Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật Việt Nam hiện nay dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, cùng với đó là quá trình nhất thể hóa hội nhập pháp luật đã và đang thực sự diễn ra trên nhiều lĩnh vực, có tác động sâu sắc đến sự phát triển của đất nước ta hiện nay. Những năm qua hệ thống pháp luật nói chung, các quy định pháp luật về đất đai nói riêng ở nước ta cũng không ngừng được phát triển và hoàn thiện. Xác định được tầm quan trọng của đất đai đối với mọi mặt của đời sống xã hội và sự phát triển bền vững của đất nước, Đảng và Nhà nước ta luôn có những chính sách cơ bản đối vấn đề đất đai và sở hữu đất đai cho phù hợp với từng thời kỳ lịch sử của dân tộc.

Điều này được phản ánh trong các văn kiện Đại hội của Đảng Cộng sản Việt Nam, chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước ta vừa qua. Tại Hội nghị Trung ương 5 khoá XI, Đảng ta đã đề ra quan điểm chỉ đạo và định hướng tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai; theo đó “khẩn trương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung luật đất đai và hoàn thiện pháp luật về đất đai để sớm khắc phục những hạn chế, yếu kém còn tồn tại hiện nay”. Cụ thể hóa chủ trương trên, Nhà nước ta đã ban hành Luật Đất đai năm 2013 (có hiệu lực từ ngày 01-7-2014); ban hành Bộ luật Dân sự năm 2015 (có hiệu lực từ ngày 01-01-2017) và các quy định pháp luật khác cho phù hợp với tình hình thực tế.

Tuy nhiên, các quy định mới về đất đai nêu trên chủ yếu khắc phục những hạn chế là nguyên nhân gây ra những bức xúc trong nhân dân của như: Thời hạn giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ tái định cư, giá đất khi nhà nước thu hồi… Riêng những quy định về chuyển nhượng quyền sử dụng đất nói chung và tặng cho quyền sử dụng đất nói riêng không có nhiều thay đổi. Trong khi đó trên thực tế, việc tặng cho quyền sử dụng đất ở nước ta diễn ra rất đa dạng, phong phú, trải qua nhiều thời kỳ khác nhau, mỗi thời kỳ có những nét riêng biệt của nó do sự tác động của nhiều yếu tố chủ quan và khách quan dẫn đến những diễn biến phức tạp trong cả nhận thức cũng như trên thực tiễn giải quyết các vụ án.

Do vậy, việc nghiên cứu các quy định pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ở nước ta hiện nay để từ đó đưa ra biện pháp, phương hướng giải quyết trong thực tiễn có ý nghĩa rất quan trọng, thể hiện trên các bình diện chủ yếu dưới đây:

Về mặt lý luận, luận văn là công trình nghiên cứu chuyên khảo đề cập chuyên biệt và phân tích có hệ thống, toàn diện về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất qua đó có những đóng góp về mặt khoa học pháp lý, làm sáng tỏ bản chất pháp lý của vấn đề này. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Về mặt lập pháp, các kết quả của quá trình nghiên cứu sẽ hỗ trợ, bổ sung cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong quá trình xây dựng và áp dụng pháp luật. Nó giúp cho chúng ta nhận ra những vấn đề cụ thể nào cần thống nhất; vấn đề nào cần làm sáng tỏ những quy định trong pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật Việt Nam hiện nay. Đặc biệt, Hiến pháp năm 2013, Luật Đất đai 2013 và Bộ luật Dân sự 2015 vừa có hiệu lực đã quy định nhiều vấn đề mới về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất nói chung và hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất nói riêng nhưng vẫn bộc lộ một số vấn đề chưa được làm rõ, vẫn còn nhiều vấn đề chưa hoàn thiện để đáp ứng với nhu cầu thực tiễn đề ra.

Về mặt thực tiễn, kết quả của việc nghiên cứu đề tài này sẽ cung cấp cho các nhà làm lập pháp, các nhà lý luận, các thẩm phán và những chủ thể hoạt động thực tiễn pháp luật khác những giải pháp để giải quyết các vấn đề xã hội được đặt ra trong đời sống xã hội. Các giải pháp này đôi khi hữu ích hơn những tư tưởng đang bị vây hãm chặt chẽ bởi hệ thống pháp luật quốc gia đang cần cải cách.

Chính vì vậy, việc nghiên cứu chế định hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất để từ đó đưa ra những giải pháp góp phần hoàn thiện các quy định của pháp luật trở thành một yêu cầu cấp bách và có ý nghĩa thiết thực về mặt lý luận, mặt lập pháp cũng như thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Trên thế giới, hầu hết các nước đều quy định quyền sở hữu tư nhân về đất đai, nên tặng cho quyền sử dụng đất được quy định giống như việc tặng cho các tài sản thông thường khác, không có quy định riêng về chế định tặng cho quyền sử dụng đất. Ở Việt Nam, trong các quy định trước đây của Bộ luật Hồng Đức, Bộ dân luật Nam Kỳ, Bộ dân luật Bắc Kỳ thì việc tặng cho quyền sử dụng đất không cấm. Bộ luật Dân sự năm 1995 ban hành và được áp dụng vào thực tiễn nhưng cũng chưa có một điều luật nào quy định riêng biệt về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, phải đến khi Luật Đất đai năm 2003 và Bộ luật Dân sự năm 2005 mới có quy định về vấn đề này.

Chế định hợp đồng tặng tài sản nói chung và tặng cho quyền sử dụng đất nói riêng mới chỉ có một số công trình, bài viết trên các tạp chí, giáo trình giảng dạy tại các cơ sở đào tạo. Đặc biệt Luận án tiến sĩ Luật học: “Cơ sở lý luận và thực tiễn về tặng cho quyền sử dụng đất” năm 2011 của Nguyễn Hải An.

Những công trình này về cơ bản đã làm rõ về mặt lý luận, thực tiễn giải quyết các vụ việc liên quan đến hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, để đáp ứng với nhu cầu thực tiễn đề ra và đặc biệt là các quy định pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất mới được sửa đổi, bổ sung vẫn chưa hoàn thiện, phù hợp với thực tiễn. Chính vì vậy, việc nghiên cứu một cách khoa học, chuyên sâu về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất có ý nghĩa thiết thực về mặt lý luận cũng như về thực tiễn áp dụng, mang tính thời sự nhằm đưa ra một cách hệ thống, toàn diện, đầy đủ và chuyên biệt nhất, đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất. Tác giả chọn đề tài “Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật Việt Nam hiện nay “ để làm luận văn tốt nghiệp cũng nhằm mục đích đó.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích: Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Mục đích của luận văn đó là làm sáng tỏ một cách có hệ thống về mặt lý luận cũng như thực tiễn những nội dung cơ bản về chế định hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, xác định những bất cập trong thực tiễn để đề xuất những giải pháp tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới nhằm nâng cao hiệu quả của việc giải quyết các vấn đề liên quan đến chế định hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.

3.2 Nhiệm vụ:

• Với mục đích nghiên cứu trên, luận văn tập trung vào giải quyết những nhiệm vụ sau:

Làm sáng tỏ về mặt lý luận, thực tiễn các quy định của pháp luật về chế định hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất.

Luận văn đánh giá thực trạng của vấn đề tặng cho quyền sử dụng đất hiện nay trên các khía cạnh như trình tự, thủ tục, điều kiện cần và đủ của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất; vấn đề hủy bỏ, đề nghị không công nhận hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất; vấn đề tặng cho quyền sử dụng đất thực tế.

Trên cơ sở những luận điểm nêu trên, Tác giả cũng đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật và nâng cao chất lượng giải quyết các vụ án liên quan đến chế định hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các quan niệm về tặng cho quyền sử dụng đất, các quy định của pháp luật cũng như phương hướng giải quyết các vấn đề về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất.

Luận văn nghiên cứu các khái niệm, quan điểm, đặc điểm của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ở nước ta và một số nước trên thế giới, nghiên cứu các quy định trong Hiến pháp, Bộ luật Dân sự, Luật đất đai và các văn bản pháp luật khác có liên quan.

Đồng thời, luận văn cũng nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật Việt Nam trong việc giải quyết các vụ việc liên quan đến hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất tại Tòa án.

5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Cơ sở lý luận của luận văn là quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm đường lối chính sách của Đảng Cộng Sản Việt Nam và của Nhà nước ta về Nhà nước pháp quyền và hoạt động tư pháp, các học thuyết chính trị pháp lý trên thế giới. Luận văn cũng được trình bày trên cơ sở nghiên cứu Hiến pháp, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và các tài liệu khác.

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như phương pháp hệ thống, lịch sử, lôgíc, phân tích, tổng hợp, so sánh luật học. Ngoài ra, trong quá trình nghiên cứu, tác giả còn tham khảo ý kiến của các chuyên gia đầu nghành trong lĩnh vực dân sự có liên quan đến đề tài.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu đi sâu vào phân tích một cách toàn diện, đầy đủ và có hệ thống về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất như trình tự, thủ tục, điều kiện cần và đủ của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất; vấn đề hủy bỏ, đề nghị không công nhận hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất; vấn đề tặng cho quyền sử dụng đất thực tế.

Tác giả cũng đưa ra thực trạng các quy định của pháp luật cũng như cách giải quyết vụ việc liên quan đến hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ở nước ta hiện nay đặc biệt là các quy định về tặng cho quyền sử dụng đất mới được quy định trong Luật đất đai 2013, Bộ luật Dân sự 2015 mới có hiệu lực pháp luật. Đồng thời Luận văn cũng đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, giải pháp để giải quyết các vấn đề phát sinh diễn ra trong thực tiễn về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ở nước ta hiện nay.

7. Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn bao gồm 3 chương với kết cấu như sau:

• Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất
• Chương 2: Thực trạng quy định của pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ở nước ta
• Chương 3: Thực tiễn áp dụng pháp luật và một số giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ở nước ta hiện nay.

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HỢP ĐỒNG TẶNG CHO QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT

Trên thế giới, hầu hết các nước đều quy định quyền sở hữu tư nhân về đất đai, việc tặng cho quyền sử dụng đất được quy định giống như việc tặng cho các tài sản thông thường khác, không có quy định riêng về chế định tặng cho quyền sử dụng đất. Chính vì vậy, tác giả đã nghiên cứu quy định của một số quốc gia trên thế giới về việc tặng cho tài sản để thấy được những điểm giống nhau, khác nhau, những điểm tiến bộ, khoa học, phù hợp với các quy định của pháp luật Việt Nam về tặng cho tài sản nói chung và quy định về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất nói riêng.

1.1. Lý luận chung về hợp đồng tặng cho tài sản

1.1.1. Tặng cho tài sản theo quy định tại một số quốc gia trên thế giới

• Tặng cho tài sản theo quy định của pháp luật Cộng hòa Pháp

Điều 893 của Bộ luật Dân sự Pháp quy định: “Một người chỉ có thể định đoạt tài sản của mình mà không yêu cầu đền bù bằng cách lập chứng thư tặng cho hoặc di chúc” [6]. Quy định này cho thấy, việc tặng cho tài sản là một phương thức xác lập quyền sở hữu, việc tặng cho được coi như một chứng thư tương tự như di chúc. Điều 894 Bộ luật Dân sự Pháp cũng quy định: “Chứng thư tặng cho là văn bản theo đó bên tặng cho từ bỏ ngay lập tức và vĩnh viễn tài sản tặng cho cho bên được tặng và bên được tặng cho đồng ý nhận” [6]. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Như vậy, Bộ luật Dân sự Pháp quy định tặng cho tài sản là một giao dịch mang tính chất hợp đồng, nó được thể hiện ý chí của hai bên, bên tặng cho đã đoạn tuyệt với tài sản của mình, bên được tặng cho đồng ý nhận tài sản đó. Một người đã lập chứng thư tặng cho thì không còn có cơ hội sửa đổi chứng thư đó. Tặng cho tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự Pháp bắt buộc phải lập thành văn bản, nên tính chất của hợp đồng tặng cho không bao giờ là hợp đồng thực tế, mà luôn luôn là hình thức hợp đồng ưng thuận.

• Đối với tặng cho tài sản có điều kiện. Bộ luật Dân sự Pháp quy định việc tặng cho cũng có thể kèm theo các điều kiện đối với bên được tặng cho:

“Nếu trong chứng thư tặng cho có các điều kiện không thể thực hiện được, các điều kiện trái pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội thì coi như không có các điều kiện đó” – Điều 900 Bộ luật Dân sự Pháp [6]. Đồng thời, “Người được hưởng tài sản theo chứng thư tặng cho có thể yêu cầu Tòa án xem xét lại những điều kiện và nghĩa vụ kèm theo mà họ đã chấp nhận nếu do hoàn cảnh thay đổi việc thực hiện các điều kiện và nghĩa vụ đó trở nên đặc biệt khó khăn hoặc gây thiệt hại cho họ” – Điều 900 Bộ luật Dân sự Pháp [6]. Trước hết, các điều kiện đối với bên được tặng cho trái pháp luật và đạo đức thì không có giá trị thực hiện. Sau đó, các điều kiện này làm ảnh hưởng hoặc gây thiệt hại thì bên được tặng cho có quyền yêu cầu hủy bỏ điều kiện.

Về hiệu lực của hợp đồng tặng cho tài sản. Điều 931 Bộ luật Dân sự Pháp quy định: “Một chứng thư tặng cho phải được lập trước công chứng viên, theo hình thức thông thường của hợp đồng và được công chứng viên lưu bản chính. Nếu không tuân thủ các quy định này, chứng thư tặng cho sẽ vô hiệu”; và “việc tặng cho coi như được hoàn tất ngay sau khi có sự đồng ý của hai bên; quyền sở hữu tài sản tặng cho được chuyển cho người được tặng cho mà không cần phải chuyển giao tài sản trên thực tế” – Điều 938 Bộ luật Dân sự Pháp [6]. Theo quy định của Bộ luật Dân sự Pháp thì việc tặng cho tài sản bắt buộc phải lập hợp đồng. Do vậy, thời điểm phát sinh hiệu lực là thời điểm bên được tặng cho đồng ý nhận tài sản, trùng với thời điểm giao kết hợp đồng, là một hợp đồng ưng thuận tuyệt đối, không cần xác định bên được tặng cho khi nào được nhận tài sản trên thực tế.

Về hủy bỏ hợp đồng tặng cho tài sản. Bộ luật Dân sự Pháp quy định một quyền đặc biệt trong việc tặng cho tài sản đó là việc người tặng cho tài sản có thể đòi lại tài sản tặng cho trong hai trường hợp sau:

Trường hợp thứ nhất, “Người tặng cho có thể đặt ra quyền được đòi lại vật được tặng cho nếu người được tặng cho chết trước người tặng cho” – Điều 951 Bộ luật Dân sự Pháp [6]. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Trường hợp thứ hai, Điều 953 Bộ luật Dân sự Pháp quy định: “việc tặng cho chỉ bị hủy bỏ trong trường hợp các điều kiện kèm theo việc tặng cho không được thực hiện, khi người được tặng cho vô ơn hoặc khi người tặng cho có con” [6].

Đồng thời Điều 955 của Bộ luật Dân sự Pháp cũng quy định việc tặng cho tài sản bị hủy bỏ với lý do vô ơn trong các trường hợp sau: “1. Người được tặng cho đã xâm hại đến tính mạng của người tặng cho; 2. Người được tặng cho bị kết án về hành vi ngược đãi hoặc xúc phạm nghiêm trọng người tặng cho; 3. Người được tặng cho từ chối cấp dưỡng người tặng cho” [6].

Thời hiệu yêu cầu hủy bỏ việc tặng cho vì lý do vô ơn quy định tại Điều 957 Bộ luật Dân sự pháp quy định là phải được thực hiện trong thời hạn 01 năm kể từ ngày người được tặng cho có hành vi xâm hại người tặng cho hoặc kể từ ngày người tặng cho biết được về hành vi xâm hại đó.

• Tặng cho tài sản theo quy định của pháp luật Nhật Bản

Bộ luật Dân sự Nhật Bản xác định rõ việc tặng cho tài sản là một loại hợp đồng, hợp đồng tặng cho được ký kết thể hiện ý chí của bên tặng cho chuyển giao quyền sở hữu tài sản mà không lấy một khoản tiền nào của bên được tặng cho và được sự đồng ý của bên đó: “Hợp đồng có hiệu lực, khi một bên tuyên bố chuyển giao không hoàn lại tài sản của mình cho bên kia và bên kia đồng ý nhận nó” – Điều 549 Bộ luật Dân sự Nhật Bản [7]. Đây là một loại hợp đồng đặc thù không có thanh toán và đơn phương, mặc dù việc chuyển giao vật cùng với quyền sở hữu không buộc bên nhận tài sản phải thanh toán giá trị tài sản, thì việc có được tài sản của bên được tặng cho hay việc chuyển giao nó cho người khác của bên tặng cho cũng dẫn đến việc bắt buộc phải ký kết một hợp đồng. Đối với Bộ luật Dân sự Nhật Bản, hợp đồng tặng cho có hiệu lực từ khi tuyên bố, mà không cần xác định bên được tặng cho đã nhận tài sản hay chưa. Điều này cho thấy, hợp đồng tặng cho tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự Nhật Bản cũng là hợp đồng ưng thuận.

Đối với tặng cho tài sản có điều kiện. Bộ luật Dân sự Nhật Bản cũng quy định hợp đồng tặng cho có điều kiện là việc áp đặt các nghĩa vụ đối với bên được tặng cho. Hợp đồng tặng cho kèm theo nghĩa vụ của người được tặng cho, được pháp luật Nhật Bản xác định là loại hợp đồng song phương, vì nó phát sinh nghĩa vụ của cả đôi bên người tặng cho cũng như người được tặng cho. Điều này quy định tại Điều 553 của Bộ luật Dân sự Nhật Bản đó là: “Các quy định liên quan tới hợp đồng song phương được áp dụng đối với việc tặng cho do bổn phận để bổ sung cho các quy định của mục này” [7]. Quy định này thể hiện việc người được tặng cho thực hiện nghĩa vụ của mình sẽ dẫn đến quyền của người đó đối với việc yêu cầu người tặng cho thực hiện hợp đồng.

Về hiệu lực của hợp đồng tặng cho tài sản. Theo Điều 549 Bộ luật Dân sự Nhật Bản thì hợp đồng có hiệu lực khi một bên tuyên bố chuyển giao không hoàn lại tài sản của mình cho bên kia và bên kia đồng ý nhận nó, có nghĩa là việc ký kết hợp đồng tặng cho không phải tuân theo hình thức nhất định. Song, nếu việc tặng cho không phải bằng văn bản thì phần nghĩa vụ chưa được thực hiện có thể bị hủy bỏ đối với các bên: “Các bên đều có thể rút lui khỏi hợp đồng tặng cho, nếu hợp đồng này không được lập thành văn bản. Điều này không được áp dụng đối với phần tài sản đã được tặng cho” – Điều 550 Bộ luật Dân sự Nhật Bản [7]. Việc tặng cho không nhất thiết phải lập hợp đồng còn thể hiện ở chỗ, người tặng cho có thể thể hiện ý định bằng văn bản, còn người được tặng cho có thể chấp nhận bằng miệng (không nhất thiết người được tặng cho phải ký vào hợp đồng). Trường hợp hợp đồng tặng cho có hình thức bằng văn bản hay không bằng văn bản thì việc kết thúc thực hiện cũng không bị hủy bỏ. Riêng tặng cho bất động sản, tuy pháp luật không quy định cụ thể buộc phải bằng văn bản nhưng trường hợp tặng cho bất động sản vì liên quan đến thuế, đăng ký, nên coi như hình thành hợp đồng mua bán. Trong trường hợp tặng cho bất động sản thì việc kết thúc thực hiện là việc chuyển giao vật tặng cho. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Về hủy bỏ hợp đồng tặng cho tài sản. Pháp luật Nhật Bản chia làm hai trường hợp về việc hủy bỏ hợp đồng tặng cho tài sản là hợp đồng tặng cho theo định kỳ và hợp đồng tặng cho không xác định thời điểm. Cụ thể: “hợp đồng tặng cho theo định kỳ sẽ chấm dứt hiệu lực khi người tặng cho chết” -Điều 552 Bộ luật Dân sự Nhật Bản [7]; Còn đối với hợp đồng tặng cho không được xác định vào một thời gian cụ thể, thì: “Hợp đồng tặng cho có hiệu lực khi người tặng cho chết, được điều chỉnh bằng các quy định liên quan tới tặng cho, di chúc” – Điều 554 Bộ luật Dân sự Nhật Bản [7]. Điều này có nghĩa là hợp đồng tặng cho được ký kết khi người tặng cho còn sống, nhưng hậu quả của hợp đồng phát sinh sau khi người đó chết trở thành trường hợp di tặng.

Mặc dù về tính chất nó khác loại tặng cho trong trường hợp di tặng, nhưng được áp dụng về hình thức các điều khoản pháp luật quy định chung cho trường hợp với di tặng. Riêng đối với di chúc, Bộ luật Dân sự Nhật Bản quy định di chúc không được lập dưới hình thức nhất định thì coi như không hợp pháp, còn việc tặng cho trong trường hợp người tặng cho chết, hình thức như thế nào thì việc tặng cho vẫn có hiệu lực.

• Tặng cho tài sản theo quy định của pháp luật Thái Lan

Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan xác định tặng cho như sau: “Tặng cho là một hợp đồng trong đó một người gọi là người cho, chuyển một tài sản của chính mình cho một người khác, gọi là người nhận mà không lấy tiền và người nhận nhận tài sản đó” – Điều 521 Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan [8]. Như vậy, theo Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan thì tặng cho lại là một hợp đồng thực tế, vì pháp luật chỉ quan tâm đến việc cho và nhận không mang tính đền bù.

Đối với tặng cho tài sản có điều kiện: Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan quy định những điều kiện kèm theo việc tặng cho đối với người được tặng cho coi như là trách nhiệm đối với họ. Điều 528 Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan quy định: “Nếu việc tặng cho có kèm theo một trách nhiệm và người nhận không thực hiện trách nhiệm đó, thì người cho có thể theo những điều kiện về quyền hủy bỏ trong trường hợp là các hợp đồng song phương, yêu cầu hoàn trả vật tặng cho theo quy định và hoàn trả phần làm giàu không chính đáng trong chừng mực mà vật tặng cho phải được sử dụng để thực hiện trách nhiệm trên” [8].

Điều này có nghĩa là người được tặng cho không thực hiện điều kiện mà người tặng cho đặt ra đối với họ, thì ngoài việc phải hoàn trả lại vật tặng cho, họ còn phải hoàn trả cả lợi ích phát sinh từ sử dụng tài sản. Giống như Bộ luật Dân sự Nhật Bản, tặng cho có điều kiện được Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan coi như hợp đồng song phương.

Về hiệu lực của hợp đồng tặng cho tài sản. Đối với Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan, quy định hiệu lực của việc tặng cho phát sinh, có giá trị khi giao tài sản được cho. Tuy pháp luật không quy định cụ thể hiệu lực của việc tặng cho đối với bất động sản phải đăng ký phát sinh khi nào, song pháp luật quy định việc mua bán một tài sản phải được thực hiện bằng văn bản và được viên chức có thẩm quyền đăng ký, thì việc tặng cho tài sản đó mới có giá trị. Trong trường hợp đó, việc tặng cho có hiệu lực mà không cần có sự giao nhận tài sản – Điều 525 Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan. Như vậy, pháp luật thừa nhận việc tặng cho bất động sản về hình thức giống như hợp đồng mua bán bất động sản, phải hoàn tất thủ tục đăng ký mới phát sinh hiệu lực, nhưng không nhất thiết buộc phải giao tài sản. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Về hủy bỏ hợp đồng tặng cho tài sản. Việc hủy bỏ hợp đồng tặng cho cũng được đặt ra đối với pháp luật Thái Lan. Điều 531 Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan quy định: “Người cho có thể khiếu nại đòi hủy bỏ một hợp đồng tặng cho vì một hành vi vô ơn, bạc nghĩa chỉ trong các trường hợp dưới đây:

1. Nếu người nhận phạm một tội hình sự nghiêm trọng chống lại người cho có thể bị trừng phạt theo Bộ luật Hình sự;
2. Nếu người nhận bôi xấu một cách trầm trọng hoặc lăng mạ người cho;
3. Nếu người nhận từ chối giúp đỡ người cho, mà người cho là người đang cần giúp đỡ những thứ thiết yếu đảm bảo cuộc sống, trong khi người nhận có thể cung cấp chúng” [8].

Tuy nhiên, Điều 533 Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan quy định lại mở ra hướng khoan hồng đó là: “Một hợp đồng tặng cho không thể hủy bỏ nếu người cho đã tha thứ cho người nhận, hoặc 6 tháng đã trôi qua kể từ khi người có quyền khiếu nại đòi hủy bỏ hợp đồng biết được hành vi vô ơn bạc nghĩa. Không có việc kiện tụng nào có thể được thụ lý sau khi 10 năm trôi qua kể từ khi có hành vi vô ơn, bội nghĩa” [8].

Một quy định khác giống như Bộ luật Dân sự Nhật Bản về trường hợp người tặng cho chết là: “Một hợp đồng tặng cho có hiệu lực vào lúc người cho chết thì được điều chỉnh bởi những quy định của luật về thừa kế và di chúc” -Điều 536 Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan [8].

Như vậy, chúng ta có thể thấy, quy định của các nước đều cho rằng tặng cho tài sản là một loại hợp đồng, không có tính chất đền bù, nhưng pháp luật của các nước có sự khác biệt về xác định tính chất, đặc điểm của hợp đồng, có thể là hợp đồng thực tế, cũng có thể là hợp đồng ưng thuận, từ đó có sự khác biệt về thời điểm có hiệu lực của hợp đồng, cũng như thời điểm chuyển giao quyền sở hữu đối với tài sản. Đồng thời, pháp luật các nước đều có quy định về tặng cho tài sản có điều kiện, có thể là những nghĩa vụ hay trách nhiệm được đặt ra trong hợp đồng buộc bên được tặng cho phải thực hiện khi nhận tài sản tặng cho, có một số nước coi đó là hợp đồng song phương và ràng buộc nghĩa vụ của đôi bên, bên được tặng cho có quyền nhận tài sản không phải đền bù, đồng thời họ phải thực hiện các nghĩa vụ kèm theo. Các nghĩa vụ đó không những phù hợp với pháp luật, với đạo đức mà còn phải phù hợp với thực tế là bên được tặng cho có khả năng thực hiện được (chẳng hạn như quy định của Bộ luật Dân sự Pháp).

Đối với hiệu lực của hợp đồng tặng cho tài sản ở các nước quy định có sự khác nhau, nhìn chung đối với động sản, hợp đồng có hiệu lực khi bên được tặng cho nhận tài sản, còn đối với bất động sản thì hợp đồng có hiệu lực có trường hợp từ thời điểm tuyên bố tặng cho; có trường hợp từ thời điểm bên được tặng cho đồng ý nhận tài sản, có khi từ thời điểm bên được tặng cho nhận tài sản hay bên được tặng cho làm đăng ký tài sản.

Trong các quy định pháp luật ở các nước về hủy bỏ hợp đồng tặng cho nêu trên, hầu hết đều có quy định về điều kiện hợp đồng tặng cho có thể bị hủy bỏ khi người được tặng cho được cho là vô ơn đối với người tặng cho. Ngoài ra, pháp luật còn quy định về thời hiệu đối với yêu cầu hủy bỏ hợp đồng tặng cho; quy định khi người tặng cho chết, thì hợp đồng tặng cho được áp dụng thực hiện như di tặng.

1.1.2. Tặng cho tài sản theo quy định của pháp luật Việt Nam Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Việt Nam cũng như một số nước trên thế giới đều quy định tặng cho tài sản là một loại hợp đồng, trong đó có sự thỏa thuận giữa các bên. Bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho, mà không yêu cầu đền bù, còn bên được tặng cho đồng ý nhận tài sản. Điều 465 Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định: “Hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, còn bên được tặng cho đồng ý nhận”. Điều 457 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định: “Hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, bên được tặng cho đồng ý nhận”. Khoa học pháp lý Việt Nam xếp tặng cho tài sản là một loại hợp đồng thông dụng có đặc điểm riêng biệt với những loại hợp đồng thông dụng khác.

Hợp đồng tặng cho tài sản có thể là hợp đồng thực tế, có thể là hợp đồng ưng thuận: Hợp đồng được coi là đã ký kết khi các bên chuyển giao tài sản, thời điểm chuyển giao tài sản cũng đồng thời là thời điểm chấm dứt hợp đồng, dù hai bên đã thỏa thuận cụ thể về đối tượng tặng cho (là tiền hoặc là tài sản), điều kiện và thời gian giao tài sản tặng cho, nhưng nếu bên tặng cho chưa giao tiền hoặc tài sản cho bên được tặng cho, thì hợp đồng tặng cho tài sản chưa được coi là xác lập. Những điều đó có nghĩa là, tặng cho phải diễn ra trên thực tế, nếu hai bên chỉ lập hợp đồng để thỏa thuận về đối tượng tài sản, về quyền và nghĩa vụ của hai bên mới chỉ coi là hứa việc tặng cho. Việc chuyển giao tài sản cùng với quyền sở hữu phải là có thực, hợp đồng được phát sinh và chấm dứt cùng thời điểm chuyển giao tài sản tặng cho.

Tính chất thực tế của tặng cho luôn gắn liền với đối tượng tài sản. Đối tượng của tài sản tặng cho có thể là động sản hay bất động sản. Hình thức và hiệu lực của hợp đồng tặng cho phụ thuộc vào đối tượng tài sản tặng cho. Nếu đối tượng tài sản tặng cho là động sản thì hình thức của hợp đồng có thể bằng miệng hay bằng văn bản. Hiệu lực của hợp đồng này có thể phát sinh khi bên được tặng cho nhận tài sản hay cũng có thể chỉ phát sinh (dù đã nhận tài sản) khi hoàn tất thủ tục đăng ký quyền sở hữu, nếu pháp luật quy định tài sản đó phải đăng ký như ô tô, xe máy… Nếu đối tượng của tặng cho tài sản là bất động sản thì hình thức của hợp đồng phải lập thành văn bản, có công chứng, chứng thực. Đồng thời, nếu bất động sản đó phải đăng ký quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho đó còn phải đăng ký quyền sở hữu theo quy định của pháp luật. Hợp đồng chỉ được coi là có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký và làm thủ tục sang tên như tặng cho nhà, đất. Để minh chứng rằng hợp đồng tặng cho có thể là hợp đồng thực tế, có thể là hợp đồng ưng thuận, nếu tặng cho lập thành văn bản thì hợp đồng thường là hợp đồng ưng thuận. Tính chất ưng thuận của hợp đồng tặng cho bằng văn bản còn được thể hiện thông qua việc pháp luật quy định những trường hợp bên tặng cho có thể từ chối thực hiện tặng cho theo hợp đồng.

Hợp đồng tặng cho có thể là hợp đồng đơn vụ, có thể là hợp đồng song vụ. Tính chất đơn vụ được lý giải: Trong quan hệ hợp đồng này, một bên được nhận tài sản tặng cho mà không phải thực hiện một nghĩa vụ gì đối với bên đã tặng cho (trừ trường hợp tặng cho có điều kiện). Như vậy, hợp đồng tặng cho tài sản không phải hoàn toàn bao giờ cũng là đơn vụ. Đối với hợp đồng tặng cho có điều kiện là được coi là hợp đồng song vụ. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Hợp đồng tặng cho là một hợp đồng không có đền bù. Đặc điểm này được thể hiện ở việc, bên tặng cho chuyển giao tài sản và quyền sở hữu cho bên được tặng cho, còn bên được tặng cho không có nghĩa vụ trả lại cho bên tặng cho bất kỳ lợi ích nào. Đối với những trường hợp tặng cho có điều kiện buộc người được tặng cho phải thực hiện một công việc nào đó, tính chất pháp lý của công việc mà người được tặng cho phải thực hiện hoàn toàn khác. Đây không phải là tính chất đền bù trong giao dịch dân sự. Tất nhiên, chuyển giao tài sản và quyền sở hữu mà có đền bù ngang bằng giá trị của tài sản thì trở thành mua bán tài sản, nên việc không có đền bù là thuộc tính tạo nên bản chất và đặc điểm cơ bản của tặng cho tài sản.

Pháp luật Việt Nam cũng quy định tặng cho tài sản có điều kiện. Tại khoản 1 Điều 470 Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định: “Bên tặng cho có thể yêu cầu bên được tặng cho thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ dân sự trước hoặc sau khi tặng cho. Điều kiện tặng cho không được trái pháp luật, đạo đức xã hội”. Khoản 1 Điều 462 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định: “Bên tặng cho có thể yêu cầu bên được tặng cho thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ trước hoặc sau khi tặng cho. Điều kiện tặng cho không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội”. Sau khi tặng cho, người tặng cho vẫn được quyền đòi lại tài sản, đó là trường hợp tặng cho có điều kiện, nếu bên được tặng cho không thực hiện các điều kiện thì bên tặng cho có quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Về việc hủy bỏ hợp đồng tặng cho tài sản. Bộ luật Dân sự năm 2005 cũng như Bộ luật Dân sự 2015 chỉ quy định việc hủy bỏ hợp đồng tặng cho có điều kiện (thông qua việc đòi lại tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại khi bên được tặng cho không thực hiện nghĩa vụ sau khi tặng cho) mà chưa quy định về hủy bỏ hợp đồng tặng cho tài sản nói chung.

1.2. Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

1.2.1. Khái niệm hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất

• Khái niệm quyền sử dụng đất

Hiện nay, có rất nhiều quan điểm về khái niệm quyền sử dụng đất ở nước ta hiện nay. Trong cuốn sách: “Sự hình thành và phát triển thị trường bất động sản trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam”, tác giả Lê Xuân Bá xác định: “Quyền sử dụng đất là bộ phận cấu thành của quyền sở hữu đất, ngoài quyền thì người sử dụng đất còn có các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật” [54]. Trong khi, các tác giả khác đều cho rằng: Quyền sử dụng đất là quyền khai thác, hưởng hoa lợi, lợi ích từ việc sử dụng đất. Chẳng hạn như: Tác giả của cuốn từ điển Luật học, Nhà xuất bản Từ điển bách khoa và Nhà xuất bản Tư pháp, năm 2006 xác định: “Quyền sử dụng đất là quyền của các chủ thể được khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi ích từ việc sử dụng đất được nhà nước giao, cho thuê hoặc được chuyển giao từ những chủ thể khác thông qua việc chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho… từ những chủ thể khác có quyền sử dụng đất” [55]; trong Luận văn Thạc sĩ Luật học: “Một số vấn đề về quyền sử dụng đất ở theo quy định của pháp luật Việt nam” năm 2004, Đại học Luật Hà Nội của tác giả Nguyễn Thị Thu Thủy xác định: “Quyền sử dụng đất là quyền khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ đất đai và bao gồm các quyền năng trong những giới hạn nhất định mà Nhà nước đã quy định đối với từng loại đất, từng loại chủ thể được chuyển giao quyền” [24]. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Các quyền năng của người sử dụng đất như để lại thừa kế, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thế chấp, bảo lãnh bằng quyền sử dụng đất là các quyền phái sinh, phụ thuộc vào quyền sử dụng đất.

Trong Luận án tiến sĩ Luật học: “Pháp luật về chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong kinh doanh bất động sản ở Việt Nam” năm 2012, Đại học Luật Hà Nội của tác giả Nguyễn Thị Hồng Nhung lại nhìn nhận quyền sử dụng đất ở hai góc độ. Dưới góc độ kinh tế thì quyền sử dụng đất là quyền khai thác các lợi ích từ đất của các tổ chức, hộ gia đình cá nhân sử dụng đất. Dưới góc độ pháp lý thì quyền sử dụng đất là những quyền năng mà Nhà nước thông qua công cụ pháp lý để quy định, thừa nhận cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân (người sử dụng đất) được hưởng, được làm trong quá trình sử dụng đất [23].

Ngoài ra, theo tiến sĩ Trần Quang Huy cho rằng quyền sử dụng đất ở nước ta hiện nay có các đặc trưng: đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý; quyền sử dụng đất là một quyền phái sinh dựa trên cái gốc của sở hữu toàn dân về đất đai nhưng lại là một quyền năng độc lập; việc nhận quyền sử dụng đất thể hiện bằng một lượng giá trị nhất định; trong quá trình thực thi quyền sử dụng đất của các chủ thể, Nhà nước có quyền đặt ra các điều kiện và yêu cầu người sử dụng đất phải tuân thủ nó khác hẳn với việc khai thác sử dụng các tài sản thông thường như trong quan hệ dân sự; quyền sử dụng đất càng được mở rộng cho các chủ thể sử dụng đất thì thị trường quyền sử dụng đất trong thị trường bất động sản có cơ may vận hành tốt hơn [38]. Điều này cho thấy, Nhà nước chỉ giao đất, cho thuê đất cộng nhận quyền sử dụng đất cho người sử dụng, không có quyền sở hữu đất mà chỉ sở hữu quyền sử dụng đất. Do đó, người sử dụng đất mới có quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất nói chung và quyền tặng cho quyền sử dụng đất nói riêng.

Như vậy, quyền sử dụng đất được các công trình kể trên đề cập đến với nhiều góc độ và cách hiểu khác nhau. Trong đó đa phần xác định quyền sử dụng đất là quyền khai thác, thu hoa lơi, lợi ích từ đất và nhìn chung thì các quan điểm đều cho rằng quyền sử dụng đất là một tài sản. Mặt khác, mặc dù nhiều tác giả cũng đã nêu và phân tích các đặc điểm của quyền sử dụng đất nhưng về tính tương đồng và sự khác biệt giữa quyền sử dụng đất với các tài sản khác vẫn là vấn đề đang còn bỏ ngỏ.

Tác giả cho rằng khi nghiên cứu về quyền sử dụng đất phải tìm ra được bản chất của nó để xác định quyền sử dụng đất là một loại tài sản đặc thù nên cơ chế điều chỉnh của pháp luật về quyền sử dụng đất cũng mang tính đặc thù, đồng thời cần xác định sự khác nhau và mối liên hệ giữa quyền sử dụng đất và giá trị quyền sử dụng đất nhằm xác định đối tượng thực hiện nghĩa vụ của các quan hệ nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Vì vậy, theo tác giả quyền sử dụng đất là một loại tài sản ở dạng quyền tài sản đặc biệt của một chủ thể nhất định mà giá trị của tài sản này chính là giá trị khai thác công dụng của đất được xác định bằng tiền đối với một diện tích đất nhất định trong thời hạn sử dụng đất nhất định trong đó chủ sở hữu đất đai là Nhà nước và chủ sở hữu quyền sử dụng là người sử dụng đất.

• Khái niệm hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Trong cuộc sống hàng ngày, con người thường phải tham gia vào nhiều mối quan hệ xã hội khác nhau, một trong những mối quan hệ xã hội đó chính là hợp đồng dân sự. Thông qua hợp đồng dân sự, con người chuyển giao cho nhau các lợi ích vật chất nhằm đáp ứng các yêu cầu trong sinh hoạt, tiêu dùng hàng ngày. Như vậy hợp đồng dân sự là một loại giao dịch phổ biến, thông dụng và diễn ra thường xuyên trong đời sống của con người, nó chiếm giữ một vị trí quan trọng trong việc thiết lập các quan hệ tài sản giữa người với người và đóng một vai trò lớn trong đời sống xã hội.

Bên cạnh các giao dịch thông thường trong cuộc sống như mua bán, vay mượn, cầm cố, thế chấp tài sản thì để thỏa mãn các nhu cầu trong sản xuất, tiêu dùng, con người còn tặng cho nhau những tài sản nhất định. Theo quy định tại Điều 465 Bộ luật Dân sự 2005 thì: “Hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, còn bên được tặng cho đồng ý nhận”.

Còn khái niệm về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất được quy định tại Điều 722 Bộ luật Dân sự 2005 như sau: “Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao quyền sử dụng đất cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, còn bên được tặng cho đồng ý nhận theo quy định của Bộ luật này và pháp luật về đất đai”.

Trên cơ sở quy định như vậy, Bộ luật Dân sự 2005 đã quy định về nội dung, hình thức của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất. Vì quyền sử dụng đất là loại tài sản đặc biệt, do đó hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất phải được lập thành văn bản theo nội dung được quy định tại Điều 723 Bộ luật Dân sự 2005 và phải có xác nhận, đăng ký tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Bộ luật dân sự 2015 không có quy định riêng về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất mà được quy định chung là hợp đồng về quyền sử dụng đất. Điều 500 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Hợp đồng về quyền sử dụng đất là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó người sử dụng đất chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, tặng cho, thế chấp, góp vốn quyền sử dụng đất hoặc thực hiện quyền khác theo quy định của Luật đất đai cho bên kia; bên kia thực hiện quyền, nghĩa vụ theo hợp đồng với người sử dụng đất”. Ngoài quy định nêu trên từ Điều 501 đến Điều 503 Bộ luật Dân sự 2015 cũng có quy định về nội dung; hình thức và thủ tục thực hiện hợp đồng về quyền sử dụng đất; hiệu lực của việc chuyển quyền sử dụng đất nói chung chứ không có quy định riêng về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

• Về lý luận, khái niệm hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất trên được xuất phát dựa trên hai phương diện:

Theo phương diện khách quan, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là do các quy phạm pháp luật của Nhà nước ban hành nhằm điều chỉnh quan hệ tặng cho phát sinh trong quá trình dịch chuyển quyền sử dụng đất giữa các chủ thể với nhau. Đây chính là các quy định về điều kiện, nội dung, hình thức của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa bên tặng cho và bên được tặng cho. Trong Bộ luật Dân sự 1995 chưa có quy định nào về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất. Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất được bổ sung vào Bộ luật Dân sự năm 2005 trên cơ sở quy định của Luật Đất đai năm 2003.

Theo phương diện chủ quan, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là một giao dịch dân sự, trong đó các bên tự trao đổi, thỏa thuận với nhau về việc tặng cho quyền sử dụng để làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ dân sự nhất định nhằm thỏa mãn các nhu cầu sử dụng đất. Như vậy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất không chỉ là sự thỏa thuận để dịch chuyển quyền sử dụng đất từ bên tặng cho sang bên được tặng cho mà nó còn là sự thỏa thuận để làm phát sinh hay chấm dứt các quyền và nghĩa vụ của mỗi bên. Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là một dạng của hợp đồng tặng cho tài sản nên nó cũng có đặc điểm là một hợp đồng thực tế, nghĩa là chỉ khi nào bên tặng cho chuyển giao quyền sử dụng đất cho bên được tặng cho và bên được tặng cho nhận được quyền sử dụng đất đó thì hợp đồng coi như mới có hiệu lực. Đồng thời hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất còn là hợp đồng không có đền bù, đặc điểm này được thể hiện ở việc bên tặng cho chuyển giao quyền sử dụng đất cho bên được tặng cho, còn bên được tặng cho không có nghĩa vụ trả lại cho bên tặng cho bất kỳ lợi ích nào.

1.2.2. Đặc điểm hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất

Trước hết chúng ta phải khẳng định rằng hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là hợp đồng tặng cho tài sản, do vậy nó cũng có đầy đủ các đặc điểm của hợp đồng tặng cho. Tuy nhiên, do quyền sử dụng đất là một quyền đặc biệt. Chính vì vậy, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất cũng có các đặc điểm của hợp đồng tặng cho tài sản nói chung và có các đặc điểm riêng đó là:

• Thứ nhất, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất chỉ có tác dụng chuyển quyền sử dụng đất.

Đây là điểm khác biệt của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất với hợp đồng tặng cho thông thường. Điểm khác biệt đó xuất phát từ đối tượng của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất bởi đối tượng tài sản tặng cho của hợp đồng chỉ là quyền tài sản còn bản than mảnh đất là tài sản của toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý nên hợp đồng này không chuyển quyền sở hữu tài sản như hợp đồng tặng cho tài sản thông thường mặc dù, về mặt lý luận, hợp đồng tặng cho được xếp vào nhóm các hợp đồng chuyển quyền sở hữu tài sản. Chính vì lẽ đó, Luật đất đai năm 2013 quy định: ”Chuyển quyền sử dụng đất là việc chuyển giao quyền sử dụng đất từ người này sang người khác thong qua các hình thức chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất và góp vốn bằng quyền sử dụng đất”. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

• Thứ hai, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là hợp đồng thực tế.

Cũng như các hợp đồng tặng cho tài sản khác, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là hợp đồng thực tế, đặc điểm thực tế của hợp đồng được thể hiện khi bên được tặng cho nhận được quyền sử dụng đất từ bên tặng cho chuyển giao theo đúng quy định của pháp luật, nghĩa là tại thời điểm đăng ký quyền sử dụng đất ở cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thì bên được tặng cho được coi là nhận được quyền sử dụng đất từ bên tặng cho chuyển giao, khi đó hợp đồng tặng cho mới có hiệu lực và quyền của bên được tặng cho mới phát sinh. Do đặc điểm này của hợp đồng tặng cho mà mọi việc thỏa thuận về việc tặng cho quyền sử dụng đất đều chưa có hiệu lực khi các bên chưa chuyển giao quyền sử dụng đất cho nhau.

Đối với hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất thì đối tượng của hợp đồng chính là quyền sử dụng đất – một loại tài sản đặc biệt quan trọng nên việc dịch chuyển nó thông qua hợp đồng tặng cho được pháp luật quy định chặt chẽ hơn nhiều so với việc tặng cho các tài sản thông thường khác, đó là sự quy định về chủ thể, điều kiện, hình thức, nội dung của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất. Theo quy định của pháp luật thì không phải ai có quyền sử dụng đất đều có quyền tặng cho quyền sử dụng đất cho bất cứ người nào, đồng thời không phải ai cũng có quyền nhận quyền sử dụng đất và không phải loại đất nào cũng được tặng cho. Việc tặng cho và nhận tặng cho quyền sử dụng đất phải tuân thủ theo đúng các quy định của pháp luật về đất đai, vì vậy hình thức của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất phải được lập thành văn bản, có công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật và có hiệu lực tại thời điểm đăng ký quyền sử dụng đất đai cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, đây cũng chính là thời điểm mà bên được tặng cho nhận quyền sử dụng đất và quyền của bên được tặng cho cũng phát sinh từ thời điểm này. Như vậy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất chỉ có hiệu lực từ thời điểm đăng ký tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, đây chính là một nét riêng của loại hợp đồng này, cho phép ta phân biệt hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất với hợp đồng tặng cho các tài sản thông thường khác. Đối với hợp đồng tặng cho tài sản thông thường thì khi bên được tặng cho nhận tài sản thì hợp đồng có hiệu lực ngay, còn đối với hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất thì trên thực tế nhiều khi bên tặng cho mặc dù đã lập văn bản tặng cho quyền sử dụng đất và đã giao đất đó cho bên được tặng cho khai thác, sử dụng nhưng chưa đăng ký tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thì hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất này vẫn chưa có hiệu lực. Bên được tặng cho mặc dù đã nhận đất, đã khai thác sử dụng đất nhưng theo quy định của pháp luật thì việc tặng cho này chưa hoàn thành về mặt thủ tục nên chưa làm phát sinh quyền của bên được tặng cho và chưa được Nhà nước công nhận về quyền sử dụng đất này. Do vậy, bên tặng cho vẫn có quyền đòi lại quyền sử dụng đất đã giao.

• Thứ ba, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là hợp đồng không có đền bù.

Trong cuộc sống, con người ta thường sử dụng hợp đồng như một phương tiện để trao đổi các lợi ích vật chất cho nhau nhằm thỏa mãn nhu cầu trong sinh hoạt, tiêu dùng, nhưng ngoài ra con người cũng còn sử dụng hợp đồng như là một phương tiện để giúp đỡ lẫn nhau. Một trong những phương tiện thường được con người sử dụng để giúp nhau đó là hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất.

Đối với hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất thì tiền đề để hình thành nên nó là các mối quan hệ tình cảm sẵn có giữa các chủ thể, trên cơ sở của mối quan hệ tình cảm ấy, các chủ thể thiết lập với nhau hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất để giúp đỡ lẫn nhau nhằm thỏa mãn nhu cầu về sử dụng đất. Vì vậy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là hợp đồng không có đền bù và thường được giao kết trên cơ sở tình cảm và tinh thần tương thân tương ái giữa những người có quan hệ họ hàng thân thuộc hoặc quen biết nhau.

Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là hợp đồng không có đền bù, đặc điểm này được thể hiện ở chỗ: bên tặng cho chuyển giao quyền sử dụng đất của mình cho bên được tặng cho, còn bên được tặng cho không có nghĩa vụ trả lại cho bên tặng cho bất kỳ một lợi ích nào. Đây chính là điểm cho phép chúng ta phân biệt giữa hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất với các hợp đồng dân sự khác như: hợp đồng vay tài sản, hợp đồng mua bán tài sản…

1.3. Các nguyên tắc giao kết hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Như đã phân tích, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là hợp đồng không có đền bù, có nghĩa là trong hợp đồng này, một bên thực hiện cho bên kia một lợi ích mà không nhận lại từ bên kia một lợi ích nào. Thông thường, các chủ thể trong hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất sử dụng hợp đồng làm phương tiện để giúp đỡ lẫn nhau, hay nói khác đi, việc các chủ thể giao kết hợp đồng dựa trên cơ sở tình cảm, tinh thần tương thân tương ái, giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn, hoạn nạn. Mặc dù vậy, việc giao kết hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất vẫn phải tuân theo những nguyên tắc nhất định. Trong Chương XXXI của Bộ luật Dân sự 2005 không có quy định cụ thể về nguyên tắc giao kết hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất. Do đó, việc giao kết hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất phải tuân thủ theo những nguyên tắc giao kết hợp đồng dân sự được quy định tại Điều 389 Bộ luật Dân sự 2005 đó là:

• Nguyên tắc thứ nhất: Tự do giao kết hợp đồng nhưng không được trái pháp luật, đạo đức xã hội.

Bộ luật Dân sự quy định cho các chủ thể được tự do giao kết hợp đồng nhằm tạo điều kiện cho các chủ thể có thể thoả mãn nhu cầu vật chất cũng như tinh thần. Dựa trên nguyên tắc này, mọi cá nhân, tổ chức khi có đủ các điều kiện tư cách chủ thể đều có thể tham gia giao kết bất kỳ một giao dịch hay hợp đồng dân sự nào, kể cả tặng cho quyền sử dụng đất, nếu muốn.

Tuy nhiên, hợp đồng chỉ có hiệu lực pháp luật, được pháp luật công nhận và bảo vệ khi ý chí của các bên giao kết hợp đồng phù hợp với ý chí của nhà nước. Hay nói cách khác, sự tự do ý chí giao kết hợp đồng của các chủ thể phải nằm trong khuôn khổ, giới hạn nhất định – giới hạn lợi ích của các cá nhân khác, lợi ích chung của xã hội và trật tự công cộng. Nếu để các bên tự do vô hạn, thì hợp đồng dân sự sẽ trở thành phương tiện để nhiều người lợi dụng thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật và sẽ là nguy cơ đối với lợi ích chung của xã hội. Vì vậy, phải đi xa hơn nữa trong vấn đề tăng cường sự can thiệp của nhà nước vào các quan hệ pháp luật tư, các việc dân sự… không được bỏ qua một khả năng tối thiểu nào để mở rộng sự can thiệp của nhà nước vào các quan hệ dân luật. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Chính vì vậy, trong xã hội ta – xã hội xã hội chủ nghĩa, lợi ích chung của toàn xã hội (lợi ích cộng đồng) và đạo đức xã hội không cho phép bất cứ cá nhân, tổ chức nào được lợi dụng ý chí tự do để biến những hợp đồng dân sự nói chung và hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất nói riêng thành phương tiện để vi phạm pháp luật. Bên cạnh việc bảo đảm lợi ích của mình, các chủ thể phải chú ý tới quyền, lợi ích của người khác, của toàn xã hội; tự do của mỗi chủ thể không được trái pháp luật, đạo đức xã hội. Lợi ích của cộng đồng, của toàn xã hội được quy định bởi pháp luật và đạo đức xã hội trở thành giới hạn cho sự tự do ý chí của các chủ thể khi tham gia giao kết hợp đồng nói riêng, và trong mọi hành vi của chủ thể nói chung.

• Nguyên tắc thứ hai: Tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác, trung thực và ngay thẳng.

Nguyên tắc này được quy định nhằm bảo đảm trong việc giao kết hợp đồng dân sự nói chung, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất nói riêng không ai bị cưỡng ép hoặc bị những cản trở trái với ý chí của mình, đồng thời thể hiện bản chất của quan hệ pháp luật dân sự. Quy luật giá trị đòi hỏi các bên chủ thể khi tham gia các quan hệ trao đổi phải bình đẳng với nhau; không ai được viện lý do khác biệt về hoàn cảnh kinh tế, thành phần xã hội, dân tộc, giới tính hay tôn giáo… để tạo ra sự bất bình đẳng trong quan hệ dân sự. Hơn nữa, ý chí tự nguyện của các bên chủ thể tham gia hợp đồng chỉ được bảo đảm khi các bên bình đẳng với nhau trên mọi phương diện.

Chính vì vậy, pháp luật không thừa nhận những hợp đồng được giao kết thiếu sự bình đẳng và ý chí tự nguyện của một trong các bên chủ thể. Tuy nhiên, trên thực tế thì việc đánh giá một hợp đồng có được giao kết bảo đảm ý chí tự nguyện của các bên hay chưa, trong một số trường hợp lại là một công việc hoàn toàn không đơn giản và khá phức tạp bởi nhiều nguyên do chủ quan và khách quan khác nhau. Như chúng ta đã biết, ý chí tự nguyện là sự thống nhất giữa ý chí chủ quan bên trong và sự bày tỏ ý chí ra bên ngoài của chủ thể. Vì vậy, sự thống nhất ý chí của chủ thể giao kết hợp đồng với sự bày tỏ ý chí đó trong nội dung hợp đồng mà chủ thể này đã giao kết chính là cơ sở quan trọng để xác định một hợp đồng đã đảm bảo nguyên tắc tự nguyện hay chưa. Hay nói cách khác, việc giao kết hợp đồng chỉ được coi là tự nguyện khi hình thức của hợp đồng phản ánh một cách khách quan, trung thực mong muốn, nguyện vọng của các bên chủ thể tham gia hợp đồng. Do đó, theo quy định của pháp luật thì tất cả những hợp đồng được giao kết do bị nhầm lẫn, lừa dối hay bị đe doạ đều không đáp ứng được nguyên tắc tự nguyện khi giao kết và do đó bị vô hiệu. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

1.4. Bản chất xã hội – pháp lý của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất

Về mặt xã hội, trong đời sống giao lưu dân sự, ở mỗi chế độ xã hội khác nhau có những quy định pháp luật khác nhau về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, nhưng tựu trung lại thì hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất được hình thành và xây dựng trên cơ sở quan hệ tình cảm giữa con người với nhau. Xuất phát từ mối quan hệ tình cảm, con người tặng cho nhau quyền sử dụng đất để khai thác, sử dụng nhằm đáp ứng các nhu cầu trong sản xuất, kinh doanh và trong sinh hoạt hàng ngày. Việc tặng cho quyền sử dụng đất đã nâng cao tình đoàn kết và phát huy tinh thần tương thân tương ái trong nhân dân: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa con người với con người thường được xuất phát từ các mối quan hệ tình cảm nhất định, có thể đó là mối quan hệ họ hàng, ruột thịt như ông bà, cha mẹ tặng cho con cháu quyền sử dụng đất để ở, để sản xuất kinh doanh…, cũng có thể đó là mối quan hệ quen biết như bạn bè hoặc những người trong cùng làng, xã tặng quyền sử dụng đất cho nhau. Việc tặng cho quyền sử dụng đất này dù được hình thành từ bất kỳ mối quan hệ nào thì nó cũng nhằm giúp đỡ nhau trong sản xuất, kinh doanh và trong sinh hoạt của con người, nó thể hiện tình cảm, tình đoàn kết gắn bó và giúp đỡ lẫn nhau giữa người với người trong cuộc sống. Chính vì lẽ đó mà nó có ý nghĩa xã hội sâu sắc, nó nâng cao tình đoàn kết và phát huy tinh thần tương thân tương ái trong nhân dân.

Nhìn từ phía Nhà nước, các quy định pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất đã góp phần thúc đẩy sự phát triển sản xuất, kinh doanh. Việc ra đời của chế định về tặng cho quyền sử dụng đất là một trong những bước tiến mới có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật ở nước ta nói chung, cũng như pháp luật về đất đai nói riêng, đồng thời nó có ý nghĩa thiết thực trong thực tế cuộc sống.

Trước hết hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất được Nhà nước quy định và thừa nhận nên mọi người đã coi hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là một phương tiện pháp lý quan trọng, đảm bảo cho việc dịch chuyển quyền sử dụng đất từ người này sang người khác nhằm đáp ứng các nhu cầu trong sản xuất, kinh doanh. Chính yếu tố này đã thúc đẩy con người tặng cho nhau quyền sử dụng đất để khai thác, sử dụng đất một cách hợp lý và có hiệu quả.

Mặt khác, khi Nhà nước công nhận hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất có hiệu lực, tức là Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp của bên được tặng cho, điều đó sẽ thúc đẩy bên được tặng cho gắn bó hơn với đất đai mà họ được sử dụng, họ sẽ tích cực đầu tư công sức để cải tạo đất đai đồng thời ra sức tăng gia sản xuất hoặc đẩy mạnh kinh doanh trên phần đất của mình. Như vậy với việc quy định của pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất đã đáp ứng được nhu cầu trong sản xuất, kinh doanh của nhân dân, nó điều phối và thúc đẩy việc sử dụng đất một cách hợp lý và có hiệu quả, góp phần làm cho sản xuất, kinh doanh ngày càng phát triển. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Bên cạnh đó, các quy định pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất cũng là cơ sở pháp lý để giải quyết các tranh chấp về tặng cho quyền sử dụng đất. Mặc dù Nhà nước thừa nhận người sử dụng đất hợp pháp có quyền tặng cho người khác quyền sử dụng đất của mình nhưng phải theo đúng các quy định của pháp luật về đất đai. Tuy nhiên trên thực tế có một số người tặng cho nhau quyền sử dụng đất nhưng không tiến hành làm các thủ tục chuyển quyền mà vẫn giao đất cho nhau sử dụng và trong quá trình sử dụng phát sinh các mâu thuẫn dẫn đến tranh chấp về quyền sử dụng đất. Các tranh chấp này thường được kiện ra Tòa án và cơ quan Tòa án căn cứ vào các quy định của pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất để giải quyết, nếu giữa hai bên tranh chấp đã làm hợp đồng và hoàn tất các thủ tục về tặng cho quyền sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật thì bên được tặng cho có quyền sử dụng đất vì hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất đã có hiệu lực pháp luật, ngược lại nếu hai bên chưa tiến hành hoàn tất hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật thì quyền sử dụng đất chưa được chuyển giao cho bên được tặng cho nên bên được tặng cho chưa được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất này. Như vậy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là cơ sở pháp lý để Tòa án căn cứ vào đó giải quyết các tranh chấp về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất.

Trong việc quản lý đất đai, sự chuyển dịch quyền sử dụng đất từ người này sang người khác thông qua hợp đồng tặng cho được pháp luật quy định tương đối chặt chẽ, với sự quy định cụ thể về điều kiện, nội dung và hình thức của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, Nhà nước đã kiểm soát và theo dõi được sự dịch chuyển quyền sử dụng đất của các chủ thể tặng cho nhau. Theo quy định của pháp luật thì việc tặng cho quyền sử dụng đất giữa các chủ thể phải được lập thành văn bản, có công chứng hoặc chứng thực và phải được đăng ký tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Thông qua việc đăng ký này, Nhà nước theo dõi, kiểm soát được các biến động về việc sử dụng đất, nắm được tình hình tặng cho quyền sử dụng đất giữa các chủ thể trong xã hội, đồng thời phát hiện được việc trốn thuế của các chủ thể khi chuyển nhượng đất cho nhau nhưng lại ẩn dưới dạng hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, từ đó có các biện pháp quản lý đất đai một cách chặt chẽ, khoa học.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trên thế giới, hầu hết các nước đều quy định quyền sở hữu tư nhân về đất đai, việc tặng cho quyền sử dụng đất được quy định giống như việc tặng cho các tài sản thông thường khác, không có quy định riêng về chế định tặng cho quyền sử dụng đất. Chính vì vậy, tác giả đã nghiên cứu quy định của một số quốc gia trên thế giới về việc tặng cho tài sản để thấy được những điểm giống nhau, khác nhau, những điểm tiến bộ, khoa học, phù hợp với các quy định của pháp luật Việt Nam về tặng cho tài sản nói chung và quy định về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất nói riêng

Bên cạnh đó, các quy định pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất cũng là cơ sở pháp lý để giải quyết các tranh chấp về tặng cho quyền sử dụng đất. Mặc dù Nhà nước thừa nhận người sử dụng đất hợp pháp có quyền tặng cho người khác quyền sử dụng đất của mình nhưng phải theo đúng các quy định của pháp luật về đất đai. Tuy nhiên trên thực tế có một số người tặng cho nhau quyền sử dụng đất nhưng không tiến hành làm các thủ tục chuyển quyền mà vẫn giao đất cho nhau sử dụng và trong quá trình sử dụng phát sinh các mâu thuẫn dẫn đến tranh chấp về quyền sử dụng đất. Các tranh chấp này thường được kiện ra Tòa án và cơ quan Tòa án căn cứ vào các quy định của pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất để giải quyết. Luận văn: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất theo pháp luật.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Pháp luật về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất