Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam hay nhất năm 2023 cho các bạn học viên ngành đang làm khóa luận tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm khóa luận thì với đề tài Khóa luận: Hoàn thiện công tác lập và phân tích báo cáo tài chính hợp nhất ở Việt Nam dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1.1 Nghiên cứu cách lập báo cáo tài chính hợp nhất năm 2007 tại Tổng công ty đầu tư xây dựng cấp thoát nước và môi trường Việt Nam (WIWASEEN)

2.1.1.1 Chuẩn bị các báo cáo tài chính trước khi hợp nhất

Danh sách các Công ty con tiến hành hợp nhất Báo cáo tài chính với Công ty mẹ. Tỷ lệ nắm giữ quyền biểu quyết của Tổng công ty VIWASEEN, và tỷ lệ lợi ích của Tổng công ty VIWASEEN tại các Công ty này.

Bảng 04: Danh sách các Công ty con và tỷ lệ lợi ích, tỷ lệ quyền biểu quyết của Tổng công ty VIWASEEN tại các công ty này.

Trong đó, Công ty Cổ phần VIWASEEN Huế tuy chỉ có 20% quyền sở hữu là của Tổng công ty VIWASEEN nhưng vẫn tính là công ty con của Tổng công ty VIWASEEN và thực hiện hợp nhất Báo cáo tài chính bình thường như các công ty con khác là do các nhà đầu tư của Công ty VIWASEEN Huế đã thống nhất giành cho Tổng công ty VIWASEEN quyền biểu quyết trên 50%. Vì vậy Tổng công ty VIWASEEN vẫn có quyền kiểm soát đối với VIWASEEN Huế ngay cả khi quyền sở hữu chỉ là 20%.

2.1.1.2 Hợp nhất các báo cáo tài chính Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

2.1.1.2.1 Bảng cân đối kế toán hợp nhất.

Bước 1: Hợp cộng các số liệu của từng khoản mục trên bảng cân đối kế toán của Tổng công ty VIWASEEN và 12 công ty con để ra được số liệu trước điều chỉnh.

Bảng 05: Bảng cộng ngang các bảng cân đối kế toán của các công ty thành viên trong tổng công ty Viwaseen

Bước 2: Xác định các chỉ tiêu cần điều chỉnh. Khi lập báo cáo tài chính hợp nhất, Tổng công ty VIWASEEN đã thực hiện điều chỉnh các chỉ tiêu sau:

Loại trừ “khoản đầu tư vào công ty con” của công ty mẹ và loại trừ khoản mục “vốn đầu tư của chủ sở hữu” của các công ty con.

Bảng 06: Bảng điều chỉnh các chỉ tiêu “Khoản đầu tư vào công ty con” của Tổng công ty VIWASEEN và “Vốn đầu tư của chủ sở hữu” của các công ty con

Riêng tại các công ty VIWASEEN.1, VIWASEEN.2, VIWASEEN.4. Khi điều chỉnh giảm các khoản mục này có sự khác biệt.

Tại công ty VIWASEEN.1 và VIWASEEN.2 do trong kỳ, 2 công ty này đã quyết định chia một phần “lợi nhuận chưa phân phối” cho Tổng công ty VIWASEEN và đã ghi tăng “khoản phải trả khác”. Tổng công ty VIWASEEN cũng đã ghi tăng “Khoản đầu tư vào công ty con” để phản ánh phần lãi được chia này. Vì vậy, khi hợp nhất Bảng cân đối kế toán, ngoài việc điều chỉnh giảm “Khoản đầu tư vào công ty con” của Tổng công ty, và “Vốn đầu tư của chủ sở hữu” của công ty VIWASEEN.1 và VIWASEEN.2, còn phải điều chỉnh giảm khoản “Phải trả khác” – TK 338 Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

Tại Công ty VIWASEEN.4: Trong kỳ VIWASEEN.4 đã huy động thêm vốn của các nhà đầu tư. Tổng công ty VIWASEEN đã cam kết góp số tiền 5.050.000.000Đ. Vì vậy khi hợp nhất Bảng cân đối kế toán, ngoài việc điều chỉnh giảm “Khoản đầu tư vào công ty con” của Tổng công ty VIWASEEN và “Vốn đầu tư của chủ sở hữu” của VIWASEEN.4. Còn thực hiện điều chỉnh giảm “Vốn đầu tư của chủ sở hữu -Phần vốn mà Tổng công ty VIWASEEN cam kết góp” của VIWASEEN.4, và “Khoản phải thu khác” – TK 138 của VIWASEEN.4 với số tiền tương ứng là 5.050.000.000Đ.

Xác định và tách lợi ích của cổ đông thiểu số

Việc tính toán và phản ánh phần “Lợi ích của cổ đông thiểu số” khi hợp nhất

Bảng cân đối kế toán được thực hiện như sau:

Bảng 07: Bảng tính lợi ích của cổ đông thiểu số tại các công ty con

Loại trừ các khoản phải thu, phải trả nội bộ:

Việc điều chỉnh các khoản phải thu, phải trả nội bộ có thể biểu diễn qua bảng sau:

Bảng 08: Bảng điều chỉnh các khoỏa phải thu, phải trả nội bộ

Lãi lỗ nội bộ chưa thực sự phát sinh:

Tổng công ty VIWASEEN không điều chỉnh các khoản lãi lỗ nội bộ chưa thực sự phát sinh. Các khoản “Lãi, lỗ nội bộ chưa thực sự phát sinh” lại đã được ghi nhận là “Lãi nội bộ đã phát sinh” tại các công ty thành viên của Tổng công ty, do vậy không có sự chênh lệch giữa cơ sở tính thuế TNDN và cơ sở tính lãi của Tổng công ty. Do vậy, không điều chỉnh các khoản Lãi lỗ nội bộ chưa thực sự phát sinh đã kéo theo “Tài sản thuế thu nhập hoãn lại” và “Lợi nhuận chưa phân phối” cũng không được điều chỉnh lại.

Bước 3. Từ các bút toán điều chỉnh trên Tổng công ty VIWASEEN đã lập bảng tổng hợp các bút toán điều chỉnh và bảng tổng hợp các chỉ tiêu hợp nhất. Từ bảng tổng hợp các chỉ tiêu hợp nhất, Tổng công ty VIWASEEN tiến hành lập bảng cân đối kế toán hợp nhất.

Bảng 09: Bảng cân đối kế toán hợp nhất rút gọn (Đơn vị: VNĐ)

Các chỉ tiêu ngoài Bảng cân đối kế toán được hợp nhất bằng cách cộng ngang số liệu của Tổng công ty VIWASEEN và 12 công ty con.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>>  Dịch Vụ Viết Khóa Luận Tốt Nghiệp Ngành Kinh Tế

2.1.1.2.2 Báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

Bước 1: Cộng dồn số liệu của các chỉ tiêu trong Báo cáo kết quả kinh doanh của Công ty mẹ (Tổng công ty VIWASEEN) với 12 công ty con.

Bảng 10: Báo cáo kết quả kinh doanh cộng gộp của TCT. VIWASEEN

Bước 2: Tổng công ty VIWASEEN tiến hành loại trừ Doanh thu hàng bán nội bộ và Giá vốn hàng bán nội bộ khỏi Doanh thu và giá vốn hàng bán của Tổng công ty (điều chỉnh giảm Doanh thu hàng bán nội bộ, và Giá vốn hàng bán nội bộ tức là cũng đồng thời làm giảm phần Lãi, lỗ nội bộ Tập đoàn) để ra Báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất

Bảng 11: Bảng doanh thu, giá vốn hàng bán phát sinh nội bộ trong kỳ

Tổng công ty không loại trừ các khoản Lãi lỗ nội bộ chưa thực sự phát sinh, nên trên Báo cáo kết quả kinh doanh, không thực hiện điều chỉnh chỉ tiêu “Lợi nhuận kế toán trước thuế TNDN” và “Lợi nhuận kế toán sau thuế TNDN”. Chi phí thuế TNDN vì thế mà cũng không có điều chỉnh nào. Theo quy định của thông tư 161 hướng dẫn thực hiện 16 chuẩn mực kế toán, đáng lẽ ra Tổng công ty phải xem xét trường hợp công ty con bán hàng cho công ty mẹ và công ty mẹ bán hàng cho công ty con để loại trừ các khoản lãi, lỗ nội bộ chưa thực sự phát sinh, điều chỉnh “lợi nhuận kế toán trước thuế”, “lợi nhuận kế toán sau thuế”, “chi phí thuế TNDN” cho phù hợp.

Loại trừ Doanh thu và Giá vốn hàng bán nội bộ khỏi Báo cáo kết quả kinh doanh để ra Báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất của Tổng công ty.

Bảng 12: Báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất của TCT. VIWASEEN tại ngày 31/12/2007

Khi loại trừ các khoản Doanh thu và giá vốn nội bộ, cũng đồng thời loại trừ các khoản Lãi nội bộ (vì Doanh thu nội bộ và Giá vốn nội bộ chênh lệch nhau một khoản chính là Lãi nội bộ). Vì vậy cũng phải điều chỉnh giảm các khoản mục:

“Lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ”, “Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh”, “Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế”, “Lợi nhuận sau thuế TNDN” một khoản đúng bằng khoản Lãi nội bộ của Tổng công ty, giá trị 2,820,473,917 VNĐ.

2.1.1.2.3 Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất được Tổng công ty VIWASEEN lập bằng cách cộng ngang số liệu của Công ty mẹ với 12 công ty con thực hiện hợp nhất Báo cáo tài chính, không thực hiện bất kỳ sự điều chỉnh gì. Thực tế, điều này sẽ làm phóng đại luồng tiền vào ra trong Tập đoàn rất nhiều, bởi Tổng công ty không loại trừ luồng tiền lưu chuyển trong nội bộ công ty.

Bảng 13: Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất của TCT.VIWASEEN cho năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2007

2.1.2 Nhận xét về công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất ở Việt Nam Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

2.1.2.1 Thành tựu

a. Về hệ thống văn bản chuẩn mực kế toán và hướng dẫn văn bản chuẩn mực kế toán ở Việt Nam.

Liên kết kinh tế và hợp nhất kinh doanh là xu hướng tất yếu không chỉ ở một quốc gia mà còn là xu hướng toàn cầu. Ở Việt Nam, sau khi các Tổng công ty được sắp xếp lại, nhiều Tập đoàn kinh tế lớn đã ra đời. Do vậy, nhu cầu lập báo cáo tài chính hợp nhất càng trở nên cấp thiết. Để lập báo cáo tài chính hợp nhất, Việt Nam đã không ngừng hoàn thiện và đưa ra những quy định, hướng dẫn về lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất. Trong đó chuẩn mực kế toán số 25 (VAS 25) ra đời theo quyết định số 234/2003/QĐ-BTC của Bộ Tài chính ngày 30/12/2003 là chuẩn mực liên quan trực tiếp đến việc lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất. Mục đích của chuẩn mực này là đưa ra những quy định và hướng dẫn các nguyên tắc và phương pháp lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất. Ngoài ra các vấn đề liên quan đến lập báo cáo tài chính hợp nhất như: Đầu tư vào công ty liên kết được quy định trong chuẩn mực kế toán số 07 – kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết, các khoản vốn góp liên doanh được quy định trong chuẩn mực kế toán số 08 – kế toán các khoản vốn góp liên doanh, vấn đề hợp nhất kinh doanh được quy đinh trong chuẩn mực 11 – Hợp nhất kinh doanh,….

Song song với việc ban hành các quy định dưới dạng chuẩn mực kế toán, Bộ Tài chính còn ban hành hàng loạt thông tư, hướng dẫn cụ thể hóa, chi tiết việc lập báo cáo tài chính hợp nhất như: Thông tư 23/2005/TT-BTC ra ngày 30/3/2005 là thông tư hướng dẫn thực hiện 6 chuẩn mực kế toán đợt 3, trong đó có chuẩn mực số Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

Báo cáo tài chính hợp nhất và kế toán các khoản đầu tư vào công ty con; Thông tư 161/2007/TT-BTC ngày 31/12/2007 nhằm hướng dẫn chi tiết thực hiện các chuẩn mực liên quan đến việc lập báo cáo tài chính hợp nhất, thông tư này ra đời đã khắc phục được những hạn chế của thông tư 23/2005/TT-BTC. Đó là mẫu biểu không phù hợp, phương pháp kế toán, các giao dịch xảy ra trong nội bộ Tập đoàn,….

Mặt khác, do hệ thống chuẩn mực kế toán của Việt Nam được ban hành sau và dựa trên tinh thần của chuẩn mực kế toán quốc tế, cho nên hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam khá hoàn chỉnh, hài hòa ở mức độ cao so với hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế. Quy trình hợp nhất báo cáo tài chính theo quy định của VAS 25 nói chung đã tuân thủ những quy định của IAS 27 (Chuẩn mực kế toán quốc tế số 27 – Báo cáo tài chính hợp nhất) và IFRS 3 (Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế – Hợp nhất kinh doanh). Quy trình hợp nhất khá rõ ràng, các phương pháp kế toán sử dụng để hợp nhất đi theo xu hưóng mới của IAS (Chuẩn mực kế toán quốc tế).

b. Về công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất tại các Tập đoàn.

Từ việc nghiên cứu công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất ở Tổng công ty đầu tư xây dựng cấp thoát nước và môi trường VIWASEEN, ta có thể thấy tùy từng Tập đoàn cách thức lập báo cáo tài chính hợp nhất có thể khác nhau (hợp nhất theo từng cấp hoặc hợp nhất trực tiếp), song về cơ bản các Tập đoàn đều đã đáp ứng được yêu cầu về nội dung và hình thức của báo cáo tài chính hợp nhất:

Nội dung của báo cáo tài chính của Tổng công ty (Tập đoàn) đã phản ánh được tình hình tài chính, khả năng hoạt động của đơn vị trong niên độ kế toán đó, đã phần nào thực hiện theo đúng nội dung qui định và hướng dẫn của thông tư 161/2007/TT-BTC. Các Tổng công ty đã thực hiện đầy đủ theo các bước mà Bộ Tài chính hướng dẫn, thực hiện loại trừ các giao dịch nội bộ Tập đoàn, tách lợi ích của cổ đông thiểu số…. ra khỏi lợi ích của Tập đoàn, do đó đã làm cho báo cáo tài chính hợp nhất thể hiện sát thực tình hình tài chính của Tập đoàn hơn.

Về hình thức: Nếu như từ năm 2006 trở về trước, báo cáo tài chính nói chung cũng như báo cáo tài chính hợp nhất nói riêng thường chỉ gồm 2 loại báo cáo: Bảng cân đối kế toán hợp nhất và Báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất thì nay Báo cáo tài chính hợp nhất của các Tổng công ty đã thực hiện đúng theo quy định và hướng dẫn của Bộ Tài chính. Mỗi một báo cáo tài chính hợp nhất luôn bao gồm 4 loại:

• Bảng cân đối kế toán hợp nhất – Mẫu B01-DN/HN
• Báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất – Mẫu B02-DN/HN
• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất – Mẫu B03-DN/HN
• Bản thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất – Mẫu B04-DN/HN

Trong đó cách đánh mã hiệu tài khoản và trình bày đều theo đúng hướng dẫn của chuẩn mực kế toán số 21 “Trình bày báo cáo tài chính” và các chuẩn mực, thông tư hướng dẫn liên quan.

2.1.2.2 Tồn tại Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

a. Về hệ thống văn bản chuẩn mực kế toán và hướng dẫn văn bản chuẩn mực kế toán ở Việt Nam.

Những năm gần đây, hệ thống chuẩn mực kế toán và các thông tư hướng dẫn liên quan đến lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất đã ngày càng được hoàn thiện và cụ thể hóa. Điều này tạo thuận lợi cho Tập đoàn dễ dàng trong việc lập báo cáo tài chính hợp nhất song các chuẩn mực kế toán và thông tư hướng dẫn này còn chưa tập trung, nằm rải rác ở nhiều chuẩn mực, nhiều thông tư hướng dẫn.

Điều này cũng gây ít nhiều khó khăn cho các Tập đoàn trong việc nghiên cứu và áp dụng các chuẩn mực.

Về thời điểm lập báo cáo tài chính hợp nhất, VAS 25 chỉ đề cập báo cáo tài chính hợp nhất phải tuân thủ VAS 21- Trình bày báo cáo tài chính và các quy định khác, chứ không quy định thời điểm phải lập báo cáo tài chính hợp nhất. Thông tư số 23/2003/TT-BTC quy định báo cáo tài chính hợp nhất phải lập và nộp cho các cơ quan quản lí Nhà nước vào cuối kì kế toán năm tài chính chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc kì kế toán năm tài chính. Còn VAS 11 và Thông tư 21/2006/ TT-BTC quy định bên mua là công ty mẹ không phải lập báo cáo tài chính hợp nhất tại ngày mua mà phải lập tại thời điểm sớm nhất theo quy định hiện hành. Cho đến nay, vẫn chưa có văn bản pháp lý nào quy định cụ thể về thời điểm sớm nhất, Các nước có nền kinh tế phát triển quy định tại thời điểm quyền kiểm soát của công ty mẹ được thiết lập đối với công ty con thì công ty mẹ phải lập báo cáo tài chính hợp nhất và các niên độ kế toán tiếp theo vẫn phải lập báo cáo tài chính hợp nhất.

Chỉ tiêu “Lợi thế thương mại” trên báo cáo tài chính hợp nhất không phản 53 ánh đúng lợi thế kinh doanh của cả Tập đoàn. Điều này xuất phát từ việc tính toán lợi thế kinh doanh trên cơ sở cộng lợi thế của từng công ty, không thực hiện việc bù trừ để tính lợi thế thương mại của cả Tập đoàn, do vậy, lợi thế thương mại luôn được xác định cao hơn giá trị thực tế.

Chuẩn mực kế toán Việt Nam không quy định thống nhất việc xử lý lợi thế thương mại âm. Theo ví dụ Lập báo cáo tài chính hợp nhất và ví dụ xác định các khoản lợi nhuận họăc lỗ trong công ty liên doanh, liên kết của VAS25 và Thông tư 23/2005/TT-BTC, nếu phát sinh Lợi thế thương mại (cả âm và dương ) thì sẽ được phân bổ hàng năm. Nhưng theo Thông tư 21/2006/TT-BTC, nếu phát sinh Lợi thế thương mại dương sẽ được phân bổ hàng năm nhưng nếu phát sinh Lợi thế thương mại âm sẽ ghi nhận vào Thu nhập khác hoặc Chi phí khác sau khi xem xét lại. Do đó, cần phải quy định cách thức xác định Lợi thế thương mại cũng như phương pháp khấu hao lợi thế thương mại cụ thể và thống nhất giữa các văn bản. Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

Bên cạnh đó mặc dù theo VAS11 quy định thời gian khấu hao Lợi thế thương mại dương tối đa là 10 năm, tuy nhiên trong ví dụ minh hoạ tại Thông tư 23/2005/TT-BTC về LTTM phát sinh khi đầu tư vào công ty liên kết thì thời gian khấu hao lại là 20 năm.

Thông tư hướng dẫn chưa bao quát tất cả các tình huống trong thực tiễn, như trường hợp: các công ty con đầu tư lẫn nhau tạo nên phương thức đầu tư vòng tròn. Đây cũng là trường hợp cần được loại trừ trong báo cáo tài chính hợp nhất. Tuy vậy, trong VAS 25 – “Báo cáo tài chính hợp nhất và kế toán các khoản đầu tư vào công ty con” và Thông tư 23 chỉ quy định loại trừ giá trị ghi sổ của khoản đầu tư của công ty mẹ vào công ty con và phần chiếm hữu trong vốn chủ sở hữu của công ty con. Chính vì vậy, khoản đầu tư lẫn nhau này vẫn chưa được loại trừ khỏi báo cáo tài chính hợp nhất.

Hoặc trường hợp đầu tư ngược (công ty con đầu tư vào công ty mẹ). Vì thực chất, trong quan hệ đầu tư vào công ty mẹ trong phạm vi không thay đổi mối quan hệ kiểm soát giữa công ty mẹ và công ty con. Khi công ty mẹ có nhu cầu huy động vốn từ bên ngoài hoặc công ty mẹ thành lập một tổ chức tài chính để huy động vốn thì không thể ngăn cản sự đầu tư của công ty con theo chiều ngược lại. Tuy vậy, khung pháp lý về hợp nhất báo cáo tài chính hiện nay chưa đáp ứng được mô hình Tập đoàn ở mức độ phức tạp như trường hợp đầu tư đa chiều đã nói ở trên. Hơn nữa trong VAS 25 cũng như thông tư hướng dẫn vẫn chưa nêu cụ thể vấn đề này.

Từ tháng 1 năm 2009 FAS 160 (phụ lục của ARB 51) do FASB ban hành chính thức có hiệu lực. Để nâng cao sự hợp lý, khả năng so sánh được,.. của thông tin trên báo cáo tài chính hợp nhất, FASB đã đưa ra sửa đổi về “lợi ích của cổ đông thiểu số”. Trước đây, trong bảng cân đối kế toán hợp nhất, lợi ích của cổ đông thiểu số được xếp ở giữa Nợ phải trả và Vốn chủ sở hữu hoặc được xếp trong Vốn chủ sở hữu nhưng không được coi là 1 thành phẩn của Vốn chủ sở hữu, chuẩn mực kế toán của Việt Nam cũng quy định như vậy. Theo quy định mới của FAS 160, “Lợi ích của cổ đông thiểu số” sẽ nằm trong khoản mục Vốn chủ sở hữu và được báo cáo như là một phần của Vốn chủ sở hữu.

Do vậy, quy định mới này cũng dẫn đến sự thay đổi về bản chất và cách trình bày trong báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất. Các số liệu trên báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất được tính bằng cách cộng gộp các khoản tương ứng trên báo cáo kết quả kinh doanh của công ty mẹ và các công ty con sau khi đã điều chỉnh. Trước khi FAS 160 được ban hành, lợi ích của cổ đông thiểu số trong kết quả kinh doanh được xem như chi phí hoặc phần giảm trừ lợi nhuận sau thuế của Tập đoàn, lợi nhuận thuần của Tập đoàn không bao gồm phần lợi ích của cổ đông thiểu số. Bây giờ, lợi nhuận thuần của Tập đoàn sẽ gồm cả lợi ích của cổ đông thiểu số.

Để phù hợp hơn với tiêu chuẩn của quốc tế khi có sự thay đổi, chuẩn mực kế toán của Việt Nam cũng cần phải có những điều chỉnh càng sớm càng tốt, bởi sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng tới việc lập báo cáo tài chính hợp nhất mà còn ảnh hưởng đến cả các chỉ số trong phân tích báo cáo tài chính hợp nhất.

Theo quy định hiện hành về Báo cáo tài chính hợp nhất, đối tượng quan tâm sẽ thấy hầu như đây là những quy định để lập Bảng cân đối kế toán hợp nhất, Báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất mà không có các Báo cáo tài chính khác (vì theo quy định hệ thống Báo cáo tài chính hợp nhất phải gồm 04 mẫu biểu báo cáo), đặc biệt là hướng dẫn cụ thể về việc lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất mà báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất lại có vai trò rất quan trọng trong phân tích khả năng tạo tiền của Tập đoàn. Cũng chính vì vậy mà rất nhiều Tập đoàn hiện nay lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất chỉ đơn thuần bằng cách cộng hợp từng chỉ tiêu trong báo cáo tài chính của công ty mẹ và các công ty con mà điển hình ta có thể thấy qua cách lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất của Tổng công ty VIWASEEN vừa trên.

2.1.2.2.2 Về công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất tại các Tập đoàn Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

Lập báo cáo tài chính hợp nhất là một công việc hết sức khó khăn và phức tạp, Tập đoàn phải thực hiện điều chỉnh các chỉ tiêu, loại trừ giao dịch nội bộ, tách riêng lợi ích của cổ đông thiểu số,… sao cho báo cáo tài chính hợp nhất thể hiện sát thực nhất tình hình tài chính của cả Tập đoàn gồm nhiều công ty như một thực thể.

Mặc dù trong thời gian vừa qua các Tập đoàn đã nỗ lực thực hiện lập Báo cáo tài chính hợp nhất theo đúng quy định của chuẩn mực kế toán 25 và các thông tư hướng dẫn, song về kỹ thuật lập Báo cáo tài chính hợp nhất ở các Tập đoàn vẫn còn chưa hoàn thiện, chưa tuân thủ đúng theo quy định của Bộ Tài chính như vấn đề trích lập quỹ dự phòng, loại trừ các giao dịch nội bộ, thời điểm lập Báo cáo tài chính hợp nhất,…

Điển hình là nhiều Tập đoàn, Tổng công ty vẫn chưa loại trừ hoàn toàn các giao dịch nội bộ, do vậy kết quả kiểm toán và kết quả do công ty tính toán thường có sự chênh lệch. Có thể thấy điều này ngay trong việc lập báo cáo tài chính hợp nhất của Tổng công ty VIWASEEN ở trên, Tổng công ty đã không loại trừ lãi lỗ chưa thực hiện, do vậy cũng dẫn đến không điều chỉnh các chỉ tiêu lợi nhuận trước thuế, sau thuế, chi phí thuế thu nhập, tài sản thuế thu nhập hoãn lại,…. Hoặc trong kỳ kiểm toán năm 2008 vừa rồi, một loạt công ty mẹ – con có chênh lệch giữa kết quả kiểm toán và kết quả công ty tính toán nguyên nhân là do chưa loại trừ đầy đủ các giao dịch nội bộ: Công ty cổ phần tập đoàn Kỹ nghệ Gỗ Trường Thành sau kiểm toán tổng tài sản giảm 27.672.989.155 đồng thì 20.100.768.000 đồng là do giảm khoản đầu tư ngắn hạn mà bản chất là cho vay ngắn hạn nội bộ³. Công ty cổ phần Hoàng Anh Gia Lai nếu loại trừ hoàn toàn giao dịch nội bộ thì doanh thu Tập đoàn sẽ giảm hơn 239 tỷ đồng, kéo theo lợi nhuận hợp nhất và vốn chủ sở hữu cùng giảm hơn 121 tỷ đồng, lãi cơ bản trên cổ phiếu giảm đi 673 đồng, từ 3.657 đồng/CP xuống còn 2.984 đồng/CP⁴…. Hoặc như công ty cổ phần SAVICO, sau kiểm toán doanh thu bán hàng và dịch vụ giảm 90.348.442.823 đồng tương ứng 4% chủ yếu do loại trừ doanh thu bán hàng nội bộ tại các công ty con. Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

Ngoài ra, cũng giống như báo cáo tài chính của các doanh nghiệp thông thường, nguyên nhân xảy ra chênh lệch giữa báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán và kết quả sơ bộ do công ty tính toán chủ yếu là do việc trích lập các khoản dự phòng đầu tư tài chính chưa đầy đủ. STB có chênh lệch 114 tỷ đồng (-12%), theo giải trình của STB, là do sự khác biệt về phương pháp trích lập dự phòng giảm giá đối với các loại cổ phiếu chưa niêm yết của Ngân hàng so với phương pháp mà công ty kiểm toán đưa ra. ABT chênh lệch 84%, nguyên nhân được DN giải trình là do trích lập thêm dự phòng giảm giá đầu tư tài chính dài hạn 21,1 tỷ đồng.

Bảng 14: Một số doanh nghiệp có chênh lệch LNST năm 2008

Giống như báo cáo tài chính thông thường, do các báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ, báo cáo quý không mang tính chất bắt buộc, không phải kiểm toán nhiều nhóm công ty niêm yết muốn giá chứng khoán của công ty mình cao đã lợi dụng đặc điểm này để thổi phồng kết quả kinh doanh của nhóm công ty, tạo sự không minh bạch trong thông tin công bố và gây mất lòng tin đối với các nhà đầu tư.

Hơn thế nữa nội dung các báo cáo này còn tin khá sơ sài. Nhiều doanh nghiệp, Tập đoàn chỉ đưa ra gỏn gọn hai trang bảng cân đối kế toán và báo cáo thu nhập vắn tắt, mà rất ít khi kèm theo các thuyết minh theo quy định về báo cáo tài chính giữa niên độ của Chuẩn mực kế toán VAS 27.

Một vấn đề quan trọng nữa là hầu hết các doanh nghiệp chưa thực hiện hợp nhất báo cáo tài chính quý. Hầu hết các doanh nghiệp công bố các báo tài chính quý của riêng công ty mẹ (trong khi các khoản lãi, lỗ của công ty con không được thể hiện). Một số công bố báo cáo tài chính công ty mẹ kèm báo cáo tài chính của một số công ty con thay vì báo cáo tài chính hợp nhất của cả Tập đoàn. Điều này gây nên tình trạng loạn thông tin cho nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư không có kiến thức sâu về kế toán, tài chính. Các doanh nghiệp này đã phó thác việc “hợp nhất” báo cáo tài chính Tập đoàn cho các nhà đầu tư.

Báo cáo tài chính hợp nhất đòi hỏi công ty mẹ và các công ty con có sự thông nhất về phương pháp hạch toán trong từng giao dịch. Trong thực tế,các công ty thành viên chưa thể thống nhất hoàn toàn với công ty mẹ trong cách hạch toán từng giao dịch. Điều này xuất phát từ việc lập báo cáo tài chính của các đơn vị thành viên và các đơn vị phụ thuộc được thực hiện bởi các phần mềm kế toán khác nhau, nếu thực hiện việc điều chỉnh để đi đến thống nhất sẽ rất tốn kém. Do đó, hiện nay báo cáo tài chính hợp nhất của các công ty mẹ – con được lập vẫn chưa thống nhất triệt để các phương pháp hạch toán cho từng giao dịch theo như quy định của VAS 25 – Báo cáo tài chính hợp nhất và kế toán các khoản đầu tư vào công ty con. Hợp nhất trong điều kiện không thống nhất về chính sách kế toán như vậy sẽ khiến cho số liệu phản ánh không chính xác, không thể hiện một cách trung thực thực trạng tài chính của Tập đoàn.

Các báo cáo tài chính lập ra còn nhiều sai sót, chưa trung thực, mang tính hình thức và đối phó, báo cáo tài chính chưa đảm bảo độ tin cậy, chưa phải là công cụ của quản lí, chưa thực sự là căn cứ để các nhà đầu tư đánh giá đúng thực trạng tài chính của Tập đoàn và ra các quyết định đầu tư. Trong khi mối quan hệ của công ty mẹ và các công ty con trong các Tập đoàn kinh tế của thế giới là mối quan hệ về vốn, công ty mẹ kiểm soát các công ty con, báo cáo tài chính của bất kỳ công ty mẹ hay công ty con nào đều là căn cứ, là cơ sở quan trọng trong các quyết định đầu tư của các nhà đầu tư. Song báo cáo tài chính ở Việt Nam vẫn còn mang nặng “tâm lý phòng thủ” đối với cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan thuế, công an, quản lý thị trường. Doanh nghiệp đã tìm cách chỉnh sửa các chỉ tiêu trong báo cáo tài chính hợp nhất vì những mục đích giảm khoản thuế phải nộp, nâng cao kết quả kinh doanh, giảm bớt thua lỗ để giữ giá cổ phiếu (đặc biệt trong năm 2008 vừa qua, do thị trường chứng khoán đi xuống rất mạnh và kéo dài, nhiều doanh nghiệp kinh doanh chứng khoán bị thua lỗ). Tính minh bạch báo cáo tài chính hợp nhất bị bóp méo, cổ đông không được thông tin đầy đủ về giá trị, khả năng tạo lợi nhuận của doanh nghiệp. Khóa luận: Tổng quan báo cáo tài chính hợp nhất tại Việt Nam

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>> Khóa luận: Thực trạng về báo cáo tài chính hợp nhất ở VN