Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam hay nhất năm 2023 cho các bạn học viên ngành đang làm khóa luận tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm khóa luận thì với đề tài Khóa luận: Nhập khẩu vàng của Việt Nam năm 2023 và ảnh hưởng tới vấn đề an ninh tiền tệ dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Thị trường vàng Việt Nam

2.1.1. Đặc điểm chung của thị trường Việt Nam

Với vị trí địa lý đặc biệt, ở giao điểm của nhiều con đường buôn bán quốc tế, Việt Nam có điều kiện rất thuận lợi để phát triển kinh tế. Lịch sử cho thấy Việt Nam từ xa xưa đã là địa bàn chiến lược quan trọng, một cửa ngõ và đầu mối trong giao dịch quốc tế.

Việt Nam với dân số 86 triệu người (Tổng cục thống kê, năm 2023), đứng thứ mười ba trên thế giới là một thị trường có sức cầu khá lớn đối với bất kỳ một nhà sản xuất nào. Dân số cao lại đang bước vào giai đoạn có cơ cấu “dân số vàng” sức mua của thị trường là rất lớn. Mức tăng tiêu dùng của Việt Nam trong những năm qua tính theo % thường xuyên đạt 2 con số. Trong 10 năm qua, tốc độ tăng trưởng trung bình của tổng mức lưu chuyển bán lẻ hàng hóa và dịch vụ trên thị trường trong nước khoảng 23% và có xu hướng tăng cao vào những năm gần đây. Nếu trừ hệ số trượt giá thì tốc độ tăng tiêu dùng cũng đã vượt tốc độ tăng GDP.

Việt Nam là một thị trường có nhu cầu cao về vàng. Việt Nam nằm trong khu vực Đông Nam Á, chịu ảnh hưởng chung của hệ tư tưởng Phật giáo và Nho giáo. Vàng ở Việt Nam mang cả hai yếu tố giá trị: giá trị thẩm mỹ, giá trị tài sản tích lũy. Ngoài ra, vàng cũng mang trong mình giá trị văn hóa xã hội, là một thứ “của hồi môn” không thể thiếu trong các đám cưới hỏi. Chính từ sự khác biệt này, mà vàng nữ trang được chế biến tại Việt Nam nói riêng và các nước Châu Á nói chung thường có hàm lượng vàng cao để có thể bán lại khi cần với mức giá gần bằng giá mua. Các yêu cầu về mỹ thuật cũng có nhưng không phải là yêu cầu cao nhất.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>>  Dịch Vụ Viết Khóa Luận Tốt Nghiệp Ngành Kinh Tế

2.1.2. Đặc điểm của thị trường vàng Việt Nam Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

2.1.2.1. Chủ thể trong thị trường vàng

Như bất kỳ thị trường vàng nào trên thế giới, chúng ta có thể chia các chủ thể hoạt động trong thị trường vàng theo động cơ mua vàng và những phản ứng của họ đối với giá vàng. Các đối tượng này là các tác nhân quan trọng can dự vào sự hình thành giá vàng trên thị trường, khiến cho giá cả có thể tách rất xa so với giá trị thực của vàng. Có thể chia thị trường vàng Việt Nam theo ba đối tượng sau:

• Những người tích trữ: Đây là những người có vốn nhàn rỗi, giữ vàng với mục đích “phòng thân”. Phần tài sản bằng vàng này là một hợp đồng bảo vệ chắc chắn cho họ trước các biến động kinh tế xã hội và với tính dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt. Họ có thể là công nhân, viên chức, nông dân hay bất kỳ ai trong xã hội. Họ có ba đặc điểm: giữ vàng như một tài sản chìm tại nơi chắc chắn, giữ trong thời gian dài không cần nhắc tới yếu tố lợi nhuận khi quyết định mua hay bán vàng và sau cùng họ cũng không quan tâm tới tác động lên xuống của giá cả.
• Những người đầu tư: Họ cũng tích trữ nhưng “tích cực” hơn những người tích trữ thể hiện ở các đặc điểm: vàng của họ có thể ở dạng “vàng tín dụng” gửi tại một tài khoản ngân hàng, xem vàng như một nguồn vốn đầu tư sinh lợi và chỉ giữ nguồn vốn dưới dạng bằng vàng khi cần thiết. Họ thường thực hiện nhiều hành vi mua bán, hoặc vay và cho vay, qua đó, nguồn vốn của họ tăng lên. Họ quan tâm đến sự biến động giá vàng trong cả ngắn hạn và dài hạn và luôn đặt nó lên bàn cân lãi suất.
• Những người đầu cơ: Họ hoạt động cũng tương tự như những nhà đầu tư, nhưng họ có thể dự đoán và khai thác giá vàng trong thời gian ngắn. Họ chấp nhận rủi ro cao để có thể thu được lợi nhuận nhiều hơn bằng sự cảm nhận nhanh chóng và phản ứng linh hoạt, nhạy bén trước những nhân tố tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến giá vàng.

Hiện nay, ở nước ta, cùng với sự ra đời của ngày càng nhiều các sàn giao dịch vàng, số lượng các nhà đầu tư, đầu cơ vàng cũng ngày càng tăng lên. Điều này thể hiện thị trường vàng Việt Nam ngày càng phát triển theo hướng ngày càng chuyên nghiệp hóa, vàng đang dần trở thành một kênh đầu tư hữu hiệu với nhiều người.

2.1.2.2. Khung pháp lý cho hoạt động kinh doanh vàng

Thực hiện đường lối đổi mới, các quy định quản lý hoạt động kinh doanh vàng bạc cũng ngày càng được hoàn thiện theo hướng thuận lợi cho các tổ chức kinh doanh và nhà đầu tư. Các văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động kinh doanh vàng có thể kể ra như Nghi định 63/1998/NĐ-CP về quản lý và kinh doanh vàng bạc, Nghị định 174/1999/NĐ-CP cũng về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, Nghị định 63/1998/NĐ-CP về quản lý ngoại hối, Pháp lệnh Ngoại hối năm 2005. Hiện nay nhà nước thừa nhận quyền sở hữu hợp pháp về vàng của mọi tổ chức và cá nhân dưới dạng vàng khối, vàng thỏi, vàng cục, vàng cốm, vàng lá, vàng sa khoáng, vàng gốc, vàng tư trang. Các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được quyền cất giữ, vận chuyển hoặc gửi vàng ở Ngân hàng. Các cá nhân và tổ chức cũng có thể thành lập các cửa hàng kinh doanh vàng khi đảm bảo được các yêu cầu về nguồn vốn và điều kiện kinh doanh. Hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng hiện nay vẫn do NHNN và cơ quan chuyên trách là Vụ Quản lý ngoại hối đảm nhận.

Tuy nhiên, cho đến thời điểm kết thúc năm 2023 thì Việt Nam vẫn chưa có một quy định thống nhất và chính thức về hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản ở trong nước (hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài đã được đề cập đến trong quyết định 03/2006/QĐ-NHNN) và quy định về quy chế hoạt động của các sàn giao dịch vàng. Mặc dù các sàn giao dịch vàng liên tiếp được thành lập trong năm 2023, nhưng mỗi sàn lại có một điều lệ riêng, thiếu đồng bộ và người được lợi từ các điều lệ này vẫn là chủ sàn, nhà đầu tư vẫn phải chịu nhiều thiệt thòi, tổn thất. Do đó, yêu cầu cấp thiết hiện nay là ban hành một quy chế hoạt động cho các sàn giao dịch vàng này, đảm bảo thị trường hoạt động lành mạnh, bảo về quyền và lợi chính đáng của các nhà đầu tư.

2.1.2.3. Mạng lưới kinh doanh vàng Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

Ở thị trường truyền thống, nơi diễn ra các giao dịch vàng “thật”- vàng vật chất, qua một quá trình phát triển lâu dài, thị trường vàng Việt Nam hiện nay đã có những bước tiến vượt bậc so với cách đây vài chục năm. Xu hướng mở thể hiện rõ nét qua tính đa dạng về chủ thể tham gia giao dịch trên thị trường. Ngoài các công ty chiếm tỷ trọng lớn, có khả năng chi phối giá như Công ty vàng bạc đá quý SJC, PNJ, SACOM, ACB, SCB… còn có sự góp mặt của nhiều NHTM, hàng ngàn tiệm vàng lớn nhỏ trên cả nước cùng mạng lưới các nhà đầu tư cá nhân khắp mọi miền. Các chủ thể tiếp cận thị trường tiềm năng này với nhiều mục đích khác nhau, có thể là để kinh doanh, để tích trữ, để sản xuất, để thanh toán hay chỉ đơn giản là nhu cầu trang sức làm đẹp… Tất cả những yếu tố này hình thành nên Cung – Cầu về vàng trên thị trường, là động lực giúp thị trường được “bôi trơn” và vận hành.

Nói tới mạng lưới kinh doanh vàng vật chất không thể không kể tên các nhà sản xuất vàng miếng. Trước nhu cầu ngày càng cao của nhà đầu tư, sức nóng của thị trường vàng đã thu hút nhiều nhà đầu tư chuyển vốn từ chứng khoán, bất động sản sang mặt hàng kim loại quý này. Mặt khác, trong năm 2023, tốc độ lạm phát tuy giảm nhiệt, nhưng vẫn ở mức cao, lại thêm ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu nên xu hướng chuyển tiền sang vàng của người dân cũng ngày càng gia tăng. Trong năm 2023, NHNN quyết định nâng hạn mức sản xuất vàng miếng cho các doanh nghiệp. Cụ thể, khối lượng vàng miếng được sản xuất trong năm 2023 của Công ty Vàng bạc Đá quý Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Tp.HCM là 1.500 kg; của Công ty trách Vàng bạc Đá quý Ngọc Thẩm là 200 kg; của Công ty Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận là 2.000 kg và Công ty Bảo Tín Minh Châu được sản xuất với khối lượng là 700 kg.

Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) là doanh nghiệp được sản xuất với khối lượng lớn nhất trong năm 2023 với hạn mức 50.000 kg; kế đến là công ty kinh doanh mỹ nghệ Vàng bạc Đá quý Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam với khối lượng là 9.000 kg.

Tổng hạn mức khối lượng vàng miếng những doanh nghiệp trên được sản xuất trong năm 2023 là 63.400 kg.⁸

Thị trường có thêm nhiều nhãn hiệu vàng miếng tạo điều kiện cho người tiêu dùng trong việc lựa chọn mua dự trữ cũng như đầu tư. Tuy nhiên, điều đó chưa hẳn để các nhãn hiệu vàng mới sẽ thành công vì lâu nay, người tiêu dùng vẫn quen chọn nhãn hiệu quen thuộc. SJC được xem là nhãn hiệu vàng miếng được nhiều người ưa chuộng nhất hiện nay, với doanh thu bình quân trong 2 năm qua lên đến 1 tỷ USD. Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

Nếu như 2 năm trở về trước, để tiến hành các giao dịch vàng, nhà đầu tư thường đơn thuần tìm tới các tiệm vàng lớn, nhỏ khắp mọi nơi hay các ngân hàng có nghiệp vụ giao dịch vàng. Thì hơn 2 năm trở lại đây, tại Việt Nam đã xuất hiện một cách thức giao dịch mới: giao dịch vàng tập trung qua sàn và khái niệm “sàn giao dịch vàng” xuất hiện. Sàn giao dịch vàng là nơi mà người có nhu cầu mua và bán vàng “gặp nhau” để thực hiện giao dịch mà mình mong muốn dưới sự đảm bảo an toàn về tính pháp lý cho việc mua bán này.

Trên thực tế, nếu muốn thực hiện giao dịch mua bán vàng, nhà đầu tư có thể tiến hành các giao dịch này trên thị trường tự do vô cùng nhanh chóng, gọn nhẹ, không cần thực thi các thủ tục, hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu rườm rà… nhưng kèm theo đó là rủi ro trong giao dịch cũng rất cao, đặc biệt khi thực hiện những giao dịch có giá trị lớn. Thế nhưng, khi nền kinh tế càng phát triển thì nhu cầu về giao dịch an toàn, chuyên nghiệp và đảm bảo tính pháp lý ngày càng được coi trọng. Xuất phát từ những nhu cầu này mà sàn giao dịch vàng đã manh nha xuất hiện ở Việt Nam, đi đầu là Sàn giao dịch vàng ACB.

Với doanh số giao dịch vàng mỗi ngày lên tới con số ngàn tỷ thì mô hình sàn giao dịch vàng mà ACB khởi dựng thật sự là một món lời lớn cho những người cầm trịch, và xu hướng lập sàn giao dịch vàng bắt đầu. Sau ACB, Công ty Cổ phần Vàng bạc đá quý Phú Nhuận PNJ đã hợp tác với Ngân hàng Đông Á thành lập Công ty Vàng bạc Quốc tế (InterGold) giao dịch thương hiệu vàng miếng PNJ-Đông Á. Tiếp đó, cuối tháng 5/2023, Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn SJC cũng liên kết với VPBank và Công ty Chứng khoán Hà Thành để lập nên Sàn giao dịch vàng tại Hà Nội… Và cho tới nay, trên thị trường đã có hơn 10 NHTM tham gia giao dịch vàng, có thể kể ra đây: Ngân hàng ACB, Ngân hàng Eximbank, Ngân hàng Sacombank, Ngân hàng Việt Á, Ngân hàng Sài Gòn, Ngân hàng Phát triển Nhà Tp.HCM, Ngân hàng Phương Nam và Ngân hàng Nam Á. Con số này được dự tính có khả năng sẽ còn tăng thêm trong tương lai.

2.1.2.4. Chính sách nhập khẩu vàng và chủ trương thắt chặt quản lý ngoại hối với vàng

Việc nhập khẩu vàng phải được Nhà nước thực hiện một cách chặt chẽ, kịp thời vì không thể để giá vàng tách rời khỏi mặt bằng chung, không để thiếu hụt nguồn cung vàng là điều kiện cần phải có đối với sự tồn tại của các đơn vị kinh doanh vàng và là công cụ ổn định giá cả. Nhưng trên thực tế, trong thời gian qua việc nhập khẩu vàng chưa có chủ trương nhất quán và hợp lý. Nhà nước không cấm các cá nhân tự do kinh doanh mua bán vàng nhưng việc nhập khẩu vàng cần phải có sự cho phép của các cơ quan nhà nước. Hiện nay, NHNN là đơn vị quản lý nhà nước cao nhất trong lĩnh vực ngoại hối. Vụ Quản lý ngoại hối chính là cơ quan tham mưu cho NHNN trong hoạt động ngoại hối và hoạt động xuất, nhập khẩu vàng theo quy định của pháp luật. Chính Vụ Quản lý ngoại hối là đơn vị thực hiện cấp và thu hồi các loại giấy phép về xuất, nhập khẩu vàng, thanh kiểm tra việc thực hiện hoạt động xuất, nhập khẩu vàng của các tổ chức và cá nhân.

Hàng năm, Chính phủ đều ra một hạn mức nhập khẩu nhất định đối với vàng để bù đắp lượng vàng thiếu hụt do khai thác không đáng kể trong nước lại đảm bảo cán cân thanh toán, không để nhập siêu quá lớn do vàng. NHNN – Vụ Quản lý ngoại hối có nhiệm vụ đảm bảo số lượng vàng được cấp phép nhập khẩu không vượt quá chỉ tiêu của nhà nước. Nếu như trước đây việc phân “quota”, cấp phép nhập khẩu vàng còn nhiều khúc mắc, việc giải quyết nhập khẩu vàng có lúc không kịp thời, mất thời cơ, khi giá vàng quốc tế xuống thấp thì không được phép nhập, khi giá cao được phép nhập thì các doanh nghiệp không thực hiện được, phát sinh cung cầu giả tạo làm biến động giá vàng trên thị trường thì hiện nay, theo đánh giá của các doanh nghiệp kinh doanh vàng thì thủ tục cấp phép đã đơn giản hóa nhiều, thời gian chờ đợi cũng được rút ngắn, khá thuận lợi cho doanh nghiệp..

2.2. Nhập khẩu vàng năm 2023

2.2.1. Công thức quy đổi giá vàng

Trong ngành kim hoàn ở Việt Nam, khối lượng của vàng được tính theo đơn vị là cây (lượng) hoặc là chỉ. Một cây vàng nặng 37,50 gram. Một chỉ bằng 1/10 cây vàng. Trên thị trường thế giới, vàng lại được tính theo đơn vị ounce (viết tắt Oz) hay troy ounce. 1 ounce tương đương 31.103476 gram.

Tuổi vàng hay hàm lượng vàng được tính theo thang độ K (Karat) (còn gọi là tuổi vàng). Một Karat tương đương 1/24 vàng nguyên chất. Vàng 9999 tương đương với vàng 24K. Khi người ta nói tuổi vàng là 18K thì nó tương đương hàm lượng vàng trong mẫu là khoảng 75%. Vàng dùng trong ngành trang sức hay còn được gọi là Vàng tây có tuổi khoảng 18K.

2.2.2. Diễn biến thị trường vàng Việt Nam năm 2023  Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

Hình 2.1. Biểu đồ giá vàng trong nước và quốc tế quy đổi

Năm 2023 là một năm đầy biến động với những thăng trầm của kinh tế thế giới và giá vàng cũng nằm trong vòng xoáy của những biến động đó.

Giá vàng thế giới đã khởi động đà tăng mạnh mẽ trong năm 2023 từ mức 833 USD/oz lên tới mức cao kỷ lục là 1.032 USD/oz vào ngày 17/3/2023. Tuy nhiên, sau đó giá đã nhanh chóng giảm lại và ổn định dưới mức 900 USD/oz trước khi tăng trở lại vào tháng 6/2023 tới mức 988 USD/oz, rồi lại bị bán tháo xuống mức 680 USD/oz hồi tháng 10/2023. Trong những ngày cuối năm, giá vàng lại có một đợt sóng tăng lên 880 USD/oz. Giá vàng thậm chí không còn tuân theo những quy luật thông thường khi có lúc diễn biến ngược chiều với giá dầu. Tính bình quân năm 2023, giá vàng đã tăng 3,9% so với USD, 5,3% so với EUR và 34,4% so với Bảng Anh.

Tại thị trường vàng trong nước, bức tranh này thậm chí còn sôi động hơn. Năm 2023, Việt Nam vươn lên trở thành một trong những nước đứng đầu về nhập khẩu vàng của thế giới. Điều này đã góp phần không nhỏ vào thâm hụt cán cân thương mại của Việt Nam, khiến Chính phủ phải cấm nhập khẩu vàng. Cho tới trước thời điểm dừng nhập khẩu vàng thì tổng giá trị nhập khẩu vàng cho năm 2023 là 1,7 tỷ USD (45 tấn), so với tổng giá trị nhập khẩu vàng của cả năm 2007 là 1,6 tỷ USD (70 tấn). 

Diễn biến giá vàng trong nước đã trải qua 2 đợt sóng lớn vào tháng 3 và tháng 7 khi vượt qua mức 19 triệu đồng/lượng, sau đó lại giảm mạnh về cuối năm. Theo số liệu từ Ngân hàng ACB, giá vàng SJC trong nước đạt mức cao kỷ lục là 19,35 triệu đồng/lượng vào ngày 17/3/2023 và 15/7/2023, mức thấp nhất là 16,10 triệu đồng/lượng vào ngày 24/10/2023. Tính bình quân cả năm 2023, giá vàng xoay quanh mức 17,64 triệu đồng/lượng. Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

Mặc dù những đợt sóng tăng giảm khá giống nhau, nhưng diễn biến tâm lý nhà đầu tư cũng đã có sự khác biệt. Nếu như đợt tháng 3, giá vàng càng tăng mạnh, thậm chí cao hơn giá vàng thế giới gần 2 triệu đồng/lượng thì nhà đầu tư trong nước lại đua nhau mua vào. Nhưng vào những đợt tăng giá sau đó, mặc dù giá vàng vẫn có xu hướng tăng, nhưng nhà đầu tư lại có tâm lý bán ra thay vì mua vào. Những thời điểm gần cuối năm, giá vàng thế giới thậm chí có những lúc lại cao hơn giá vàng trong nước cả triệu đồng, nhưng lực mua lại rất yếu.

Năm 2023 cũng là năm đánh dấu sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của các sàn giao dịch vàng, hiện đã hơn 10 sàn giao dịch vàng đã được đi vào hoạt động. Việc ra đời các sàn vàng, cùng với cơn sốt giá đợt đầu năm đã khiến một lượng tiền lớn chảy từ chứng khoán sang. Tuy nhiên, sự khốc liệt của loại hình đầu tư này cũng đã khiến nhiều nhà đầu tư phải trắng tay.

Việc các sàn vàng ra đời ồ ạt nhưng thiếu các quy định pháp lý cụ thể để quản lý sân chơi này đã khiến cho không ít nhà đầu tư chịu thiệt thòi do bị áp đặt các quy định bất lợi. Do giá vàng trên sàn gắn với giá vàng thế giới, nên có thời điểm giá vàng trên sàn giao dịch lại thấp hơn giá vàng vật chất bên ngoài đã giúp cho nhiều nhà đầu tư kiếm được chênh lệch lớn từ việc mua và rút vàng đem ra ngoài bán.

Điều này khiến các sàn giao dịch liên tục phải thay đổi hạn mức rút vàng, gây nhiều tranh cãi. Chỉ đến khi áp dụng mức phí rút vàng tình trạng này mới chấm dứt, lý do được các nhà quản lý sàn đưa ra để nhằm hạn chế nhà đầu tư rút vàng là không đủ lượng vàng dự trữ.

Tuy nhiên, khi giá vàng thế giới tăng mạnh, giá vàng trên sàn vượt qua cả giá vàng vật chất, các sàn giao dịch lại áp dụng một mức phí ngược đời hơn là phí nộp vàng. Mức phí này có thời điểm lên tới gần 600 nghìn đồng/lượng (trên sàn giao dịch vàng ACB).

Nhìn chung kể từ tháng 9, thị trường vàng đã lên xuống khá thất thường trước bối cảnh bất ổn của thị trường tài chính. Triển vọng bức tranh kinh tế khả quan hơn vẫn còn xa, hệ thống tài chính ở các nước phương Tây vẫn chìm trong khó khăn, hơn nữa thị trường vẫn chưa hồi phục niềm tin vào các tài sản tiền mặt. Thị trường vàng Việt Nam trong thời gian này cũng ít biến động, tuy nhiên mặt bằng giá vàng trong nước trong khoảng thời gian này là cao hơn so với giá thế giới. Chỉ từ cuối tháng 11 đầu tháng 12 khi giá vàng thế giới tăng liên tục thì giá vàng trong nước mới trở nên thấp hơn giá vàng thế giới. Diễn biến này hiện vẫn đang tiếp diễn trên thị trường vàng Việt Nam. Giá vàng trong nước vẫn liên tục thấp hơn giá vàng thế giới.

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới tiếp tục ảm đạm, cuối năm 2023, Giám đốc IMF Dominique Strauss-Kahn đã đưa ra nhận định về viễn cảnh kinh tế thế giới trong năm 2009. Theo đó, cuộc khủng hoảng tài chính có thể sẽ còn tồi tệ hơn vào năm 2009 và không một quốc gia nào trên thế giới có thể thoát khỏi sự suy giảm tồi tệ này. Trong điều kiện đó, chúng ta có thể sẽ chứng kiến nhu cầu vàng tăng mạnh mẽ với tư cách là công cụ đầu tư an toàn cuối cùng và lâu dài nhất. Ông Jon Nadler, nhà phân tích cấp cao của Kitco Bullion Dealers Montreal cũng nhận định: Vàng sẽ nhận được lợi lớn nhất trong thời điểm lạm phát và sự bất ổn của thị trường. Ông Nadler kỳ vọng giá vàng trong năm 2009 sẽ dao động trong biên độ 630 – 980 USD và mức giá trung bình ở khoảng 810 USD.

2.2.3. Tình hình nhập khẩu vàng năm 2023 Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

2.2.3.1. Quy trình nhập khẩu vàng

Trước hết là một số quy định của pháp luật về việc nhập khẩu vàng đối với từng loại vàng, với từng mục đích sử dụng khác nhau. Những quy định này được trích dẫn từ Nghị định số 174/1999/NĐ-CP ngày 9/12/1999 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng và Thông tư 10/2003/TT-NHNN ngày 6/9/2003 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn thi hành Nghị định 174/1999/NĐ-CP, Nghị định số 86/1999/NĐ-CP ngày 30/8/1999 của Chính phủ về quản lý ngoại hối nhà nước, Nghị định số 64/2003/NĐ-CP ngày 11/06/03 Sửa đổi, bổ sung Nghị định số 174/1999/NĐ-CP ngày 09 tháng 12 năm 1999 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, Pháp lệnh ngoại hối năm 2005 và một số nghị định, thông tư hướng dẫn khác.

Xuất khẩu, nhập khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ

Doanh nghiệp kinh doanh vàng được xuất khẩu, nhập khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ (kể cả hàng trang sức, mỹ nghệ mạ vàng) theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp và quy định của Thủ tướng Chính phủ về điều hành xuất khẩu, nhập khẩu; không phải có giấy phép của NHNN.

Xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng

Căn cứ vào nhu cầu sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ và mục tiêu chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ, NHNN Việt Nam xem xét cấp giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu dưới dạng khối, thỏi, hạt, miếng cho doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu vàng.

Hồ sơ gửi NHNN (Vụ Quản lý Ngoại hối) bao gồm:

Đơn xin xuất khẩu, nhập khẩu vàng theo mẫu tại phụ lục 2 (Thông tư số 10/2003/TT-NHNN ngày 16/09/2003);

Bản sao có công chứng giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh vàng (chỉ nộp lần đầu hoặc khi có thay đổi);

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong 6 tháng gần nhất.

Trong thời gian 10 (mười) ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, NHNN xem xét cấp giấy phép cho doanh nghiệp. Trường hợp từ chối, NHNN phải gửi kèm văn bản giải thích rõ lý do.

Doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu vàng được xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu dưới dạng lá, dây, bột, dung dịch, vẩy hàng, muối vàng, bán thành phẩm vàng trang sức theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp và quy định của Thủ tướng Chính phủ về điều hành xuất khẩu, nhập khẩu, không phải có giấy phép của NHNN.

Nhập khẩu vàng để gia công các sản phẩm vàng trang sức, mỹ nghệ cho nước ngoài

Các tổ chức, cá nhân có đăng ký kinh doanh vàng có hợp đồng gia công với nước ngoài được NHNN cho phép nhập khẩu vàng nguyên liệu dưới dạng khối, thỏi, hạt, miếng để gia công tái xuất các sản phẩm vàng cho nước ngoài. Giám đốc NHNN tỉnh, thành phố trên địa bàn xem xét cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho các đối tượng này.

Hồ sơ gửi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh tỉnh, thành phố nơi tổ chức, cá nhân đặt trụ sở chính gồm:

• Đơn xin nhập khẩu vàng theo  mẫu tại phụ  lục  2 (Thông tư số 10/2003/TT-NHNN ngày 16/09/2003);
• Bản sao có công chứng giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh vàng.
• Hợp đồng gia công vàng với nước ngoài. Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

Trong thời gian 10 (mười) ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Giám đốc NHNN Chi nhánh tỉnh xem xét cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho tổ chức, cá nhân. Trường hợp từ chối, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản giải thích rõ lý do.

Xuất khẩu vàng nguyên liệu của doanh nghiệp khai thác vàng

Doanh nghiệp có giấy phép khai thác vàng muốn xuất khẩu vàng nguyên liệu luyện sau khi khai thác dưới dạng cốm, thỏi, cục gởi hồ sơ đến NHNN Việt Nam (Vụ Quản lý ngoại hối ) để xem xét việc cấp phép. Hồ sơ gồm có:

• Đơn xin xuất vàng theo mẫu tại phụ lục 2 (kèm theo Thông tư số 10/2003/TT-NHNN ngày 16/09/2003 của Ngân hàng Nhà nước);
• Bản sao có công chứng Giấy phép khai thác vàng.

Trong thời gian 10 (mười) ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. NHNN xem xét cấp giấy phép xuất khẩu vàng nguyên liệu cho doanh nghiệp. Trường hợp từ chối, NHNN phải có văn bản giải thích rõ lý do.

Xuất khẩu, nhập khẩu vàng của doanh nghiệp kinh doanh vàng có vốn đầu tư nước ngoài

Căn cứ vào kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, NHNN Việt Nam cấp hạn ngạch nhập khẩu vàng nguyên liệu dưới dạng khối, thỏi, hạt, miếng cho doanh nghiệp trong năm kế hoạch. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài không phải xin giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu vàng từng chuyến.

• Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được xuất khẩu, nhập khẩu các loại vàng dưới đây không phải có giấy phép của NHNN
• Xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu dưới dạng lá, dây bột, dung dịch, muối vàng, vẩy hàng, bán thành phẩm vàng trang sức;
• Xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ được sản xuất từ nguồn vàng nguyên liệu nhập khẩu;
• Tạm nhập, tái xuất vàng trang sức, mỹ nghệ để làm mẫu;
• Xuất khẩu tạp chất có chứa vàng tận thu trong quá trình sản xuất để thu hồi nguyên liệu vàng.
• Văn bản cấp hạn ngạch của NHNN Việt Nam là căn cứ để doanh nghiệp làm thủ tục nhập khẩu với cơ quan Hải quan.
• Chậm nhất ngày 15 tháng 12 của năm trước năm kế hoạch hoặc khi cần điều chỉnh hạn ngạch, doanh nghiệp gởi hồ sơ đến NHNN Việt Nam (Vụ Quản lý Ngoại hối) xin cấp hạn ngạch hoặc xin điều chỉnh hạn ngạch. Hồ sơ gồm có:
• Đơn xin cấp hạn ngạch nhập khẩu vàng nguyên liệu theo mẫu tại phụ lục 3 (kèm theo Thông tư số 10/2003/TT-NHNN ngày 16/09/2003 của
• Báo cáo tình hình thực hiện xuất khẩu, nhập khẩu, tiêu thụ sản phẩm vàng tại thị trường Việt Nam của năm trước năm kế hoạch (tháng 12 ước tính).
• Nếu doanh nghiệp được phép tiêu thụ sản phẩm tại Việt Nam, trước khi mở cửa hàng phải thông báo với NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố nơi doanh nghiệp đặt cửa hàng về địa điểm bán hàng, ký mã hiệu đóng trên sản phẩm vàng. Việc tiêu thụ sản phẩm tại Việt Nam chỉ được thực hiện theo quy định tại Giấy phép đầu tư.

Xuất khẩu, nhập khẩu sản phẩm vàng để tham gia triển lãm, hội chợ

Việc xuất khẩu, nhập khẩu sản phẩm vàng để tham gia triển lãm, hội chợ thực hiện theo quy định của pháp luật về khuyến mại, quảng cáo thương mại và hội chợ, triển lãm thương mại và các văn bản pháp luật khác liên quan.

Xuất khẩu, nhập khẩu vàng phi mậu dịch

Việc xuất khẩu, nhập khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ, vàng nguyên liệu, vàng miếng phi mậu dịch thực hiện theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong từng thời kỳ. Theo quy định tại Nghị định số 174/1999/NĐ-CP ngày 9/12/1999 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng và Thông tư 10/2003/TT-NHNN ngày 6/9/2003 của NHNN Việt Nam hướng dẫn thi hành Nghị định 174/1999/NĐ-CP, doanh nghiệp kinh doanh vàng được xuất khẩu, nhập khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ (kể cả đồ đạc mạ vàng) theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp và quy định của Chính phủ về điều hành xuất nhập khẩu. Căn cứ nhu cầu sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ và mục tiêu chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ, NHNN xem xét cấp giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu dưới dạng khối, thỏi, hạt, miếng cho doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu vàng.

Hồ sơ đề nghị cấp giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu gửi NHNN Việt Nam (vụ quản lý ngoại hối) gồm: đơn xin xuất khẩu, nhập khẩu vàng; bản sao có công chứng giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh vàng (chỉ nộp lần đầu hoặc khi có thay đổi); báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong 6 tháng gần nhất. Trong thời gian 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, NHNN Việt Nam xem xét cấp giấy phép cho doanh nghiệp. Trường hợp từ chối, Ngân hàng có văn bản giải thích rõ lý do. Doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu vàng được xuất khẩu nhập khẩu vàng nguyên liệu dưới dạng lá, dây, bột, dung dịch, vảy hàn, muối vàng, bán thành phẩm vàng trang sức theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp và qui định của Thủ tướng về điều hành xuất khẩu, nhập khẩu; không phải có giấy phép của NHNN Việt Nam.

Đối với việc nhập khẩu vàng phi mậu dịch: người xuất cảnh, nhập cảnh mang từ dưới 300 gram vàng trang trang sức, mỹ nghệ, vàng miếng, thỏi, khối, vàng nguyên liệu không phải khai báo; mang từ 300 gram đến dưới 1kg phải khai báo trên tờ khai hành lý; mang trên 1kg phải khai hải quan, đồng thời phải có giấy phép của NHNN Việt Nam (đối với người xuất cảnh) hoặc gửi phần vượt tại kho hải quan (đối với người nhập cảnh).

Việc cá nhân mang vàng miếng về nước làm quà (không có mục đích buôn bán) thuộc trường hợp nhập khẩu vàng phi mậu dịch. Theo Quyết định 39/2006 QĐ-BTC ngày 15/8/2006 của Bộ tài chính về việc ban hành Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi thì thuế suất thuế nhập khẩu vàng (các loại vàng không phải dạng tiền tệ, dưới dạng bột; dạng chưa gia công khác như dạng khối, thỏi và thanh đúc…; dạng bán thành phẩm khác (dạng que, thanh, hình, lá và dải…); dạng tiền tệ cùng chung mức thuế suất thuế nhập khẩu 1%).

Nhìn chung quy định của pháp luật với hoạt động xuất, nhập khẩu vàng hiện nay là khá rõ ràng và đơn giản.

Quy trình nhập khẩu vàng trên thực tế của các doanh nghiệp Việt Nam hiện còn ngày càng hoàn thiện hơn với sự ra đời của hai kho ngoại quan vàng đầu tiên tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh nhằm đáp ứng sự sẵn sàng và nhanh chóng của quy trình cung ứng. Kho ngoại quan tại Thành phố Hồ Chí Minh nằm kề sân bay Tân Sơn Nhất được điều hành bởi Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn-SJC, nhà cung cấp hàng đầu nhiều loại sản phẩm vàng tại Việt Nam, và Brink’s Global Services, công ty đảm bảo tiếp vận toàn cầu hàng đầu với hơn 145 năm kinh nghiệm trong vận chuyển, lưu trữ và xếp dỡ hàng hóa quý. Còn kho ngoại quan vàng tại Hà Nội do Công ty Kinh doanh Mỹ nghệ vàng bạc đá quý Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam quản lý. Cả hai kho này đều đã đi vào hoạt động từ tháng 6 năm 2007.

Trong khi nhu cầu về vàng tại Việt Nam vẫn duy trì ở mức cao, trong năm 2006, theo Hội đồng Vàng Thế giới, 64 tấn vàng hạt đã được nhập vào nước ta, năm 2007 con số này là 70 tấn; thì quy trình cung ứng vẫn còn chậm, thường mất thời gian từ 2-3 ngày từ lúc nhà nhập khẩu muốn mua đến khi hàng thực sự được nhận về đơn vị mình.

Vì vậy để hoàn thiện quy trình hiện hữu này, vai trò của kho ngoại quan sẽ hoạt động như một phương tiện đảm bảo cho việc tích trữ vàng ở kho (dưới sự kiểm soát của Hải quan) và tiện ích cho những nhà cung cấp quốc tế và đơn vị nhập khẩu trong nước với phương thức bán từng phần vàng chứa trong kho và giao hàng trong cùng ngày.

Lợi ích của việc vận hành kho ngoại quan vàng là những nhà cung cấp quốc tế có thể gửi hàng lưu trữ trong nước tại kho ngoại quan đợi người mua từ thị trường nội địa; các đơn vị nhập khẩu trong nước có khả năng điều hành công việc làm ăn của họ với độ an toàn linh hoạt hơn vì biết rằng có thể mua và nhận vàng nhanh chóng và như thế giảm việc phải chịu ảnh hưởng của những biến động giá trên thị trường vàng quốc tế vào khoảng giữa thời gian mua vàng đến khi nhận được vàng thực tế; và tất cả phí vận chuyển, thông quan và dịch vụ đảm bảo giao hàng đều được nhà điều hành kho ngoại quan thanh toán với nhà cung cấp quốc tế, như thế người nhập khẩu sẽ nhận được dịch vụ trọn gói từ Cửa đến Cửa với mức chào giá cạnh tranh và họ chỉ đơn giản là chờ tại cơ sở của mình để nhận vàng. Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

Bên cạnh việc chứa vàng, cơ sở còn có thể được dùng để tích trữ tại kho các loại hàng hóa khác như kim cương, đá quý và hàng trang sức nhằm hỗ trợ các công ty quốc tế muốn đến Thành phố Hồ Chí Minh để tham gia triển lãm tại Hội chợ Triển lãm Nữ trang Việt Nam hàng năm và/hoặc thực hiện các hoạt động thương mại riêng cho hàng hóa của họ.

Theo ông Nguyễn Hữu Thuận – Phó tổng giám đốc SJC thì: “Theo cách nhập khẩu vàng truyền thống, các doanh nghiệp thường mất từ 3 – 5 ngày kể từ khi ký hợp đồng mua vàng đến khi nhận vàng. Trong khi đó, giá vàng trên thế giới biến động liên tục, điều này khiến doanh nghiệp nhập khẩu đứng trước rủi ro lớn. Do đó, trong thời gian chờ vàng về, một số doanh nghiệp vay vàng để bán nên phát sinh lãi vay và lãi vay này sẽ được cộng vào giá vàng bán cho người tiêu dùng. Việc đưa kho ngoại quan vàng vào hoạt động sẽ giảm thời gian nhập khẩu vàng của doanh nghiệp xuống còn 2 – 3 giờ”,

Ngoài ra, các doanh nghiệp còn mua được vàng với giá thấp hơn. Tại kho ngoại quan của SJC tại Thành phố Hồ Chí Minh đã có khoảng 10 ngân hàng chuyên kinh doanh vàng trên thế giới như HSBC, Mutsui, Bipelle, AGR, DBS, Scotia Mocatta… đến tham quan và nhận xét kho đạt tiêu chuẩn quốc tế nên sẵn sàng chuyển vàng vào gửi ở kho.

Theo SJC thì, khi nhập vàng theo cách truyền thống, các doanh nghiệp nhập khẩu sẽ trả lãi vay, phí sân bay, phí hải quan tối thiểu khoảng 10.000 đồng/lượng. Công thức quy đổi giá vàng, có tính chi phí nhập khẩu và chi phí gia công:

TN = (TG + phí vận chuyển)* 1.20556 * (1+thuế Nhập khẩu)* tỉ giá USD/VND + phí gia công

Trong đó: Thuế nhập khẩu: 1%

Phí chuyển tiền, bảo hiểm, hải quan, vận chuyển: 1.1

Phí gia công : 30.000 đồng/1 lượng SJC ¹¹.

Theo SJC, việc nhập khẩu vàng qua kho ngoại quan sẽ giúp doanh nghiệp giảm được khoảng 5.000 đồng/lượng chi phí sân bay, thông quan, vận chuyển, tức là đã giảm được một nửa chi phí. Điều này đã giúp các doanh nghiệp giảm giá thành sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Tuy nhiên, công suất sử dụng của các kho ngoại quan vàng cho tới thời điểm này vẫn còn hạn chế. Kho SJC gần như không có hàng. Ngoài Hà Nội có khá hơn, lưu kho luôn đạt khoảng 400-500 kg vàng, song con số đó vẫn còn rất nhỏ nếu so với sức chứa lên đến 30 tấn của kho.

Nguyên nhân theo SJC là do hiện vẫn còn vướng một số thủ tục nên chưa thể đưa hàng vào. Hơn nữa, giá vàng trong nước thường xuyên cao hơn giá vàng thế giới, hiện nay chính phủ lại đang thực hiện cấm nhập khẩu vàng, lượng vàng xuất ra cũng hạn chế, nên cũng không có hàng để đưa vào.

Hiện nay, vàng được gửi vào các kho ngoại quan chủ yếu là các đầu mối kinh doanh lớn như Eximbank, Sacombank, ACB. Những khách hàng trên lại chính là các thành viên trong liên minh thành lập ra kho ngoại quan và chủ yếu chỉ kinh doanh chứ không phải tập trung nhiều vào sản xuất.

Về lý thuyết chi phí nhập từ kho ngoại quan vàng thấp hơn so với nhập trực tiếp từ nước ngoài và thời gian cũng được rút ngắn đáng kể. Song nhiều doanh nghiệp lâu nay vẫn có các nguồn nhập riêng với giá rẻ hơn và thời gian thậm chí còn nhanh hơn. Khi có nhu cầu nhập khẩu, các doanh nghiệp đều tự nhập ở nước ngoài chứ không thông qua kho ngoại quan. Tự nhập mất tới 3-5 ngày hàng mới về, nếu qua kho ngoại quan có thể rút ngắn xuống còn vài tiếng. Tuy nhiên, các nhà cung cấp quốc tế vẫn ngại để hàng vào kho ngoại quan ở Việt Nam nguyên nhân chính là thị trường còn rủi ro, không ổn định.

2.2.3.2. Nguồn cung vàng nhập khẩu của Việt Nam Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

Các doanh nghiệp kinh doanh vàng của Việt Nam hiện nay chủ yếu nhập khẩu vàng từ các đối tác quen thuộc. Đó là Tập đoàn MKS (Thụy Sĩ), Ngân hàng Standank Bank (Singapore), Australia, Nhật Bản… Trong đó, Ngân hàng Standank Bank là đối tác chính của SJC, tập đoàn MSK là nhà cung cấp vàng chủ yếu cho Công ty Kinh doanh Mỹ nghệ vàng bạc đá quý Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn.

2.2.3.3. Kim ngạch và quy mô nhập khẩu vàng năm 2023

Nước ta có một số mỏ quặng vàng và mỏ vàng, nhưng trữ lượng không lớn, chỉ đáp ứng được khoảng 5% nhu cầu thị trường, nên 95% còn lại là phải nhập khẩu. Thói quen coi vàng như một tài sản, một nguồn vốn dự trữ cũng như sử dụng vàng trong hầu hết các giao dịch lớn, hoặc sử dụng vàng làm đồ trang sức đã ăn sâu vào lối sống của người Việt Nam, khiến cho cầu về vàng tăng theo tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế, cũng như khả năng tích luỹ của người dân.

Năm 2023 lượng vàng nhập khẩu của Việt Nam không cao như năm 2007 (70 trấn). Nhưng năm 2023 chúng ta chỉ cấp phép cho hoạt động nhập khẩu vàng trong sáu tháng đầu năm. So sánh tốc độ nhập khẩu thì rõ ràng bình quân theo tháng của năm 2023 là cao hơn. Theo dự báo của Hiệp hội Vàng thế giới từ tháng 6 năm 2023 (trước khi có quyết định tạm ngừng nhập khẩu) thì lượng vàng nhập khẩu vào Việt Nam có thể lên tới 100 tấn – cao nhất trong lịch sử.

Việt Nam bắt đầu cho phép nhập khẩu vàng vào đầu những năm 1990. Đến năm 1997, do khan hiếm ngoại tệ, chính phủ cấm nhập khẩu vàng. Tới năm 2001, vàng mới tiếp tục được cho phép nhập khẩu trở lại. Tuy nhiên, chính phủ chỉ cho phép nhập khẩu theo hạn ngạch do NHNN quy định cho từng đầu mối nhập khẩu và theo từng năm.

Năm 2023, NHNN được giao chỉ tiêu cấp phép nhập khẩu 70 tấn vàng. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng từng tuần, chứng khoán mất giá, giá USD thất thường và bất động sản bấp bênh, vàng trở thành phương tiện hiệu quả trong việc bảo lưu vốn và là kênh đầu tư hiệu quả. Vì vậy, lượng vàng nhập khẩu vào Việt Nam đã tăng vọt. Trong 3 tháng đầu năm 2023, Việt Nam nhập khẩu hơn 36 tấn vàng, tăng 71% so với cùng thời gian này năm ngoái, trong đó 31 tấn rưỡi là vàng nén. Đến hết tháng 4, chúng ta đã nhập khẩu 43 tấn vàng, với trị giá ước tính khoảng 1,2 tỷ USD. Trong đó, mức nhập khẩu vàng khối, loại vàng dùng cho đầu tư, tăng hơn 110% so với năm 2007, đã khiến Việt Nam trở thành nước nhập khẩu vàng khối nhiều nhất thế giới, vượt cả Ấn Độ và Trung Quốc.

Quyết định tạm ngừng nhập khẩu vàng được đưa ra sau khi số lượng kỷ lục về vàng khối nhập khẩu đã khiến Việt Nam vượt qua mặt Ấn Độ và Trung Quốc để trở thành nước nhập khẩu vàng khối nhiều nhất thế giới, khiến mức thâm hụt mậu dịch càng lớn thêm nữa.

Theo Tổng cục Thống kê, mức thâm hụt mậu dịch của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm nay đả tăng gấp 3, lên tới 17 tỷ đô la, so với 5 tỷ 200 triệu của cùng thời gian này năm ngoái. Mức thặng dư mậu dịch của Việt Nam trong cả năm 2007 là 12 tỷ 400 triệu đô la.

2.2.3.4. Cơ cấu nhập khẩu theo doanh nghiệp Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

Trong các đơn vị kinh doanh nhập khẩu vàng chủ yếu thì SJC là đơn vị nhập khẩu vàng nhiều nhất. Điều này cũng không khó lý giải. Với việc thị trường chứng khoán mất điểm liên tục, thị trường bất động sản đóng băng, lạm phát cao từ cuối năm 2007 kéo dài sang đến giữa năm 2023; khi lạm phát được kìm chế cũng là lúc nền kinh tế lại rơi vào tình trạng trì trệ do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính thế giới thì vàng đã trở thành một kênh đầu tư, tích trữ tối ưu. Nhu cầu vàng miếng cho đầu tư tăng cao cùng với sự ra đời của các trung tâm giao dịch vàng. Cùng với đó, thói quen tích trữ vàng của người dân của có sự thay đổi. Thay vì tích trữ vàng trang sức, họ đang có xu hướng tích trữ vàng miếng, vừa tiện lợi vừa đảm bảo chất lượng. Do đó, nhu cầu vàng miếng năm qua gia tăng liên tục. Cụ thể, tính đến tháng 6 năm 2023, Việt Nam đã vượt qua Trung Quốc, Ấn Độ để trở thành nước nhập khẩu vàng miếng lớn nhất thế giới.

Trong cơ cấu nhập khẩu vàng của Việt Nam, thì các nhà sản xuất vàng miếng chính là những nhà nhập khẩu vàng lớn nhất. Theo thông báo của NHNN Việt Nam thì năm 2023, hạn mức sản xuất vàng miếng trong năm của một số doanh nghiệp trong nước là 63,4 tấn vàng miếng. Cụ thể, Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn SJC sản xuất 50.000 kg, Công ty kinh doanh mỹ nghệ Vàng bạc đá quý Agribank được sản xuất 9.000 kg, Công ty Vàng bạc đá quý Agribank TPHCM được sản xuất 1.500 kg, Công ty Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận được sản xuất 2.000 kg, Công ty Bảo Tín Minh Châu được sản xuất 700kg, và Công ty Vàng bạc đá quý Ngọc Thẩm được sản xuất 200 kg.

Dễ dàng nhận thấy, SJC hiện vẫn là doanh nghiệp sản xuất vàng miếng lớn nhất trong cả nước, mà nguyên liệu sản xuất vàng miếng gần như 100% được nhập khẩu nên SJC cũng chính là nhà nhập khẩu vàng lớn nhất trong cả nước. Thị trường truyền thống của SJC là thị trường thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Đây là một thị trường lớn, trọng điểm của cả nước. Thành phố Hồ Chí Minh là một đô thị lớn có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của cả nước. Thành phố nói riêng và khu vực nói chung có thế mạnh lớn về thương mại và dịch vụ. Đây còn là đầu mối lưu thông hàng hóa trong nước và là cửa ngõ xuất khẩu quan trọng. Với hệ thống cầu đường, sân bay, bến cảng tương đối hiện đại đã góp phần tạo cho thị trường này một sức cạnh tranh mạnh mẽ. có tốc độ vận động cao, phong phú, đa dạng, nhưng cũng có nhiều khía cạnh phức tạp nhạy cảm với những nhân tố tác động từ bên ngoài. Với sức cầu lớn, người dân lại có thói quen tích trữ vàng miếng của SJC, không có gì đáng ngạc nhiên khi SJC chiếm lĩnh thị trường.

Ngoài ra, sức cầu vàng miếng SJC còn phải kể tới vai trò của sàn giao dịch vàng, đặc biệt là sàn vàng ACB, sàn giao dịch vàng đầu tiên của cả nước. Khi chưa có một khung pháp lý cụ thể, các sàn giao dịch vàng vẫn phải liên kết với một nhà cung cấp vàng vật chất để đảm bảo nhu cầu rút hay gửi vàng của nhà đầu tư. Tại sàn giao dịch vàng ACB, vàng SJC được chọn là vàng miếng tiêu chuẩn để giao dịch. Lượng giao dịch của sàn vàng giao dịch tại sàn trung bình 50.000 lượng vàng, có ngày lên tới hơn 400.000 lượng. Tuy nhiên, từ cuối năm 2023, để đảm bảo nhu cầu, tránh phụ thuộc vào SJC, ACB cũng đã được phép của NHNN và chính thức tự sản xuất vàng miếng, cung cấp cho các giao dịch trong sàn.

Vàng miếng SJC được ưa chuộng do có tính thanh khoản cao; từng lúc từng nơi, cung không đủ cầu, giá vàng SJC liên tục tăng. Tính đến thời điểm tháng 4 năm 2023, hơn 1 triệu lượng vàng SJC đã được tung vào thị trường – tương đương 40 tấn vàng, nâng tổng số vàng miếng SJC đã đưa vào thị trường lên đến 11 triệu lượng.¹³

Nếu như vàng miếng SJC được yêu thích trong vai trò tích trữ tại thị trường phía Nam, thì tại thị trường phía Bắc, sản phẩm vàng miếng AAA của Agribank lại rất được ưa chuộng. Thị trường phía Bắc tuy không lớn mạnh như thị trường phía Nam, nhưng đây cũng là một phân khúc thị trường đầy tiềm năng. Một đặc điểm khác biệt lớn giữa người miền Bắc và người miền Nam là thói quen tích trữ của họ. Nhiều ý kiến đánh giá khả năng tích lũy của thị trường phía Bắc lớn hơn thị trường phía Nam nhiều lần. Và một trong những tài sản tích lũy phổ biến tại thị trường này là vàng. Agribank do đó cũng là nhà sản xuất, nhập khẩu vàng lớn thứ hai trong cả nước.

2.2.4. Nhận xét chung về thực trạng nhập khẩu vàng năm 2023 Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam

Công tác quản lý nhà nước về nhập khẩu vàng nhìn chung còn một số bất cập. Những chính sách của nhà nước để quản lý công tác nhập khẩu mặt hàng nhạy cảm này là không nhất quán và nhiều khi thay đổi một cách bất ngờ. Cụ thể, theo quyết định 29/2023/QĐ-BTC về việc điều chỉnh mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi với một số nhóm mặt hàng trong biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, thì tất cả các dạng sản phẩm vàng (kể cả vàng mạ bạch kim) chưa gia công hoặc ở dạng bán thành phẩm, hoặc ở dạng bột đều được nâng lên mức 1% thay cho mức cũ là 0.5%. Quyết định này khiến cho chi phí của doanh nghiệp để nhập khẩu mỗi lượng vàng đã tăng thêm khoảng 170.000 đồng thay vì khoảng 85.000 đồng như mức cũ. Điều này gây tác động không nhỏ lên mặt bằng giá chung trong nước. Quyết định quan trọng như vậy, nhưng nó chỉ được thông báo tới các doanh nghiệp vào ngày 15/05 và từ ngày 20/05, nó đã có hiệu lực.

Theo nhận định của các doanh nghiệp kinh doanh vàng, việc tăng thuế nhập khẩu vàng nhằm giảm nhập siêu có thể giúp giảm bớt áp lực về ngoại tệ từ các NHTM nhưng sẽ nảy sinh hoạt động nhập vàng lậu, từ đó làm tiêu hao một lượng lớn USD tiền mặt tại thị trường tự do, thực chất cũng là sử dụng ngoại tệ của ngân hàng.

Trong điều kiện bình thường, số USD tiền mặt trên thị trường tự do sẽ được đổ vào ngân hàng. Nhưng số ngoại tệ này sẽ chảy qua biên giới để nhập lậu hàng, nếu giá mua USD tại thị trường tự do cao hơn giá mua của các ngân hàng.

Trong khi tại thị trường nhu cầu về vàng đang tăng cao thì NHNN lại ra quyết định tạm ngừng cấp phép nhập khẩu vàng. Mức thuế nhập khẩu tăng 1% cũng đã đủ sức hấp dẫn để hoạt động buôn lậu vàng sôi động trở lại, thì với việc tạm ngừng nhập khẩu vàng, áp lực do nhập lậu còn gia tăng hơn nhiều. Thực tế những năm trước đây, Nhà nước đã áp thuế cao để hạn chế nhập khẩu vàng nhưng vàng vẫn được nhập về qua đường buôn lậu.

Nhìn chung công tác quản lý và thực tế nhập khẩu vàng tại Việt Nam vẫn còn một vài điểm bất cập. Để nâng cao hiệu quả nhập khẩu vàng và hiệu quả của việc kinh doanh vàng trong nước, chúng ta cần có nhiều biện pháp và chiến lược cả trong ngắn hạn và dài hạn. Khóa luận: Tổng quan về nhập khẩu vàng ở Việt Nam 

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>> Khóa luận: Thực trạng những ảnh hưởng nhập khẩu vàng ở VN