Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài luận văn

Kể từ khi quyền khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức được Hiến pháp ghi nhận và được quy định cụ thể tại Luật Khiếu nại năm 2011 cho đến nay, quyền khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức ngày càng được phát huy và đóng góp đáng kể vào quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thể hiện vai trò là chủ và làm chủ của Nhân dân đối với đất nước. Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại từ đó đã trở thành trách nhiệm, nghĩa vụ của các cơ quan nhà nước trong quá trình thực thi nhiệm vụ của mình. Tuy có vai trò quan trọng, nhưng sau hơn mười năm tổ chức thực hiện Luật Khiếu nại năm 2011 cho đến nay, có thể thấy số lượng các văn bản, quy định pháp luật về khiếu nại vẫn còn hạn chế. Mặc dù vào năm 2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 quy định chi tiết một số Điều và biện pháp thi hành Luật Khiếu nại, thay thế cho Nghị định số 75/2012/NĐ-CP, nhưng vẫn chưa đủ cơ chế, hành lang pháp lý cần thiết để có thể đảm bảo tốt nhất, hiệu quả nhất công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại nói chung, thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính nói riêng.

Thời gian qua, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về khiếu nại, giải quyết khiếu nại, thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại đã hệ thống, đút kết những vấn đề cơ bản, cốt lõi của khiếu nại và công tác giải quyết khiếu nại, trong đó, nhiều công trình nghiên cứu thực tiễn tại một số địa phương cụ thể như huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk, quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, … cũng đã cho thấy những bất cập, vướng mắc trong quy định của pháp luật về khiếu nại. Điểm mới nổi bật của Nghị định số 124/2020/NĐ-CP có thể nói là đã bổ sung quy định về thừa kế quyền khiếu nại. Những thay đổi còn lại của Nghị định số 124/2020/NĐ-CP nhìn chung chỉ tập trung vào các quy định về hình thức như hướng dẫn về các biểu mẫu (mẫu đơn khiếu nại, mẫu giấy ủy quyền khiếu nại, đại diện khiếu nại), trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại mà chưa thực sự có những quy định giải quyết các vướng mắc, bất cập của thực tiễn trong thời gian qua mà các nhà nghiên cứu đã đánh giá và đề xuất hoàn thiện pháp luật. Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2023, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh và Ủy ban nhân dân cấp xã thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh đã tiếp nhận 2.369 đơn khiếu nại, trung bình mỗi năm nhận 296 đơn, nội dung khiếu nại tập trung phần lớn trong lĩnh vực đất đai, xây dựng, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; xử lý vi phạm hành chính, … xuất phát từ yêu cầu phát triển hạ tầng cơ sở theo hướng đô thị hóa và công tác chấn chỉnh trật tự xây dựng tại huyện Bình Chánh. Đây là địa phương có thực tiễn giải quyết khiếu nại phong phú, chưa được các tác giả nào nghiên cứu, là một dữ liệu thực tế có giá trị tin cậy cao để nghiên cứu, đánh giá và tiếp tục đóng góp những đề xuất góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật của nước ta.

Vì vậy, luận văn “Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh” sẽ đóng góp, làm rõ thêm và có những đánh giá, phân tích đầy đủ hơn từ lý luận đến thực tiễn để đề xuất các giải pháp nhằm đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

2. Tình hình nghiên cứu

Những vấn đề về thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong thời gian vừa qua được nhiều tác giả, nhà nghiên cứu quan tâm, với nhiều nội dung, phương diện đa dạng, được nghiên cứu ở nhiều địa phương, đơn vị; qua đó đã đề xuất nhiều giải pháp dưới góc độ quản lý nhà nước trong lĩnh vực giải quyết khiếu nại tại từng địa phương cụ thể. Có thể nhắc đến những công trình nghiên cứu khoa học về lĩnh vực giải quyết khiếu nại hành chính nổi bật sau đây:

Đề tài khoa học cấp Nhà nước của Thanh tra Chính phủ (2011) “Khiếu nại, tố cáo hành chính – cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp”. Công trình nghiên cứu này đã làm rõ cơ sở lý luận về khiếu nại, tố cáo hành chính và giải quyết khiếu nại, tố cáo hành chính; đánh giá tình hình khiếu nại, tố cáo hành chính và thực trạng giải quyết; làm rõ những nguyên nhân phát sinh khiếu nại, tố cáo và những tồn tại, hạn chế trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo hành chính giai đoạn hiện nay và đề xuất định hướng, nguyên tắc và hệ thống các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về khiếu nại, tố cáo và nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Vũ Duy Duẩn (2014), “Giải quyết khiếu nại, tố cáo – phương thức đảm bảo pháp chế và kỷ luật trong quản lý hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay”, Luận án Tiến sĩ Quản lý hành chính công. Đề tài đã tập trung phân tích các quan điểm về khiếu nại, tố cáo, giải quyết khiếu nại, tố cáo; pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo ở Việt Nam và chỉ ra việc giải quyết khiếu nại, tố cáo là một trong những phương thức nhằm đảm bảo pháp chế và kỷ luật trong quản lý hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay.

Nguyễn Xuân Trường (2016), “Giải quyết khiếu nại về đất đai ở đô thị từ thực tiễn Quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội”, Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính. Công trình nghiên cứu đã nêu ra những vấn đề chung về khiếu nại, giải quyết khiếu nại về đất đai đô thị, đánh giá thực trạng khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai đô thị trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm giúp cho hệ thống pháp luật về đất đai đô thị, pháp luật về khiếu nại đất đai đô thị và phương pháp thẩm tra, xác minh được hoàn thiện hơn.

Lê Phước Toàn (2017), “Pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực đất đai – Từ thực tiễn huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk”, Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính. Đề tài đã khái quát về cơ sở lý luận, pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực đất đai, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo từ thực tiễn từ đó đưa ra các giải pháp để hoàn thiện và đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực đất đai.

Ung Thị Minh Trang (2017), “Giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn Thạc sĩ Quản lý công. Đề tài đã phân tích, đánh giá tổng quan thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính từ thực tiễn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh; qua đó đề xuất phương hướng, giải pháp góp phần thực hiện hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguyễn Quyết Chiến (2020), “Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính – từ thực tiễn hoạt động của Thanh tra Thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính. Đề tài đã nghiên cứu cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, đánh giá thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính của Thanh tra Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đưa ra các đề xuất về hoàn thiện pháp luật về khiếu nại và thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính; các giải pháp nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động của Thanh tra cấp tỉnh trong hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Thái Đức Hùng (2021), “Giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn Thạc sĩ Quản lý công. Đề tài đã nghiên cứu vấn đề lý luận về giải quyết khiếu nại, thực tiễn giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất một số giải pháp hoàn thiện việc giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, còn nhiều công trình nghiên cứu ở chuyên ngành Quản lý công, Luật học về vấn đề giải quyết khiếu nại tại những địa phương khác nhau, tuy nhiên hiện chưa có công trình nghiên cứu khoa học về vấn đề thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

Đề tài “Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh” được thực hiện trên cơ sở tiếp thu, kế thừa những kết quả nghiên cứu các vấn đề lý luận và pháp lý về giải quyết khiếu nại và công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại, tham khảo những đề xuất về giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật. Ngoài ra, luận văn bổ sung một số kết quả nghiên cứu của bản thân từ thực tiễn tại các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu

• Tổng hợp, phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh, xác định nguyên nhân của thực trạng đó.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật và giải pháp mang tính thực tiễn trong hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, xã, thị trấn

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Nhằm đạt được mục đích đề ra, tác giả tập trung thực hiện các nhiệm vụ:

• Xác định và phân tích cụ thể, tường tận những vấn đề lý luận trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
• Nhận diện và phát hiện được những vấn đề khó khăn, những vướng mắc, bất cập của đơn vị, địa phương trong thực tiễn công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
• Đề xuất một số các giải pháp nhằm hoàn thiện những quy định của pháp luật trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
• Khuyến nghị một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu

• Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
• Những giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

4.2. Phạm vi nghiên cứu

• Thời gian nghiên cứu: từ năm 2016 đến năm 2023.
• Không gian nghiên cứu: Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân cấp xã thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.
• Nội dung: Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

5.1. Phương pháp luận

Để định hướng, hệ thống, đánh giá, nhận định và kết luận vấn đề, tác giả dựa vào hệ thống các nguyên lý, quan điểm của triết học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các văn bản, chủ trương của Đảng, pháp luật của nước ta hiện hành để làm cơ sở hoạch định cho việc nghiên cứu và giải quyết vấn đề.

5.2. Các phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết hiệu quả những vấn đề mà luận văn đã đặt ra, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:

5.2.1. Phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp

Phương pháp này được dùng để phân tích các tài liệu nghiên cứu liên quan đến hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Tài liệu nghiên cứu chủ yếu:

• Các bài báo, bài viết khoa học.
• Các báo cáo của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Thanh tra Chính phủ.

Kết quả tổng hợp, phân tích những quan điểm, vấn đề từ các nguồn tài liệu này sẽ cung cấp những số liệu, những đánh giá cụ thể, quan điểm chung của xã hội, xu hướng phát triển để phục vụ cho việc nghiên cứu luận văn, cung cấp những luận cứ, luận điểm cả về mặt lý luận và thực tiễn.

5.2.2. Các phương pháp khác

Ngoài việc phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp, luận văn còn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khác cũng có ý nghĩa quan trọng như thống kê, tổng hợp, so sánh, phân tích, kế thừa. Dựa trên kết quả chọn lọc thông tin hữu ích từ các tài liệu thứ cấp và kết quả tổng hợp hoạt động thực tiễn, các phương pháp này là công cụ hữu hiệu dùng để nhận diện vấn đề, chỉ rõ mối tương quan, khác biệt giữa lý luận và thực tiễn, từ đó có cơ sở khách quan để đánh giá vấn đề, đối chiếu lại với những công trình nghiên cứu trước đây để kế thừa và phát triển những lý luận, giải pháp mới cho công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1. Ý nghĩa lý luận Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Đề tài giúp hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý của hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp xã.

6.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn

Thứ nhất, phát hiện và chỉ ra được những hạn chế, thiếu sót, bất cập, sự lạc hậu của pháp luật trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính hiện nay làm cơ sở để tác giả đề xuất một số giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp xã.

Thứ hai, phát hiện những hạn chế, thiếu sót, bất cập trong thực tiễn hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó, tác giả gợi mở một số biện pháp giúp cho các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh có thể nghiên cứu, thử nghiệm áp dụng tại địa phương để nhằm cải thiện và nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính, việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trong cơ quan, đơn vị.

Thứ ba, mặc dù những khuyến nghị gợi mở cho các cơ quan trong phạm vi của huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh xuất phát từ không gian nghiên cứu có hạn, nhưng ở những đơn vị, địa phương có những đặc điểm tương đồng về tình hình xã hội, dân số, xu hướng phát triển, … cũng có thể vận dụng và có thể đạt được hiệu quả tích cực, giúp nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại địa phương, đơn vị mình.

Thứ tư, Luận văn là nguồn tài liệu cung cấp cho việc nghiên cứu về hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện và cấp xã trong thời gian tới.

7. Kết cấu của luận văn

• Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện
• Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
• Chương 3: Quan điểm, giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Bên cạnh đó, các phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục cũng được trình bày theo bố cục, trật tự sắp xếp đảm bảo theo quy định.

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TẠI HUYỆN

1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

1.1.1. Khái niệm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Trong lịch sử hình thành nhà nước và pháp luật, mỗi quốc gia đều xây dựng cho mình một hệ thống pháp luật riêng biệt để quản lý xã hội. Đây là công cụ hữu hiệu nhất và có vai trò quan trọng bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường của xã hội. Để pháp luật thực sự phát huy được giá trị của nó đòi hỏi việc thực hiện pháp luật của các chủ thể. Theo Từ điển Luật học, “thực hiện pháp luật là hành vi của chủ thể (hành động hoặc không hành động) được tiến hành phù hợp với quy định, với yêu cầu của pháp luật, tức là không trái, không vượt quá khuôn khổ mà pháp luật đã quy định. Thực hiện pháp luật có thể là một xử sự có tính chủ động, được tiến hành bằng một thao tác nhất định nhưng cũng có thể là một xử sự có tính thụ động, tức là không tiến hành vượt xử sự bị pháp luật cấm” [24]. Theo các nghiên cứu khoa học pháp lý, thực hiện pháp luật là thuật ngữ dùng để khái quát bốn hình thức biểu hiện, gồm tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật mà tương ứng với từng hình thức thực hiện pháp luật cụ thể sẽ có các chủ thể tham gia vào quan hệ pháp luật khác nhau và với mục tiêu, nội hàm, đặc trưng rất khác nhau. Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Quyền khiếu nại là quyền cơ bản của công dân, có tính chất chính trị và pháp lý, là một hình thức biểu hiện của dân chủ, liên quan chặt chẽ và có vai trò quan trọng trong hệ thống các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, luôn được Nhà nước tôn trọng và đảm bảo thực hiện. Quyền khiếu nại chính thức được hiến định kể từ Hiến pháp năm 1959. Các Hiến pháp năm 1980, Hiến pháp năm 1992 (được sửa đổi bổ sung năm 2001) và Hiến pháp năm 2013 cũng đều ghi nhận quyền khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức và được cụ thể hóa tại Pháp lệnh về khiếu nại, tố cáo năm 1991, Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998, đến nay là Luật Khiếu nại năm 2011. Cá nhân, cơ quan, tổ chức có thể sử dụng quyền này để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Mặt khác, quyền khiếu nại cũng là một công cụ hữu hiệu để ngăn ngừa sự vi phạm của các cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức. Bên cạnh đó, khiếu nại còn được coi là phương tiện rất quan trọng để Nhân dân giám sát các hoạt động của bộ máy nhà nước, đảm bảo tính pháp chế trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức nhà nước và người có thẩm quyền.

Tại Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011 có quy định “Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ công chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỉ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.” [12]. Như vậy khiếu nại quy định trong Luật Khiếu nại năm 2011 được hiểu là khiếu nại hành chính, là những khiếu nại trong lĩnh vực quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước.

Tại Khoản 11 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định giải quyết khiếu nại là “việc thụ lý, xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết khiếu nại.”

Giải quyết khiếu nại hành chính là một công việc, nhiệm vụ phát sinh đối với thủ trưởng cơ quan quản lý hành chính nhà nước phát sinh khi có khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức nhằm mục đích xem xét lại tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính do cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thực hiện.

Có quan điểm cho rằng, thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là việc làm cho các quy phạm pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính đi vào cuộc sống hằng ngày, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật nhằm phát huy tính tích cực, chủ động trong thực hiện pháp luật, phòng ngừa và xử lý nghiêm minh các vi phạm pháp luật để đảm bảo quyền khiếu nại của công dân, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, góp phần đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, tiêu cực trong các cơ quan nhà nước, ổn định tình hình chính trị – xã hội, thúc đẩy kinh tế phát triển [4].

Khái niệm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính cũng dựa trên những lý luận pháp lý cơ bản về thực hiện pháp luật nói chung, đồng thời dựa trên mục đích của việc khiếu nại. Có thể khái quát như sau: Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là quá trình hoạt động có mục đích để những quy định pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính đi vào cuộc sống, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức dưới sự quản lý của cơ quan hành chính nhà nước, phát huy dân chủ và kiểm soát quyền lực nhà nước.

1.1.2. Đặc điểm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

• Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là hành vi, xử sự của các chủ thể được thể hiện dưới dạng hành động

Khi có cơ sở cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính là trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình, người khiếu nại gửi đơn khiếu nại đến người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ quan của người có hành vi hành chính. Như vậy, hành vi khiếu nại thông qua việc khiếu nại bằng đơn hoặc khiếu nại trực tiếp đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền làm phát sinh quan hệ pháp luật giữa người khiếu nại, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và các cá nhân, tổ chức có liên quan. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại không thể tiến hành các hoạt động giải quyết khiếu nại nếu như không có hành vi khiếu nại của chủ thể có quyền.

• Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính chủ yếu được biểu hiện dưới hình thức sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật

Như đã phân tích trên, thực hiện pháp luật nói chung bao gồm các hoạt động tuân thủ pháp luật, chấp hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật. Riêng trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, các hình thức thực hiện pháp luật phổ biến là việc sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật của các chủ thể trong quan hệ pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Người khiếu nại sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình thông qua việc thực hiện quyền khiếu nại đến cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền; thực hiện các quyền của người khiếu nại như nhờ chuyên gia về pháp luật hoặc những cơ quan tổ chức tư vấn pháp luật hỗ trợ họ về pháp luật hay ủy quyền cho luật sư khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, tham gia đối thoại hoặc ủy quyền cho người đại diện hợp pháp tham gia đối thoại; đọc, sao chụp, tài liệu, chứng cứ do người giải quyết khiếu nại thu thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước; yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đang lưu giữ, quản lý thông tin, tài liệu liên quan tới nội dung khiếu nại cung cấp thông tin, tài liệu đó cho mình, yêu cầu người giải quyết khiếu nại áp dụng các biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn hậu quả có thể xảy ra do việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại; đưa ra chứng cứ về việc khiếu nại và giải trình ý kiến của mình về chứng cứ đó, rút khiếu nại;…. Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Áp dụng pháp luật là hoạt động mang yếu tố quyền lực nhà nước, do đó được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước, mà trong thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính thì việc áp dụng pháp luật là việc các cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính căn cứ vào các quy định của pháp luật để giải quyết khiếu nại của cá nhân, cơ quan, tổ chức. Khi áp dụng pháp luật vào hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính, cơ quan có thẩm quyền phải dựa trên những quy định của pháp luật về khiếu nại hành chính để thực hiện và quyết định đối với tổ chức, cá nhân gửi đơn khiếu nại. Đó là các hoạt động áp dụng pháp luật để xem xét thụ lý giải quyết đơn khiếu nại, ra quyết định áp dụng các biện pháp cần thiết trong quá trình giải quyết khiếu nại như quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại, ban hành quyết định giải quyết khiếu nại,… Bên cạnh đó, các cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính cũng thông qua hoạt động sử dụng pháp luật để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình như việc trưng cầu giám định, tham khảo ý kiến của Hội đồng tư vấn, yêu cầu người khiếu nại, người bị khiếu nại, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ để làm cơ sở giải quyết khiếu nại,…

Các hình thức thực hiện pháp luật còn lại như tuân thủ pháp luật, chấp hành pháp luật được sử dụng ít phổ biến hơn trong hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính, nhưng cũng đóng vai trò hết sức quan trọng. Tất cả các chủ thể phải nghiêm túc tuân thủ quy định của Luật Khiếu nại về các hành vi bị nghiêm cấm được quy định tại Điều 6 Luật Khiếu nại năm 2011. Người khiếu nại phải thực hiện nghiêm nghĩa vụ của mình được quy định tại Điều 12 Luật Khiếu nại năm 2011, người giải quyết khiếu nại thực hiện nghĩa vụ của mình theo quy định tại Điều 14, Điều 15 Luật Khiếu nại năm 2011.

• Kết quả của việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính được biểu hiện thông qua việc ban hành quyết định giải quyết khiếu nại hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Hoạt động quản lý hành chính nhà nước sẽ tạo ra các sản phẩm mang tính pháp lý như ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính (giấy phép, giấy chứng nhận, quyết định xử lý vi phạm hành chính, chứng thực,…) hoặc các sản phẩm ít mang tính pháp lý như các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật, tiếp công dân, ban hành các kế hoạch, quy hoạch quản lý,… Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính thực chất là một trong những hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực khiếu nại của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước, mà sản phẩm của hoạt động này là việc ban hành quyết định giải quyết khiếu nại, hoặc quyết định đình chỉ giải quyết khiếu nại – quyết định hành chính cá biệt.

Tại khoản 3 Điều 6 Luật Khiếu nại năm 2011 có quy định nghiêm cấm hành vi “Ra quyết định giải quyết khiếu nại không bằng hình thức quyết định” [12], có nghĩa là pháp luật bắt buộc người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại chỉ được sử dụng một loại hình thức văn bản duy nhất là quyết định để thể hiện chí của mình đối với những yêu cầu khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức. Việc ra quyết định giải quyết khiếu nại không bằng hình thức quyết định được coi là vi phạm điều cấm của Luật Khiếu nại năm 2011.

Kết quả của việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính được biểu hiện thông qua việc ban hành quyết định giải quyết khiếu nại có ý nghĩa quan trọng đối với không chỉ người khiếu nại, mà còn đối với cơ quan ban hành quyết định hành chính bị khiếu nại, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và các cá nhân, đơn vị có liên quan. Sau khi được giải quyết khiếu nại lần đầu mà kết quả vẫn không được người khiếu nại đồng thuận thì họ cũng có thể quyền khiếu nại lần hai đến thủ trưởng cơ quan cấp trên trực tiếp của người giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án có thẩm quyền. Cơ quan ban hành quyết định hành chính bị khiếu nại sẽ căn cứ vào quyết định giải quyết khiếu nại để xem xét, thực hiện các công việc có liên quan như tiếp tục thực hiện quyết định hành chính nếu kết quả giải quyết khiếu nại kết luận nội dung khiếu nại sai; hoặc ban hành các quyết định hành chính khác để hủy, sửa, thay thế quyết định hành chính bị khiếu nại; đây cũng là cơ sở để các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan phối hợp thực hiện. Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại sẽ kết thúc trách nhiệm của mình sau khi ban hành và gửi quyết định giải quyết khiếu nại cho người khiếu nại và các cá nhân, đơn vị có liên quan.

1.1.3. Vai trò của thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

• Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính góp phần đưa chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về khiếu nại và các quy định pháp luật khác vào đời sống thực tiễn

Để cụ thể hóa, hiện thực hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng cụ thể hơn là những nghị quyết của Đảng chúng ta cần có pháp luật mà đây mà một phương tiện hữu hiệu nhất. Bằng những hoạt động thực hiện pháp luật thì những quy định của pháp luật đi vào đời sống hằng ngày, trở thành những hành vi cụ thể có chủ đích của các chủ thể. Bằng việc thực hiện pháp luật, ý chí của nhà nước trở thành hiện thực và những chính sách chủ trương của nhà nước mới được phát huy vai trò của mình một cách tối ưu nhất.

Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính cũng đóng vai trò đưa chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước về khiếu nại vào đời sống xã hội. Người khiếu nại khi thực hiện quyền khiếu nại của mình sẽ biết được cách thức thực hiện quyền khiếu nại, quyền và nghĩa vụ của mình khi khiếu nại, nghĩa vụ và trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại, … Đồng thời, những quy định của pháp luật liên quan đến nội dung khiếu nại như pháp luật về đất đai, xây dựng, kinh doanh, xử lý vi phạm hành chính, … cũng được phổ biến đến người khiếu nại trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính không chỉ đưa chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về khiếu nại vào thực tiễn, mà song song đó còn có các quy định pháp luật khác phục vụ cho hoạt động giải quyết khiếu nại.

• Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là một công cụ kiểm soát quyền lực nhà nước, chống sự lạm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

Hiện nay, kiểm soát quyền lực nhà nước ở nước ta được thực hiện thông qua cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước bên trong bộ máy nhà nước và cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước bên ngoài nhà nước. Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính được nhìn nhận là một trong những biện pháp từ bên ngoài để kiểm soát quyền lực nhà nước mà trước hết là kiểm soát quyền hành chính, chống lại sự duy ý chí, quan liêu, cửa quyền của một bộ phận cán bộ, công chức nhà nước.

Khiếu nại cung cấp những thông tin về những quyết định hành chính và hành vi hành chính trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân mà quyết định hành chính, hành vi hành chính đó có tác động tiêu cực đến mục đích hoạt động của bộ máy nhà nước nói chung và các cơ quan hành chính nhà nước nói riêng. Thông qua việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, các quyết định, hành vi hành chính phải được ban hành đúng quy định của pháp luật, người dân có thể kiểm tra hoạt động của cơ quan nhà nước, đấu tranh với những biểu hiện quan liêu, lạm quyền, yếu kém, chống lại ý chí chủ quan của các cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính giúp cho hoạt động quản lý, điều hành của các cơ quan hành chính có hiệu quả, các quyết định, hành vi hành chính trái pháp luật được sửa đổi hoặc bãi bỏ kịp thời, phòng ngừa các vi phạm pháp luật xảy ra từ phía những người thực thi công vụ, từ đó đảm bảo tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đời sống xã hội trở nên ổn định, trật tự an ninh được đảm bảo, tạo điều kiện cho đất nước phát triển bền vững.

• Thông qua quá trình thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, các quyền, lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức được đảm bảo

Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của mỗi công dân, cơ quan, tổ chức thể hiện quyền làm chủ của người dân, tính tích cực của họ trong mối quan hệ tác động qua lại với cơ quan nhà nước. Đó là việc thực hiện quyền của công dân, cơ quan, tổ chức nhằm yêu cầu các cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khôi phục, đảm bảo các quyền, lợi ích hợp pháp của mình đã bị xâm phạm bởi các quyết định hành chính, hành vi hành chính. Người dân sử dụng quyền khiếu nại giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại, bởi vì mỗi khiếu nại không chỉ chứa đựng thông tin về sự vi phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức mà còn thể hiện sự phê phán những người có chức vụ quyền hạn trong cơ quan nhà nước mà hành động của họ theo quan điểm của người khiếu nại dẫn đến vi phạm các quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại.

Do vậy, có thể nói quá trình thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính có ý nghĩa rất thiết thực để công dân, cơ quan, tổ chức bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trước những tác động bởi các quyết định hoặc hành vi trái pháp luật cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan Nhà nước. Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính thể hiện sự minh bạch, công khai, tạo tiền đề quan trọng để người có thẩm quyền ban hành quyết định giải quyết đúng pháp luật, đảm bảo sự công bằng, bảo vệ, khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại.

• Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính góp phần hoàn thiện pháp luật về khiếu nại và các quy định pháp luật khác có liên quan

Pháp luật là một phần tất yếu, không thể thiếu trong quá trình xây dựng và phát triển nhà nước, ổn định kinh tế và phát triển xã hội. Tuy nhiên, pháp luật ở một giai đoạn nhất định thường lỗi thời, lạc hậu do pháp luật ban hành để điều chỉnh hành vi của con người, mà ý thức và hành vi của con người luôn vận động, thay đổi liên tục, trong khi đó việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật lại phải trải ra một quá trình tương đối dài hơn. Việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các văn bản pháp luật là điều cần thiết, đây là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa mang tính chiến lược lâu dài. Đại hội XIII của Đảng đã xác định nhiệm vụ chiến lược xây dựng nhà nước pháp quyền: “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ, kịp thời, đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, lấy quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, bảo đảm yêu cầu phát triển nhanh, bền vững.” [9]. Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Thông qua hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, Nhà nước với vai trò chủ thể quản lý xã hội kiểm chứng được tính đúng đắn, phù hợp, khả thi của các chính sách, pháp luật do mình ban hành để có thể có những quyết sách phù hợp. Những hạn chế của pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, cũng như những văn bản pháp luật chuyên ngành điều chỉnh các vấn đề có liên quan đến nội dung khiếu nại sẽ được bộc lộ thông qua quá trình giải quyết khiếu nại. Như vậy, những hạn chế nêu trên dễ được phát hiện và được xử lý, sửa đổi, bổ sung kịp thời để hệ thống pháp luật ngày càng chặt chẽ hơn, hoàn thiện hơn.

Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính phản ánh trung thực, kịp thời những hạn chế của cơ chế quản lý, những tiêu cực, sai phạm trong hoạt động quản lý, là tiêu chuẩn để những người làm công tác chỉ đạo, quản lý hành chính nhà nước nhận biết được những yếu kém của mình trong các lĩnh vực quản lý nhà nước để kịp thời cải cách, xử lý những hành vi vi phạm sao cho phù hợp nhất, giúp cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền có biện pháp khắc phục, ngăn chặn, hạn chế hậu quả gây ra đối với công dân và xã hội.

1.2. Chủ thể, nội dung, phương thức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

1.2.1. Trong công tác quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện

Hoạt động quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính bao gồm việc ban hành các văn bản để thực hiện công tác giải quyết khiếu nại; tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật; hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra công tác giải quyết khiếu nại; bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ giải quyết khiếu nại; định kỳ theo quy định, tiến hành tổng hợp, đánh giá tình hình, kết quả thực hiện và tổng kết kinh nghiệm về công tác giải quyết khiếu nại tại địa phương.

Ở cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp huyện là chủ thể có thẩm quyền quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính dưới sự tham mưu của Thanh tra cấp huyện, được quy định tại khoản 3 Điều 63 Luật Khiếu nại. Thanh tra huyện tham mưu Ủy ban nhân dân cùng cấp ban hành các văn bản triển khai, thực hiện công tác giải quyết khiếu nại, tuyên truyền, phổ biến pháp luật, bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ giải quyết khiếu nại trong phạm vi toàn huyện; chịu trách nhiệm hướng dẫn về nghiệp vụ, chuyên môn cho các cá nhân, cơ quan, đơn vị có liên quan thực hiện công tác giải quyết khiếu nại hành chính và các hoạt động khác có liên quan. Định kỳ hằng năm, tham mưu Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện ban hành và tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các cơ quan, đơn vị, cá nhân thuộc thẩm quyền quản lý và tham mưu thực hiện chế độ thông tin báo cáo theo quy định của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Thành phố.

Ở cấp xã, Ủy ban nhân dân xã có trách nhiệm triển khai, thực hiện công tác giải quyết khiếu nại trong phạm vi địa lý của xã, tuyên truyền, phổ biến pháp luật và thực hiện chế độ thông tin báo cáo theo yêu cầu của Ủy ban nhân dân huyện, Thanh tra huyện.

1.2.2. Trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện, chủ thể thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính gắn với chủ thể có quyền khiếu nại, chủ thể bị khiếu nại, chủ thể có thẩm quyền giải quyết và các chủ thể có quyền, nghĩa vụ liên quan. Trong quá trình tham gia vào hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính, mỗi chủ thể được pháp luật trao cho các quyền và nghĩa vụ tương ứng được quy định từ Điều 12 đến Điều 16 Luật Khiếu nại năm 2011.

Chủ thể có quyền khiếu nại theo quy định tại Luật Khiếu nại được gọi là người khiếu nại, bao gồm công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức thực hiện quyền khiếu nại (khoản 2 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011). Cơ quan có quyền khiếu nại gồm cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân (khoản 4 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011). Khi thực hiện quyền khiếu nại của mình, người khiếu nại có trách nhiệm thực hiện việc khiếu nại theo đúng trình tự, hình thức, thời hiệu, gửi đơn khiếu nại đến đúng người có thẩm quyền giải quyết và thực hiện đúng các quyền, nghĩa vụ theo quy định tại Điều 12 Luật Khiếu nại năm 2011.

Chủ thể bị khiếu nại (người bị khiếu nại) là cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước có quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại; cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có quyết định kỷ luật cán bộ, công chức bị khiếu nại (khoản 5 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011). Trong phạm vi địa giới hành chính huyện, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã là chủ thể được trao quyền ban hành các quyết định hành chính. Người có hành vi hành chính có thể là bất kỳ cán bộ, công chức nào trong quá trình thực hiện các hoạt động để thực thi công vụ, nhiệm vụ được giao. Khi bị khiếu nại, các chủ thể này có trách nhiệm kiểm tra, xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật của mình; nếu trái pháp luật phải kịp thời sửa chữa, khắc phục, tránh phát sinh khiếu nại (khoản 3 Điều 5 Luật Khiếu nại năm 2011) và có các quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 13 Luật Khiếu nại năm 2011.

Người giải quyết khiếu nại là cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại (khoản 6 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011). Trong phạm vi đơn vị hành chính huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện là chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại tương ứng với từng trường hợp cụ thể, trước hết, khi phát sinh khiếu nại, họ phải thực hiện trách nhiệm giải quyết khiếu nại theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Luật Khiếu nại năm 2011 và có các quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 14, Điều 15 Luật Khiếu nại năm 2011. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, của người có trách nhiệm do mình quản lý trực tiếp (Điều 17 Luật Khiếu nại năm 2011); Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình; giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Thủ trưởng cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết (Điều 18 Luật Khiếu nại năm 2011).

Chủ thể có quyền, nghĩa vụ liên quan là cá nhân, cơ quan, tổ chức mà không phải là người khiếu nại, người bị khiếu nại nhưng việc giải quyết khiếu nại có liên quan đến quyền, nghĩa vụ của họ (khoản 7 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011).

Các chủ thể này cùng tham gia vào một phần hoặc toàn bộ quá trình giải quyết khiếu nại hành chính theo trình tự, thủ tục nhất định. Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính là thứ tự lần lượt các hoạt động của cơ quan có thẩm quyền và các hồ sơ, tài liệu cần thiết để giải quyết khiếu nại hành chính của cá nhân, cơ quan, tổ chức. Quy trình giải quyết khiếu nại lần đầu được quy định từ Điều 26 đến Điều 35, quy trình giải quyết khiếu nại lần hai được quy định từ Điều 36 đến Điều 41 Luật Khiếu nại năm 2011. Tựu trung lại, cả hai quy trình này đều được thực hiện lần lượt qua 04 bước, gồm thụ lý giải quyết khiếu nại, xác minh nội dung khiếu nại, tổ chức đối thoại và ra quyết định giải quyết khiếu nại. Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

1.2.3. Trong công tác phối hợp giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện

Công tác phối hợp giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện theo quy định của Luật Khiếu nại năm 2011 bao gồm phối hợp của các chủ thể trong việc giải quyết khiếu nại và phối hợp xử lý trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung ở cấp xã và cấp huyện. Tại khoản 2 Điều 5 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định: “Cơ quan, tổ chức hữu quan có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc giải quyết khiếu nại; cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan đến việc khiếu nại theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân đó.” [12]. Như vậy, các chủ thể cùng phối hợp giải quyết khiếu nại bao gồm rất nhiều cá nhân, cơ quan, đơn vị tương ứng với từng mối quan hệ khác nhau. Ở cấp xã có sự phối hợp giữa Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, công chức tham mưu giải quyết khiếu, các bộ phận tham mưu ban hành, bộ phận tổ chức thực hiện quyết định hành chính bị khiếu nại,… Ở cấp huyện có sự phối hợp giữa Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện là người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, cơ quan được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại (thông thường là Thanh tra Huyện, một số trường hợp có thể do cơ quan chuyên môn khác thực hiện theo lĩnh vực chuyên ngành như Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Quản lý đô thị,…), các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan như Ủy ban nhân dân xã, thị trấn, các phòng, ban chuyên môn, cơ quan giám định,… để phối hợp xác minh, cung cấp thông tin.

Trong việc phối hợp xử lý trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung ở cấp xã (Điều 8 Nghị định 124/2020/NĐ-CP), Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã là người có trách nhiệm chính với vai trò chủ trì, lắng nghe ý kiến và thụ lý giải quyết khiếu nại theo thẩm quyền. Các cơ quan, cá nhân cùng phối hợp bao gồm cán bộ, công chức được phân công làm nhiệm vụ tiếp đại diện của những người khiếu nại; Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội phối hợp với vai trò tuyên truyền, vận động, thuyết phục; Công an xã giữ gìn trật tự công cộng và xử lý các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật. Trong việc phối hợp xử lý trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung ở cấp huyện (Điều 8 Nghị định 124/2020/NĐ-CP), Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện, Trưởng Ban tiếp công dân, cán bộ, công chức được phân công làm nhiệm vụ tiếp đại diện của những người khiếu nại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã nơi xảy ra vụ việc khiếu nại, Trưởng Công an huyện, Thủ trưởng các cơ quan có liên quan là các chủ thể có trách nhiệm tham vào quá trình cung cấp thông tin, tài liệu về vụ việc khiếu nại; tham gia tiếp đại diện của những người khiếu nại theo yêu cầu để giải quyết vụ việc.

1.2.4. Trong công tác tổ chức thực hiện Quyết định giải quyết khiếu nại hành chính có hiệu lực pháp luật tại huyện Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Theo Điều 45 Luật Khiếu nại năm 2011, chủ thể có trách nhiệm thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật bao gồm: Người giải quyết khiếu nại, Người khiếu nại, Người bị khiếu nại, Người có quyền, nghĩa vụ liên quan, Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Trách nhiệm cụ thể của từng chủ thể được quy định cụ thể tại Chương V Nghị định số 124/2020/NĐ-CP. Có thể tóm tắt công việc chính của từng chủ thể như sau:

Người giải quyết khiếu nại có trách nhiệm áp dụng các biện pháp để thực hiện hoặc có văn bản chỉ đạo cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan tổ chức thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật; áp dụng các biện pháp theo thẩm quyền để xử lý kịp thời, nghiêm minh cơ quan, tổ chức, cá nhân không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ, không kịp thời quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật (Điều 31 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP).

Người khiếu nại phải chấp hành các quyết định của cơ quan có thẩm quyền để thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật. Trường hợp qua giải quyết khiếu nại xác định quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại là đúng pháp luật thì phải chấp hành quyết định hành chính, hành vi hành chính đó. (Điều 31 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP).

Người bị khiếu nại khi có kết luận quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình là trái pháp luật thì phải chấm dứt hành vi hành chính đó hoặc ban hành quyết định mới thay thế hoặc sửa đổi, bổ sung quyết định hành chính bị khiếu nại theo yêu cầu tại quyết định giải quyết khiếu nại; đồng thời phải áp dụng các biện pháp theo thẩm quyền nhằm khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại và người có liên quan đã bị xâm phạm (Điều 33 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP).

Người có quyền, lợi ích hợp pháp liên quan phải chấp hành các quyết định hành chính của cơ quan có thẩm quyền để thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật có nội dung liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình; cộng tác với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại; khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật xâm phạm (Điều 34 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP).

Cơ quan được giao tổ chức thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật có trách nhiệm áp dụng các biện pháp theo thẩm quyền để tổ chức thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật và báo cáo với người có thẩm quyền xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh trong quá trình thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật (Điều 36 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP). Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

1.2.5. Trong hoạt động giám sát việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện

Công tác giám sát đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước nói chung, giám sát đối với công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính được thực hiện bởi nhiều chủ thể khác nhau nhằm đảm bảo cho pháp luật được đảm bảo thực thi nghiêm minh bởi các chủ thể. Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính được giám sát bởi nhiều chủ thể như Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận.

Theo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015 (Điều 73), “Thường trực Hội đồng nhân dân giám sát việc thi hành pháp luật về khiếu nại, tố cáo; tổ chức Đoàn giám sát hoặc giao cho các Ban của Hội đồng nhân dân giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo tại địa phương.” [14]. Như vậy, trong hoạt động việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, Thường trực Hội đồng nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giám sát đối với Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã; Thường trực Hội đồng nhân dân cấp xã giám sát đối với Ủy ban nhân dân cấp xã.

Một trong những nội dung thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận đối với việc giải quyết khiếu nại hành chính mà có thể khẳng định rằng rất ít các văn bản luật chuyên ngành nào quy định cụ thể trong ngành, lĩnh vực mình. Bên cạnh hoạt động giám sát của các cơ quan khác như giám sát của cơ quan đại diện, cơ quan quản lý chuyên ngành, giám sát của người dân thì “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận có trách nhiệm giám sát việc thi hành pháp luật về khiếu nại theo quy định của Luật này; động viên nhân dân nghiêm chỉnh thi hành pháp luật về khiếu nại; tổ chức việc tiếp công dân đến khiếu nại; khi nhận được khiếu nại thì nghiên cứu, hướng dẫn người khiếu nại đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.”

1.2.6. Trong công tác xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện

Khi phát sinh các vi phạm pháp luật trong quá trình giải quyết khiếu nại, người có hành vi vi phạm tùy vào tính chất, mức độ vi phạm và ý chí của họ mà bị xử lý kỷ luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường hoặc bồi hoàn theo quy định của pháp luật. Tại Điều 67, 68 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định về xử lý hành vi vi phạm pháp luật của người giải quyết khiếu nại, người khiếu nại và những người khác có liên quan, được hướng dẫn tại Chương VI Nghị định số 124/2020/NĐ-CP (từ Điều 39 đến Điều 42).

Việc xác định chủ thể có thẩm quyền xử lý vi phạm trước hết dựa vào đối tượng có hành vi vi phạm, nếu người vi phạm là cán bộ, công chức thì căn cứ vào thẩm quyền quản lý cán bộ, công chức theo quy định tại Luật Cán bộ, công chức năm 2008 được sửa đổi, bổ sung năm 2019 để xác định người có thẩm quyền xử lý. Đối với cán bộ, công chức trong các cơ quan nhà nước cấp huyện, cấp xã có hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện các quy định của pháp luật về khiếu nại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp Huyện là người có thẩm quyền xử lý kỷ luật.

Nếu người vi phạm là công dân, cơ quan, tổ chức thì người có thẩm quyền xử lý căn cứ theo Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, sửa đổi bổ sung năm 2020 hoặc nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.

1.3. Những yếu tố tác động đến công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

• Một là, hệ thống pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Hệ thống chính sách, pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là yếu tố xác định tính hợp pháp, hợp lý của hoạt động quản lý hành chính nhà nước trong lĩnh vực khiếu nại. Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính muốn đạt được hiệu quả thì Nhà nước với tư cách là chủ thể quản lý phải xác lập các căn cứ pháp lý, đảm bảo cho hoạt động của mình. Các quy định về thẩm quyền giải quyết, đối tượng, nội dung, nguyên tắc, quy trình giải quyết khiếu nại hành chính phải đảm bảo tính hợp lý, đồng bộ, toàn diện, khoa học.

Sau khi Luật Khiếu nại năm 2011 được ban hành, các văn bản hướng dẫn thi hành đã được các cơ quan có thẩm quyền xây dựng và triển khai thực hiện trên thực tế, từ Nghị định số 75/2012/NĐ-CP ngày 03 tháng 10 năm 2012 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Khiếu nại, nay được thay thế bởi Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020, Thông tư số 07/2013/TT-TTCP ngày 30 tháng 9 năm 2013 của Thanh tra Chính phủ quy định quy trình giải quyết khiếu nại được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 02/2016/TT-TTCP ngày 20 tháng 10 năm 2016 (đã hết hiệu lực).

Hệ thống chính sách, pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là điều kiện tiền đề, làm nền móng cho việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các chủ thể pháp luật. Nếu không có một hệ thống pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính rõ ràng, cụ thể, hợp lý thì việc khiếu nại sẽ không mang lại mục đích, ý nghĩa của nó, hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính sẽ trở nên hình thức, thiếu dân chủ và không thực hiện được chức năng kiểm soát quyền lực nhà nước của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước.

• Hai là, nguồn lực vật chất đảm bảo cho việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính muốn được cụ thể hóa vào thực tiễn đòi hỏi phải sử dụng đến nguồn lực vật chất, đó là trụ sở làm việc, trang thiết bị, nguồn lực về tài chính, đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính. Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Trụ sở làm việc là nơi thực hiện nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, của cán bộ, công chức; đó cũng là nơi để công dân, cơ quan, tổ chức đến thực hiện quyền khiếu nại. Trụ sở làm việc phải được xây dựng phù hợp với mục đích sử dụng, định mức, tiêu chuẩn của cơ quan để đảm bảo khai thác tối đa hiệu quả sử dụng.

Để thực hiện được nhiệm vụ, các chủ thể có thẩm quyền quản lý nhà nước về giải quyết khiếu nại hành chính cần phải được trang bị cơ sở vật chất, trang thiết bị khoa học kỹ thuật, đặc biệt trong bối cảnh phát triển công nghệ thông tin như hiện nay thì các chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính phải không ngừng hiện đại hóa trang thiết bị công nghệ để phục vụ cho hoạt động của mình, đặc biệt là trong hoạt động thu thập thông tin, xác minh nội dung khiếu nại.

Nguồn lực về tài chính là yếu tố quan trọng để tổ chức và duy trì hoạt động của một cơ quan, tổ chức. Để triển khai tất cả những nội dung thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, bao gồm cả việc xây dựng trụ sở làm việc, bố trí trang thiết bị hoạt động và tổ chức thực hiện pháp luật đều cần phải có nguồn tài chính. Nếu nguồn tài chính không đảm bảo sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

• Ba là, tổ chức bộ máy

Tổ chức bộ máy thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là hệ thống các cơ quan, người có thẩm quyền và đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tham mưu giải quyết khiếu nại hành chính. Để cấu thành một tổ chức bộ máy hợp lý, khoa học, pháp luật cần quy định một cách đầy đủ, chính xác, cụ thể về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, nghĩa vụ của từng người, bộ phận, đơn vị, mối quan hệ giữa người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại với người tham mưu, quan hệ giữa các bộ phận tham mưu với nhau và cơ chế phối hợp giữa họ, mối quan hệ giữa cấp trên và cấp dưới… Tổ chức bộ máy là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính cần được đảm bảo thực hiện bởi các cơ quan nhà nước từ trung ương đến cơ sở. Đồng thời, cần phải có cơ quan làm đầu mối chịu trách nhiệm trước các cơ quan quyền lực nhà nước, thống nhất quản lý hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Hiện nay, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại của các cơ quan hành chính nhà nước trong phạm vi cả nước. Thanh tra Chính phủ chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại trong phạm vi cả nước; Các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại trong phạm vi quản lý của mình; Thanh tra bộ, cơ quan ngang bộ, thanh tra tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, thanh tra sở, thanh tra huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương giúp thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp quản lý công tác giải quyết khiếu nại (Điều 63 Luật Khiếu nại năm 2011).

• Bốn là, nhận thức của các chủ thể trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Nhận thức của cá nhân, cơ quan, tổ chức về quyền khiếu nại có ý nghĩa quan trọng đối với việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Bởi lẽ, các cá nhân, cơ quan, tổ chức khi bị tác động bởi một quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước, nếu bản thân họ không sử dụng quyền khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình khi cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm bởi một quyết định hành chính, hành vi hành chính đó thì không làm phát sinh trách nhiệm giải quyết khiếu nại của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cũng như không làm thúc đẩy phát sinh việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các cơ quan nhà nước. Bên cạnh đó, nhận thức của cá nhân, cơ quan, tổ chức về quyền và nghĩa vụ, về thẩm quyền, quy trình, thủ tục giải quyết khiếu nại cũng sẽ là cơ sở để việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại được thực hiện đúng nơi, đúng chỗ, tránh việc khiếu nại vượt cấp và việc giải quyết khiếu nại có cơ sở được thực hiện đúng thời gian, quy định của pháp luật.

Song song đó, nhận thức của cá nhân, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cũng có tác động rất lớn đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Khi nhận thức được đầy đủ vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính thì các chủ thể có thẩm quyền sẽ chủ động thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình như: tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện quyền khiếu nại, tiến hành giải quyết khiếu nại theo đúng quy định của pháp luật, tránh đùn đẩy, thiếu trách nhiệm. Nhận thức của cá nhân, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền thể hiện trách nhiệm thực thi công vụ, chức trách, nhiệm vụ, nghĩa vụ của mình trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

• Năm là, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Yếu tố con người luôn giữ vai trò then chốt, quyết định đối với bất kỳ một hoạt động nào của xã hội nói chung, của hoạt động quản lý nhà nước nói riêng, đặc biệt là trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính. Đội ngũ cán bộ, công chức là người trực tiếp sử dụng pháp luật, áp dụng pháp luật để tiến hành hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính, nên họ có vai trò hết sức quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính.

Trong bất kỳ hoạt động công vụ nào của thủ tưởng cơ quan hành chính nhà nước không chỉ riêng hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại, đội ngũ cán bộ, công chức tham mưu giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là cánh tay đắc lực giúp việc cho thủ trưởng giải quyết đúng đắn các khiếu nại của người dân. Hiệu lực, hiệu quả của công tác giải quyết khiếu nại của tất cả các cơ quan hành chính nhà nước nói riêng và của các cơ quan nhà nước nói chung phụ thuộc rất lớn vào năng lực, trình độ, phẩm chất đạo đức và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác tham mưu. Do vậy, cán bộ, công chức làm công tác tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính phải nắm vững và chấp hành nghiêm chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, phải có trình độ chuyên môn năng lực, kinh nghiệm công tác, bản lĩnh chính trị và ý thức trách nhiệm công vụ. Nếu đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính yếu kém sẽ không thể thực hiện chức trách, nhiệm vụ của mình trong việc tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính; từ đó hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính sẽ không đạt được mục đích. Điều này vừa tác động đến hiệu quả quản lý nhà nước, vừa ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

• Sáu là, sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Bất kể một công việc nào muốn hoàn thành hiệu quả đều cần có sự phối hợp giữa các cá nhân, đơn vị, đặc biệt là trong công tác thực hiện pháp luật nói chung và việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính nói riêng, bởi công tác giải quyết khiếu nại hành chính có liên quan đến nhiều cá nhân, đơn vị, nhiều cấp, nhiều ngành. Chính vì thế mà công tác phối hợp trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là vô cùng quan trọng và cần thiết. Chỉ khi có sự phối hợp hiệu quả thì mới có điều kiện bảo đảm các chủ thể đạt được mục tiêu đã đề ra.

Trước tiên, công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính đòi hỏi sự phối hợp giữa bộ phận tiếp công dân với người khiếu nại ngay khi việc khiếu nại được khởi điểm. Bộ phận tiếp công dân có trách nhiệm tạo điều kiện và thực hiện nghiêm nghĩa vụ của mình khi công dân, cơ quan, tổ chức đến khiếu nại. Ngược lại, người khiếu nại cũng có nghĩa vụ phối hợp với bộ phận tiếp công dân để nộp đơn, trình bày nội dung khiếu nại.

Trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính của cơ quan có thẩm quyền, công tác xác minh nội dung khiếu nại đặc biệt quan trọng, là cơ sở để kết luận tính đúng sai của nội dung khiếu nại. Do vậy, cơ quan được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại đòi hỏi phải phối hợp với các cá nhân, cơ quan, đơn vị có liên quan để thu thập thông tin, lấy ý kiến chuyên môn, xác minh thực tế để có cơ sở đánh giá, nhận định vấn đề. Các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong bộ máy nhà nước, tùy theo chức năng, nhiệm vụ của mình có trách nhiệm phối hợp, tạo điều kiện, hỗ trợ chuyên môn, nghiệp vụ, nguồn lực tài chính, chế độ cung cấp thông tin, tài liệu… để cơ quan xác minh nội dung khiếu nại và người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đưa ra các kết luận phù hợp. Khi không có sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc sự phối hợp không đạt được hiệu quả như mong muốn thì người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính khó có thể kết luận được tính đúng, sai của nội dung khiếu nại.

Ngoài ra, các yếu tố khác như tình hình kinh tế – xã hội, đặc biệt là sự phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế; công cuộc cải cách tổng thể nền hành chính nhà nước, văn hóa công vụ; … cũng ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các chủ thể có liên quan.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là quá trình sử dụng pháp luật, áp dụng pháp luật để giải quyết các yêu cầu khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức đối với một quyết định hành chính, hành vi hành chính do các cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. Bên cạnh đó, các chủ thể phải đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật, không vi phạm điều cấm của Luật Khiếu nại và các văn bản pháp luật có liên quan; đồng thời chấp hành nghiêm các nghĩa vụ của mình trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính.

Trong quá trình thực hiện quyền, nhiệm vụ, công vụ của mình, họ có thể trở thành chủ thể thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Nội dung của thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính bao gồm việc quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính, việc giải quyết khiếu nại hành chính, phối hợp giải quyết khiếu nại hành chính, tổ chức thực hiện Quyết định giải quyết khiếu nại hành chính có hiệu lực pháp luật, giám sát việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính.

Hiệu quả của việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính chịu ảnh hưởng bởi hệ thống chính sách, pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính; nguồn lực vật chất đảm bảo cho việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính; tổ chức bộ máy. Bên cạnh đó, các yếu tố chủ quan cũng có tác động nhất định đến hiệu quả của việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, như nhận thức của các chủ thể trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính; chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính; sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Các yếu tố khác như tình hình kinh tế – xã hội, đặc biệt là sự phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế; công cuộc cải cách tổng thể nền hành chính nhà nước, văn hóa công vụ; … cũng ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các chủ thể có liên quan.

Những vấn đề lý luận nêu trên đã được phân tích khái quát tại Chương 1, làm cơ sở lý luận, pháp lý quan trọng để khảo sát, đánh giá tình hình, kết quả thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh trong Chương 2 và đề xuất các giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh trong Chương 3. Luận văn: Pháp luật giải quyết khiếu nại hành chính tại Bình Chánh.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính Bình Chánh