thiết kế, tiến độ và ngân sách dự toán, có chất lượng và kết quả đúng như kỳ vọng, và đạt được các mục tiêu đề ra ban đầu hay không. Một mục đích nữa của khâu này là so sánh dự án đang xem xét với các dự án tương tự khác trong nước và quốc tế, để từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho việc thiết kế và triển khai các dự án khác trong tương lai. Bên cạnh việc đánh giá này, dự án cũng có thể được kiểm toán (một cách chọn lọc) để đánh giá mức độ tuân thủ của dự án đối với hệ thống luật định về đầu tư công

1.2. Tổng quan về quản lý nhà nước đối với đầu tư công Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

1.2.1. Khái niệm và đặc điểm quản lý đầu tư công

Để hiểu rõ về khái niệm quản lý đầu tư công trước hết chúng ta sẽ tìm hiểu về khái niệm quản lý và quản lý nhà nước. Theo cách hiểu chung nhất thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Việc tác động theo cách nào còn tuỳ thuộc vào các góc độ khoa học khác nhau, các lĩnh vực khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu.

Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ tổ quốc Xã hội chủ nghĩa.[9]

Như vậy, quản lý nhà nước là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội. Quản lý nhà nước được xem là một hoạt động chức năng của nhà nước trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt quản lý nhà nước được hiểu theo hai nghĩa.

Hiện nay vẫn chưa có định nghĩa chính xác hoặc khái niệm cụ thể về quản lý đầu tư công song từ việc làm rõ khái niệm đầu tư công và quản lý nhà nước ở phần trên. Trong khuôn khổ luận văn này khái niệm quản lý đầu tư công được hiểu như khái niệm quản lý nhà nước đối với đầu tư công.

Quản lý nhà nước đối với đầu tư công là sự tác động mang tính tổ chức và quyền lực của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền lên các quan hệ xã hội trong lĩnh vực đầu tư công nhằm đảm bảo cho hoạt động đầu tư công diễn ra theo đúng quy định của pháp luật và nhằm đạt được mục tiêu đã xác định. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Quản lý nhà nước đối với đầu tư công là một quá trình từ việc xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động đầu tư công; tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về đầu tư công; Tổ chức thực hiện pháp luật đến việc tổ chức bộ máy cũng như thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về hoạt động đầu tư công.

Quản lý nhà nước đối với đầu tư công đó là sự tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý vào quá trình đầu tư bằng một hệ thống đồng bộ các biện pháp kinh tế – xã hội và tổ chức kỹ thuật cùng các biện pháp khác nhằm đạt được hiệu quả kinh tế – xã hội cao nhất trong điều kiện cụ thể.

1.2.2. Đặc điểm quản lý đầu tư công

Đầu tư công là loại hình đầu tư đặc thù, do đó so với các loại hình quản lý đầu tư khác, quản lý nhà nước đối với đầu tư công có những đặc điểm riêng, thể hiện trên các phương diện:

Thứ nhất, chủ thể quản lý là Nhà nước. Việc thực hiện quản lý nhà nước về đầu tư công là trách nhiệm của Nhà nước gồm các cấp, các ngành từ Quốc hội, Chính phủ, cơ quan tư pháp tới chính quyền địa phương các cấp. Các cơ quan này quản lý toàn diện quá trình đầu tư công với chức năng từ ban hành chính sách, cơ chế quản lý, hướng dẫn, đến hỗ trợ, kiểm tra, giám sát. Ngoài ra, khi quản lý đầu tư công, Nhà nước còn phải trực tiếp tổ chức hoặc uỷ quyền cho các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương. Các chủ thể này trực tiếp quản lý các dự án đầu tư ở tầm vi mô, chịu sự giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước cấp trên.

Thứ hai, đối tượng quản lý là toàn bộ các hoạt động liên quan đến quy trình đầu tư xây dựng các dự án đầu tư phát triển bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước từ khâu lập quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư, kết thúc đầu tư đưa vào khai thác sử dụng. Hiện nay, có sự phân cấp quản lý theo đối tượng cho các ngành, các địa phương.

Thứ ba, quản lý nhà nước về đầu tư công có nội dung rất rộng, bao gồm các khâu như xây dựng và chỉ đạo thực hiện chương trình, kế hoạch, chính sách về đầu tư công để huy động và điều tiết các nguồn lực cho đầu tư; ban hành, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định liên quan đến hoạt động đầu tư công; giải quyết các vướng mắc, yêu cầu của chủ đầu tư liên quan đến dự án đầu tư công; đánh giá hiệu quả đầu tư; kiểm tra, thanh tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về đầu tư công, việc tuân thủ quy hoạch, kế hoạch đầu tư đối với các cơ quan nhà nước và của chủ đầu tư; giải quyết khiếu nại, tố cáo của các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư công theo thẩm quyền; khen thưởng các tổ chức, cá nhân có thành tích trong hoạt động đầu tư công; xử lý vi phạm đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật; cung cấp thông tin phục vụ hoạt động đầu tư công; phát triển nguồn nhân lực liên quan đến quản lý đầu tư công; thực hiện quản lý nhà nước về hợp tác quốc tế liên quan đến đầu tư công…

Thứ, tư, mục tiêu của việc quản lý nhà nước đối với đầu tư công là đồng vốn phải được sử dụng một cách hiệu quả, với chi phí hợp lý và để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của đia được đầu tư.

1.2.3. Sự cần thiết quản lý đầu tư công Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Đầu tư công là động lực chủ chốt cho sự tăng trưởng và phát triển của quốc gia, dựng nên cơ sở hạ tầng xã hội, hỗ trợ hoạt động của tất cả các thành phần kinh tế. Là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất của Chính phủ, với mục đích tạo ra lợi ích trong tương lai, đầu tư công thường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng đầu tư, chi tiêu của xã hội. Chính vì đầu tư công có vai trò, ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của quốc gia, dân tộc, ảnh hưởng rất lớn đến quá trình phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương nên cần thiết phải có sự quản lý của các cơ quan nhà nước.

Thứ hai, đầu tư công là hoạt động đầu tư sử dụng vốn từ ngân sách nhà nước là do đó nhà nước cần phải quản lý vốn đó được sử dụng đúng mục đích, tránh lãng phí, tham ô, thất thoát. Đầu tư công là một trong nhưng lĩnh vực nhạy cảm và phức tạp và rất dễ phát sinh các tệ nạn tham ô nên nếu các cơ quan quản lý nhà nước quản lý một cách lỏng lẻo. Chính vì được đầu tư từ ngân sách nhà nước nên không những cần thiết phải có sự quản lý của các cơ quan nhà nước mà cần phải có sự quản lý chặt chẽ.

Thứ ba, Sự cần thiết phải quản lý nhà nước đối với đầu tư công xuất phát từ những hạn chế trong công tác quản lý đầu tư công còn gặp phải. Chính vì đang còn nhiều hạn chế trong công tác quản lý đầu tư công nên cần phải tăng cường sự quản lý của các cơ quan nhà nước nhằm khắc phục những hạn chế trong quản lý đầu tư công. Trong thời gian vừa qua, việc đầu tư công bằng các nguồn vốn của Nhà nước đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội. Nhiều công trình, dự án sử dụng nguồn vốn đầu tư công được đầu tư đã kịp thời giải quyết những yêu cầu bức thiết trong đời sống xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, do thiếu hệ thống pháp luật đồng bộ, đặc biệt là việc phân cấp quá rộng lại thiếu các chế tài và biện pháp quản lý giám sát, nên đã phát sinh nhiều tồn tại, hạn chế, như: phê duyệt chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư tràn làn không tính đến khả năng cân đối vốn, bố trí vốn dàn trải; dẫn đến thời gian thi công kéo dài, kế hoạch đầu tư bị cắt khúc ra từng năm, hiệu quả đầu tư kém và lãng phí nguồn lực của Nhà nước. Tình trạng thi công vượt quá vốn kế hoạch được giao, gây nợ đọng xây dựng cơ bản quá mức, gây áp lực đến cân đối Ngân sách nhà nước các cấp.

Với tình hình thực tế cùng những hạn chế, tồn tại trong quản lý đầu tư công hiện nay việc quản lý đầu tư công là hết sức cần thiết nhằm tăng cường quản lý sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước để hướng tới thực hiện mục tiêu đột phá xây dựng hạ tầng đồng bộ trong thời gian tới. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

1.2.4. Nguyên tắc quản lý đầu tư công

1.2.4.1. Nguyên tắc tuân thủ các quy định của pháp luật

Tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý đầu tư công. Hoạt động đầu tư ở Việt Nam được quản lý theo quy định của nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau. Trong đó, liên quan trực tiếp tới quản lý đầu tư công là các Luật: Đấu thầu, Đầu tư, Đầu tư công, Xây dựng, các nghị định hướng dẫn thi hành các luật nêu trên và một số nghị định khác của Chính phủ. Ngoài ra, quản lý đầu tư công còn liên quan tới nhiều luật như: Đất đai, Bảo vệ môi trường, Khoáng sản, Dầu khí, Thuế thu nhập doanh nghiệp… và các hệ thống văn bản hướng dẫn các luật này. Quản lý đầu tư công được thực hiện bởi chủ thể là các cơ quan quản lý hành chính nước, mà các cơ quan hành chính nhà nước hoạt động theo nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa, do đó quản lý đầu tư công đòi hỏi phải tuân thủ nguyên tắc tuân theo pháp luật. Trong quản lý đầu tư công, nguyên tắc tuân theo pháp luật thể hiện trên hai phương diện: Thứ nhất là, mọi công việc cần tiến hành trong hoạt động quản lý đầu tư công phải được thực hiện trên cơ sở những quy định của pháp luật hiện hành về quản lý đầu tư công. Thứ hai là không một cơ quan, tổ chức, cá nhân nào được can thiệp trái pháp luật về hoạt động quản lý đầu tư công. Trong  quá trình quản lý đầu tư công phải tuân thủ đúng những quy định của pháp luật, đảm bảo tính độc lập, nghiêm túc khi thực hiện những thủ tục cần thiết và trong phạm vi thẩm quyền cho phép.

1.2.4.2. Nguyên tắc phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội

Đây là một nguyên tắc quan trọng trong quản lý đầu tư công. Thực hiện tốt nguyên tắc này để đảm bảo đầu tư công đúng trọng điểm và phù hợp với chiến lược phát triển của đất nước tùy vào từng giai đoạn. Để địa phương phát triển một cách đồng bộ và bền vững thì hoạt động quản lý đầu tư công phải phù hợp với địa chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của đất nước của địa phương. Khi tính tới đầu tư công cần đặt trong tổng thể của tất cả các ngành, các lĩnh vực khác. Trong quy hoạch, kế hoạch triển khai cần phải thống nhất các mặt về kinh tế, xã hội, môi trường, tôn trọng chiến lược của quốc gia, vùng, lãnh thổ, địa phương, phát triển ngành lồng ghép trong chiến lược chung, lấy chiến lược tổng thể làm định hướng phát triển cho toàn ngành. Để đảm bảo nguyên tắc quản lý đầu tư công phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế xã hội thì các địa phương cần thực hiện đúng các hướng dẫn về lập các kế hoạch đầu tư công dài hạn, trung hạn cho phù hợp với chiến lược phát triển chung,

1.2.4.3. Nguyên tắc phân công quản lý và sử dụng nguồn vốn đầu tư công Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Thực hiện đúng trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân liên quan đến quản lý và sử dụng vốn đầu tư công. Phân công trách nhiệm rõ ràng giữa các cơ quan quản lý và sử dụng vốn đầu tư công. Việc phân công trách  nhiệm rõ ràng để tránh việc quản lý chồng chéo, không hiệu quả và khi có vấn đề phát sinh sẽ xử lý một cách dễ dàng mà không có hiện tượng đùn đẩy trách nhiệm, né tránh vì nhiệm vụ quyền hạn đã được phân chia.

1.2.4.4. Nguyên tắc sử dụng nguồn vốn đúng mục đích

Quản lý việc sử dụng vốn đầu tư công theo đúng quy định đối với từng nguồn vốn; bảo đảm đầu tư tập trung, đồng bộ, chất lượng, tiết kiệm, hiệu quả và khả năng cân đối nguồn lực; không để thất thoát, lãng phí. Đây phải được xem là nguyên tắc không được vi phạm. Điều này đảm bảo cho chi tiêu đầu tư công được kiểm soát trong giới hạn nguồn lực cho phép, chấm dứt tình trạng các cấp, các ngành phê duyệt và cho phép triển khai các dự án vượt quá khả năng cân đối nguồn lực như trong giai đoạn vừa qua. Điều chỉnh cơ cấu chi đầu tư công từ Ngân sách nhà nước theo hướng tập trung đầu tư trọng tâm, trọng điểm theo thứ tự ưu tiên hợp lý. Các văn bản hướng dẫn hay các nguyên tắc bố trí, hỗ trợ  vốn đầu tư công đã được qui định rất cụ thể tại Luật Đầu tư, Quyết định số 40/2015/QĐ-TTg ngày 14/9/2015. Riêng đối với nguồn vốn đầu tư ngân sách trung ương hỗ trợ sẽ thực hiện theo nguyên tắc hỗ trợ 100% (thay cho hỗ trợ một phần như trước đây) thì việc lựa chọn, đề xuất dự án của các bộ, địa phương càng phải được sàng lọc kỹ lưỡng đảm bảo đây là các dự án, công trình trọng điểm, có  tính lan tỏa liên vùng theo đúng tiêu chí qui định.

1.2.4.5. Nguyên tắc bảo đảm công khai, minh bạch trong hoạt động đầu tư công

Quản lý đầu tư công là thể hiện chức năng nhiệm vụ của cơ quan nhà nước. Dựa trên tình hình tham nhũng, phòng, chống tham nhũng thì quản lý đầu tư công là một trong những lĩnh vực cần đảm bảo bảo nguyên tắc công khai, minh bạch. Đầu tư công (mua sắm công, xây dựng cơ bản, quản lý đầu tư xây dựng cơ bản); quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước (tài chính và ngân sách nhà nước, quản lý, sử dụng các khoản hỗ trợ, viện trợ); Đây là một trong những lĩnh vực nhạy cảm và rất cần đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Về nội dung thực hiện công khai, minh bạch trong quản lý đầu tư công cần: công khai và minh bạch về quyền, nghĩa vụ, điều kiện, trình tự, thủ tục, quá trình giải quyết và kết quả giải quyết các công việc của cá nhân, cơ quan, tổ chức; công khai và minh bạch về các khoản thu, chi ngân sách nhà nước và quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản của Nhà nước, tài sản có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, đất đai và các nguồn lực khác của Nhà nước hoặc Nhà nước quản lý với tư cách đại diện chủ sở hữu (như quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản của Nhà nước, việc thu, quản lý, sử dụng học phí, lệ phí tuyển sinh… trong cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục có sử dụng ngân sách, tài sản của Nhà nước; quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản của Nhà nước, việc thu, quản lý, sử dụng các loại phí liên quan đến khám chữa bệnh, giá thuộc… trong các cơ quan quản lý y tế, cơ sở khám, chữa bệnh có sử dụng ngân sách, tài sản của Nhà nước…); công khai và minh bạch về phương án đầu tư, phương án phân bổ nguồn lực, nội dung, quy chế hoạt động và cơ chế tài chính, kết quả thực hiện về tài chính và hoạt động của các dự án đầu tư công, các dự án do nhân dân đóng góp (lấy ý kiến của nhân dân địa phương nơi có dự án quy hoạch đầu tư xây dựng); công khai và minh bạch trong tất cả các khâu của công tác cán bộ (như công tác quy hoạch, tuyển dụng, đào tạo, bổ nhiệm, chuyển ngạch, luân chuyển, điều động, khen thưởng, cho thôi việc, cho thôi chức, miễn nhiệm, kỷ luật, hưu trí; tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức; chuyển đổi vị trí công tác; quy tắc ứng xử, quy tắc đạo đức nghề nghiệp); công khai và minh bạch trong việc thụ lý, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án theo quy định của pháp luật về tố tụng và kết quả của công tác phòng, chống tham nhũng (như công khai báo cáo hằng năm về phòng, chống tham nhũng).

1.2.4.6. Nguyên tắc mở rộng huy động vốn đầu tư của tư nhân vào phát triển kết cấu hạ tầng theo hình thức đối tác công tư

Khuyến khích tổ chức, cá nhân trực tiếp đầu tư hoặc đầu tư theo hình thức đối tác công tư vào dự án kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội và cung cấp dịch vụ công. Mở rộng huy động vốn đầu tư của tư nhân vào phát triển kết cấu hạ tầng thông qua các hình thức đầu tư PPP (kết hợp đầu tư công – tư). Xác định PPP là một giải pháp cần thiết đẩy mạnh triển khai trong bối cảnh hiện nay khi nguồn lực của Nhà nước ngày càng hạn chế. Song song việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, Nhà nước cần dành riêng một khoản vốn đầu tư cụ thể trong kế hoạch đầu tư công trung hạn để làm nguồn vốn hỗ trợ cho các dự án PPP theo đúng quy định tại Nghị định số 15/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Chính phủ về đầu tư PPP. Để đảm bảo tính tập trung, thống nhất nguồn vốn này nên được thiết kế quản lý tại ngân sách Trung ương và chỉ được sử dụng cho mục đích hỗ trợ các dự án PPP.

1.2.5. Nội dung quản lý nhà nước về đầu tư công Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

1.2.5.1. Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về quản lý đầu tư công

Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về quản lý đầu tư công là một trong những chức năng quan trọng trong công tác quản lý hành chính của các cơ quan nhà nước nhằm tạo ra khung pháp lý để điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong quá trình quản lý đầu tư công. Ban hành văn bản và tổ chức thực hiện văn bản là một trong những công việc, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan nhà nước, ban hành các văn bản để điều chỉnh, quản lý, điều hành các quan hệ trong quản lý đầu tư công. Song song với việc ban hành các văn bản thì cơ quan nhà nước phải tiến hành tổ chức thực hiện các văn bản. Tổ chức thực hiện đó là việc tuyên truyền, phổ biến triển khai và giám sát việc tuân thủ các thực hiện các quy định pháp luật của các đơn vị, cá nhân tham gia vào quá trình quản lý đầu tư công.

Trong những năm vừa qua thì vấn đề quản lý đầu tư công rất được các cấp chính quyền quan tâm và xây dựng nhiều văn bản hướng dẫn thi hành. Hoạt động đầu tư ở Việt Nam được quản lý theo quy định của nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau. Trong đó, liên quan trực tiếp tới quản lý đầu tư công là các Luật: Đấu thầu, Đầu tư, Xây dựng, các nghị định hướng dẫn thi hành các luật nêu trên và một số nghị định khác của Chính phủ. Ngoài ra, quản lý đầu tư công còn liên quan tới nhiều Luật như: Đất đai, Bảo vệ môi trường, Khoáng sản, Dầu khí, Thuế thu nhập doanh nghiệp… và các hệ thống văn bản hướng dẫn các luật này. Thành công nhất trong công tác quản lý đầu tư công là việc thông qua Luật Đầu tư công ngày 18/06/2014 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2015, Việc ban hành Luật đầu tư công đã tạo cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ và hoàn chỉnh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý hoạt động đầu tư và sử dụng vốn đầu tư công; khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, dàn trải trong đầu tư công, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư theo đúng mục tiêu, định hướng của chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.

Việc ban hành Luật Đầu tư công cũng tạo ra công cụ quan trọng để bảo đảm việc quản lý đầu tư công được công khai, minh bạch, góp phần tích cực vào việc chống thất thoát, lãng phí. Đồng thời, cũng là căn cứ pháp lý để tăng cường công tác phòng chống tham nhũng, khắc phục tình trạng cửa quyền, nhũng nhiễu trong quản lý đầu tư công. Luật Đầu tư công và các nghị định hướng dẫn thi hành đã ngăn ngừa được sự tùy tiện, chủ quan, duy ý chí trong việc quyết định chủ trương đầu tư.

Bên cạnh việc ban hành Luật đầu tư công thì để công tác quản lý đầu tư công được thực hiện một cách hiệu quả thì các cơ quan nhà nước đã ban hành một số văn bản như: Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Nghị định 136/2015/NĐ-CP là nghị định hướng dẫn luật đầu tư công, có hiệu lực ngày 15/02/2016, do Chính phủ ban hành, hướng dẫn cụ thể và chi tiết về Luật đầu tư công, áp dụng với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến các hoạt động đầu tư công, quản lý và sử dụng nguồn vốn đầu tư công.

Nghị định 77/2015/NĐ-CP về kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm. Nghị định này quy định chi tiết việc lập, thẩm định, phê duyệt, giao kế hoạch, tổ chức thực hiện và theo dõi, đánh giá thực hiện kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm của quốc gia, Bộ, ngành trung ương và địa phương.

Nghị định số 32/2015/NĐ-CP ngày 25/3/2015 của Chính phủ về quản lý chi phí đầu tư xây dựng;

Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 của Chính phủ về quản lý dự án đầu tư xây dựng;

Thông tư số 08/2016/TT-BTT ngày 18/01/2016 của Bộ Tài chính quy định về việc quản lý, thanh toán vốn đầu tư được sử dụng từ nguồn vốn của ngân sách nhà nước.

Thông tư số 09/2016/TT-BTC ngày 18/01/2016 của Bộ Tài chính quy định về quyết toán dự toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn ngân sách nhà  nước.

Ngoài ra tùy từng hình quản lý thực tế tại từng địa phương mà các địa phương ban hành các văn bản khác nhau để tổ chức thực hiện công tác quản lý đầu tư công.

1.2.5.2. Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch đầu tư công

Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trực tiếp quyết định quy hoạch cấp quốc gia, bao gồm: quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội của cả nước, của các tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương; quy hoạch các công trình kết cấu hạ tầng quan trọng có ý nghĩa chiến lược; quy hoạch tổng thể phát triển ngành, vùng kinh tế; quy hoạch chung xây dựng các đô thị (từ loại II trở lên); quy hoạch phát triển các khu công nghiệp, khu công nghệ cao. Các bộ quản lý ngành phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư xây dựng quy hoạch phát triển ngành, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Bộ trưởng Bộ quản lý ngành quyết định quy hoạch cụ thể phát triển nội bộ ngành, lĩnh vực theo phân công của Chính phủ.

Trên cơ sở quy hoạch tổng thể của cả nước, của ngành, của vùng kinh tế, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng các quy hoạch cấp địa phương, bao gồm: quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh, của các tiểu vùng lãnh thổ thuộc tỉnh và của các đơn vị hành chính trực thuộc; quy hoạch cụ thể phát triển ngành trên địa bàn; quy hoạch xây dựng các đô thị (từ loại III trở xuống), nông thôn của tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp phê chuẩn, trước khi quyết định.

Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm và hàng năm của cấp nào do cấp đó quyết định. Chính phủ lập, trình Quốc hội quyết định kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của cả nước; Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh lập, trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội trên địa bàn. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Ở địa phương xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã  hội  các lãnh thổ đặc biệt (vùng kinh tế trọng điểm; khu kinh tế, khu kinh tế quốc phòng, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ của cả nước; hành lang kinh tế, vành đai kinh tế); Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực, sản phẩm chủ yếu của quốc gia; Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội của huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh; Quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực, sản phẩm chủ yếu của tỉnh; Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội của xã.

Đây là một trong nội dung quan trọng của công tác quản lý nhà nước đối với đầu tư công. Việc xây dựng và tổ chức thực hiện các quy hoạch, kế hoạch đầu tư công có ảnh hưởng rất lớn đất hiệu quả quản lý đầu tư công tại địa phương.

1.2.5.3. Giám sát, Đánh giá đầu tư công

Việc giám sát đánh giá đầu tư công được thực hiện theo Nghị định 84/2015/NĐ-CP ngày 30/9/2015 của Chính phủ; Thông tư 22/2015/TTBKHĐT ngày 18/12/2015 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Thông tư 13/2016/TT-BKHĐT ngày 29/9/2016 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Giám sát, đánh giá đầu tư là hoạt động theo dõi, kiểm tra và đánh giá mức độ đạt được của quá trình đầu tư so với yêu cầu và mục tiêu đầu tư. Giám sát, đánh giá đầu tư gồm giám sát, đánh giá dự án đầu tư và giám sát, đánh giá tổng thể đầu tư.

Việc giám sát, đánh giá đầu tư đối với các dự án đầu tư công sẽ do 3 chủ thể đảm trách: chủ đầu tư (cập nhật tình hình thực hiện dự án đầu tư, tình hình quản lý thực hiện dự án, tình hình xử lý phản hồi thông tin), người có thẩm quyền quyết định đầu tư (theo dõi tình hình thực hiện chế độ báo cáo của chủ đầu tư, tổng hợp tình hình thực hiện dự án đầu tư, phản hồi và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh theo thẩm quyền, theo dõi việc xử lý và chấp hành các biện pháp xử lý của chủ đầu tư) và các cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư. Cả 3 chủ thể này đều phải kịp thời báo cáo và đề xuất các phương án xử lý các khó khăn vướng mắc, các vấn đề vượt thẩm quyền. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Về chế độ kiểm tra dự án đầu tư, chủ đầu tư tự tổ chức kiểm tra thường xuyên, người có thẩm quyền quyết định đầu tư tổ chức kiểm tra ít nhất 1 lần đối với các dự án cơ thời gian thực hiện dài hơn 12 tháng, kiểm tra khi điều chỉnh dự án làm thay đổi địa điểm, quy mô, mục tiêu, vượt tổng mức đầu tư từ 30% trở lên và các trường hợp khác cần thiết kiểm tra; cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư tổ chức kiểm tra theo kế hoạch hoặc đột xuất.

Bên cạnh đó, phải thực hiện đánh giá đầu tư đối với các dự án: Các dự án nhóm B trở lên phải thực hiện đánh giá ban đầu và đánh giá kết thúc dự án; các dự án có phân kỳ đầu tư theo giai đoạn phải thực hiện đánh giá giữa kỳ khi kết thúc từng giai đoạn thực hiện. Người có thẩm quyền quyết định đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư quyết định thực hiện các loại đánh giá khác khi cần thiết, phù hợp với yêu cầu và điều kiện cụ thể của từng dự án.

Các cơ quan thực hiện giám sát, đánh giá đầu tư báo cáo kịp thời các cấp có thẩm quyền những trường hợp vi pham về quản lý đầu tư thuộc cấp mình quản lý để xử lý đúng quy định. Các cơ quan thực hiện giám sát, đánh giá đầu tư cố tình che giấu các trường hợp vi phạm về quản lý đầu tư sẽ chịu trách nhiệm liên đới trước pháp luật về các sai phạm và hậu quả gây ra.

1.2.5.4. Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động đầu tư công

Các hoạt động đầu tư công phải chịu sự thanh tra, kiểm tra của các cơ quan chức năng nhà nước theo từng lĩnh vực quản lý. Có thể thanh tra, kiểm tra từng khâu hoặc tất cả các khâu của quá trình đầu tư. Công tác thanh tra, kiểm tra các hoạt động đầu tư công phải căn cứ vào các quy định của pháp luật về thanh tra và kiểm tra. Nội dung thanh tra trong quản lý đầu tư công tập trung vào việc thanh tra, kiểm tra mọi trình tự thủ tục đầu tư theo quy định của pháp luật, thanh tra, kiểm tra việc đảm bảo chất lượng và an toàn công trình; hanh tra, kiểm tra công tác thanh toán, quyết toán đưa vào qui định phải kiểm toán mọi chi phí khi thanh toán quyết toán; Thanh tra, kiểm tra việc đảm bảo tiến độ; Thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm minh mọi vi phạm trong các hợp đồng xây dựng nhất là tình trạng tiêu cực, tham nhũng, hiệu quả dự án kém làm thất thoát lãng phí vốn nhà nước trong đầu tư. Nội dung giám sát trong lĩnh vực đầu tư công tập trung vào những vấn đề nổi cộm, gây bức xúc trong cử tri dư luận xã hội như việc thi hành Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Luật đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước, việc phân bổ, sử dụng vốn ngân sách nhà nước, thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, chương trình ứng phó với biến đổi khí hậu; giám sát về quản lý đầu tư các dự án xây dựng – vận hành – chuyển giao (BOT), xây dựng – chuyển giao (BT); giám sát về tình hình huy động, phân bổ, sử dụng vốn vay, trả nợ và quản lý nợ công; hiệu quả các dự án sử dụng vốn đầu tư công…

1.2.5.5. Xây dựng bộ máy quản lý nhà nước đối với đầu tư công

Ở Việt Nam, Cơ quan quản lý nhà nước đối với đầu tư công gồm Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về đầu tư công trong phạm vi cả nước, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là ủy ban nhân dân cấp tỉnh) và ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh ( sau đây gọi chung là Ủy ban nhân dân cấp huyện). Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Chính Phủ thống nhất quản lý nhà nước về đầu tư công trong phạm vi cả nước, chỉ đạo xây dựng và thực hiện chiến lược, kế hoạch, ban hành văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư công. Chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương thực hiện pháp luật về đầu tư công; phân công, phân cấp quản lý nhà nước cho các bộ, ngành, địa phương; chỉ đạo giải quyết những vấn đề quan trọng, phức tạp vướng mắt trong hoạt động đầu tư công.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm trước Chính Phủ thực hiện thống nhất quản lý nhà nước trong hoạt động đầu tư công.

UBND tỉnh thống nhất quản lý nhà nước vè đầu tư công trên địa bàn tỉnh và giao nhiệm vụ cho các Sở, ban, ngành quản lý nhà nước về đầu tư thuộc nguồn vốn đầu tư công theo quy định pháp luật.

Khi đầu tư các chương trình, dự án, phải căn cứ vào chiến lược phát triển kinh tế xã hội, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm của tỉnh. Kế hoạch đầu tư công trung hạn, phải tuân thủ đúng quy hoạch phát triển tổng thể kinh tế – xã hội, phải phù hợp quy hoạch phát triển ngành, quy hoạch có liên quan đã được phê duyệt.

Các Sở, ban ngành tỉnh và ủy ban nhân dân cấp huyện xã được phân cấp quản lý đầu tư phải thực hiện đúng theo pháp luật về đầu tư công, pháp luật về xây dựng và quy chế phối hợp. Cấp nào vi phạm, người đứng đầu cấp đó phải chịu trách nhiệm.

UBND cấp Huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với đầu tư công trong phạm vi địa giới hành chính do mình quản lý. Phòng Tài chính – Kế hoạch là cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, có chức năng tham mưu, giúp Uỷ ban nhân dân quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về: tài chính; tài sản; giá; kế hoạch và đầu tư theo quy định của pháp luật trên địa bàn quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh theo quy định của pháp luật. Những nhiệm vụ cụ thể của Phòng Tài chính – Kế hoạch được quy định tại thông tư liên tịch số Số: 20/2008/TTLT-BXD-BNV ngày 16 tháng 12 năm 2008 của Bộ Xây dựng và Bộ Nội Vụ Hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện và nhiệm vụ, quyền hạn của Uỷ ban nhân dân cấp xã về các lĩnh vực quản lý nhà nước thuộc ngành xây dựng.

Uỷ ban nhân dân cấp xã có các nhiệm vụ, quyền hạn về các lĩnh vực quản lý nhà nước đối với đầu tư công trong phạm vi địa bàn xã như sau: Tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực đầu tư công cho các tổ chức và nhân dân trên địa bàn xã.

Hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước đối với đầu tư công được được tổ chức theo sơ đồ hình 1.1.

1.2.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với đầu tư công Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

1.2.6.1. Yếu tố pháp luật

Yếu tố pháp luật có sự tác động không nhỏ đối với công tác quản lý đầu tư công. Đảng ta xác định nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân. Chính vì thế cho nên pháp luật sẽ có tác động mạnh mẽ đến công tác quản lý. Hệ thống pháp luật về đầu tư công đầy đủ, rõ ràng, đồng bộ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện chức năng quản lý của mình. Ngược lại hệ thống pháp luật không đầy đủ, lỏng lẻo và chồng chéo sẽ gây khó khăn cho các chủ thể quản lý trong việc áp dụng để xử lý, tạo nên sự lúng túng trong áp dụng pháp luật… Quản lý xã hội bằng pháp luật và pháp luật có sự tác động đến tất cả các lĩnh vực hoạt động trong đó có  hoạt động đầu tư công.

Pháp luật tạo điều kiện để nhà nước thực hiện được vai trò người điều hành nền kinh tế thị trường, pháp luật còn là công cụ để nhà nước kiểm tra các hoạt động, trừng trị các hành vi vi phạm pháp luật.

Để tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư công hiệu quả rất cần có khung khổ pháp lý rõ ràng, thống nhất và đồng bộ. Hoạt động đầu tư công ở nước ta hiện nay nói chung cũng như hoạt động đầu tư công cấp huyện đang chịu sự điều chỉnh bởi nhiều văn bản quy phạm khác nhau: Luật Ngân sách nhà nước, Luật đầu tư, Luật đấu thầu, Luật Đất đai, Luật xây dựng, Luật phòng chống tham nhũng, Luật thực hành tiết kiệm và chống lãng phí, Luật quản lý công nợ… các luật này tạo ra hành lang pháp lý và là công cụ để các chủ thể tham gia quản lý nhà nước về đầu tư công thực thi nhiệm vụ, đảm bảo cho hoạt động quản lý tuân thủ đúng theo các quy định của Nhà nước.

Mặc dù đã có nhiều luật điều chỉnh hoạt động đầu tư công như đã nêu, nhưng trên thực tế hoạt động đầu tư công chưa có đầy đủ các quy định để điều chỉnh toàn diện hoạt động đầu  tư công, cụ thể:

Luật ngân sách nhà nước quy định ngân sách phân bổ cho các công trình mục tiêu được cấp có thẩm quyền phê duyệt, nhưng chưa quy định trình tự thủ tục phê duyệt, quá trình giám sát việc thực hiện, đánh giá các dự án đầu tư công.

Luật đầu tư chưa điều chỉnh việc sử dụng ngân sách nhà nước và nguồn vốn khác của nhà nước đầu tư vào các dự án không nhằm mục đích kinh doanh, không có khả năng hoàn vốn. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Luật xây dựng quy định về trình tự, thủ tục lập, thẩm định và phê duyệt các dự án đầu tư xây dựng công trình nhưng lại không quy định các nội dung quan trọng về quản lý đầu tư như: kế hoạch đầu tư, phân bổ và quản lý vốn và các nguồn lực đầu tư qua các dự án đầu tư, kiểm tra, giám sát đánh giá các dự án đầu tư.

Luật đấu thầu quy định về hoạt động đấu thầu để lựa chọn nhà thầu cung cấp các dịch vụ, tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp đối với các gói thầu của dự án có từ 30% vốn nhà nước trở lên cho đầu tư phát triển nhưng lại không quy định về thủ tục và trình duyệt dự án đầu tư sử dụng vốn nhà nước…

Chính sự chưa hoàn thiện, chồng chéo thiếu nhất quán trong khung khổ pháp lý đã ảnh hưởng rất nhiều đến môi trường hoạt động quản lý nhà nước về đầu tư công.

Từ những ý nêu trên đó ta có thể thấy nhân tố pháp luật có tác động mạnh đến công tác quản lý đầu tư công. Để công tác quản lý đầu tư công đạt hiệu quả cao đòi hỏi các bên tham gia hoạt động xây dựng phải tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định của pháp liên quan đến hoạt động đầu tư công.

1.2.6.2. Yếu tố kinh tế – xã hội

Yếu tố kinh tế: Công tác quản lý nói chung và quản lý đầu tư công nói riêng phải có cơ sở vật chất kỹ thuật, máy móc hiện đại để đáp ứng cho yêu cầu quản lý hiện nay. Đào tạo nhân lực là cốt lõi để thực hiện quản lý. Thực hiện công việc này phải có một nguồn kinh phí lớn. Sự phát triển của nền kinh tế với nhịp độ cao và ổn định tạo ra được giá trị sản phẩm to lớn, từ đó có thể tập trung nguồn lực để đầu tư cho việc đào tạo nhân lực. Mặt khác một nền kinh tế phát triển sẽ kích thích sự phát triển của khoa học công nghệ, kích thích sự phát triển sản xuất, tăng năng suất lao động, thúc đẩy chuyên môn hóa sản xuất và phân công lao động xã hội… giúp cho công tác quản lý được thuận lợi hơn, giảm bớt được những khó khăn, phức tạp trong quản lý. Việc chuyển đổi từ nền kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của nhà nước tác động rất lớn đến quản lý và sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước. Trên phạm vi cả nước cũng như ở các đô thị, từ khi chưa tiến hành đổi mới thì hầu hết đều sống dựa vào nông nghiệp là chính với việc trồng lúa, hoa màu… còn công nghiệp – dịch vụ – thương mại vẫn còn nhỏ bé chưa phát triển. Nhưng từ khi thực hiện cơ chế mở cửa, đổi mới đối với nền kinh tế, cơ cấu kinh tế của các tỉnh cũng đã chuyển đổi theo hướng dịch vụ – công nghiệp – thương mại – nông nghiệp. Đó là điều đáng mừng vì kết quả của sự chuyển dịch đã đóng góp không nhỏ trong quá trình phát triển kinh tế. Nền kinh tế thay đổi đòi hỏi công tác quản lý đầu tư công cũng phải đổi mới để cho phù hợp với cơ chế kinh tế mới đáp ứng yêu cầu quản lý trước tình hình thực tế. Quá trình đổi mới kinh tế làm cho vấn đề đầu tư công có nhiều biến động, vì vậy không thể áp dụng mô hình quản lý cũ được. Từ sự phân tích trên có thể thấy yếu tố kinh tế có tác động mạnh đến quản lý sử dụng đất, đến giá trị của đất, nhất là trong sự phát triển kinh tế với nhịp độ cao như hiện nay. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Yếu tố xã hội có vai trò đặc biệt quan trọng trong tổ chức điều hành quản lý xã hội và tăng cường chức năng quản lý của nhà nước về mọi lĩnh vực nói chung cũng như về lĩnh vực đầu tư công nói riêng. Một chính sách quản lý đầu tư công đúng đắn phải đề cập đến các yếu tố xã hội, từ đó nó không những làm ổn định xã hội mà còn tăng cường vai trò quản lý của nhà nước và cơ quan quản lý. Các yếu tố xã hội như việc làm, xóa đói giảm nghèo, chăm sóc bảo vệ cho nhân dân, ưu đãi người có công với cách mạng, văn hóa, y tế, dân tộc… cũng ảnh hưởng đến công tác quản lý nói chung và quản lý đầu tư công nói riêng. Tập trung đầu tư cho giáo dục, văn hóa để nâng cao nhận thức về pháp luật cho mọi người là việc làm quan trọng, để cho mọi người thấy rõ được chủ trương, đường lối chính sách của Đảng trong công tác quản lý. Sự ổn định về mặt xã hội là yếu tố để nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công.

1.2.6.3. Năng lực quản lý của cơ quan quản lý đầu tư công

Đây là một trong những nhân tố mang tính quyết định đến kết quả đạt được của dự án đầu tư công. Để dự án đạt được kết quả mong muốn, các cơ quan thực hiện đầu tư công và quản lý đầu tư công cần phải đảm bảo về nguồn nhân lực về số lượng và chất lượng. Phải đảm bảo những người phụ trách chính trong dự án có trình độ, năng lực quản lý đáp ứng yêu cầu của dự án.

Tuy nhiên hiện nay năng lực chuyên môn của các cơ quan tư vấn về đầu tư còn bất cập, chất lượng thiết kế các công trình chưa đạt yêu cầu dẫn đến tiến độ thực hiện còn chậm, hiệu quả còn thấp hoặc phải duyệt lại dự án, thiết kế, dự toán.

Công tác thẩm định dự án đầu tư còn có nhiều mặt hạn chế, thậm chí còn mang tính hình thức, thiếu cán bộ có năng lực chuyên môn đảm nhiệm khâu thẩm định dự án, thiết kế và dự toán tại các cơ quan quản lý nhà nước dẫn dến chất lượng dự án và thiết kế chưa đảm bảo.

Năng lực quản lý của các chủ đầu tư còn yếu, phần lớn các cán bộ đều kiêm nhiệm thiếu thời gian, hơn nữa lại thiếu cán bộ chuyên môn nghiệp vụ về đầu tư, nên quá trình chỉ đạo thực hiện từ khâu chuẩn bị đầu tư, thực hiện dự án đến nghiệm thu thường chậm, chất lượng lạo dự án chưa cao, chủ yếu bằng lời văn, thiếu các dữ liệu hoặc các dữ liệu mang tính chất ước lượng, năng lực nghiệm thu hồ sơ của các nhà thầu không được đảm bảo, do vậy hiệu quả kinh tế – xã hội của dự án thiếu sức thuyết phục. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Công tác chuẩn bị đầu tư chưa được quan tâm đúng mức, chưa sát với tình hình thực tế, việc bố trí vốn chuẩn bị đầu tư chưa đáp ứng được yêu cầu, các huyện, các ngành chưa chủ động thực hiện việc chuẩn bị đầu tư, mặt khác do tính cấp bách nên một số dự án chưa hoàn thành thủ tục vẫn đưa vào kế hoạch đầu tư nên tiến độ triển khai rất chậm. Do các công trình trọng điểm thường có quy mô lớn nên việc triển khai kéo dài, ảnh hưởng đến hiệu quả và không kịp đưa vào khai thác sử dụng.

Bên cạnh đó, công tác hướng dẫn thực hiện của tỉnh còn chậm, chưa kịp thời ra văn bản hướng dẫn thực hiện cho địa phương, đặc biệt là việc phân cấp quản lý đầu tư và xây dựng.

Các nhân tố này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của các dự án đầu tư công, do vậy muốn thực hiện đầu tư có hiệu quả thì địa phương phải có các cơ chế quản lý vốn một cách hợp lý. Đội ngũ cán bộ phải được đào tạo sâu về chuyên môn. Đối với đơn vị thực hiện đầu tư phải nghiên cứu, đầu tư sao có hiệu quả cao nhất, tránh thất thoát, lãng phí vốn đầu tư.

1.2.6.4. Đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với đầu tư công

Đây là yếu tố xuất phát từ nội bộ bên trong của bộ máy quản lý nhà nước đối với đầu tư công. Một bộ máy hoạt động tốt sẽ mang lại hiệu quả cao trong công tác quản lý và ngược lại. Yếu tố  này thể hiện trên ba phương diện: thứ nhất là đội ngũ cán bộ công chức không có chuyên môn, chưa được đào tạo về nghiệp vụ đầu tư công nhưng vẫn đảm nhận công việc liên quan đến đầu tư công, thứ hai là ý thức của đội ngũ cán bộ công chức trong việc tuân thủ pháp luật và cuối cùng là tinh thần trách nhiệm của họ. Ba phương diện đó có sự tác động không nhỏ đến công tác quản lý. Đội ngũ cán bộ, công chức có tinh thần trách nhiệm, có chuyên môn nghiệp vụ, có kỹ năng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này còn ngược lại. Việc không có chuyên môn sẽ dẫn đến việc không nắm vững các quy định liên quan đến đầu  tư công thì rất khó trong công việc mình làm điều này sẽ tác động đến kết quả hoạt động của quản lý và rõ ràng là hiệu quả quản lý sẽ giảm. Thứ hai là tinh thần trách nhiệm làm việc. Cán bộ làm việc thiếu trách nhiêm, quản lý lỏng lỏng là là nguyên dân dẫn đến lãng phí, thất thoát vốn nhà nước…

1.3. Kinh nghiệm quản lý đầu tư công ở một số địa phương trong cả nước và bài học tham khảo cho huyện Hoài Nhơn tỉnh Bình Định

1.3.1. Kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội khóa IX về việc chia tách địa giới hành chính, kể từ ngày 01/01/1997, thành phố Đà Nẵng trở thành đơn vị hành chính trực thuộc trung ương. Nhằm sớm đưa Đà Nẵng thành một trong những đô thị hiện đại, phát triển của khu vực miền Trung – Tây Nguyên, Thành phố đã nỗ lực xúc tiến đầu tư, thu hút các nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước, tập trung đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, nâng cấp và chỉnh trang đô thị, tạo động lực  cho phát triển kinh tế – xã hội.

Căn cứ quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội TP Đà Nẵng đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ TP  Đà Nẵng lần thứ XX, định hướng đầu tư công ở Đà Nẵng trong thời gian tới, tập trung vào: đầu tư Ngân sách nhà nước tập trung cho kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng lớn và các ngành công nghiệp công nghệ cao; Ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục, y tế, văn hóa, xã hội, nhất là phát  triển nguồn nhân lực chất lượng cao; Phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ, gắn kết với hạ tầng giao thông liên  tỉnh, quốc tế và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó thì Thành phố Đà Nẵng cũng sớm ban hành các tiêu chí thẩm định, lựa chọn dự án đầu tư bằng vốn Ngân sách nhà nước, tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế – xã hội, tiến hành rà soát, đánh giá lại tất cả các dự án đang thực hiện hoặc trong quy hoạch để phân loại theo thứ tự ưu tiên thực hiện, kiên quyết loại bỏ các dự án không còn đáp ứng tiêu chí đặt ra.

Thành phố Đà Nẵng tăng cường nâng cao năng lực quản lý đầu tư, hiệu lực và hiệu quả công tác giám sát, đánh giá hiệu quả đầu tư nhà nước.

Thành phố Đà Nẵng xây dựng kế hoạch dài hạn về vận động vốn hỗ trợ phát triển chính thức và viện trợ phi chính phủ. Tăng cường quản lý, sử dụng nguồn vốn ODA, NGO một cách hiệu quả, tiết kiệm.

1.3.2. Kinh nghiệm của thành phố Hồ Chí Minh

Quán triệt chủ trương tái cấu trúc đầu tư công, Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã thực hiện điều chỉnh vai trò của Nhà nước trong hoạt động đầu tư công, phân bổ lại chức năng và nhiệm vụ của các Sở, ban ngành cụ thể trong công tác tái cấu trúc đầu tư công. Ý tưởng cơ bản là giảm đầu tư nhà nước, tăng đầu tư tư nhân, nâng cao hiệu quả đầu tư nói chung và đầu tư nhà nước nói riêng, đặt đầu tư xã hội trong mối quan hệ cân đối với các biến số cơ bản khác của nền kinh tế.

Ngoài ra các cấp chính quyền của thành phố Hồ Chí Minh cũng đã tăng cường thực hiện điều chỉnh vốn đầu tư, ưu tiên các dự án xã hội bằng việc đẩy mạnh khuyến khích xã hội hóa, cụ thể là thu hút đầu tư trên địa bàn thành phố tập trung vào các lĩnh vực giáo dục đào tạo, ý tế, văn hóa thể thao, vệ sinh môi trường…

Trong giai đoạn 2015, khi các văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư công nói chung, quản lý nhà nước về đầu tư công nói riêng chưa được ban hành, hoặc được ban hành nhưng không nhiều thì ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh theo thẩm quyền của mình đã ban hành một số văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh một số vấn đề trong lĩnh vực đầu tư công, góp phần tạo cơ sở pháp luật cho hoạt động đầu tư công trên địa bàn thành phồ Hồ Chí Minh được tiến hành một cách hợp pháp và thống nhất. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Trong bối cảnh nguồn thu ngân sách tương đối dồi dào, nhưng tỉ lệ trích nộp về ngân sách quá cao khiến ngân sách đầu tư cho các chương trình, dự án đầu tư công không đáp ứng được nhu cầu thực tế, thành phố Hồ Chí Minh đã có một số sáng kiến thu hút các nguồn vốn khác nhau phục vụ cho chương trình dự án đầu tư công.

1.3.3. Bài học tham khảo về quản lý đầu tư công cho huyện Hoài Nhơn tỉnh Bình Định

Từ kinh nghiệm quản lý nhà nước về đầu tư công của Thành phố Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý nhà nước về đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn tỉnh Bình Định như sau:

Thứ nhất, Công tác quy hoạch được xác định có vị trí quan trọng, quyết định đến sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương trong tương lai, nhất thiết phải đi trước một bước, làm cơ sở cho việc hoạch định kế hoạch đầu tư phát triển kinh tế – xã hội

Thứ hai, mở rộng thu hút vốn đầu tư, khuyến khích sự tham gia đầu tư của khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt đối với những dự án xây dựng hạ tầng xã hội có nguồn vốn đầu tư lớn để giám áp lực từ nguồn vốn ngân sách.

Thứ ba, ưu tiên thanh toán nợ đọng xây dựng cơ bản, tập trung đầu tư vào các công trình trọng điểm, dự án chuyển tiếp, dở dang để đảm bảo tiến độ, dự án dân sinh bức xúc, tránh tình trạng đầu tư dàn trải.

Thứ tư, để quản lý đầu tư công có hiệu quả cần tăng cường giám sát, kiểm tra, đánh giá và chống tham nhũng trong quản lý đầu tư công. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Tóm tắt chương 1

Đầu tư công có ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Do vậy quản lý đầu tư công có ý nghĩa quan trọng nhằm hướng tới hoạt động đầu tư công có hiệu quả. Trong chương 1 luận văn làm rõ các khái niệm về đầu tư, đầu tư công, quản lý, quản lý nhà nước để hiểu rõ hơn về khái niệm quản lý đầu tư công. Trên cơ sở phân tích khái niệm quản lý đầu tư công luận văn đã phân tích sự cần thiết phải có sự quản lý đối với hoạt động đầu tư công, các bước trong quy trình quản lý đầu tư công cũng như những nguyên tắc cần phải tuân theo khi thực hiện công tác quản lý đầu tư công. Chương 1 luận văn tập trung phân tích cơ sở lý luận về quản lý đầu tư công dưới góc độ quản lý nhà nước, tác giả tập trung phân tích về các nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư công, xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý đầu tư công cũng như tìm hiểu kinh nghiệm quản lý đầu tư công của một số địa phương trong cả nước và rút ra bài học tham khảo để làm cơ sở cho việc phân tích thực trạng về quản lý đầu tư công ở chương 2 và đề xuất các giải pháp, kiến nghị ở chương 3. Luận văn: Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>> Luận văn: Thực trạng quản lý đầu tư công tại Hoài Nhơn