Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Khái quát về tình hình khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

2.1.1. Đặc trưng về điều kiện kinh tế – xã hội của huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Huyện Bình Chánh có diện tích tự nhiên là 25.255,29 héc ta, quy mô diện tích được đánh giá đứng thứ ba sau các huyện Cần Giờ, Củ Chi, chiếm khoảng 12% diện tích toàn Thành Phố Hồ Chí Minh, vị trí địa lý thuộc phía Tây Nam của Thành phố Hồ Chí Minh, kết nối với các tỉnh trong khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Huyện Bình Chánh đã được công nhận là đơn vị hành chính loại I theo quyết định của Bộ Nội vụ. Đơn vị hành chính được chia thành 15 xã (Qui Đức, Đa Phước, Phong Phú, Hưng Long, An Phú Tây, Tân Quý Tây, Bình Chánh, Bình Hưng, Bình Lợi, Tân Kiên, Tân Nhựt, Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai, Vĩnh Lộc A, Vĩnh Lộc B), và 01 thị trấn (Tân Túc), được chia tách thành ấp, 13 khu phố. Huyện Bình Chánh cũng là địa phương có dân cư đông đúc của Thành phố (dân số 800.498 người), bình quân mỗi năm dân số tăng khoảng 30.000 người.

Huyện Bình Chánh đang trong quá trình phát triển với tốc độ nhanh nhất Thành phố Hồ Chí Minh, theo định hướng đô thị hóa từ những điều kiện thuận lợi như vị trí địa lý cửa ngõ của Thành phố, tốc độ gia tăng nhanh dân số cơ học, cơ cấu kinh tế được chuyển dịch dần sang cơ chế thị trường, từng bước hội nhập với nền kinh tế thế giới. Vì vậy, huyện Bình Chánh thu hút nhiều lao động từ các địa phương, tỉnh thành khác đến sinh sống, lao động, kinh doanh, từ đó phát sinh các nhu cầu về nơi ở, học tập, lao động, … Chính vì thế mà các quan hệ pháp luật, các vấn đề quản lý xã hội thường xuyên phát sinh, đòi hỏi chất lượng, hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh.

Thời gian qua, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn đã tập trung tổ chức xử lý nghiêm các công trình vi phạm đất đai, trật tự xây dựng được cơ quan Thanh tra, Kiểm tra kết luận và các cơ quan báo chí đưa tin phản ánh; công trình vi phạm xây dựng nhà ở, nhà xưởng có diện tích vi phạm lớn, gây bức xúc dư luận như công trình xây dựng Quán Minh Tâm, thị trấn Tân Túc; công trình chung cư Hoàng Quân, xã An Phú Tây; công trình nhà xưởng không phép của ông Nguyễn Văn Hương, Tăng Cường, xã Hưng Long; công trình nhà biệt thự không phép của bà Lưu Thủy Hà Giang, xã Bình Chánh; công trình Gia Trang Quán-Tràm Chim Resort. Từng bước khắc phục những hạn chế, tồn tại trong công tác quản lý nhà nước về đất đai, trật tự xây dựng so với giai đoạn trước, đạt được một số kết quả tích cực. Hiện nay, đã có 148 dự án phát triển nhà ở đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư thực hiện. Đến nay, đã có 50 dự án đã hoàn thành công tác bồi thường với tổng diện tích quy hoạch 548,5698 ha và 43 dự án chậm triển khai thực hiện (20 dự án bồi thường trên 80%, 05 dự án bồi thường từ 50%-80% và 18 dự án bồi thường dưới 50%). Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh, cùng với tốc độ gia tăng dân số cơ học luôn ở mức cao (bình quân trên 30.000 người/năm) nên lĩnh vực quản lý đất đai, xây dựng, trật tự đô thị, môi trường, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong thời gian tới sẽ là vấn đề khó khăn và còn diễn biến phức tạp; mô hình chính quyền địa địa phương theo đơn vị hành chính huyện, xã không còn phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội của huyện; đời sống nhân dân tuy được cải thiện, thu nhập được nâng cao nhưng vẫn còn thấp so với thu nhập bình quân chung của Thành phố. Cấp ủy, chính quyền huyện Bình Chánh đặt mục tiêu, phương hướng phát triển trong thời gian tới với 09 nhiệm vụ, bên cạnh những nhóm nhiệm vụ để thực hiện việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, quản lý quy hoạch sử dụng đất, cải cách hành chính, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, hệ thống chính trị huyện Bình Chánh cũng xác định công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo là nhiệm vụ quan trọng, có tác động rất lớn đến công tác quản lý, điều hành của các cơ quan nhà nước và việc thực hiện mục tiêu phát triển địa phương theo xu hướng mới.

2.1.2. Tình hình khiếu nại trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Từ năm 2016 đến năm 2023, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn đã tiếp nhận tổng cộng 2.369 đơn khiếu nại, trung bình mỗi năm tiếp nhận 296 đơn. Lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; xử lý vi phạm hành chính về đất đai, xây dựng là những lĩnh vực phát sinh nhiều vấn đề, nội dung thường xuyên bị khiếu nại, chiếm tỷ lệ khá cao trong tổng số đơn khiếu nại trong những năm qua. Cụ thể, tình hình khiếu nại trên địa bàn huyện Bình Chánh trong các năm qua như sau:

• Bảng 2.1. Tình hình khiếu nại trên địa bàn huyện Bình Chánh giai đoạn từ năm 2016 – 2023

Trong lĩnh vực bồi thường, tái định cư, nội dung khiếu nại chủ yếu về đơn giá đất, về loại đất, vị trí đất, hạn mức sử dụng đất ở; chính sách tái định cư; đơn giá vật kiến trúc. Trong lĩnh vực đất đai, xây dựng, đối tượng bị khiếu nại là quyết định thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

Có thể kể đến một số vụ việc khiếu nại nổi cộm trong thời gian vừa qua như vụ việc khiếu nại của bà Trần Thị Minh Trang, yêu cầu hủy Quyết định số 281/QĐ-XPVP ngày 13 tháng 9 năm 2018 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Quý Tây về xử phạt vi phạm hành chính và Quyết định số 327/QĐ-CCXP ngày 15 tháng 10 năm 2018 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Quý Tây về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực đất đai. Vụ việc này đã được giải quyết khiếu nại lần đầu theo thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Quý Tây, huyện Bình Chánh tại Quyết định số 163/QĐ-UBND ngày 17 tháng 6 năm 2019 và Quyết định số 177/QĐ-UBND ngày 20 tháng 6 năm 2019; sau đó được giải quyết khiếu nại lần hai theo Quyết định số 11616/QĐ-UBND và Quyết định số 11617/QĐ-UBND ngày 20 tháng 12 năm 2019 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Ngoài ra, còn có vụ việc khiếu nại phức tạp kéo dài từ năm 2017 đến nay của các hộ dân bị ảnh hưởng trong dự án đầu tư xây dựng đường nối từ đường Võ Văn Kiệt đến đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương (Nguyễn Thị Kim Loan, Thạch Thị Hồng Hoa, Võ Văn Lừa, Trần Văn Vân), là các trường hợp chuyển nhượng bằng giấy tay có diện tích ảnh hưởng nhỏ hơn diện tích tối thiểu được tách thửa. Hoặc một số trường hợp khiếu nại liên quan đến việc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh áp dụng đơn giá đất nông nghiệp vị trí 02 để đền bù cho 15 hộ dân bị ảnh hưởng trong Dự án đầu tư xây dựng Trường Mẫu giáo Tân Nhựt 6 và Trường Tiểu học Tân Nhựt 6, xã Tân Nhựt, huyện Bình Chánh, sử dụng đất nông nghiệp có vị trí không tiếp giáp mặt tiền đường có tên trong bảng giá đất của Thành phố, nhưng nằm trong phạm vi 200m, tính từ mép trong lề đường Trương Văn Đa; người khiếu nại yêu cầu bồi thường đất nông nghiệp theo vị trí 01. Việc giải quyết các vụ việc khiếu nại này kéo dài từ năm 2018 đến năm 2022 mới có quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu từ phía Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện.

Nguyên nhân phát sinh khiếu nại

• Nguyên nhân khách quan

Thứ nhất, huyện Bình Chánh đang thực hiện các dự án, công trình nâng cấp hạ tầng giao thông công cộng để chỉnh trang, phát triển đô thị. Trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2023, trên địa bàn huyện Bình Chánh triển khai thực hiện 349 công trình, gồm các công trình giao thông công cộng, trụ sở các cơ quan nhà nước, trường học, y tế, văn hóa, nhà ở, … Tính đến năm 2023, huyện còn đang triển khai 110 dự án, trong đó có 43 dự án bị đánh giá còn chậm triển khai thực hiện. Khi thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để thực hiện các dự án, nhiều trường hợp người dân bị thu hồi đất không đủ điều kiện được bồi thường nhà ở, đất ở, tái định cư; hoặc một số trường hợp sử dụng đất lâu dài nhưng không thực hiện kê khai đăng ký sử dụng đất theo quy định, nên không được đảm bảo quyền lợi như người chấp hành tốt các quy định pháp luật về quản lý sử dụng đất, dẫn đến việc so bì, khiếu nại.

Thứ hai, tốc độ gia tăng dân số trên địa bàn huyện Bình Chánh trong thời gian vừa qua diễn ra rất nhanh, đặt ra nhu cầu về nhà ở của người dân, dẫn đến các trường hợp xây dựng sai phép, không phép. Trong thời gian qua, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh và Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn tập trung chấn chỉnh, xử lý các vi phạm hành chính về đất đai, xây dựng tại địa phương, dẫn đến một bộ phận người dân không đồng ý với các quyết định xử lý vi phạm hành chính nên đi khiếu nại.

Số trường hợp vi phạm đất đai, xây dựng vẫn còn diễn ra, chưa chấm dứt và số lượng công trình vi phạm còn ở mức cao. Tổng số vụ vi phạm về xây dựng từ năm 2016 đến 6 tháng đầu năm 2020 là 3.080 trường hợp, đã xử lý 2.695 trường hợp, đạt 87,5%. Từ năm 2021 đến năm 2022, các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh đã thực hiện cưỡng chế 274 công trình vi phạm, tỷ lệ số vụ việc vi phạm có giảm đáng kể nhưng chưa thực sự có chuyển biến mạnh mẽ (năm 2021, số vụ việc vi phạm về xây dựng giảm 65,4%, về đất đai giảm 47,5%; năm 2022, giảm 71,43% số vụ việc vi phạm về xây dựng và giảm 43,4% số vụ việc vi phạm về đất đai). Thực trạng phân lô bán nền, sử dụng đất nông nghiệp sai mục đích để xây dựng nhà ở vẫn đang còn đang xảy ra và diễn biến rất phức tạp, được các cơ quan có thẩm quyền đánh giá là khó xử lý ngay. Số công trình vi phạm tồn chưa xử lý qua các năm còn nhiều; các cơ quan chức năng chưa có giải pháp hiệu quả, nhanh chóng để xử lý dứt điểm các đối tượng đầu nậu, cò đất, nhà thầu vi phạm pháp luật. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

• Nguyên nhân chủ quan

Một là, các công trình vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng vẫn còn tồn tại qua nhiều năm, khó xử lý ngay do công tác quản lý nhà nước về đất đai, xây dựng của các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh trong giai đoạn trước đây còn nhiều bất cập, hạn chế, thiếu sót. Khi các cơ quan theo thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như buộc tháo dỡ công trình vi phạm đã gặp phải sự phản đối gay gắt của người dân.

Nhiều trường hợp vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng tại một số xã diễn ra công khai, tồn tại trong thời gian dài nhưng chưa được phát hiện, xử lý do yếu kém trong công tác quản lý nhà nước về đất đai, trật tự xây dựng. Số vụ vi phạm về xây dựng phát sinh trung bình 0,167 vụ/ngày (theo thống kê giai đoạn 2019 – 2020), tổng số trường hợp vi phạm về đất đai phải xử lý giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020 là 1.196 trường hợp. Khi tiến hành xử lý hành chính các trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng như ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, cưỡng chế buộc tháo dỡ công trình vi phạm thì người bị xử lý hành chính không đồng ý, khiếu nại các quyết định xử lý vi phạm hành chính, đặc biệt là nhiều trường hợp Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh ra quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc tháo dỡ công trình xây dựng vi phạm tồn tại qua nhiều năm, nhiều giai đoạn pháp luật của Luật Đất đai (Luật Đất đai năm 2003, Luật Đất đai năm 2013).

Bên cạnh đó, một số cán bộ công chức địa chính, xây dựng, lực lượng trật tự đô thị thiếu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ được giao, không quản lý chặt chẽ địa bàn, không kiên quyết lập hồ sơ xử lý ngay từ đầu các hành vi vi phạm tự chuyển mục đích sử dụng đất. Riêng đối với lĩnh vực quản lý đất đai, xây dựng, từ năm 2016 đến năm 2020, có tổng số 109 trường hợp cán bộ, công chức bị xử lý kỷ luật; trong đó có 04 cá nhân bị buộc thôi việc. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng tại huyện Bình Chánh vẫn còn đang là vấn đề phức tạp, vẫn là lĩnh vực tiếp tục phát sinh các khiếu nại trong thời gian tới do thực hiện các biện pháp chấn chỉnh, khắc phục những hạn chế về quản lý nhà nước.

Hai là, một số dự án chậm triển khai ảnh hưởng đến công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân, chuyển nhượng quyền sử dụng đất cũng gây nên tâm lý bức xúc, phát sinh các đơn khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Tiến độ thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng, thi công xây dựng các dự án đầu tư các dự án trên địa bàn huyện Bình Chánh còn chậm; một số công trình giao thông chậm hoàn thành đưa vào sử dụng; một số dự án đầu tư theo quy hoạch được duyệt chậm triển khai thực hiện làm ảnh hưởng đến đời sống nhân dân trên địa bàn. Một số hộ dân đề nghị được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất nằm ngoài ranh thu hồi đất qua nhiều năm chưa được giải quyết. Có thể kể đến trường hợp đề nghị cấp giấy chứng nhận của ông Lý Xinh, bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân và hộ bà Nguyễn Chung Ánh tại xã Tân Kiên, huyện Bình Chánh có đất bị ảnh hưởng trong Dự án đầu tư xây dựng đường nối từ đường Võ Văn Kiệt đến đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh Trung Lương tại xã Tân Kiên, huyện Bình Chánh. Dự án này từ năm 2017 đã được triển khai thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành. Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh có Công văn số 154/UBND ngày 20 tháng 01 năm 2022 gửi Sở Tài nguyên và Môi trường để xin ý kiến về việc lập hồ sơ bồi thường và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Lý Xinh, bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân và hộ bà Nguyễn Chung Ánh tại xã Tân Kiên, huyện Bình Chánh, trong đó Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh nhận định các trường hợp này đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xin ý kiến của Sở Tài nguyên và Môi trường. Ngày 15 tháng 03 năm 2022, Sở Tài nguyên và Môi trường có Công văn số 1863/STNMT- BTTĐC theo đó, Sở Tài nguyên và Môi trường thống nhất với đề xuất của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, trường hợp Ông Lý Xinh, bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân và hộ bà Nguyễn Chung Ánh sử dụng đất tại xã Tân Kiên đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Như vậy, việc xin ý kiến cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đối với những trường hợp này vô hình trung đã làm chậm trễ tiến độ, vi phạm thời hạn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của người dân.

2.2. Kết quả thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

2.2.1. Những kết quả đạt được

• Công tác quản lý nhà nước về giải quyết khiếu nại hành chính

Công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các cơ quan hành chính nhà nước trong hệ thống chính trị của huyện Bình Chánh đã được tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc như đã bố trí địa điểm tiếp công dân theo quy định của pháp luật để tiếp đón, ghi nhận nội dung khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức.

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính được Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh quan tâm thực hiện, nhằm nâng cao kiến thức pháp luật của người dân, của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan nhà nước. Cụ thể, cấp phát các tờ rơi, cẩm nang tuyên truyền phổ biến các quy định của pháp luật về công tác tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Chương trình thời sự phát thanh hằng ngày trên hệ thống Đài phát thanh và chương trình chuyên đề “Trả lời thư – Công dân pháp luật” đã tuyên truyền các tin, bài về các thông tin, giải đáp thắc mắc liên quan đến chế độ, chính sách, pháp luật trong nhiều lĩnh vực như khiếu nại, tố cáo, hình sự, dân sự, phòng, chống tham nhũng… góp phần giúp người dân hiểu và nắm rõ chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước để nghiêm chỉnh chấp hành, đồng thời vận động mọi người xung quanh cùng thực hiện. Người dân đã có hiểu biết nhiều hơn về pháp luật, có ý thức cao hơn về quyền khiếu nại của mình và mạnh dạn khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính.

Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh là cơ quan có thẩm quyền quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh. Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh giao cho Thanh tra huyện Bình Chánh tham mưu thực hiện công tác quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính theo Quyết định số 05/2010/QĐ-UBND ngày 14 tháng 5 năm 2010 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh về ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Thanh tra huyện thuộc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh. Đồng thời, đây cũng là cơ quan chịu trách nhiệm tổng hợp, thông tin, báo cáo kết quả công tác giải quyết khiếu nại theo quy định của Ủy ban nhân dân huyện và Thanh tra thành phố, kiến nghị các biện pháp tăng cường công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc phạm vi quản lý của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện. Trong phạm vi chức năng, quyền hạn của mình, Thanh tra huyện Bình Chánh hướng dẫn Ủy ban nhân dân xã, thị trấn và các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc quyền quản lý của Ủy ban nhân dân huyện thực hiện việc giải quyết khiếu nại theo quy định.

Hằng năm, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh xây dựng và tổ chức thực hiện các Đoàn thanh tra trách nhiệm việc thực hiện pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc Ủy ban nhân dân Huyện. Các đoàn thanh tra được tiến hành theo đúng quy định về trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra và bám sát nội dung thanh tra theo hướng dẫn của cơ quan chuyên ngành. Qua đó, những thiếu sót, hạn chế, sơ hở, vi phạm trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại hành chính tại các xã, thị trấn được chấn chỉnh, khắc phục kịp thời. Hiện nay, đa số các vụ việc khiếu nại ở xã, thị trấn được Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, thị trấn giải quyết đảm bảo thời hạn, quy trình theo quy định của pháp luật. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

• Công tác giải quyết khiếu nại hành chính

Trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2023, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn đã thụ lý giải quyết 509 đơn đủ điều kiện thụ lý/2.369 đơn khiếu nại tiếp nhận, tỷ lệ đơn đủ điều kiện thụ lý là 21,5%. Kết quả giải quyết khiếu nại hành chính như sau:

Tuy qua từng năm đều phát sinh số lượng tương đối lớn các đơn khiếu nại trong tổng số các loại đơn phải giải quyết theo thẩm quyền (tố cáo, phản ánh, kiến nghị), nhưng các cơ quan hành chính nhà nước huyện Bình Chánh đã nỗ lực giải quyết được số lượng lớn đơn khiếu nại đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật, từng bước nâng cao chất lượng giải quyết.

Nhiều vụ việc khiếu nại vấp phải sự bức xúc, phản ứng gay gắt từ phía người khiếu nại, vụ việc tồn đọng kéo dài do tính chất phức tạp cũng đã được giải quyết dứt điểm, góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức, ổn định trật tự xã hội.

• Công tác phối hợp giải quyết khiếu nại hành chính

Trong việc phối hợp với các tổ chức chính trị – xã hội, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cũng đã và đang tiếp tục phối hợp với Hội Nông dân Việt Nam huyện Bình Chánh để thực hiện theo Quyết định số 81/2014/QĐ-TTg ngày 31 tháng 12 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc phối hợp giữa các Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân các cấp với các cấp Hội Nông dân Việt Nam trong việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của nông dân. Bên cạnh đó còn có sự phối hợp, hỗ trợ giữa các cơ quan chuyên môn, tham mưu thuộc Ủy ban nhân dân huyện và Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trong quá trình tiếp công dân, xác minh và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Trong công tác phối hợp nội bộ để giải quyết khiếu nại hành chính, để đảm bảo thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh ban hành quy trình giải quyết khiếu nại lần đầu, quy trình giải quyết khiếu nại lần hai để phân định các khâu, các giai đoạn thực hiện và giao nhiệm vụ, trách nhiệm, thời hạn thực hiện cho từng cơ quan, đơn vị chuyên môn tham mưu giải quyết. Bên cạnh đó, xuất phát từ tình hình và yêu cầu của thực tiễn trong công tác thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư công tại địa phương, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cũng ban hành quy trình phối hợp thực hiện công tác giải quyết khiếu nại hành chính đối với quyết định thu hồi đất, Quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo Quyết định số 10180/QĐ-UBND ngày 31 tháng 10 năm 2018 về quy trình phối hợp thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để triển khai các dự án trên địa bàn huyện Bình Chánh.

• Công tác tổ chức thực hiện Quyết định giải quyết khiếu nại hành chính có hiệu lực pháp luật

Qua công tác giải quyết khiếu nại, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã ban hành các quyết định bồi thường bổ sung cho người dân bị ảnh hưởng trong các dự án thu hồi đất số tiền 109.849.806.317 đồng và bố trí 07 nền tái định cư. Những sơ hở trong khâu tham mưu tổ chức thực hiện pháp luật của các cơ quan, đơn vị chuyên môn cũng được bộc lộ, phát hiện thông qua công tác giải quyết khiếu nại hành chính của các cơ quan quản lý nhà nước tại huyện Bình Chánh.

Trên cơ sở kết quả giải quyết các khiếu nại, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã thu hồi nộp ngân sách nhà nước 2.146.355592 đồng do bồi thường cho người bị thu hồi đất sai quy định của pháp luật.

Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cũng giao cho Thanh tra huyện Bình Chánh chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật do Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh ban hành. Định kỳ hằng tháng, năm, Thanh tra Huyện báo cáo kết quả đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân Huyện.

Trong thời gian qua, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh đã có nhiều chuyển biến rõ nét, đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại địa phương.

2.2.2. Những hạn chế trong thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Bên cạnh những kết quả đạt được như đã phân tích, công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của Ủy ban nhân dân huyện, xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh cũng gặp phải những trường hợp khó khăn về quy định pháp luật hiện hành trong quá trình tổ chức thực hiện; bên cạnh đó, cũng có những hạn chế, thiếu sót mang tính chủ quan như việc áp dụng pháp luật vào giải quyết nội dung khiếu nại hành chính, việc chấp hành các quy định của pháp luật liên quan đến trách nhiệm tổ chức đối thoại, việc xử lý những vi phạm của các cơ quan, đơn vị tham mưu, phối hợp trong quá trình thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Thứ nhất, trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính

• Về xử lý khi người khiếu nại rút khiếu nại

Khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân, cơ quan, tổ chức để tự bảo vệ lợi ích của mình trước sự tác động của các quyết định quản lý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà họ có cơ sở để cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của chính họ đã bị xâm phạm bởi những quyết định quản lý trái pháp luật thông qua việc chủ động đề nghị xem xét lại quyết định hoặc hành vi hành chính của các cơ quan nhà nước. Do đây là quyền đề nghị của công dân, nên họ cũng có quyền được rút lại đề nghị đó thông qua việc rút khiếu nại vì nguyên nhân nào đó, ví dụ như có sự thay đổi, chuyển biến về nhận thức sau khi được giải thích, đối thoại, tuyên truyền pháp luật… và bản thân người khiếu nại không còn muốn tiếp tục khiếu nại nữa.

Tại Điều 10 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định: “Người khiếu nại có thể rút khiếu nại tại bất cứ thời điểm nào trong quá trình khiếu nại và giải quyết khiếu nại; việc rút khiếu nại phải được thực hiện bằng đơn có chữ ký hoặc điểm chỉ của người khiếu nại; đơn xin rút khiếu nại phải gửi đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại. Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại khi nhận được đơn xin rút khiếu nại thì đình chỉ việc giải quyết và thông báo bằng văn bản cho người khiếu nại về việc đình chỉ giải quyết khiếu nại.” [12]. Theo quy định này thì trong bất kỳ thời điểm nào của quá trình khiếu nại, quá trình giải quyết khiếu nại, người khiếu nại cũng có quyền đương nhiên được rút khiếu nại của mình. Lúc này, trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại là phải đình chỉ việc giải quyết khiếu nại và có văn bản thông báo cho người khiếu nại biết việc đình chỉ này. Vấn đề cần xem xét lại trong quy định này là nếu người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại vẫn còn đang xem xét, chưa thụ lý giải quyết vụ việc mà có đơn rút khiếu nại thì việc đình chỉ giải quyết có đảm bảo tính hợp lý về thủ tục hay không.

Ông Nguyễn Văn Cu, cư trú tại xã Hưng Long, huyện Bình Chánh là người có đất bị thu hồi để thực hiện dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bến Lức – Long Thành và được bồi thường, hỗ trợ theo Quyết định số 5683/QĐ-UBND ngày 01 tháng 7 năm 2016 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh. Ông Nguyễn Văn Cu đã khiếu nại Quyết định này đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh. Vụ việc đang trong giai đoạn xem xét để thụ lý giải quyết thì vào tháng 7 năm 2017, ông Nguyễn Văn Cu có đơn xin rút khiếu nại. Vụ việc được đình chỉ giải quyết theo Thông báo số 828/TB-UBND ngày 21 tháng 7 năm 2017 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Bà Nguyễn Thị Hoa, cư trú tại xã Đa Phước, huyện Bình Chánh cũng có đất bị thu hồi như trường hợp của ông Nguyễn Văn Cu và cũng đã gửi đơn khiếu nại việc bồi thường, hỗ trợ đối với Quyết định số 1864/QĐ-UBND ngày 28 tháng 3 năm 2016 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh. Vụ việc đang trong giai đoạn xem xét để thụ lý giải quyết thì vào tháng 4 năm 2017, bà Nguyễn Thị Hoa có đơn xin rút khiếu nại. Tuy nhiên, trường hợp này Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh không ban hành Thông báo đình chỉ giải quyết khiếu nại như trường hợp của ông Nguyễn Văn Cu, mà ban hành Quyết định số 9770/QĐ-UBND ngày 26 tháng 7 năm 2017 về đình chỉ giải quyết khiếu nại.

Tương tự như trường hợp của bà Nguyễn Thị Hoa, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cũng ban hành Quyết định số 4242/QĐ-UBND ngày 23 tháng 6 năm 2020 về đình chỉ giải quyết khiếu nại của bà Thái Thị Kích, cư trú tại xã Vĩnh Lộc B, huyện Bình Chánh do có đơn xin rút khiếu nại khi chưa có quyết định hoặc thông báo thụ lý giải quyết khiếu nại.

Như vậy, cả ba trường hợp nêu trên người khiếu nại đều gửi đơn xin rút khiếu nại trước khi có quyết định hoặc thông báo thụ lý giải quyết khiếu nại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã xử lý theo hướng đình chỉ giải quyết khiếu nại nhưng chưa thống nhất được loại văn bản phải ban hành (Thông báo hoặc Quyết định).

Căn cứ theo quy định tại Điều 10 Luật Khiếu nại năm 2011, khi nhận được đơn xin rút khiếu nại thì người có thẩm quyền có trách nhiệm phải đình chỉ việc giải quyết và có văn bản thông báo cho người khiếu nại, nhưng pháp luật về khiếu nại hiện nay vẫn còn chưa quy định một cách rõ ràng, cụ thể việc đình chỉ giải quyết khiếu nại được thực hiện trước hay sau khi thụ lý giải quyết khiếu nại. Đồng thời, loại văn bản đình chỉ giải quyết khiếu nại là Quyết định hay Thông báo cũng chưa được quy định bởi pháp luật.

• Về đình chỉ giải quyết khiếu nại

Cho đến nay, dù sau hơn 10 năm thi hành Luật Khiếu nại năm 2011 cũng chỉ có duy nhất một trường hợp đình chỉ giải quyết khiếu nại là khi người khiếu nại có đơn xin rút khiếu nại. Trên thực tế, có tình huống phát sinh có ảnh hưởng trực tiếp tới việc giải quyết khiếu nại mà chưa được pháp luật quy định phát luật để giải quyết như Quyết định hành chính bị khiếu nại đã bị thu hồi, hủy bỏ mà Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã đình chỉ giải quyết khiếu nại. Cụ thể:

Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã ban hành Thông báo số 975/TB-UBND ngày 08 tháng 8 năm 2017 về đình chỉ giải quyết khiếu nại của ông Trần Văn Trung, cư trú tại xã Bình Lợi, huyện Bình Chánh do đối tượng khiếu nại là Quyết định số 576/QĐ-UBND ngày 30 tháng 01 năm 2015 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã bị thu hồi, hủy bỏ.

Trường hợp khiếu nại của bà Phạm Thị Xuân Đa, cư trú tại xã Qui Đức, huyện Bình Chánh bị đình chỉ giải quyết theo Quyết định số 9904/QĐ-UBND ngày 11 tháng 5 năm 2019 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh do Quyết định số 14452/QĐ-UBND ngày 20 tháng 12 năm 2017 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh là đối tượng bị khiếu nại đã bị thu hồi, hủy bỏ.

Pháp luật hiện nay chỉ quy định một trường hợp đình chỉ giải quyết khiếu nại đó là khi người khiếu nại rút đơn khiếu nại, việc Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đình chỉ giải quyết khiếu nại khi quyết định hành chính bị khiếu nại đã bị thu hồi, hủy bỏ (đối tượng khiếu nại không còn) là chưa có căn cứ pháp lý. Tuy nhiên, Luật Khiếu nại năm 2011 cũng có quy định “Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm kiểm tra, xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật của mình; nếu trái pháp luật phải kịp thời sửa chữa, khắc phục, tránh phát sinh khiếu nại.” [12] (khoản 3 Điều 5).

Việc đình chỉ giải quyết khiếu nại trong trường hợp này là phù hợp với tinh thần tại khoản 3 Điều 5 Luật Khiếu nại năm 2011.

• Việc áp dụng pháp luật vào quá trình giải quyết khiếu nại hành chính

Tổng diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Bình Chánh là 8.312,7 héc ta, chiếm khoảng 32,9% tổng diện tích đất. Xuất phát từ đặc trưng canh tác và thói quen sản xuất nhiều năm qua, đất nông nghiệp thường được giao cho hộ gia đình, thể hiện qua việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình. Do yêu cầu phải thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế xã hội, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã ban hành nhiều Quyết định thu hồi đất và Quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người có đất bị thu hồi. Như vậy, vấn đề đặt ra là đối với đất nông nghiệp của hộ gia đình bị Nhà nước thu hồi thì chủ thể nào có quyền khiếu nại. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Theo quy định tại khoản 29 Điều 3 Luật Đất đai 2013: “Hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đất.” [13]. Như vậy, khi Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh ban hành các quyết định thu hồi đất, Quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất cấp cho hộ gia đình thì hộ gia đình (bao gồm toàn bộ các thành viên hộ gia đình) đều có quyền khiếu nại đối với phần quyền sử dụng đất của mình trong tổng diện tích đất nông nghiệp cấp cho hộ gia đình.

Theo quy định tại khoản 5 Điều 6 Thông tư số 33/2017/TT-BTNMT ngày 29 tháng 9 năm 2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết nghị định số 01/2017/NĐ-CP và sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư hướng dẫn thi hành luật Đất đai có quy định: “Hộ gia đình sử dụng đất thì ghi “Hộ gia đình, gồm ông” (hoặc “Hộ gia đình, gồm bà”), sau đó ghi họ tên, năm sinh, tên và số giấy tờ nhân thân của chủ hộ gia đình như quy định tại Điểm a Khoản này; địa chỉ thường trú của hộ gia đình. Trường hợp chủ hộ gia đình không có quyền sử dụng đất chung của hộ gia đình thì ghi người đại diện là thành viên khác của hộ gia đình có chung quyền sử dụng đất của hộ gia đình. Dòng tiếp theo ghi “Cùng sử dụng đất, cùng sở hữu tài sản gắn liền với đất (hoặc Cùng sử dụng đất hoặc Cùng sở hữu tài sản) với … (ghi lần lượt họ tên, năm sinh, tên và số giấy tờ nhân thân của những thành viên còn lại trong hộ gia đình có chung quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất)” [3]. Như vậy, trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ ghi nhận thông tin cơ bản của thành viên hộ gia đình, không chỉ ghi nhận thông tin về chủ hộ gia đình như quy định trước đây.

Thực tế, đối với các trường hợp đất nông nghiệp được giao cho hộ gia đình được Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước ngày Thông tư số 33/2017/TT-BTNMT ngày 29 tháng 9 năm 2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường có hiệu lực thi hành, trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ ghi tên chủ hộ gia đình, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã thụ lý giải quyết đơn khiếu nại của chủ hộ gia đình sử dụng đất mà không có văn bản ủy quyền, văn bản đồng thuận của các thành viên còn lại trong hộ gia đình sử dụng đất.

Ngày 24 tháng 5 năm 2017, bà Phạm Thị Đàm, cư trú tại xã Qui Đức, huyện Bình Chánh gửi đơn khiếu nại đối với Quyết định số 5757/QĐ-UBND ngày 05 tháng 5 năm 2017 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh về bồi thường, hỗ trợ thiệt hại về đất, vật kiến trúc và cây trồng đối với hộ bà Phạm Thị Đàm thuộc Dự án nâng cấp Quốc lộ 50 trên địa bàn huyện Bình Chánh. Phần đất bị thu hồi để thực hiện dự án đã được Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cấp cho hộ bà Phạm Thị Đàm ngày ngày 30 tháng 7 năm 2001. Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã ban hành Thông báo số 767/TB-UBND ngày 07 tháng 7 năm 2017 về thụ lý giải quyết khiếu nại và Quyết định số 9155/QĐ-UBND ngày 10 tháng 12 năm 2021 về giải quyết khiếu nại lần đầu.

Một trường hợp khác, ngày 18 tháng 9 năm 2018, bà Phạm Thị Hoa, cư trú tại xã Qui Đức, huyện Bình Chánh gửi đơn khiếu nại đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, khiếu nại Quyết định số 6703/QĐ-UBND ngày 20 tháng 7 năm 2018 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh về bồi thường, hỗ trợ thiệt hại về đất, vật kiến trúc và hỗ trợ di chuyển đối với hộ bà Phạm Thị Hoa, bị ảnh hưởng trong Dự án nâng cấp Quốc lộ 50 trên địa bàn huyện Bình Chánh. Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã thụ lý đơn khiếu nại và ban hành Quyết định số 2565/QĐ-UBND ngày 18 tháng 3 năm 2019 về việc giải quyết khiếu nại lần đầu. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Quá trình xem xét thụ lý giải quyết đơn khiếu nại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh chưa xác minh thành viên hộ gia đình sử dụng đất cũng có quyền sử dụng đất như bà Phạm Thị Đàm, Phạm Thị Hoa đối với phần đất bị thu hồi để xác định những người có quyền khiếu nại đối với Quyết định của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh về bồi thường, hỗ trợ đối với hộ gia đình. Trường hợp này cần thiết phải xem xét đến phần quyền của bà Phạm Thị Đàm, Phạm Thị Hoa trong phạm vi quyền sử dụng đất bị thu hồi, ý kiến của các thành viên còn lại trong hộ gia đình đối với Quyết định của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh về bồi thường, hỗ trợ đối với hộ gia đình để thực hiện việc đại diện khiếu nại.

• Trách nhiệm tổ chức đối thoại giải quyết khiếu nại

Đối thoại là một giai đoạn của quá trình giải quyết khiếu nại, đóng vai trò quan trọng đối với việc giải quyết khiếu nại, thể hiện tính công khai, dân chủ, minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước. Quá trình đối thoại cũng nhằm để người khiếu nại, người bị khiếu nại, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đưa ra các chứng cứ, tài liệu để chứng minh những ý kiến, quyết định của mình là có căn cứ và hợp pháp. Đối thoại cũng có vai trò giúo người giải quyết khiếu nại có thể giải quyết vụ việc một cách chính xác, công khai, minh bạch và đúng quy định của pháp luật. Việc coi trọng và thực hiện nghiêm trách nhiệm tổ chức đối thoại trong giải quyết khiếu nại là một trong những yêu cầu cơ bản, cấp thiết, góp phần củng cố và tăng cường sự đoàn kết xã hội, đặc biệt là trong những trường hợp nhiều người khiếu nại về cùng một nội dung hay các vụ việc khiếu nại phức tạp, kéo dài.

Luật Khiếu nại năm 2011 quy định về việc tham gia đối thoại của các chủ thể như sau:

• “Người bị khiếu nại có nghĩa vụ tham gia đối thoại hoặc uỷ quyền cho người đại diện hợp pháp tham gia đối thoại” [12] (điểm a khoản 2 Điều 13).
• “Người giải quyết khiếu nại lần đầu tổ chức đối thoại với người khiếu nại, người bị khiếu nại và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan nếu yêu cầu của người khiếu nại và kết quả xác minh nội dung khiếu nại còn khác nhau” (điểm c khoản 2 Điều 14, khoản 1 Điều 30).
• “Người giải quyết khiếu nại lần hai có nghĩa vụ tổ chức đối thoại với người khiếu nại, người bị khiếu nại và cơ quan, tổ chức có liên quan” [12] (điểm c khoản 2 Điều 15). Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Căn cứ quy định nêu trên, có thể khái quát nguyên tắc người có trách nhiệm chủ trì tổ chức buổi đối thoại giải quyết khiếu nại là người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại. Trong phạm vi đơn vị hành chính huyện thì người chủ trì tổ chức buổi đối thoại giải quyết khiếu nại là Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã. Trên thực tế thì toàn bộ quá trình khiếu nại và giải quyết khiếu nại, bao gồm cả việc đối thoại và việc ký ban hành quyết định giải quyết khiếu nại được giao cho cấp phó hoặc việc đối thoại được giao cho thủ trưởng cơ quan được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại thực hiện.

Từ năm 2016 đến năm 2021, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã ký 281 Quyết định ủy quyền tổ chức đối thoại cho thủ trưởng các phòng chuyên môn được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại (Chánh Thanh tra Huyện, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường) để tổ chức buổi đối thoại giải quyết khiếu nại. Người chủ trì buổi đối thoại và kết luận về hướng giải quyết là Chánh Thanh tra Huyện, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường theo sự phân công ủy quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh. Từ năm 2022 đến nay, việc tổ chức đối thoại giải quyết khiếu nại lần đầu được chủ trì bởi Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh theo lĩnh vực được phân công phụ trách. Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh chủ trì buổi đối thoại giải quyết khiếu nại đối với các vụ việc giải quyết khiếu nại lần hai. Ở các xã, thị trấn thuộc huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cũng giao cho các Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân chủ trì đối thoại và ký ban hành các Quyết định giải quyết khiếu nại.

Như vậy, trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2023, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh chưa thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về thẩm quyền tổ chức đối thoại giải quyết khiếu nại. Có thể lý giải nguyên nhân do số lượng đơn khiếu nại trên địa bàn huyện Bình Chánh là tương đối lớn, việc Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn phải sắp xếp thời gian để tổ chức đối thoại giải quyết khiếu nại đối với từng trường hợp khiếu nại là khó khả thi.

• Việc chấp hành thời hạn giải quyết khiếu nại

Thời hạn giải quyết khiếu nại là giới hạn cụ thể về khoản thời gian mà vụ việc khiếu nại phải được giải quyết xong bởi người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại. Theo quy định tại Điều 28 Luật Khiếu nại năm 2011: “Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu không quá 30 ngày, kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết có thể kéo dài hơn nhưng không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý” [12]. Theo quy định tại Điều 37 thì “Thời hạn giải quyết khiếu nại lần hai không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể kéo dài hơn nhưng không quá 60 ngày, kể từ ngày thụ lý” [12]. Tuy nhiên, quá trình giải quyết khiếu nại trên thực tế khó đảm bảo thời hạn theo Luật định, nhất là các việc phức tạp, đông người, nhiều nội dung, dẫn đến việc giải quyết khiếu nại quá thời hạn quy định.

Trong thực tiễn giải quyết khiếu nại, nhiều vụ việc khiếu nại có nhiều quan điểm khác nhau giữa các cơ quan có thẩm quyền; vụ việc chờ ý kiến chỉ đạo từ cơ quan cấp trên, chờ kết quả giám định của cơ quan chức năng, … Các trường hợp này thông thường sẽ bị dừng giải quyết. Tuy nhiên, hiện nay thời gian tạm dừng, tạm đình chỉ giải quyết khiếu nại chưa được loại trừ ra khỏi thời hạn giải quyết. Luật Khiếu nại năm 2011 hiện nay chưa quy định trường hợp nào không được tính vào thời hạn giải quyết khiếu nại. Do đó, quy định về thời hạn giải quyết khiếu nại thường hay bị vi phạm bởi người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Theo số liệu thống kê từ năm 2016 đến năm 2023 tại huyện Bình Chánh, có đến 36% vụ việc giải quyết khiếu nại hành chính giải quyết trễ hạn, tỷ lệ giải quyết đúng hạn chỉ chiếm 46%, tỷ lệ tồn đọng quá hạn là 16% và tỷ lệ đơn còn trong hạn giải quyết là 3%. Nguyên nhân trễ hạn là do có một số vụ việc phải xin ý kiến của các cơ quan chuyên môn cấp trên có thẩm quyền; vụ việc có từ hai nội dung khiếu nại trở lên, đặc biệt là đối với các Quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; vụ việc còn ý kiến khác nhau giữa các cơ quan chuyên môn cấp huyện,… Ngoài ra, tồn tại nguyên nhân chủ quan do các cơ quan được giao nhiệm vụ xác minh còn chưa đẩy nhanh tiến độ xác minh nội dung khiếu nại, thời gian phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị còn kéo dài, chậm trễ.

Việc vi phạm thời hạn giải quyết khiếu nại cũng có nguyên nhân từ phía người khiếu nại, có thể do người người khiếu nại không tham gia vào quá trình đối thoại theo giấy mời. Kể cả khi người khiếu nại không thể tham gia đối thoại vì lý do khách quan, có ý kiến bằng văn bản và yêu cầu thay đổi thời gian tổ chức đối thoại thì thời gian tạm hoãn đối thoại cũng không được loại trừ khỏi thời hạn giải quyết khiếu nại. Số liệu thống kê từ năm 2016 đến năm 2023, tại huyện Bình Chánh có 69 vụ việc khiếu nại mà người khiếu nại không tham gia đối thoại và tham gia đối thoại khi Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh có giấy mời lần thứ hai.

Ngoài ra, người khiếu nại chết trong khi chưa có kết quả giải quyết khiếu nại thì quyền khiếu nại được thừa kế theo quy định tại khoản 4 Điều 5 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ “Người khiếu nại đang thực hiện việc khiếu nại bị chết mà quyền, nghĩa vụ của người đó được thừa kế theo quy định của pháp luật thì người thừa kế có quyền khiếu nại; người thừa kế khi khiếu nại phải xuất trình với cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại giấy tờ để chứng minh quyền thừa kế của mình. Người thừa kế có thể tự mình khiếu nại hoặc ủy quyền cho luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại. Trường hợp có nhiều người thừa kế thì những người đó có quyền ủy quyền cho một trong những người thừa kế hoặc luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại.” [5].

Việc thực hiện thủ tục thừa kế quyền khiếu nại đòi hỏi một khoảng thời gian nhất định để thực hiện, bao gồm quá trình xác định những người có quyền thừa kế, thực hiện việc ủy quyền khiếu nại của các đồng thừa kế trong trường hợp có nhiều người thừa kế, … Khoảng thời gian này cũng chưa được loại trừ ra khỏi thời hạn giải quyết khiếu nại theo quy định của Luật Khiếu nại. Tại huyện Bình Chánh đã có trường hợp người khiếu nại chết khi đang giải quyết khiếu nại. Những người thừa kế của người khiếu nại tiến hành các thủ tục xác định quan hệ thừa kế, cử người đại diện của các đồng thừa kế để tiếp tục thực hiện việc khiếu nại. Quá trình này kéo dài gần 03 tháng để thực hiện xong. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Bên cạnh đó, cách tính thời hạn giải quyết khiếu nại được pháp luật quy định là “ngày”, không phải là “ngày làm việc” như quy định về thời hạn giải quyết của các thủ tục hành chính khác, vậy thì các ngày lễ, Tết, ngày nghỉ theo quy định của pháp luật vẫn phải được tính vào thời hạn giải quyết khiếu nại. Như vậy, việc chấp hành thời hạn giải quyết khiếu nại là khó thực hiện.

• Thứ hai, trong hoạt động giám sát việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Hầu hết các cơ quan được giao chức năng, nhiệm vụ giám sát tại huyện Bình Chánh như Hội đồng nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội chưa có nhiều sự quan tâm, chú trọng thực hiện giám sát hằng năm, định kỳ đối với việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của Ủy ban nhân dân huyện, xã, thị trấn.

Năm 2021, Thường trực Hội đồng nhân dân Huyện – Ủy ban nhân dân Huyện – Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Bình Chánh đã phối hợp ban hành Quy chế số 69/QCPH-HĐND-UBND-MTTQ ngày 02 tháng 11 năm 2021 về phối hợp công tác giữa Thường trực Hội đồng nhân dân – Ủy ban nhân dân – Ban thường trực Ủy Ban Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam huyện Bình Chánh, trong đó có nội dung về phối hợp trong công tác theo dõi đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh và phối hợp nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác giám sát. Qua báo cáo tổng kết 03 năm thực hiện Quy chế này, hoạt động phối hợp trong công tác theo dõi đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh giữa các cơ quan này chủ yếu là tiếp nhận, chuyển đơn và có văn bản kiến nghị Ủy ban nhân dân Huyện chỉ đạo các cơ quan chuyên môn giải quyết. Trong việc thực hiện giám sát, Đoàn giám sát của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Bình Chánh có tiến hành kiểm tra thực tế để nắm bắt tình hình, xác định và đề nghị Ủy ban nhân dân Huyện chỉ đạo các cơ quan thuộc quyền quản lý tiến hành khắc phục.

Tại Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện bình chánh lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2024 – 2029 đã nhìn nhận một hạn chế về công tác giám sát của Mặt trận Tổ quốc là chưa giải quyết kịp thời ở lĩnh vực đất đai, xây dựng, bồi thường giải phóng mặt bằng, ô nhiễm môi trường, giải quyết đơn thư khiếu nại…; hoạt động phản biện xã hội có sự chuyển biến tích cực nhưng kết quả còn khiêm tốn, chưa phát huy đồng đều ở cơ sở. Nguyên nhân một phần do năng lực cán bộ tham gia giám sát còn hạn chế, chưa thường xuyên theo dõi việc khắc phục sau giám sát [22].

Bên cạnh đó, Hội đồng nhân dân huyện Bình Chánh trong năm 2023 cũng có giám sát chuyên đề “Thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng và công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn huyện Bình Chánh giai đoạn 2021 – 2023”. Tuy nhiên, qua đánh giá hiệu quả mang lại từ hoạt động giám sát, không chỉ riêng tại huyện Bình Chánh, đa phần các cơ quan giám sát cũng chỉ có những lưu ý, nhắc nhở và đề nghị các cơ quan có thẩm quyền đôn đốc, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị trực thuộc thực hiện nhiệm vụ, chưa có nhiều tác động làm thay đổi, chuyển biến hiệu quả của đối tượng giám sát cũng như đề xuất xử lý những cá nhân, cơ quan, đơn vị yếu kém, thiếu trách nhiệm, cố tình tránh né, đùn đẩy công việc, nhiệm vụ. Bên cạnh đó, cơ quan giám sát cũng chưa mạnh dạn ghi nhận những khó khăn, vướng mắc của các cơ quan hành chính nhà nước để có ý kiến, đề xuất các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tháo gỡ, hoàn thiện các quy định pháp luật lỗi thời.

• Thứ ba, trong việc thực hiện trách nhiệm xử lý vi phạm trong thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Chúng ta có thể thấy rằng, không phải lúc nào các chủ thể tham gia vào quá trình khiếu nại và giải quyết khiếu nại cũng đều nghiêm túc, trung thực, trách nhiệm và tự giác chấp hành, thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, mà thực tế đã phát sinh những vụ việc lợi dụng việc khiếu nại để gây rối hoạt động của các cơ quan nhà nước, mất an ninh, trật tự xã hội. Để hạn chế, ngăn chặn việc lợi dụng quyền khiếu nại hoặc quyền công dân để làm mất ổn định trật tự xã hội, Luật Khiếu nại đã có những quy định cấm đối với một số hành cụ thể trong quá trình khiếu nại, giải quyết khiếu nại. Tại Điều 68 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định “người khiếu nại và những người khác có liên quan có hành vi vi phạm tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường hoặc bồi hoàn theo quy định của pháp luật” [12]. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Như đã phân tích trên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, thị trấn trong thời gian vừa qua đã có vi phạm về thời hạn giải quyết khiếu nại; các cơ quan, đơn vị tham mưu trong một số trường hợp còn chậm trễ trong việc thực hiện trách nhiệm xác minh, phối hợp xác minh nội dung khiếu nại nhưng chưa được xem xét xử lý để chấn chỉnh việc chấp hành pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Ngoài ra, qua công tác giải quyết khiếu nại tại huyện Bình Chánh đã thu hồi nộp ngân sách nhà nước 2.146.355592, bồi thường bổ sung cho người dân 109.849.806.317 đồng và bố trí 07 nền tái định cư nhưng chưa được Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn thuộc huyện Bình Chánh xem xét trách nhiệm của các cá nhân, cơ quan, đơn vị để chấn chỉnh, xử lý.

Như vậy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh chưa nghiêm túc chấp hành quy định của pháp luật về trách nhiệm xử lý vi phạm trong thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại. Tuy nhiên, những quy định về xử lý vi phạm tại Luật Khiếu nại năm 2011 còn chưa cụ thể, chưa có văn bản hướng dẫn thi hành để cơ quan có thẩm quyền, người có thẩm quyền có thể áp dụng thống nhất, hiệu quả đối với từng trường hợp vi phạm pháp luật về giải quyết khiếu nại cũng như để xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về khiếu nại của người khiếu nại, tạo sức sức răn đe, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân.

2.2.3. Nguyên nhân của những kết quả đạt được và hạn chế

Thứ nhất, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh đã thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo thông qua việc tổ chức hội nghị tập huấn công tác tiếp dân, xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tham mưu. Ngoài ra, Ủy ban nhân dân Huyện, xã, thị trấn cũng đã phối hợp Hội Nông dân Việt Nam từ huyện đến cơ sở để tuyên truyền pháp luật về đất đai, khiếu nại, tố cáo, Hợp tác xã cho hội viên Hội Nông dân. Tuy nhiên, công tác tuyên truyền chưa có nhiều đổi mới về nội dung và phương pháp, chủ yếu là tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật, chưa có sự liên kết giữa quy định và thực tiễn, chưa phù hợp với các đối tượng người dân khác nhau. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Thứ hai, đội ngũ cán bộ, công chức tại các cơ quan hành chính nhà nước huyện Bình Chánh có nhận thức tốt về pháp luật và trách nhiệm giải quyết khiếu nại hành chính. Có sự quyết liệt từ phía các cấp lãnh đạo trong việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, giải quyết khiếu nại. Tuy nhiên, sự phối hợp giữa các cơ quan đơn vị tham mưu còn bị động, thiếu chặt chẽ, còn đùn đẩy, né tránh trách nhiệm trong giải quyết khiếu nại, có trường hợp cung cấp thông tin chậm trễ, không đầy đủ, không rõ ràng, không đúng nội dung theo yêu cầu. Trong một số vụ việc, các cơ quan chuyên môn khi xem xét, đưa ra ý kiến còn chung chung, đại khái, mơ hồ, không nhất quán, không cung cấp chính xác, đầy đủ thông tin cần thiết theo yêu cầu làm công tác xác minh khiếu nại bị kéo dài. Tình trạng lưu trữ, bảo quản hồ sơ quản lý đất đai (sổ địa chính, bản đồ địa chính…) không đầy đủ hoặc không thống nhất xảy ra tại một số xã của huyện, nên khi phát sinh khiếu nại thì không đủ tài liệu để xem xét, kết luận.

Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ, công chức tham gia các Đoàn giám sát, cơ quan giám sát cũng chưa thực sự có đủ chuyên môn, kinh nghiệm, am hiểu về công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính nên khó có thể tạo nên các cuộc giám sát có chất lượng cao, thực sự phát huy được vai trò của cơ quan giám sát để có thể có những đánh giá đúng tình hình và đủ kiến thức chuyên môn để mạnh dạn kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền cấp trên tháo gỡ cho địa phương.

Thứ ba, vẫn còn tồn tại một số quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính còn bất cập, khó thực hiện, đặc biệt là quy định về thời hạn giải quyết khiếu nại, trường hợp đình chỉ giải quyết khiếu nại làm cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn lúng túng, khó tránh khỏi việc vi phạm pháp luật. Song song đó, một số quy định của pháp luật chuyên ngành dùng để làm căn cứ kết luận tính đúng sai của nội dung khiếu nại cũng còn những bất cập, thiếu rõ ràng, cụ thể hoặc có sự chồng chéo, mâu thuẫn, nên khi giải quyết khiếu nại không có đủ cơ sở pháp lý hoặc lúng túng trong áp dụng pháp luật (chủ yếu là quy định trong lĩnh vực đất đai, xây dựng), phải xin hướng dẫn từ các cơ quan cấp trên có thẩm quyền.

Thứ tư, công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh chưa đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý, cũng như kiểm tra, giám sát hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính. Hiện nay, hầu hết các thủ tục hành chính trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đều triển khai áp dụng Hệ thống quản lý chất lượng tiêu chuẩn ISO TCVN 9001:2015 nhằm kiểm soát hiệu quả tiến trình xử lý vụ việc và đảm bảo đúng thời hạn quy định. Quy trình giải quyết khiếu nại cũng được Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh ban hành Quyết định số 14035/QĐ-UBND ngày 11 tháng 12 năm 2017 để quản lý theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015, sau đó thay thế bằng Quyết định số 1757/QĐ-UBND ngày 30 tháng 3 năm 2022 nhưng trên thực tế thì chưa áp dụng để kiểm soát quá trình giải quyết khiếu nại hành chính, nên việc ban hành quy trình giải quyết khiếu nại theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh vẫn còn đang là quy trình kiểm soát mang tính hình thức, lý thuyết. Từ đó, việc xác định trách nhiệm của cá nhân, đơn vị làm trễ thời hạn giải quyết khiếu nại trở nên khó khăn, tốn thời gian, là sơ hở để các cơ quan, đơn vị tham mưu đùn đẩy trách nhiệm, dẫn đến việc xử lý vi phạm trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính không được thực hiện trên thực tế.

2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

• Một là, điều kiện đặc trưng về địa lý, kinh tế, văn hóa, xã hội của huyện Bình Chánh

Huyện Bình Chánh với vị trí địa lý cửa ngõ phía Tây Nam của Thành phố Hồ Chí Minh, đang phát triển theo hướng đô thị hóa, cơ cấu kinh tế chuyển dịch sang cơ chế thị trường nên thu hút nhiều lao động từ địa phương khác đến sinh sống, làm cho dân số tăng cơ học luôn ở mức cao, vấn đề giải quyết nhu cầu nhà ở, học tập cho bộ phận dân cư này luôn là vấn đề cấp bách và là thách thức lớn cho các cơ quan quản lý nhà nước của huyện trong công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, phát triển nhà ở và giải quyết an sinh xã hội. Bên cạnh đó còn tồn tại một thực trạng phân lô, bán nền đã, đang và vẫn còn là vấn đề nhức nhối, nan giải đối với công tác quản lý nhà nước tại huyện Bình Chánh. Cho nên, nhóm đối tượng là người dân nhập cư sẽ có khả năng khiếu nại tập trung trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính về đất đai, xây dựng.

Bên cạnh đó, xuất phát từ đặc điểm vùng ngoại thành, với quỹ đất nông nghiệp rộng lớn, những hộ gia đình, cá nhân sinh sống lâu đời, nhiều năm tại huyện Bình Chánh, với tập quán, thói quen cho tặng đất đai, nhà cửa bằng giấy tay, lời nói (hợp đồng miệng), xây nhà riêng cho con trên cùng thửa đất, mảnh đất gia đình là nhóm đối tượng có khả năng khiếu nại tập trung trong lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

• Hai là, hệ thống chính sách, pháp luật và hệ thống các văn bản chỉ đạo điều hành về giải quyết khiếu nại hành chính

Bên cạnh các văn bản pháp luật do Quốc hội, Chính phủ, Thanh tra Chính phủ ban hành để tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trong thời gian vừa qua, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng ban hành Quyết định số 07/2014/QĐ-UBND ngày 11 tháng 02 năm 2014 về ban hành quy trình giải quyết khiếu nại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trên cơ sở căn cứ Nghị định số 75/2012/NĐ-CP ngày 03 tháng 10 năm 2012 của Chính phủ và Thông tư số 07/2013/TT-TTCP ngày 31 tháng 10 năm 2013 của Thanh tra Chính phủ. Tại huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện cũng ban hành Quyết định số 14035/QĐ-UBND ngày 11 tháng 12 năm 2017 về ban hành áp dụng tài liệu Hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc gia theo TCVN ISO 9001:2015, trong đó có các quy trình về giải quyết khiếu nại lần đầu (QT-02/KNTC,) giải quyết khiếu nại lần hai (QT-03/KNTC). Sau khi Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ được ban hành, thay thế Nghị định số 75/2012/NĐ-CP ngày 03 tháng 10 năm 2012, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cũng đã rà soát, ban hành Quyết định số 1757/QĐ-UBND ngày 30 tháng 3 năm 2022 để thay thế cho phù hợp với quy định mới của pháp luật.

Như vậy, có thể đánh giá hệ thống các văn bản chỉ đạo, điều hành việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh thời gian qua cũng đã bám sát một cách cơ bản, đầy đủ, tương đối kịp thời các quy định của pháp luật để đảm bảo thực hiện công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại địa phương.

• Ba là, nhận thức của các chủ thể trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Tại huyện Bình Chánh, có thể khẳng định rằng quyền khiếu nại và công tác đảm bảo thực hiện quyền khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức được thực hiện một cách thường xuyên, mạnh mẽ bởi nhiều chủ thể. Cá nhân, cơ quan, tổ chức nhận thức rất tốt về quyền khiếu nại của mình và đã sử dụng quyền đó như là một công cụ pháp lý để bảo vệ quyền, lợi ích của mình trước các tác động, ảnh hưởng bởi các quyết định, hành vi quản lý của cơ quan nhà nước tại huyện Bình Chánh. Ở góc độ cơ quan nhà nước, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh và các xã, thị trấn cũng có nhận thức rất cao về trách nhiệm, nghĩa vụ của mình trước khiếu nại của người dân, quan trọng hơn nữa là ý thức của họ trong việc đảm bảo sự ổn định về xã hội và sự đồng thuận của người dân đối với chính quyền địa phương. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

• Bốn là, tổ chức bộ máy và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức

Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh được quản lý bởi Ủy ban nhân dân huyện, xã, thị trấn theo thẩm quyền được pháp luật quy định và cơ quan Thanh tra huyện Bình Chánh là cơ quan làm đầu mối chịu trách nhiệm trước Ủy ban nhân dân huyện về tham mưu công tác quản lý nhà nước về giải quyết khiếu nại hành chính trong phạm vi toàn huyện. Công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính được phân công, phân nhiệm rõ ràng, thời gian qua mặc dù cũng gặp phải một vài trường hợp còn có ý kiến khác nhau trong trách nhiệm tham mưu giải quyết các vụ việc khiếu nại cụ thể tại cấp huyện nhưng hầu hết đều được giải quyết một cách nhanh chóng, quyết liệt bởi Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện.

Đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tham mưu, tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh là đội ngũ Thanh tra viên, công chức cơ quan Thanh tra, cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện, công chức cấp xã. Họ trực tiếp sử dụng pháp luật, áp dụng pháp luật để tiến hành các hoạt động để đưa những quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính được thực hiện trên thực tế. Vì vậy, vai trò của họ đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến hiệu lực, hiệu quả của công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Với tình hình khiếu nại tại huyện Bình Chánh trong thời gian qua thực sự là áp lực rất lớn đối với cán bộ, công chức tại huyện Bình Chánh, họ vừa gặp áp lực về thời gian tham mưu giải quyết, vừa phải đảm bảo tham mưu đúng quy định pháp luật, hợp tình hợp lý và không gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự xã hội tại huyện Bình Chánh. Họ phải thực sự phải nắm vững và chấp hành nghiêm chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, phải có trình độ chuyên môn năng lực, kinh nghiệm công tác, bản lĩnh chính trị và ý thức trách nhiệm công vụ cao để có thể thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ của mình.

• Năm là, công tác phối hợp thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Như đã phân tích về những hạn chế và nguyên nhân của nó trong thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, công tác phối hợp trong nội bộ các cơ quan nhà nước tại huyện Bình Chánh thực sự đang là vấn đề có ảnh hưởng nhiều đến hiệu lực của công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại địa phương này. Công tác phối hợp vừa ảnh hưởng đến thời hạn giải quyết khiếu nại hành chính, vừa tác động và có khả năng quyết định đến kết quả giải quyết khiếu nại hành chính đòi hỏi tất cả các chủ thể khi tham gia vào bất kì một khâu, một giai đoạn nào cũng phải có trách nhiệm, bổn phận thực hiện cho đúng, cho đầy đủ, kịp thời, chính xác những nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

• Sáu là, nguồn lực vật chất, kỹ thuật đảm bảo cho việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Về cơ bản, các trang thiết bị, máy móc, trụ sở làm việc, nguồn kinh phí để tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh được đảm bảo kịp thời, đầy đủ, đúng quy định pháp luật đã giúp cho việc tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại địa phương này trong thời gian qua đã đạt được những kết quả khả quan. Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển công nghệ thông tin, chuyển đổi số như hiện nay thì việc không ngừng hiện đại hóa trang thiết bị công nghệ, cải tiến quy trình thực hiện, đổi mới phương tiện để phục vụ cho hoạt động thu thập thông tin, xác minh nội dung khiếu nại là rất cần thiết và sẽ có tác dụng tiết kiệm thời gian, nguồn nhân lực cho Ủy ban nhân dân huyện, xã, thị trấn của huyện Bình Chánh.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

Dựa trên cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý đã được khái quát tại Chương 1, Chương 2 đã khảo sát, đánh giá việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh, trọng tâm là những kết quả đạt được và những hạn chế trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Bên cạnh đó cũng đánh giá những nguyên nhân của những kết quả, hạn chế đó. Có thể nhận thấy một vài thiếu sót, vi phạm của các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại có liên quan đến những bất cập, thiếu sót của pháp luật về giải quyết khiếu nại hiện nay. Bên cạnh đó cũng tồn tại những nguyên nhân từ trong nội tại Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn thuộc huyện Bình Chánh như trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tham mưu; trách nhiệm phối hợp của các cá nhân, cơ quan, đơn vị có liên quan; trách nhiệm cá nhân người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính. Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh.

Những nội dung tại Chương 1 và Chương 2 sẽ là cơ sở quan trọng để khuyến nghị một số giải pháp nhằm đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh tại Chương 3.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Giải pháp giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh