Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN hay nhất năm 2023 cho các bạn học viên ngành đang làm khóa luận tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm khóa luận thì với đề tài Khóa luận: Hoàn thiện công tác lập và phân tích báo cáo tài chính hợp nhất ở Việt Nam dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

3.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện công tác lập và phân tích báo cáo tài chính hợp nhất ở Việt Nam hiện nay

Trong thời đại hiện nay, trong quá trình cạnh tranh khốc liệt, việc hình thành, xuất hiện những công ty lớn, thâu tóm thị trường, vươn dần sang các lĩnh vực khác, với mô hình tổ chức công ty mẹ – công ty con đang ngày càng trở nên phổ biến và là một xu thế tất yếu của không chỉ Việt Nam mà toàn thế giới. Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Xuất phát từ yêu cầu khách quan ngày càng cao của sự phát triển của nền kinh tế đòi hỏi thông tin ngày càng chính xác và đa dạng đặc biệt là thông tin kế toán. Là sản phẩm cuối cùng và quan trọng nhất của hạch toán kế toán trong các Tập đoàn, hệ thống báo cáo tài chính hợp nhất có vai trò cung cấp thông tin chất lượng, đầy đủ và toàn diện nhất về thực trạng tình hình tài chính Tập đoàn.

Khi các hoạt động kinh tế ngày càng mở rộng, tính cạnh tranh ngày càng cao thì việc có đủ thông tin để ra các quyết định chính xác và kịp thời là điều đặc biệt quan trọng và thông tin trên các báo cáo tài chính hợp nhất là cần thiết cho quá trình ra quyết định đó. Kết quả sản xuất kinh doanh của Tập đoàn không chỉ là mối quan tâm của Hội đồng quản trị hay Ban Tổng giám đốc mà còn là của Bộ chủ quản, các nhà đầu tư, các tổ chức tín dụng, những người làm tài chính nhà nước,… Khi mà nhu cầu thông tin kế toán trong quản lý là lớn trong bối cảnh các hoạt động kinh tế ngày càng đa dạng thì các báo cáo tài chính theo đó cũng phải hoàn thiện để phản ánh đầy đủ và chính xác các hoạt động đó, đáp ứng yêu cầu khách quan của sự phát triển kinh tế.

Trong khi đó, công tác lập và phân tích báo cáo tài chính tại các Tập đoàn ở Việt Nam vẫn còn tồn tại rất nhiều hạn chế đặt ra yêu cầu khắc phục các hạn chế và nâng cao chất lượng thông tin trên các báo cáo tài chính hợp nhất này. Đặc biệt, cần nhận thức rõ sự cách biệt giữa thực trạng hoạt động tài chính (thông tin tài chính phát ra) với sự phản ánh của nó trong kế toán (thông tin tài chính thu được qua kế toán). Đây là khoảng cách tất yếu giữa kỳ vọng của nhiều người quan tâm đến hoạt động tài chính với những giới hạn cho phép về nghề nghiệp trong các chính sách kế toán; giữa tính đa dạng thường xuyên của thông tin phát ra từ hoạt động tài chính với sự giới hạn không tránh khỏi về phương tiện thu thập thông tin. Để rút ngắn khoảng cách này thì công tác hạch toán kế toán nói chung và công tác lập, phân tích báo cáo tài chính phải được đặt trong một quy trình kiểm tra nghiêm túc trên cả chu trình kế toán cũng như trên từng nghiệp vụ, từng bước của chu trình.

Tóm lại, hoàn thiện việc lập báo cáo tài chính và hoàn thiện nội dung cùng quy trình phân tích báo cáo tài chính hợp nhất là cần thiết với các Tập đoàn hiện nay, để từ đó hệ thống báo cáo tài chính hợp nhất cung cấp thông tin ngày càng chính xác hơn, góp phần tích cực vào quá trình ra quyết định quản trị. Thêm vào đó, việc hoàn thiện hơn nữa công tác này để thông tin kế toán trở nên dễ hiểu, có thể so sánh được và đầy đủ cho những đối tượng quan tâm đọc và phân tích báo cáo tài chính Tập đoàn.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>>  Khóa Luận Tốt Nghiệp Ngành Kinh Tế

3.2 Các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác lập và phân tích báo cáo tài chính hợp nhất Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Những phân tích ở chương 2 cũng cho thấy các qui định hiện hành còn có một số điểm chưa thật hợp lí, công tác lập và phân tích báo cáo tài chính hợp nhất ở các Tập đoàn còn nhiều sai sót. Tác giả xin đưa ra một số kiến nghị để hoàn thiện công tác lập và phân tích báo cáo tài chính hợp nhất như sau:

3.2.1 Các giải pháp hoàn thiện công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất ở Việt Nam

Hoàn thiện báo cáo tài chính hợp nhất là xu hướng tất yếu, đáp ứng yêu cầu thông tin và cung cấp thông tin trong xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế và phù hợp với thông lệ quốc tế. Thông tin kinh tế tài chính phải thể hiện tính pháp lý và có thề so sánh được.

3.2.1.1 Đối với cơ quan Nhà nước

a. Quan điểm hoàn thiện

Hoàn thiện trên cơ sở tuân thủ chính sách và đặc thù của Việt Nam:

Các quốc gia trên thế giới đều có các quy định khác nhau về kế toán và chế độ kế toán, Việt nam cũng không phải là ngoại lệ. Thông tin kinh tế tài chính phải có tính pháp lý của nó thì thông tin mới đáng tin cậy. Hoàn thiện chính sách kế toán là xu hướng tất yếu trong thời đại mới. Tuy nhiên, các chính sách phải phù hợp với đặc thù của Việt Nam, tính khả thi cao là một thách thức đối với các nhà nghiên cứu cũng như nhà hoạch định và ban hành chính sách kế toán.

Phù hợp với những quy định kế toán trên thế giới và thông lệ quốc tế: Thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng phát triển hoà chung xu hướng của khu vực và thế giới. Các thông tin kinh tế tài chính trên thị trường chứng khoán chịu ảnh hưởng rất lớn bởi yêu cầu của các nhà đầu tư. Các thông tin kinh tế tài chính phải có cơ sở so sánh được với nhau đòi hỏi các quy định lập và trình bày nó phải phù hợp với thông lệ quốc tế. Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý phải xuất phát từ quan điểm này.

b. Nguyên tắc hoàn thiện

Nguyên tắc đồng bộ: Hoàn thiện báo cáo tài chính hợp nhất là quá trình liên quan đế nhiều vấn đề từ cơ sở lý luận đến thực tiễn.Cơ quan soạn thảo, cơ quan hướng dẫn và cả doanh nghiệp thực hiện phải thực hiện đồng bộ. Có thể từ thực tiễn hoàn thiện cơ sở lý luận để báo cáo tài chính hợp nhất thực sự được đánh giá đúng như giá trị vốn có của nó. Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Nguyên tắc thống nhất: Để hợp nhất bắt buộc phải xử lý thông tin trên báo cáo tài chính của các công ty con và công ty mẹ. Công việc này rõ ràng là không đơn giản nếu các báo cáo riêng lẽ của các công ty thành viên không có mối quan hệ gì với công ty mẹ về chính sách kế toán và các ước tính kế toán. Chính vì để hợp nhất báo cáo tài chính đòi hỏi phải có sự thống nhất về chính sách kế toán, các ước tính kế toán cũng như kỳ kế toán là một yêu cầu tiên quyết cần quán triệt cho các công ty thành viên.

Nguyên tắc tuần tự: tiếp tục hoàn thiện từ thực tiễn hoạt động của mô hình công ty mẹ – công ty con. Đây là mô hình mới cần tiếp tục hoàn thiện về cơ chế, chính sách hoạt động theo đó là hoàn thiện về mặt quản lý tài chính kế toán.

c. Phương hướng hoàn thiện

Trên cơ sở nghiên cứu một cách khoa học, khách quan các chuẩn mực kế toán liên quan đến báo cáo tài chính hợp nhất cùng với thực trạng lập và trình bày báo cáo tài chính theo quy định của thông tư hiện hành (161/2007/TT-BTC). Tác giả đề xuất hệ thống các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện về cơ sở lý luận cũng như thực trạng lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất để báo cáo tài chính hợp nhất đảm bảo tính khoa học phù hợp với môi trường kinh doanh, môi trường pháp lý và môi trường văn hóa của Việt Nam cũng như những đặc điểm của hệ thống kế toán Việt Nam và thông lệ kế toán quốc tế .

d. Các giải pháp đề xuất.

Thống nhất các quy định và hướng dẫn về lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất và một văn bản pháp lý từ đó để phổ biến rộng rãi đến các đối tượng có nhu cầu sử dụng, phục vụ cho công tác nghiên cứu cũng như áp dụng trong thực tiễn.

Tổ chức, chủ trì các cuộc hội thảo về báo cáo tài chính hợp nhất, phương pháp xử lý kế toán đối với một vài nghiệp vụ kế toán đặc thù liên quan đến hợp nhất báo cáo tài chính của các công ty quốc gia trên thế giới. Từ đó khái quát thành văn bản công bố trên các phương tiện để tiện cho việc nghiên cứu tiếp theo, đồng thời có thể vận dụng trong môi trường kinh doanh ở Việt Nam.

Tiếp tục rà soát, cập nhật và hoàn thiện nội dung của các chuẩn mực liên quan đến báo cáo tài chính hợp nhất đã ban hành như Chuẩn mực hợp nhất kinh doanh, chuẩn mực kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết, chuẩn mực thông tin tài chính về những khoản góp vốn liên doanh, chuẩn mực báo cáo tài chính hợp nhất và kế toán khoản đầu tư vào công ty con…hoàn chỉnh, bổ sung những điểm chưa phù hợp, chưa thống nhất do các chuẩn mực được ban hành trong các thời gian khác nhau như: quy định về thời hạn lập báo cáo tài chính hợp nhất, quy định về việc xử lý lợi thế thương mại âm ….

Nhà nước nên có quy định bắt buộc các Tập đoàn lập và công khai báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ, các quý và các báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ, các quý này cần phải được kiểm toán, kiểm soát. Điều này sẽ giảm tình trạng sai sót trong việc lập báo cáo tài chính hợp nhất cuối năm, đồng thời tránh được tình trạng nhiều công ty niêm yết muốn giá cổ phiếu được cao thì tâm lý muốn công bố báo cáo quý lãi, đẹp, những tồn tại không muốn trưng ra. Dẫn đến tình trạng hàng loạt công ty niêm yết công bố lợi nhuận cho đến tận tháng 11/2008 nhưng báo cáo cả năm lại lỗ như thời gian vừa qua.

Tiếp tục nghiên cứu ban hành hướng dẫn về trường hợp các công ty cầm giữ cổ phiếu lẫn nhau trong Tập đoàn hoặc Tổng công ty: Trong liên doanh các công ty cầm giữ cổ phiếu lẫn nhau thì cổ phiếu của công ty mẹ do công ty con nắm giữ phải loại trừ ra khỏi báo cáo tài chính hợp nhất bằng phương pháp cổ phiếu quỹ hay phương pháp quy ước. Còn các công ty con cầm giữ cổ phiếu lẫn nhau thì chỉ loại trừ ra khỏi báo cáo tài chính hợp nhất bằng phương pháp quy ước.

Trường hợp 1: Cổ phiếu của công ty mẹ do công ty con nắm giữ. Theo kế toán cao cấp của Mỹ có hai phương pháp ghi nhận bút toán loại trừ này.

Phương pháp cổ phiếu quỹ: Theo phương pháp này thì cổ phiếu của công ty mẹ do công ty con nắm giữ như là cổ phiếu quỹ của đơn vị hợp nhất. Do đó tài khoản trên sổ sách của công ty con sẽ bị điều chỉnh giảm tương ứng với số vốn cổ đông trên bảng cân đối kế toán hợp nhất theo giá gốc.

Phương pháp quy ước : Cổ phiếu công ty mẹ do công ty con cầm giữ được xem như không xuất hiện hay còn gọi là thanh lý suy dịch tương ứng với sự giảm xuống của vốn cổ phần và lợi nhuận giữ lại của công ty mẹ khi hợp nhất báo cáo tài chính. Các giải quyết này phù hợp với quan điểm cho rằng bảng cân đối kế toán hợp nhất phải cho thấy vốn cổ phần và lợi nhuận giữ lại áp dụng cho cổ đông đa số ngoài đơn vị hợp nhất. Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Trường hợp 2: Trường hợp các công ty con cầm giữ cổ phiếu lẫn nhau:

Khi các công ty con cầm giữ cổ phiếu lẫn nhau thì phương pháp cổ phiếu quỹ không được áp dụng, vì chỉ có cổ phiếu của công ty mẹ và lợi nhuận chưa phân phối của công ty mẹ mới xuất hiện trên báo cáo tài chính hợp nhất.

Như vậy, các khoản đầu tư lẫn nhau của các công ty con vào cổ phiếu lẫn nhau sẽ đưọc tính toán theo phương pháp quy ước nhằm loại trừ cân đối vốn và đầu tư tương quan nhau.

Đối với lợi thế thương mại âm (bất lợi thương mại), VAS 11 qui định sau khi xem xét, điều chỉnh mà vẫn còn chênh lệch thì ghi nhận ngay vào lãi hoặc lỗ tất cả các khoản chênh lệch vẫn còn sau khi đánh giá lại. Qui định này hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, trong điều kiện cụ thể ở Việt Nam hiện nay còn tồn tại nhiều vấn đề về định giá Tập đoàn (năng lực, trình độ, đạo đức của chuyên gia thẩm định giá…) có thể dẫn tới kết quả định giá thiếu chính xác, làm phát sinh lợi thế thương mại âm (bất lợi thương mại) trong quá trình hợp nhất kinh doanh. Bởi vậy nếu hạch toán theo qui định của VAS 11 sẽ làm ảnh hưởng lớn đến kết quả hoạt động kinh doanh trong kỳ của Tập đoàn trong trường hợp lợi thế thương mại âm có giá trị lớn (lợi nhuận của Tập đoàn sẽ tăng lên khi toàn bộ lợi thế thương mại âm được ghi nhận ngay vào lãi trong kì). Do đó, theo tác giả, trước hết, lợi thế thương mại âm cần được hạch toán trên một tài khoản riêng, đó là tài khoản “Lợi thế thương mại âm”.

Trong thời gian trước mắt, để đảm bảo tính thận trọng trong kế toán hợp nhất kinh doanh, tránh hiện tượng các Tập đoàn lợi dụng giao dịch hợp nhất để gia tăng lợi nhuận, lợi thế thương mại âm nên được phân bổ dần vào thu nhập của một số kì kế toán. Trình tự hạch toán như sau:

Tại ngày mua, nếu phát sinh lợi thế thương mại âm (bất lợi thương mại) thì Tập đoàn phải đánh giá lại giá trị của tài sản, nợ phải trả, nợ tiềm tàng và giá phí hợp nhất kinh doanh.

Trường hợp sau khi xem xét lại giá trị của tài sản, nợ phải trả có thể xác định được, nợ tiềm tàng và giá phí hợp nhất kinh doanh mà giá phí hợp nhất kinh doanh < phần sở hữu của bên mua trong giá trị hợp lí thuần của tài sản, nợ phải trả và nợ tiềm ẩn, phản ánh chênh lệch về lợi thế thương mại:

Ngược lại nếu sau khi xem xét lại giá trị của tài sản, nợ phải trả có thể xác định được, nợ tiềm tàng và giá phí hợp nhất kinh doanh mà giá phí hợp nhất kinh doanh > phần sở hữu của bên mua trong giá trị hợp lí thuần của tài sản, nợ phải trả và nợ tiềm tàng phản ánh số chênh lệch lợi thế thương mại âm:

Định kỳ tiến hành phân bổ:

Phân bổ lợi thế thương mại tính vào chi phí như một khoản lỗ:

Nợ TK 811 – Chi phí khác (Số phân bổ kỳ này)

Có TK Lợi thế thương mại (Số phân bổ kỳ này)

Phân bổ lợi thế thương mại âm tính vào thu nhập như một khoản lãi:

Nợ TK Lợi thế thương mại âm (Số phân bổ kỳ này)

Có TK 711 – Thu nhập khác (Số phân bổ kỳ này)

Bộ Tài chính lại cần tiếp tục đưa ra văn bản hướng dẫn việc lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất. Cụ thể là cần đưa ra hướng dẫn loại trừ dòng tiền luân chuyển nội bộ.

Trên thực tế, từ đặc điểm sản xuất kinh doanh, việc tổ chức mô hình kế toán không tập trung của các công ty con trong công ty mẹ đã phát sinh quan hệ thanh toán nội bộ và hình thành nên các dòng tiền luân chuyển nội bộ. Xét trên phạm vi Tổng công ty, Tập đoàn, đây chỉ là một dòng tiền luân chuyển nội bộ từ một công ty này qua một công ty khác và cần phải được loại trừ khi lập báo cáo tài chính hợp nhất của Tập đoàn.

Trong quan hệ thanh toán giữa công ty mẹ và các công ty con cho thấy, các dòng tiền luân chuyển nội bộ gồm:

• Dòng tiền luân chuyển từ hoạt động kinh doanh: phát sinh từ các hoạt động tạo ra doanh thu chủ yếu của Tập đoàn và các hoạt động khác không phải là các hoạt động đầu tư hay hoạt động tài chính. Ví dụ như: khoản thanh toán với nhau khi một hoặc nhiều công ty con làm đại lý tiêu thụ hàng hoá; tiền thu, chi từ cung cấp vật tư cho nhau…
• Dòng tiền luân chuyển từ hoạt động đầu tư: phát sinh từ các hoạt động mua sắm, xây dựng, thanh lý, nhượng bán các tài sản dài hạn và các khoản đầu tư khác không thuộc các khoản tương đương tiền. Ví dụ: Khoản đầu tư vào công ty con, mua cổ phiếu để nắm quyền kiểm soát công ty con; Khoản tiền thu hồi của công ty mẹ về đầu tư vào công ty con; Tiền thu lãi vay, cổ tức, lợi nhuận được chia…. Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN
• Dòng tiền luân chuyển từ hoạt động tài chính: phát sinh từ các hoạt động tạo ra các thay đổi về quy mô và kết cấu của vốn chủ sở hữu và vốn vay của Tập đoàn: Tiền thu từ phát hành cổ phiếu, nhận đầu tư của công ty mẹ hoặc của các công ty con; Tiền chi trả vốn đầu tư cho công ty mẹ, mua lại cổ phiếu đã phát hành;

Tiền vay trong nội bộ; Tiền chi trả nợ gốc của các khoản vay; Cổ tức, lợi nhuận đã trả cho các công ty con hoặc công ty mẹ …

Kiến nghị việc lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ nên được thực hiện qua các bước sau:

Bước 1: Loại trừ các khoản thu, chi tiền phát sinh nội bộ giữa các công ty con.

Bút toán điều chỉnh gồm:

Đối với tiền bán hàng trong nội bộ

• Giảm khoản mục “tiền thu từ bán hàng, cung cấp dịch vụ…. ” của công ty bán
• Giảm khoản mục “tiền chi trả cho người cung cấp hàng hoá, dịch vụ….” của công ty mua.

Đối với tiền cho vay

• Giảm khoản mục “tiền chi trả nợ gốc vay” của công ty đi vay.
• Giảm khoản mục “tiền thu hồi nợ gốc” của công ty cho vay

Đối với tiền thu lãi vay, cổ tức, lợi nhuận được chia

• Giảm khoản mục “tiền thu trả nợ lãi vay, cổ tức, lợi nhuận”
• Giảm khoản mục “tiền chi trả nợ lãi vay, cổ tức, lợi nhuận” của công ty đi vay, công ty được đầu tư.

Bước 2: Lập BCLCTT hợp nhất của các công ty con sau khi đã thực hiện các bút toán loại trừ ở Bước 1.

Bước 3: Tiến hành loại trừ các khoản thu, chi tiền phát sinh nội bộ giữa công ty mẹ với các công ty con.

Nội dung các khoản điều chỉnh giống như bước 1. Ngoài ra, đối với các khoản tiền công ty mẹ đầu tư vào công ty con, giảm khoản mục “Tiền chi đầu tư vốn góp vào công ty con” của công ty mẹ; Giảm khoản mục “Tiền thu từ phát hành cổ phiếu, nhận vốn góp” của công ty con.

Đối với khoản tiền thu hồi của công ty mẹ về đầu tư vào công ty con, giảm khoản mục “Tiền thu vốn góp vào công ty con” của công ty mẹ; Giảm khoản mục “Tiền chi trả vốn góp của chủ sở hữu, mua lại cổ phiếu Tập đoàn đã phát hành” của công ty con.

Tiền thu lãi vay, cổ tức, lợi nhuận được chia:

Giảm khoản mục “Tiền thu lãi vay, cổ tức, lợi nhuận được chia” của công ty mẹ. Giảm khoản mục “tiền chi trả lãi vay, cổ tức, lợi nhuận đã trả cho chủ sở hữu” của công ty con.

Bước 4: Tổng hợp BCLCTT của công ty mẹ với BCLCTT của các công ty con đã lập ở Bước 2, trên cơ sở loại trừ các khoản thu chi tiền trong Bước 3 để lập thành BCLCTT hợp nhất toàn Tổng công ty, Tập đoàn.

3.2.1.1 Đối với Tập đoàn Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán phục vụ thông tin cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất. Có thể nói, hệ thống thông tin kế toán phục vụ cho báo cáo tài chính hợp nhất là yêu cầu tiên quyết trong việc lập báo cáo này.

Để lập được báo cáo tài chính hợp nhất, kế toán cần rất nhiều dữ liệu và chứng từ kế toán của công ty mẹ và các công ty con. Vì vậy tùy điều kiện cụ thể từng Tập đoàn, các Tập đoàn nên lựa chọn cho mình mô hình tổ chức kế toán phù hợp với tình hình tổ chức quản lý, tổ chức kinh doanh và đặc điểm hoạt động để có được thông tin thích hợp khi đánh giá các công ty con và phục vụ thông tin cho việc lập báo cáo tài chính hợp nhất trong tương lai.

Xây dựng chính sách kế toán thống nhất trong toàn Tập đoàn, Tổng công ty. Các Tập đoàn cần nghiên cứu và ban hành quy chế tổ chức kế toán trong toàn đơn vị để đảm bảo tính thống nhất khi thực hiện chính sách kế toán, kỳ kế toán cũng như việc ghi nhận các thông tin chi tiết liên quan đến vấn đề cung cấp nội bộ nhằm giúp cho việc xử lý thông tin khi hợp nhất báo cáo tài chính được thuận lợi dễ dàng và thông tin trung thực hợp lý.

Thiết kế hệ thống kiểm soát nội bộ theo hướng thông tin phục vụ cho lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất để có được thông tin đáng tin cậy cho các đối tượng sử dụng báo cáo tài chính hợp nhất.

Các Tập đoàn cũng cần phải chú trọng việc đào tạo, tuyển dụng các cán bộ kế toán, phân tích lành nghề, có trình độ cao, am hiểu công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất. Bởi lẽ như đã phân tích ở trên công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất ở các Tập đoàn còn nhiều sai sót một phần là do đội ngũ kế toán còn yếu kém. Do báo cáo tài chính hợp nhất là vấn đề mới ở Việt Nam trong những năm gần đây, cho nên việc cập nhật nâng cao trình độ cho đội ngũ kế toán này cần có thời gian mới đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn. Tập đoàn nên tổ chức các cuộc hội thảo, tập huấn, hoặc tạo điều kiện cho nhân viên đi học, … nâng cao và tiếp thu kiến thức mới.

Nâng cao trình độ hiểu biết của các nhà quản lý tại Tập đoàn khi đọc các thông tin trình bày trên báo cáo tài chính hợp nhất để báo cáo tài chính hợp nhất là công cụ hữu ích cho việc kiểm soát và ra các quyết định liên quan đến hoạt động của toàn Tập đoàn. Báo cáo tài chính hợp nhất mới chỉ là nguồn cung cấp thông tin tài chính, quan trọng hơn các nhà quản lý Tập đoàn phải biết sử dụng những thông tin đó như thế nào, thấy được gì qua các thông tin đó, để từ đấy ra quyết định liên quan đến hoạt động của Tập đoàn.

Khi lập báo cáo tài chính hợp nhất, các Tập đoàn bằng kinh nghiệm của bản thân cần rút ra kinh nghiệm, kiến nghị những điểm còn bất cập, chung sức với bộ tài chính hoàn thiện công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất. Điều này cũng đem lại lợi ích cho bản thân các Tập đoàn, khi phải nghiên cứu tình tình tài chính và lựa chọn đầu tư sang các Tập đoàn khác.

3.2.1.2 Đối với nhà trường Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Để lập được Báo cáo tài chính hợp nhất bên cạnh việc nắm vững chuẩn mực kế toán số 25 còn phải nắm vững rất nhiều chuẩn mực kế toán có liên quan. Do vậy, nhà trường cần phải chủ động xây dựng và đ ổ i m ớ i chương trình đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực kế theo hướng trang bị kiến thức cho người học vừa phù hợp với thực trạng của Việt Nam, vừa phù hợp với xu hướng hội tụ kế toán quốc tế.

Xây dựng lộ trình tiếp cận chương trình đào tạo tiên tiến của thế giới.

Nhà trường bằng những kinh nghiệm đúc kết được qua quá trình giảng dạy, nghiên cứu cũng cần phải tích cực đưa ra các kiến nghị với Nhà nước, tham gia tích cực vào quá trình phát triển chuẩn mực kế toán Việt Nam.

3.2.1.3 Đối với Hội kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA)

Để báo cáo tài chính hợp nhất thực sự đi vào cuộc sống, Hội kế toán và Kiểm toán Việt Nam cần phải tiếp tục cập nhật các chuẩn mực quốc tế về lập báo cáo tài chính hợp nhất, nghiên cứu những ưu điểm, hạn chế, từ đó kiến nghị Bộ Tài chính bổ sung, sửa đổi các chuẩn mực của Việt Nam theo hướng vừa phù hợp với thông lệ quốc tế vừa phù hợp với đặc thù của Việt Nam.

Tăng cường công tác quản lý, kiểm soát đạo đức hành nghề, và chất lượng hành nghề kế toán, kiểm toán từ đó góp phần nâng cao tính minh bạch trong các thông tin tài chính. Đây là công việc rất cần thiết để nâng cao vị thế và chất lượng nghề nghiệp. Có như vậy việc lập báo cáo tài chính nói chung và lập báo cáo tài chính hợp nhất nói riêng mới thực sự có ý nghĩa trong việc cung cấp thông tin tài chính doanh nghiệp, Tập đoàn cho nhà quản trị, nhà đầu tư, các báo cáo tài chính mới được nhà đầu tư coi trọng đúng mức.

3.2.2 Các giải pháp hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính hợp nhất ở Việt Nam Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

3.2.2.1 Đối với nhà nước

Thứ nhất: Để tạo cơ sở cho việc cung cấp thông tin kinh tế tài chính đầy đủ, chính xác, Nhà nước cần hoàn thiện hệ thống kế toán, kiểm toán.

Trong hơn 15 năm đổi mới, nền kinh tế nước ta đã trải qua nhiều biến chuyển lớn, hệ thống kế toán Việt Nam đã không ngừng đổi mới, hoàn thiện, ngày càng phù hợp hơn với thông lệ quốc tế.

Ngày 20/5/1988, Hội đồng nhà nước đã công bố Pháp lệnh kế toán- thống kê. Sự ra đời của pháp lệnh này góp phần tạo ra sự quản lý thống nhất chế độ kế toán ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay thì còn nhiều bất cập, chưa tương xứng với vị trí của nó trong quản lý kinh tế. Điều này đòi hỏi hệ thống kế toán, kiểm toán Việt Nam không ngừng hoàn thiện và phát triển, đổi mới sâu sắc và toàn diện trên nhiều nội dung. Chiến lược phát triển kinh tế xã hội và chiến lược Tài chính- Kế toán 2000-2010 cũng đã chỉ rõ “Cải thiện môi trường pháp lý về lĩnh vực tài chính”, “Kiện toàn hệ thống kế toán thống kê nhằm đảm bảo tính trung thực trong công tác kế toán, thống kê”, “Hệ thống kế toán, kiểm toán, thống kê là điều kiện tiên quyết để thực hiện giám sát tài chính”.

Nền kinh tế nước ta đang từng bước phát triển ổn định, do đó Nhà nước cần ban hành các chính sách hạch toán kế toán ổn định tránh tình trạng thay đổi liên tục gây khó khăn cho các công ty. Bộ tài chính yêu cầu các Công ty phải lập đầy đủ các BCTC với các mẫu bảng biểu thống nhất. Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Các cơ quan kiểm toán Nhà nước cần thực hiện tốt nhiệm vụ của mình để đảm bảo tính khách quan của công tác kiểm toán, tăng cường sự kiểm tra giám sát của Nhà nước đối với các công ty một cách kịp thời và đầy đủ để phát hiện những bất hợp lý của các nghiệp vụ kinh tế, chứng từ kế toán, nhằm kiểm chứng tính chính xác, trung thực các số liệu tài chính của công ty góp phần mang lại một kết quả phân tích tài chính được sát thực hơn.

Thứ hai: Để lành mạnh hóa tài chính Tập đoàn, cần quy định bắt buộc Tập đoàn phải nộp báo cáo phân tích tài chính hàng năm.

Thậm chí nhà nước cần có những quy định cụ thể về thời gian nộp báo cáo, quy định về việc công bố thông tin phân tích tài chính trên phương tiện thông tin đại chúng, và quy định về trình độ của người tiến hành phân tích. Tất cả những điều này sẽ góp phần thúc đẩy Tập đoàn hoạt động sản xuất hiệu quả hơn, làm lành mạnh hoá tài chính Tập đoàn. Bộ Tài chính có thể hỗ trợ thêm bằng cách mở các lớp bồi dưỡng kiến thức về phân tích tài chính cho các công ty nhằm nâng cao trình độ của các cán bộ phân tích.

Bộ tài chính cần tiến tới yêu cầu các Tập đoàn phải thực hiện phân tích tài chính một cách nghiêm túc để tự đánh giá hoạt động tài chính của mình đề ra phương huớng phát triển và báo cáo lên cơ quan quản lý cấp trên, để các cơ quan này nắm vững hơn tình hình hoạt động của đơn vị mình quản lý để có các quyết định quản lý thích hợp và thúc đẩy được hoạt động phân tích tài chính phát triển.

Nhà nước nên có quy định yêu cầu các Tập đoàn phải công khai các báo cáo tài chính để làm cơ sở cho việc phân tích tài chính được dễ dàng và thuận lợi hơn. Hiện nay chỉ có trong Tập đoàn là có đủ tài liệu để phân tích tài chính còn những người ngoài Tập đoàn chưa thể tìm hiểu cụ thể về Tập đoàn mà mình quan tâm. Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi các Tổng công ty Nhà nước chuyển thành các Tập đoàn hoạt động theo mô hình công ty mẹ – công ty con.

Thứ ba: Để có chuẩn mực, thước đo đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty, Nhà nước phải quy định về việc xây dựng hệ thống chỉ tiêu ngành.

Chỉ tiêu ngành sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho các công ty, nó là cơ sở tham chiếu để các nhà phân tích có thể đưa ra các nhận xét, đánh giá, kết luận về hoạt động tài chính của công ty mình một cách chính xác. Tuy nhiên, hiện nay, chúng ta đã có chỉ tiêu trung bình ngành nhưng chưa đầy đủ và không kịp thời, chưa thể hiện được vai trò tham chiếu nên gây ra cho các Tập đoàn nhiều khó khăn, lúng túng khi đối chiếu đánh giá hoạt động của Tập đoàn mình. Do đó, chính phủ cần sớm có những văn bản hướng dẫn việc xây dựng và cung cấp hệ thống chỉ tiêu trung bình các ngành. Các cơ quan có trách nhiệm cần phối hợp xây dựng để có sự thống nhất trong toàn nền kinh tế, bảo đảm tính chuẩn mực, khách quan cho những chỉ tiêu này.

3.2.2.2 Đối với các Tập đoàn

Thực tế là công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất vẫn còn chưa hoàn thiện và rất phức tạp. Mà điều đầu tiên để có thể phân tích được chính xác tình hình tài chính của Tập đoàn, phải có được nguồn tài liệu đúng, đủ, chính xác mà nguồn tài liệu ở đây không gì khác chính là báo cáo tài chính hợp nhất. Do vậy trước tiên để công tác phân tích được hiệu quả, các Tập đoàn phải hoàn thiện công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất ở ngay chính Tập đoàn mình.

Phân tích tài chính là một công việc phức tạp đòi hỏi nhà phân tích phải có những kiến thức nhất định về lĩnh vực này và phải hiểu biết sâu sắc tình hình của Công ty. Các Tập đoàn nước ngoài với kinh nghiệm lâu năm về quản lý và tài chính, đã thực hiện tổ chức phân tích, đưa ra các kiến nghị rất có ích trong việc quản trị công ty, họ có phòng ban chuyên làm nhiệm vụ phân tích báo cáo tài chính. Ngược lại, với các Tập đoàn nhà nước, các nhóm công ty có quy mô nhỏ ở Việt Nam hiện nay hầu như đều chưa có cán bộ chuyên trách, phân tích tài chính được tiến hành sơ lược bởi các kế toán viên. Vì vậy, để hoạt động phân tích tài chính đạt kết quả cao, Công ty cần có sự đầu tư thích đáng, có kế hoạch bồi dưỡng và đào tạo hoặc tuyển dụng cán bộ chuyên đảm nhiệm về phân tích tài chính. Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Các Tập đoàn cần tiến hành phân tích tài chính thường xuyên và định kỳ để nắm bắt tình hình tài chính một cách chính xác và ra các quyết định tài chính kịp thời. Hiện nay, nhiều Tập đoàn chỉ sử dụng kết quả của phân tích báo cáo tài chính cho mục đích báo cáo, tổng kết, chưa phục vụ cho việc đánh giá thực trạng tình hình tài chính của Tập đoàn từ đó ra các quyết định tài chính phù hợp trong quá trình sản xuất kinh doanh các kỳ tiếp theo. Như vậy, Ban lãnh đạo các Tập đoàn và các bộ phận phân tích cần nhận thức được vai trò và ý nghĩa của công tác phân tích tài chính để nó trở thành công việc có vị trí, có quy trình thực hiện chặt chẽ như các công tác kế toán bắt buộc thực hiện của Tập đoàn.

Về nội dung phân tích báo cáo tài chính hợp nhất: Các Tập đoàn cần tiếp tục hoàn hiện nội dung phân tích báo cáo tài chính hợp nhất, cần phải phân tích vào từng chi tiết cụ thể khoản mục nợ phải thu và nợ phải trả cũng như phân tích mối quan hệ giữa các chỉ tiêu ví dụ như mối quan hệ giữa tài sản và nguồn vốn. Cần tiếp tục hoàn thiện việc lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ và sử dụng báo cáo lưu chuyển tiền tệ để phân tích khả năng tạo tiền và thanh toán của Tập đoàn. Các chỉ tiêu để phân tích báo cáo lưu chuyển tiền tệ đã được giới thiệu tại chương I.

Về các chỉ tiêu phân tích: hiện tại trên thế giới tồn tại rất nhiều chỉ số sử dụng cho mục đích phân tích báo cáo tài chính (trên 200 chỉ số), việc áp dụng hết tất cả là không cần thiết, có thể dẫn tới sự so sánh chồng chéo, do vậy các Tập đoàn cần thiết phải nghiên cứu, lựa chọn cho mình những chỉ tiêu phân tích phù hợp, và được sử dụng thông dụng nhất để còn phân tích sự biến động của các chỉ tiêu qua thời gian.

Các cán bộ phân tích của Tập đoàn cũng cần phải xác định rõ cách thức tính các chỉ tiêu trong công tác phân tích báo cáo tài chính hợp nhất. Về phân tích quy mô, cơ trúc tài sản nguồn vốn, tình hình đảm bảo vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, phân tích tình hình khả năng thanh toán các chỉ tiêu có thể không thay đổi so với phân tích báo cáo tài chính thông thường. Song cần chú ý các chỉ tiêu phân tích về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, bởi ở các chỉ tiêu này có sự phân tách lợi ích cổ đông thiểu số.

Mặc dù chuẩn mực kế toán không cho phép được loại trừ các công ty con có hoạt động khác biệt khi lập báo cáo tài chính hợp nhất, nhưng thiết nghĩ để phân tích tình hình nhóm công ty được xác thực hơn, công ty mẹ nên loại trừ hoạt động của các công ty này khi hợp nhất để tiện cho việc phân tích, số liệu tính toán ra có thể so sánh được với các công ty cùng ngành. Hoặc khi phân tích, công ty mẹ có thể so sánh các chỉ tiêu tính được với các công ty mà lĩnh vực hoạt động của công ty đó là ngành đem lại doanh thu chủ yếu cho công ty mẹ.

Như đã phân tích ở trên, FASB mới ban hành bản FAS 160 (phụ lục của ARB 51) có hiệu lực từ 1/1/2009 trong đó xem xét lợi ích cổ đông thiểu số như một phần vốn chủ sở hữu của Tập đoàn và như một phần lợi nhuận sau thuế của Tập đoàn mà chỉ tách riêng ra để phân biệt. Các Tập đoàn cũng cần nghiên cứu để thay đổi việc phân tích báo cáo tài chính hợp nhất cho phù hợp.

Để thuận tiện cho các cá nhân, tổ chức quan tâm có thể phân tích báo cáo tài chính hợp nhất, các Tập đoàn cần tuân thủ các chuẩn mực kế toán, hướng dẫn chuẩn mực do Bộ tài chính ban hành. Cần phải quán triệt quan điểm thể hiện báo cáo tài chính hợp nhất một cách trung thực, không bưng bít thông tin, và phải công khai, minh bạch hóa các báo cáo tài chính này. Bởi vì nhà đầu tư chính là chủ sở hữu của Tập đoàn, họ quyết định đầu tư dựa trên triển vọng dài hạn của Tập đoàn chứ không phải chỉ dựa trên kết quả nhất thời, do vậy các Tập đoàn không nên che giấu, làm đẹp báo cáo tài chính hợp nhất.

3.2.2.3 Đối với các tổ chức chứng khoán Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Các tổ chức chứng khoán đã thực hiện phân tích báo cáo tài chính hợp nhất, song công tác phân tích này vẫn còn rất sơ sài. Chỉ là một sự phân tích khái quát tình hình tài chính của doanh nghiệp thông qua một số chỉ tiêu. Số liệu để phân tích hầu như đã được các doanh nghiệp tính toán trong báo cáo tài chính hợp nhất. Trong thời gian tới, để việc định hướng giúp các nhà đầu tư chứng khoán được tốt hơn, các tổ chức chứng khoán cần tiếp tục chú trọng hơn nữa công tác phân tích báo cáo tài chính hợp nhất. Đưa ra những bản phân tích chi tiết cụ thể hơn và cần phải xem xét, tính toán lại các chỉ số mà Tập đoàn đã đưa ra xem phương pháp tính, kết quả tính có chuẩn xác không. Đây phải là nơi kiểm tra nguồn thông tin từ phía các doanh nghiệp thay nhà đầu tư nhỏ lẻ.

3.2.2.4 Đối với nhà trường.

Tại các trường đại học hiện nay chỉ dạy cho sinh viên các kiến thức về báo cáo tài chính và phân tích báo cáo tài chính thông thường, chưa có các khóa học giảng dạy riêng về phân tích báo cáo tài chính hợp nhất. Trong khi đó tại các Tập đoàn, Tổng công ty đang rất thiếu các chuyên viên phân tích tài chính có trình độ cao. Trên thế giới cũng đã có những khóa học giảng dạy riêng về phân tích báo cáo tài chính hợp nhất. Do vậy, trong thời gian tới, các trường đại học của Việt Nam cũng nên cập nhật nội dung này và đưa vào giảng dạy trong nhà trường.

Đây là một vấn đề khó đối với cả những cán bộ kế toán đã đi làm, vì vậy nhà trường cần phải cho sinh viên tập làm quen với báo cáo tài chính hợp nhất ngay từ khi còn ở trong trường, tăng cường công tác học qua thực tế để sinh viên có thể nắm rõ hơn về vấn đề này, ví dụ như: sử dụng các phần mềm kế toán, đưa ra các tình huống để sinh viên thực hành; tổ chức những buổi hội thảo, nói chuyện chuyên đề về lập và phân tích báo cáo tài chính hợp nhất…

3.2.2.5 Đối với các nhà đầu tư thông thường. Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN

Các bản phân tích báo cáo tài chính do các tổ chức chứng khoán đưa ra cũng chỉ mang tính chất tham khảo. Do tính chất của những bản phân tích này là đưa ra cho số lượng lớn các nhà đầu tư quan tâm. Tuy vậy có thể mỗi nhà đầu tư lại quan tâm và đánh giá cao một khía cạnh cụ thể nào đó. Vì thế, nhà đầu tư thông thường không nên phó mặc việc phân tích báo cáo tài chính cho các tổ chức chứng khoán.

Muốn vậy, trước hết cần nâng cao nhận thức của các nhà đầu tư về tầm quan trọng của báo cáo tài chính trong việc đánh giá thực trạng tài chính của công ty.

Tiếp đó, nhà đầu tư cũng cần phải nâng cao kiến thức về việc đọc hiểu và phân tích báo cáo tài chính nói chung cũng như báo cáo tài chính hợp nhất nói riêng.

KẾT LUẬN

Báo cáo tài chính hợp nhất có ý nghĩa và tác dụng quan trọng đối với những đối tượng sử dụng thông tin kế toán về một Tập đoàn. Đối với các nhà quản lý công ty mẹ- những người chịu trách nhiệm kiểm soát nguồn lực và hoạt động của nhóm công ty có thể ra quyết định có liên quan đến hoạt động của Tập đoàn; các cổ đông hiện tại và tương lai của công ty mẹ, những người quan tâm đến khả năng sinh lời của mọi hoạt động mà công ty mẹ kiểm soát có thể ra quyết định đầu tư, các chủ nợ của công ty mẹ có thể sử dụng thông tin hợp nhất để đánh giá sự ảnh hưởng của các hoạt động ở công ty con do công ty mẹ kiểm soát đến khả năng trả nợ của công ty mẹ. Do vậy việc lập và phân tích báo cáo tài chính hợp nhất trở nên vô cùng cấp thiết đối với các tập đoàn.

Song việc lập và phân tích báo cáo tài chính hợp nhất ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, cần phải bổ xung và hoàn thiện. Dựa trên nền tảng về lý luận và phân tích tài chính nói chung, phân tích báo cáo tài chính hợp nhất nói riêng, khóa luận đã trình bày ưu nhược điểm của công tác này, từ đó đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác lập và phân tích báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam. Khóa luận: Giải pháp hoàn thiện báo cáo tài chính ở VN 

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>> Khóa luận: Công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất ở VN