Luận văn: Hiện trạng phát triển du lịch sinh thái ở các xã Cù Lao

Hiện trạng phát triển du lịch sinh thái và quản lý ở các xã Cù Lao thuộc Tỉnh Vĩnh Long

4.1. Lược sử phát triển du lịch sinh thái ở Vĩnh Long

DLST ở Vĩnh Long bắt đầu từ những thú chơi “tao nhã” thể hiện trí tuệ và óc thẩm mỹ tuyệt vời của những nghệ nhân chơi kiểng. Khởi đầu là vào năm 1981 khi ông Nguyễn Thành Giáo (Ông Sáu Giáo) ở xã Bình Hòa Phước đã đoạt huy chương vàng hội thi hoa kiểng ở Tao Đàn (TP.HCM) với bộ sưu tập dày công nghệ thuật ở những cây mai chiếu thủy, bắt đầu từ đó “tao nhân mặt khách” tràn về thăm vườn nhà ông Sáu. Ông Sáu là người vui tính, cởi mở, lại hiếu khách nên nhà ông ngày một thêm nhiều khách du ngoạn tham quan. Rồi từ đó các Hội, Ban ngành, Đoàn thể có khách đến công tác tại Vĩnh Long cũng thường dẫn sang tham quan hoa kiểng nhà ông Sáu, cứ thế du khách ngày một đông, nhiều cơ quan, công ty tiếp khách ta, khách Tây lại đưa sang vườn kiểng nghệ thuật này để giới thiệu nét văn hóa miệt vườn…Sau đó Công ty du lịch Cửu Long đặt vấn đề đưa khách tham quan du lịch đến đây. Đến nay trên cù lao An Bình có hơn chục nghệ nhân làm điểm du lịch sinh thái miệt vườn như Hai Hoàng, Mười Hưởng (B.H.Phước), Mười Đậy, Chín Hoán, Tám Hổ (Hòa Ninh), Bảy Như (Đồng Phú), Văn Hồng, Tám Tiền (An Bình)…Tiếng lành đồn xa, nhà vườn ở các tỉnh lân cận đến tham quan mô hình du lịch này.

Như vậy, có thể nói du lịch sinh thái ở ĐBSCL nói chung, Vĩnh Long nói riêng xuất phát từ các xã cù lao An Bình thuộc huyện Long Hồ của tỉnh Vĩnh Long vào thời điểm 1986, ngay sau thềm đổi mới. Từ đó, loại hình du lịch này tỏa rộng khắp đồng bằng. Khi nói đến du lịch Vĩnh Long thì không thể thiếu DLST ở các xã cù lao, nhất là các xã cù lao An Bình. Nói cách khác, du lịch sinh thái ở các xã cù lao là linh hồn của du lịch Vĩnh Long. Bởi ưu thế của nó là có hệ thống kênh rạch chằng chịt như những mê cung do sông nước tạo ra, với những biến đổi của cảnh quan môi trường kỳ thú. Vĩnh Long nằm trong vùng sinh thái phù sa nước ngọt, một vùng sinh thái tiêu biểu của miền sông nước đồng bằng sông Cửu Long, một vùng thuộc loại trù phú nhất về sinh thái. Đây cũng là vùng có nhiều trái cây đặc sản như:

Bưởi, Cam, Sầu riêng, Nhãn, Chôm chôm…với những kỹ thuật canh tác tiên tiến. Nơi đây cũng có chợ nổi, có nền văn minh sông nước, có nhiều nghề thủ công độc đáo. Đến với Vĩnh Long nói chung, các xã cù lao nói riêng du khách sẽ được thưởng thức trái cây tươi rói trên cành, được chèo ghe trên các kênh rạch, được thưởng thức những giọng ca ngọt ngào mùi mẫn đậm chất Nam Bộ của các Ban nhạc tài tử. Du khách đến với Vĩnh Long không thể không biết đến văn hóa ẩm thực đậm đà bản sắc của một vùng sông nước với những món ăn ấn tượng, khó quên như “anh hùng tự thiêu” (cá lóc nướng chui), “phượng hoàng tắm biển”(cánh gà chiên nước mắm), “rồng xanh vượt biển”(đậu rồng luộc), “thuyền buồm lướt sống”(cá tai tượng chiên xù), “ngà voi chấm óc khỉ”(đậu bắp chấm chao)…Thỉnh thoảng xen vào là những món ăn dân gian quen thuộc. Nếu du khách muốn, họ sẽ được tự tay thực hành làm bánh dân gian. Đến đây khách du lịch còn được tham gia các trò chơi dân gian truyền thống. Có thể nói, đến với mỗi điểm vườn du lịch là đến với những sắc thái muôn màu khác nhau. Đến điểm du lịch “Hai Hoàng” du khách sẽ được tham quan ngôi nhà xưa theo kiến trúc Pháp. Nếu muốn “ngủ bụi” hòa mình vào thiên nhiên thì đến với vườn nhà ông Mười Đậy. Muốn tham quan các kỹ thuật nông nghiệp của nông dân sản xuất giỏi thì phải đến vườn ông “Tám Hổ”…

4.2. Hiện trạng phát triển du lịch

4.2.1. Các loại hình du lịch đặc thù

Các loại hình du lịch đặc thù gắn liền với hệ sinh thái vườn cây ăn trái và văn hóa địa phương, có thể kể ra như sau:

  • Du lịch dã ngoại, tham quan miệt vườn: Là loại hình chủ yếu đang khai thác hiện nay trên các xã Cù lao, nhất là Cù lao An Bình. Du khách được hướng dẫn tham quan các mô hình vườn, đi bằng xe đạp trên các con đường đan xuyên qua những những vườn cây trái sum xuê, hòa mình vào thiên nhiên có không khí trong lành, tươi mát, nghỉ ngơi trên võng, ghế bố, ghế đá trong các vườn cây ăn trái. Họ được hương vị hoa quả đặc trưng của miệt vườn Nam Bộ và cũng có thể mua về làm quà cho gia đình, bạn bè.
  • Du lịch văn hóa: Du khách được tham quan các vườn cây ăn trái và thưởng thức các giọng ca, tiếng đàn được thực hiện bởi các đội ca nhạc tài tử của các gia đình mà nhạc công là các cha, chú, bác; ca sĩ là các em, các cháu trong gia đình. Du khách còn có dịp tham quan di tích văn hóa lịch sử của tỉnh và của quốc gia trên các Cù lao và thưởng thức những nét tinh hoa của nền văn minh sông nước thể hiện qua những câu thơ, câu hò đối đáp, những phong tục cúng đình, cúng trăng, dự đám cưới miệt vườn, tục thờ cúng ông bà tổ tiên, ăn tết cổ truyền…
  • Du lịch sông nước miệt vườn: Du khách được tận hưởng thú tự mình chèo đò trên kênh rạch, xuyên qua những vườn cây ăn trái được bao bọc bởi các hàng bần (thủy liễu), dừa nước, và hệ thực vật rất đặc trưng cho miền sông nước Cửu Long. Ngồi trên xuồng đi qua các kênh rạch, trong không khí tĩnh mịt kèm theo là tiếng mái chèo khua nước nhè nhẹ trên sông đã làm du khách cảm thấy tâm hồn sảng khoái, thư giãn, rất dễ chịu.
  • Du lịch ẩm thực dân gian: Du khách được thưởng thức các bửa ăn đạm bạc được chế biến bằng các đặc sản địa phương như: Gạo thơm, nếp, bầu, bí, mướp, cá tai tượng, cá rô, cá lóc đồng, gà nòi thả vườn…trong quan cảnh tươi đẹp, mát mẻ, êm đềm của vườn cây ăn trái.
  • Du lịch cộng đồng: Du khách có thể câu cá trong ao vườn, tát mương bắt cá, hái trái, làm bánh, làm kẹo, chơi các trò chơi dân gian; du khách có được những đêm sinh hoạt chung với gia đình nông dân trong những ngôi nhà đơn sơ, biết được nếp sinh hoạt và truyền thống gia đình của người nông dân Nam Bộ với những món ăn dân dã đặc biệt là những gia đình có nhiều thế hệ đã chung sống, một truyền thống đang dần dần bị mai một ở chốn đô thị.

4.2.2. Khách du lịch

Vĩnh Long có vị trí không thuận lợi bằng những nơi khác như Cần Thơ, Tiền Giang…đồng thời cơ sở hạ tầng ở đây cũng chưa phát triển nên lượng khách du lịch đến Vĩnh Long hàng năm cũng chưa nhiều so với các tỉnh lân cận và chủ yếu là khách nội địa. Tuy nhiên, từ năm 2016 đặc biệt 2020 đến nay du khách lịch đến Vĩnh Long nói chung và các xã cù lao nói riêng tăng nhanh do có những cố gắng nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch và nâng cấp cơ sở hạ tầng nhất là sự kiện khánh thành cầu Mỹ Thuận. (xin xem bảng 4.15 và bảng 4.16)

Bảng 4.15: Du khách đến với Vĩnh Long giai đoạn 2015 – 2024

(Nguồn: Sở Văn hóa thể thao và du lịch Vĩnh Long, 2024)  Khách du lịch đến với Vĩnh Long thường tập trung ở thành phố Vĩnh Long và cù lao An Bình là nơi thu hút 75 – 80% khách đến tham quan, các cù lao còn lại rất ít khách đến do điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu hoặc chất lượng kém, cơ sở hạ tầng còn yếu kém chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách.

Khách quốc tế: Khách quốc tế đến với các xã cù lao chủ yếu là khách du lịch đi theo tua đến từ các công ty du lịch ở Vĩnh Long, thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ (công ty du lịch Cửu Long, công ty du lịch Travel Mêkông…). Số khách đi lẻ rất ít, tập trung chủ yếu là người nước ngoài hiện đang sinh sống và làm việc ở TP.HCM, Cần Thơ. Khách quốc tế thường đến Vĩnh Long nhiều vào các tháng 01, 02, 03 và 11, 12 dương lịch hàng năm và chủ yếu tham quan các điểm du lịch sinh thái miệt vườn, tuy nhiên các dịch vụ vui chơi giải trí còn nghèo nàn, kém sức hấp dẫn nên không thu hút khách lưu trú dài ngày.

Khách nội địa: Khách du lịch nội địa đóng vai trò lớn trong sự tăng nhanh của dòng du khách đến với các xã cù lao của Vĩnh Long. Thời điểm thu hút nhiều khách trong nước là vào cuối tuần, các ngày lễ, ngày hội, tết, nhất là vào mùa hè, vào những ngày này lượng du khách đến rất đông.

Như vậy, trong những năm gần đây từ năm 2020 đến nay, lượng khách du lịch đến với Vĩnh Long tăng đều với tốc độ tăng trưởng trung bình 31% (Khách quốc tế tăng 27%, khách nội tăng 35%). Thành phần chủ yếu là khách nội địa chiếm khoảng  70%.

4.2.3. Doanh thu từ du lịch

Doanh thu từ du lịch bao gồm tất cả các khoản thu do khách du lịch chi trả như: Lưu trú, ăn uống, vận chuyển khách, bán hàng lưu niệm…Thực tế các khoản thu này không phải chỉ ngành du lịch trực tiếp thu mà do nhiều ngành khác có tham gia vào các hoạt động du lịch thu như: y tế, ngân hàng, bưu điện, bảo hiểm…Trong trường hợp này, một phần chi tiêu của du khách do các ngành khác trực tiếp thu. Ở nước ta chưa có hệ thống thống kê hoàn chỉnh nên theo thống kê sự đóng góp của ngành du lịch trong nền kinh tế nói chung còn thấp và hầu như chưa đủ.

Bảng 4.16: So sánh tình hình du khách và doanh thu từ du lịch  ở các tỉnh Vĩnh Long, Tiền Giang và Cần Thơ.

Doanh thu từ du lịch đến Vĩnh Long tăng mạnh từ năm 2020 đến nay. Tuy nhiên, so với các tỉnh lân cận vẫn còn rất thấp. Cụ thể năm 2020 là 34 tỉ đồng; năm 2021 là 40 tỉ đồng; năm 2022 là 53 tỉ đồng; năm 2023 là 67 tỉ đồng và năm 2024 là 95 tỉ đồng (Bảng 4.15).

Các tua du lịch hiện nay ở Vĩnh Long chủ yếu theo sự sắp xếp của các đơn vị kinh doanh lữ hành tại TP.HCM, Cần Thơ, Vĩnh Long, thời gian tham quan của khách ngắn và thời gian lưu trú cũng không dài, chủ yếu chỉ có khách lẻ và tây ba lô ở lại qua đêm. Trong giai đoạn 5 năm từ 2020 – 2024, số ngày lưu trú của du khách bình quân là 1,2 ngày/người đối với cả khách quốc tế và khách nội địa.

4.2.4. Cơ sở vật chất kỹ thuật

Cơ sở vật chất kỹ thuật là yếu tố cấu thành quan trọng của sản phẩm du lịch, nó góp phần tạo ra sự độc đáo, hấp dẫn của khách du lịch, là tiêu chí quan trọng cho sự lựa chọn của du khách. Cơ sở vật chất kỹ thuật ngành du lịch là yếu tố quan trọng tạo dựng nên hình ảnh của khu du lịch và tạo nên sự khác biệt của sản phẩm du lịch giữa khu này với khu khác.

Cơ sơ vật chất kỹ thuật bao gồm: Các tiện nghi lưu trú, tiện nghi ăn uống, tiện nghi thể thao, vui chơi giải trí, phương tiện vận chuyển và các tiện nghi phục vụ du lịch khác…Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ khách du lịch trên các xã cù lao nhìn chung vẫn còn nghèo nàn, chưa phong phú, chất lượng chưa cao, chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách trong và ngoài nước.

Cơ sở lưu trú: Cơ sở lưu trú là một trong những tiện nghi cơ bản, chính yếu phục vụ du lịch. Cơ sở lưu trú phải phong phú, đa dạng về loại hình, thiết kế phải phù hợp với cảnh quan môi trường sẽ tạo nên sự độc đáo, hấp dẫn du khách. Các xã cù lao nghiên cứu hiện có 12 cơ sở lưu trú, 90 phòng trọ, 390 giường ngủ hoặc ghế bố, chỉ có 01 khách sạn quy mô nhỏ. Nhìn chung, các cơ sở lưu trú chủ yếu là các phòng làm bằng vật liệu lá và ván khá đơn giản bố trí trong vườn cây trái, trên mặt ao, bãi bồi. Đa số du khách sinh hoạt, nghỉ ngủ chung nhà với dân (homestay).

Các cơ sở ăn uống: Các cơ sở ăn uống trong những năm gần đây phát triển tương đối nhanh, hiện có 97 phòng khách, 384 bàn, 3.348 ghế, chỉ có 01 nhà hàng.

Các phòng ăn rất đơn giãn nhưng rất thoáng mát, có thể vừa ăn uống vừa ngấm cảnh vườn cây trái phù hợp với du lịch sinh thái.

Các phương tiện thể thao và vui chơi giải trí: Các phương tiện thể thao, vui chơi giải trí sẽ tạo nên sự hấp dẫn, thu hút khách, kéo dài thời gian lưu trú và khuyến khích sự chi tiêu của du khách. Nhìn chung, các tiện nghi thể theo, vui chơi giải chí ở các xã cù lao phát triển rất kém, chưa đáp ứng nhu cầu du khách. Đa số khách chỉ được tham quan cảnh quan sông nước miệt vườn, tìm hiểu phong tục truyền thống, ăn uống, nghỉ ngủ là hết chuyến du lịch.

Phương tiện vận chuyển phục vụ khách: Phương tiện vận chuyển khách khá phong phú và đảm bảo an toàn giao thông. Có 72 đò máy từ 5 – 30 chổ, phục vụ việc đưa đón du khách từ Thành phố Vĩnh Long đi các cù lao, và từ cù lao của Vĩnh Long đi Tiền Giang, Bến Tre. 37 đò chèo, 100 xe đạp để du khách tự đi tham quan trên cù lao. Khách đi lẽ nếu không có phương tiện thì đi “hon da khách”.

Cơ sở giải trí tham quan: Cơ sở giải trí tham quan chủ yếu là các vườn cây ăn trái, làng nghề, ngoài ra du khách còn tham quan các đình làng, chùa chùa chiền… Trong thời gian thực địa, tôi có đến tham quan và xin giới thiệu một số điểm du lịch sinh thái điển hình trên các xã Cù lao như sau: Điểm du lịch trang trại Vinh Sang, điểm du lịch sinh thái An Bình, Sông Tiền, Nhà cổ Cai Cường, vườn hoa kiểng Sáu Giáo, Cơ sở sản xuất giống và du lịch sinh thái Tám Hổ…(Xin xem phụ lục 8)

Nhìn chung, các điểm du lịch sinh thái tập nhiều trên Cù lao An Bình do có vị trí địa lí tiếp giáp thành phố Vĩnh Long, Quốc lộ 1, Quốc lộ 53 đi Trà Vinh, quốc lộ 57 đi Bến Tre và tiếp giáp Huyện Cái Bè (Tiền Giang), rất thuận lợi cho du khách dừng chân tham quan và lưu trú hơn các cù lao Dài, cù lao Mây.

4.2.5. Lao động phục vụ du lịch

Lao động trong lĩnh vực dịch vụ du lịch đóng vai trò rất quan trọng, liên quan     trực tiếp đến chất lượng dịch vụ và góp phần hình thành sản phẩm du lịch. Tại các điểm du lịch sinh thái có 159 lao động phục vụ các lĩnh vực lưu trú, ăn uống, bán quà lưu niệm và 54 lao động phụ trách vận chuyển khách bằng đò máy, đò chèo.

Các hướng dẫn viên theo đoàn là người của các công ty du lịch. Về số lượng lao động so với thực trạng hiện tại là đủ để phục vụ nhu cầu dịch vụ du lịch. Tuy nhiên, tại các điểm du lịch hầu hết là lao động phổ thông, là những người trong gia đình, chuyên môn nghiệp vụ còn yếu kém, chủ yếu là dựa vào kinh nghiệm nghiệm thực tiển, chưa đảm bảo phục vụ tốt du khách, nhất là khách quốc tế.

4.2.6. Đầu tư vào lĩnh vực du lịch

Thu hút đầu tư là một trong những phương thức kích thích ngành du lịch phát triển nhanh. Các dự án đầu tư không chỉ là những yếu tố mới thu hút khách du lịch mà còn tạo công ăn việc làm cho người lao động. Trong những năm qua để phục vụ lượng du khách đến Vĩnh Long ngày càng tăng, công tác đầu tư trên các xã cù lao bắt đầu được quan tâm phát triển. Tuy nhiên, cũng chỉ tập trung  xây dựng lại cơ sở lưu trú, bổ sung trang thiết bị mới, phát triển dịch vụ ăn uống. Còn các khu quy hoạch du lịch thì vẫn chưa thực hiện được theo kế hoạch.

Bảng 4.17: Danh mục 05 khu quy hoạch du lịch trên các cù lao nghiên cứu

Tính đến nay toàn tỉnh đã có 05 khu quy hoạch phát triển du lịch trên các xã cù  lao đã được UBND Tỉnh phê duyệt, hiện tại có 3 khu quy hoạch đã có nhà đầu tư xin đầu tư và đã được UBND Tỉnh chấp thuận cho chủ trương lập dự án đầu tư phát triển du lịch sinh thái kết hợp với việc nuôi trồng thuỷ sản, gồm:  Khu du lịch Quới Thiện huyện Vũng Liêm; khu du lịch Phú Thành huyện Trà Ôn; khu du lịch An Bình huyện Long Hồ (xin xem bảng 4.17).

Tuy nhiên, trên thực tế sau khi được UBND Tỉnh chấp thuận chủ trương lập dự án đầu tư thì các nhà đầu tư triển khai dự án rất chậm, chủ yếu là san lấp mặt bằng nuôi trồng thuỷ sản chưa có khả năng triển khai thực hiện các hạng mục đầu tư phát triển du lịch.

4.3. Định hướng phát triển du lịch trên các xã cù lao

4.3.1. Định hướng chung

Hoàn chỉnh việc bổ sung và điều chỉnh quy hoạch tiếp tục kêu gọi đầu tư. Nghiên cứu quy hoạch phát triển hệ thống cơ sở lưu trú đạt chất lượng cao đúng theo tiêu chuẩn qui định của ngành.

Phát triển du lịch sinh thái kết hợp với làng nghề nhằm phát triển nhanh các dịch vụ du lịch theo hướng đa dạng hoá sản phẩm, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư cơ sở hạ tầng, các chương trình sản phẩm đặc trưng của Vĩnh long, thực hiện chính sách xã hội hoá du lịch theo phương châm nhà nước và nhân dân cùng làm du lịch nhằm từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch và đảm bảo phát triển bền vững mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Đi đôi với việc phát triển sản phẩm mới và nâng cao chất lượng dịch vụ tỉnh sẽ tập trung nghiên cứu mở rộng tuyến điểm du lịch và phát triển thị trường khách du lịch cả quốc tế và nội địa với quan điểm coi trọng cả 2 nguồn khách trên nhằm xây dựng mô hình, sản phẩm phù hợp với thị hiếu của từng loại khách.

Phối hợp với Trung tâm xúc tiến Thương mại và Đầu tư đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá chính sách ưu đãi đầu tư của tỉnh nhằm quảng bá, mời gọi đầu tư vào các chương trình, dự án trọng điểm mang tính đột phá mà khi được đầu tư sẽ tạo nên những điểm nhấn quan trọng trong phát triển ngành, từ đó sẽ nhân rộng đối với các khu quy hoạch phát triển tiếp theo.[37]

4.3.2. Định hướng phát triển các loại hình và sản phẩm du lịch

Định hướng phát triển các loại hình và sản phẩm du lịch phải dựa trên quan điểm: Khai thác có hiệu quả các tiềm năng tài nguyên du lịch và các điều kiện có liên quan tạo sự phong phú đa dạng các loại hình và sản phẩm du lịch. Xây dựng cho mỗi khu du lịch một vài loại hình và sản phẩm du lịch đặc trưng, không trùng lập để tăng tính hấp dẫn chung cho du lịch Vĩnh Long.

Định hướng phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái trên các cù lao như sau:

  • Cù lao An Bình: Khách tham quan cảnh quan sông nước, di tích lịch sử cách mạng, sinh hoạt truyền thống của người dân, hệ sinh thái vườn cây ăn trái, ẩm thực dân dã, nghỉ dưỡng trên sông, tìm hiểu làng quê Nam Bộ, cơ sở sản xuất giống, làng nghề…[36]
  • Cù lao Mây: Hệ sinh thái đất ngập nước đồng bằng Sông Cửu Long, hệ sinh thái vườn cây ăn trái, tham quan chợ nổi Trà Ôn và cảnh quan sông nước, làng nghề, câu cá…[36]
  • Cù lao Dài: Tham quan làng nghề, các di tích văn hóa lịch sử, vườn cây ăn trái, tìm hiểu sinh hoạt truyền thống…[36]

Hiện nay có một số tuyến du lịch chính như sau:

  • Thành phố Vĩnh Long – Cù lao An Bình – Thị xã Vĩnh Long: Đón và tiển khách tại bến đò du lịch Cửu Long.
  • Thành phố Vĩnh Long – Long Hồ – Cù lao An Bình – Cái Bè: Đón khách tại thành phố Vĩnh Long và tiển khách tại Cái Bè.
  • Thành phố Vĩnh Long – Cù lao An Bình – Cái Bè: Đón khách tại thành phố Vĩnh Long và tiển khách tại Cái Bè.

Chúng tôi xin đề xuất một tuyến điểm du lịch mới khép kín ba cù lao với tua 3 ngày, 2 đêm như sau:

Ngày 1: Buổi sáng đón khách ở thành phố Vĩnh Long hoặc Trường An, sau đó sang An Bình du khách tham quan: Di tích văn hóa lịch sử, cơ sở sản xuất cây giống, tham quan nhà cổ, nông cụ cổ truyền, sa bàn trồng lúa nước, ăn và nghỉ trưa. Chiều đi xuồng chèo, xe đạp hoặc đi bộ tham quan một số vườn cây trái và vườn hoa kiểng trên cù lao, tham gia các hoạt động tát ao, chày cá… Tối nghỉ và ngủ đêm tại các điểm homestay trên cù lao.

Ngày 2: Ăn sáng, tham quan một số cơ sở sản xuất: Nước mắm, rượu, gạch ngói, gốm sứ mỹ nghệ, kẹo dừa…Xuôi dòng Cổ Chiên về cù lao Dài, ăn trưa và nghỉ ngơi. Chiều đi xe đạp tham quan cảnh quan môi trường, vườn cây ăn trái và cùng làm và tìm hiểu sinh hoạt đời sống nông thôn ở các nhà vườn, làng nghề se lõi sợi lác, dệt chiếu… đi tàu máy hướng về cù lao Mây, ăn tối, xem biểu diễn và tìm hiểu các loại hình nghệ thuật cổ truyền và ngủ đêm.

Ngày 3: Ăn sáng, đi chợ nổi bằng xuồng chèo. Tham quan vườn cây trái, làng nghề bánh tráng, di tích lịch sử văn hóa bằng xe đạp, tham gia các trò chơi dân gian, các hoạt động vui chơi giải trí khác. Nghỉ trưa, ăn uống. Chiều trên tàu máy ngược dòng sông Hậu về Mỹ Hòa và trở lại thành phố Vĩnh Long trả khách. Kết thúc tua.

4.4. Công tác quản lý du lịch sinh thái 

Trên các xã cù lao, có sự gắn kết giữa doanh nghiệp, chính quyền địa phương, sở văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh. Đặc biệt có sự tham gia của cộng đồng dân cư địa phương trong phát triển du lịch và quản lý. Có sự tham gia của cộng đồng nên việc đầu tư, quản lý cơ sở vật chất một cách có hiệu quả, đồng thời huy động được nguồn vốn khá lớn từ cộng đồng trong việc đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật cho du lịch.

Sự gắn kết giữa doanh nghiệp, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư địa phương. Chính lợi ích mà du lịch mang lại cho cộng đồng, đã tạo điều kiện nâng cao nhận thức cộng đồng về giữ gìn và bảo vệ môi trường sinh thái tự nhiên, phát huy và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc góp phần phát triển du lịch sinh thái một cách bền vững.

Kiện toàn bộ máy ban chỉ đạo phát triển du lịch. Bổ sung tổ chuyên viên và quy chế làm việc nhằm phát huy hiệu quả của ban chỉ đạo phát triển du lịch. – Đã phối hợp với các ngành như môi trường, y tế, công an, bảo hiểm,…Tổ chức tập huấn các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến hoạt động du lịch cho các nhà quản lý và nhân viên các cơ sở kinh doanh du lịch. Ngoài ra, công tác này cũng được thực hiện thường xuyên thông qua các đợt kiểm tra định kỳ, đột suất; bằng hình thức gởi văn bản nhắc nhở và tờ rơi tuyên truyền phổ biến kiến thức pháp luật trong hoạt động ngành: Tuyên truyền về việc bảo vệ môi trường trong hoạt động du lịch; bảo đảm an toàn cho du khách; thực hịên đầy đủ các chế độ báo cáo thống kê,…

Tham gia các đợt tập huấn quản lý nhà nước về du lịch do Tổng cục du lịch tổ chức như: Đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ; tổ chức sự kiện du lịch; bảo vệ môi trường trong hoạt động du lịch,…

Trong thời gian qua Sở văn hóa, thể thao và du lịch đã tham mưu cho UBND tỉnh về điều kiện đối với hoạt động của các loại hình lưu trú kèm theo Quyết định 2704 của UBND Tỉnh. Trong thời gian chờ đợi văn bản hướng dẫn của cấp trên, Sở đã phối hợp với địa phương và các ban ngành có liên quan kiểm tra, nhắc nhở các cơ sở hoạt động theo qui định hiện hành và duy trì các điều kiện, tiêu chuẩn đã được công nhận đồng thời nâng cấp để đạt chuẩn cao hơn nhằm phục vụ nhu cầu ngày càng cao của du khách.

Đã phối hợp tổ chức và tham gia các cuộc hội thảo về du lịch. Qua các hội thảo đã nâng nhận thức về định hướng, các giải pháp phát triển du lịch cũng như tầm quan trọng trong liên doanh, liên kết kêu gọi đầu tư nhằm nâng cao chất lượng các sản phẩm, chương trình du lịch trên địa bàn tỉnh Vĩnh long.

Duy trì và phối hợp tốt trong việc đưa các định hướng, chương trình phát triển du lịch có liên quan đến các ngành, địa phương vào các chương trình kế hoạch của ngành, địa phương như chương trình phát triển hạ tầng đến các khu quy hoạch du lịch với chương trình giao thông nông thôn trên các địa phương có quy hoạch. – Từng bước thiết lập hệ thống báo, thông tin qua mạng giữa các doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước, tạo điều kiện tiếp cận nhanh các thông tin và nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Qua khảo sát, tìm hiểu, ghi nhận, phân tích, tính toán và tổng hợp, chúng tôi có thể rút ra những kết luận sau:

  1. Điều kiện tự nhiên trên các xã cù lao phù hợp cho sản xuất nhiều loại cây trái đặc sản.
  2. Khí hậu khu vực nghiên cứu ổn định, chia mùa rõ rệt, có tác dụng tích cực đối với sức khỏe và các hoạt động nghỉ ngơi, vui chơi giải trí của du khách.
  3. Vị trí địa lí của các cù lao khá thuận lợi để đưa đón khách bằng đường bộ, nhất là đường thủy.
  4. Mô hình vườn cây ăn trái kết hợp dịch vụ DLST đã đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho nhà vườn và đã tạo điều kiện nâng cao nhận thức cộng đồng về giữ gìn và bảo vệ môi trường sinh thái. Các điểm du lịch chủ yếu tập trung ở An Bình.
  5. Các xã cù lao Vĩnh Long có tiềm năng to lớn về du lịch. Sự đa dạng, phong phú, nhiều chủng loại của các vườn cây ăn trái mang tính đặc thù của vùng sông nước ĐBSCL, và nét đẹp văn hoá của nền văn minh sông nước miệt vườn cũng như những di tích văn hoá lịch sử cho phép Vĩnh Long phát triển mạnh hình thức DLST. Vĩnh Long nói chung, và các xã cù lao nói riêng vẫn đang còn trong giai đoạn đầu của sự phá triển nên các lợi thế về vị trí và tiềm năng du lịch chưa được khai thác đúng mức. Cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kĩ thuật mới chỉ đáp ứng phần nào nhu cầu của du lịch. Các hoạt động khai thác sản phẩm du lịch, tiếp thị, đầu tư chưa được đẩy mạnh nên chưa thu hút, hấp dẫn du khách. Yếu tố con người, lao động trong ngành chưa bắt kịp với yêu cầu của ngành du lịch trong thời hội nhập. Môi trường tự nhiên chưa được quan tâm đúng mức và bước đầu có những dấu hiệu của ô nhiễm từ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và từ chính hoạt động du lịch gây ra. Những giá trị văn hóa, nghệ thuật truyền thống chưa có kế hoạch bảo tồn và phát  huy có nguy cơ bị mai một.
  6. Do các điểm tham quan miệt vườn chưa có đầy đủ tiện nghi, sản phẩm du lịch để phục vụ du khách nên tuy lượng khách đến tham quan đông nhưng chi phí của khách du lịch tại đó rất thấp, chủ yếu là chi ăn uống và lưu trú, dẫn đến doanh thu của ngành du lịch chưa cao.
  7. Các điểm du lịch sinh thái chủ yếu chỉ tập trung khai thác dịch vụ ăn uống, ngủ đêm, đờn ca tài tử là chính. Các cơ sở giẫm chân lên nhau rất nhiều, chưa có những sản phẩm độc đáo, đặc trưng nên gây nhàm chán cho du khách, đa số chưa có ý thức và chiến lược kéo du khách quay lại lần 2, lần 3 hoặc khi trở về bản xứ họ lại giới thiệu, quảng bá du lịch cho quê hương mình.
  8. Mặc dù trong những năm gần đây có sự quan tâm đầu tư, quy hoạch, nhưng các dự án về quy hoạch du lịch triển khai thực hiện rất chậm làm ảnh hưởng đến hoạt động du lịch và sự phát triển kinh tế xã hội.
  9. Để phát triển du lịch Vĩnh Long và các xã cù lao phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa sở văn hóa, thể thao và du lịch, các ban ngành và chính quyền địa phương để có những giải pháp đúng đắn về quản lý, vốn, cơ chế chính sách.

Để đảm bảo phát triển du lịch sinh thái bền vững ở Vĩnh Long nói chung và các xã cù lao nói riêng chúng tôi xin đề xuất một số ý kiến sau:

Đối với các cấp lãnh đạo và chính quyền địa phương

  • Về đầu tư phát triển

Cơ sở tham quan, giải trí của du khách đến với các xã cù lao chủ yếu là HST vườn cây ăn trái, kế đến là tham quan làng nghề và đi dạo bằng thuyền, bằng đò trên sông rạch, các di tích lịch sử vă hóa, cho nên các cơ sở này cần gắn liền với các trục giao thông chính của cù lao; nguồn sông rạch cần được nạo vét thường xuyên và giữ gìn sạch sẽ để ghe xuồng đi lại.

Ưu tiên phát triển các vườn cây ăn trái đặc sản có giá trị kinh tế cao để vừa phục vụ DLST bên cạnh đó còn cải thiện thu nhập cho nhà vườn, góp phần vào  sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương và của tỉnh.

Ngoài phát triển vườn nhà theo hướng dịch vụ DLST bền vững cần xây dựng thêm: Khu cắm trại dã ngoại, làng nghề Nam Bộ, khu nghỉ dưỡng sức và phục hồi sứ khỏe, bảo tàng lúa nước, khu thể thao cả trên bờ và dưới nước, khu đón tiếp đường bộ, khu ẩm thực miền quê, khu bán hàng, quà lưu niệm.

Hàng năm sử dụng nguồn ngân sách tỉnh hỗ trợ cho công tác chuẩn bị  đầu tư, làm cơ sở cho việc kêu gọi vốn đầu tư phát triển du lịch, hỗ trợ phát triển các làng nghề sản xuất các sản phẩm truyền thống phục vụ cho du lịch.

Tỉnh cần đầu tư cơ sở hạ tầng cho DLST, nhất là đường giao thông, điện, nước tại các khu du lịch trọng điểm và các vùng có tiềm năng du lịch lớn, nhưng phải tính tới việc giữ nét hoang sơ của nông thôn, không thể bê tông hóa, nhựa hóa giao thông ào ạt.

  • Về quản lý

Xác định rõ vai trò và lợi ích của sự phát triển DLST trên các xã cù lao, cần có những biện pháp cụ thể để đưa ngành du lịch ở đây thành một ngành kinh tế mũi nhọn, thực sự hoạt động có hiệu quả, đem lại lợi ích kinh tế xã hội cao, đồng thời nâng cao giá trị văn hóa, trình độ dân trí cho địa phương.

Để nhanh chóng khai thác một cách đầy đủ tiềm năng du lịch phải duy trì được cảnh quan thiên nhiên, trùng tu, bảo tồn các di tích lịch sử, khôi phục và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống, bảo vệ môi trường và tài nguyên du lịch.

Có kế hoạch nghiên cứu, bảo tồn và phát huy tính ưu việt của các giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống trên các xã cù lao như: Chợ nổi, nhà xưa, cảnh quan khu dân cư, đàn ca tài tử, các trò chơi dân gian, các lễ hội đình chùa, các di tích lịch sử, các bài ca dao dân ca, các câu hò vè…gắn với đời sống của người dân trên cù lao.

Tạo được sự đồng tình của cộng đồng dân cư nơi khai thác du lịch và tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao nhận thức về du lịch; bảo vệ tài nguyên, môi trường đảm bảo sự phát triển bền vững của DLST.

Có những biện pháp quản lý, chỉ đạo các tổ chức kinh doanh và các hoạt động kinh doanh theo đúng hướng để đạt hiệu quả cao.

Ngoài hiệu quả kinh tế, trong quản lý cần thực hiện tốt những yêu cầu có tính nguyên tắc nhằm đảm bảo  cho sự phát triển  bền vững .

Có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cù lao, tạo thành các tua du lịch với các hoạt động phong phú hấp dẫn. Quy hoạch lại thành phân cây trái giữa các cù lao, phát động và hướng nhà vườn sản xuất cây trái theo qui trình GAP.

Tăng cường công tác quảng bá du lịch sinh thái trên báo, đài, thường xuyên tổ chức các cuộc hội thảo khoa học về nông nghiệp, môi trường, du lịch…

Triển khai các cơ chế chính sách về thuế, huy động vốn, thị trường, hỗ trợ dự án phát triển vườn, khoa học và công nghệ.

Có kế hoạch đảm bảo tuyệt đối an toàn cho khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan, không để xảy ra các trường hợp xâm phạm đến sức khỏe, tài sản và kiên quyết ngăn chặn các tệ nạn xã hội; đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ, đường thủy.

  • Đối với Sở văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Vĩnh Long

Hỗ trợ nguồn vốn đầu tư cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật cho phát triển du lịch và kinh phí cho công tác tuyên truyền, quảng bá, xúc tiến du lịch. Hổ trợ các địa phương có tiềm năng phát triển du lịch, các huyện thị có khu quy hoạch du lịch.

Nghiên cứu bổ sung quy hoạch, đối với những dự án đã lập cần nhanh chóng đầu tư hoặc kêu gọi đầu tư nhằm hoàn thành trong thời gian sớm nhất. Quy hoạch không giải tỏa, mà quy hoạch làm cơ sở cho người dân sống trong khu DLST phải sống, sinh hoạt, kinh doanh theo một chuẩn mực du lịch.

Sở văn hóa, thể thao và du lịch phải xây dựng quy chế hoạt động về quản lý và phát triển du lịch để các địa phương có cơ sở triển khai và vận dụng vào tình hình thực tiễn của mình, tạo điều kiện thực hiện và đẩy mạnh phát triển du lịch.

Tiếp tục kế hoạch đào tạo nghề du lịch và có chính sách hỗ trợ trong khâu đào tạo để các doanh nghiệp, các điểm dịch vụ DLST ở các địa phương có điều kiện tham gia đào tạo nguồn nhân lực được thuận lợi.

Hợp tác chặt chẽ với các hãng lữ hành có uy tín để xây dựng chiến lược và kế hoạch hành động nhằm duy trì các sản phẩm có sẵn và tìm thêm các sản phẩm mới. – Phối hợp với các ban ngành có liên quan tổ chức các lễ hội dân gian Nam bộ, lễ hội trái cây, hội thảo về nông nghiệp, ngư nghiệp, nên được tổ chức luân phiên, định kỳ ở các cù lao để quảng bá và thu hút khách du lịch.

  • Đối với nhân dân ở các cù lao

Tích cực tham gia các hội thảo về cây trái, về nông ngư nghiệp. Tiếp cận và tăng cường ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất vườn nhà. Tăng cường sử dụng phân hữu cơ, thuốc sinh học. Thực hiện nguyên tắc bốn đúng trong sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và hướng đến sản xuất cây trái theo qui trình GAP.

Phải căn cứ vào điều kiện môi trường sinh thái, kinh nghiệm truyền thống và khả năng để xây dựng những mô hình vườn phù hợp. Đặc biệt chú ý công tác chọn giống, ưu tiên phát triển các loại cây có hiệu quả kinh tế và chất lượng cao.

Phát triển DLST, các nhà vườn cần tạo thêm vẻ mỹ quan cho vườn nhà đạt chất lượng cao hơn, phù hợp với những yêu cầu của du khách. Hình thành môi trường sinh thái theo hướng xanh – sạch – đẹp, hài hoà giữa thiên nhiên với con người. Chú ý mở các lối đi nhỏ dẫn khách bộ hành vào vườn cây trái.

Các nhà vườn có ý định đầu tư làm du lịch cần khảo sát xem có phù hợp, gắn kết với các tuyến điểm liên hoàn thuận tiện đưa khách du lịch tham quan hay không, khai thác các dịch vụ phục vụ khách tránh giẫm chân lên nhau và gây nhàm chán.    – Luôn có ý thức và trách nhiệm cao trong việc giữ gìn, bảo vệ cảnh quan môi trường, các giá trị văn hóa, nghệ thuật truyền thống của gia đình và địa phương.

Tổ chức cho du khách sống với làng nghề, cùng tạo ra sản phẩm để thưởng thức sự thú vị của nó và hòa mình vào các hoạt động sống thường ngày của người dân như công việc trồng và chăm sóc vườn, đánh bắt thủy sản, dệt chiếu, se lõi lác… – Cần nghiên cứu đưa vào các món ăn truyền thống, dân dã, dễ làm, và hướng dẫn du khách tự làm và tự phục vụ.

Phải phát huy hơn nữa lòng chân thật, tính cần cù, thân thiện, hiếu khách của dân miền Tây. Trân trọng truyền thống và ngưỡng mộ cái mới – cái đẹp để dễ dàng chinh phục du khách.

Giữa các điểm kinh doanh du lịch cần phối hợp, tính toán giá thành ăn uống, nghỉ ngủ và các dịch vụ phục vụ khách du lịch cho vừa phải, tránh các quan điểm hễ phục vụ du lịch là “moi” túi khách hàng và “chặt đẹp” hay “một đi không trở lại”, nhằm giữ chân khách ở lại lâu hơn và đưa ngành du lịch trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của địa phương.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Contact Me on Zalo
0906865464