Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề án

Với sự phát triển của công nghệ thông tin, những phương tiện điện tử là thứ không thể thiếu trong cuộc sống của người dân như điện thoại di động, máy tính kết nối internet. Khi các phương tiện điện tử trở thành một phần thiết yếu trong cuộc sống thì họ sử dụng các công cụ này cho các mục đích khác nhau như kết nối với bạn bè và gia đình, cập nhật những gì đang xảy ra xung quanh. Và đáng chú ý là các phương tiện điện tử có kết nối internet còn được sử dụng để mua sắm hàng hóa. Đặc biệt, với những lợi ích như không có sự trở ngại về không gian mua sắm; ở nhà hoặc ở công sở hoàn toàn có thể mua, bán được những hàng hóa mình cần; không gian và mẫu mã hàng hóa để lựa chọn đa dạng; hàng hóa được mua, bán tới địa chỉ người tiêu dùng (NTD) cần, v.v, tất cả những tiện ích này đã thúc đẩy hoạt động mua bán trực tuyến trở thành một phần tất yếu trong thói quen sinh hoạt của NTD. Theo một thống kê cho thấy, ở Việt Nam đã có gần 45 triệu lượt người tham gia mua sắm trực tuyến, Chính phủ đã đặt mục tiêu tới năm 2025 sẽ có 55% dân số tham gia mua sắm trực tuyến với doanh số khoảng 35 tỷ USD.

Bên cạnh những tiện ích, mua bán hàng hóa trực tuyến tiềm ẩn rất nhiều rủi ro cho NTD như, vì mua bán qua không gian ảo nên người mua hàng không có c hội kiểm được hàng nên khi đăng bán hàng này nhưng giao hàng khác cho NTD, người bán hàng giao hàng không đúng phẩm chất, chất lượng và trọng lượng. Khi mua hàng online không đúng hàng, không cho đổi trả,… Có nhiều người bán chỉ đăng hình ảnh và giá cả nhưng khi người mua giao dịch xong thì chờ mãi không giao hàng. Khi mua hàng trực tuyến, người mua phải đăng ký đầy đủ thông tin, như: họ và tên, địa chỉ, số điện thoại, dẫn đến nguy cơ bị lộ thông tin cá nhân, gây nên nhiều hệ lụy khó lường, v.v. Cũng theo Tạp chí Điện tử VnEconomy, lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam tăng 64,78% trong 6 tháng đầu năm 2023. Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

Để bảo vệ NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến, Nhà nước đã ban hành hành lang pháp lý với những văn bản quan trọng như: Luật Giao dịch điện tử năm 2005 và nay được thay thế bằng Luật Giao dịch điện tử năm 2023 (có hiệu lực 1/7/2024); Luật Bảo vệ NTD năm 2010 và nay được thay thế bằng Luật Bảo vệ NTD năm 2023 (có hiệu lực 1/7/2024); Luật thương mại năm 2005 (sửa đổi, bổ sung lần gầm nhất vào năm 2019); Luật Quảng cáo năm 2013…và các văn bản hướng dẫn liên quan như: Văn bản Hợp nhất số:14/VBHN – BCT của BCT ban hành ngày 19/11/2021 về Thương mại điện tử; Văn bản hợp nhất số 05/VBHN-BCT của Bộ Công thương ngày 13/3/2022 quy định về quản lý hoạt động Thương mại Điện tử qua ứng dụng trên thiết bị di động; Nghị định 98/2020/NĐ-CP của Chính phủ ngày 26/8/2020 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ NTD, v.v. Các văn bản này đã tạo thành khung pháp lý giúp kiểm soát hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến nhằm bảo vệ quyền lợi của NTD.

Tuy vậy, qua phân tích các quy định trong các văn bản nêu trên nhận thấy các quy định còn khá nhiều điểm hạn chế như: Thiếu các quy định về kiểm soát thông tin của người kinh doanh hàng hóa trực tuyến; Chưa có quy định riêng về điều kiện kinh doanh trực tuyến; Mức xử lý đối với hành vi kinh doanh trực tuyến vi phạm quyền lợi NTD còn quy định chung chung và chưa đủ tính răn đe, v.v. Đặc biệt, hoạt động quản lý của cơ quan nhà nước đối với mua bán trực tuyến trong thực tiễn còn nhiều hạn chế, chưa bảo vệ kịp thời cho NTD; Nhận thức chưa đầy đủ của NTD về rủi ro trong mua bán hàng hóa trực tuyến; Hành động trái pháp luật của chủ thể kinh doanh trực tuyến còn diễn ra phổ biến, chưa kiểm soát kịp thời, v.v. Với những phát hiện này, người nghiên cứu quyết định lựa chọn đề tài về “Pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến” để làm Đề án Thạc sĩ Luật Kinh tế, nhằm nghiên cứu đề xuất các giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bảo vệ NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1. Tình hình nghiên cứu

Nguyễn Thị Thu Hằng (2019), “Bàn về bảo vệ thông tin cá nhân người tiêu dùng trong thương mại điện tử”. Công trình này bàn về khía cạnh, làm sao để bảo vệ được thông tin cá nhân cho người tiêu dùng khi sử dụng các phương tiện điện tử để thực hiện các giao dịch trên đó. Để giải quyết mục tiêu, bài viết đã đi phân tích sự phổ biến của NTD khi tham gia vào các giao dịch thông qua phương tiện điện tử, và nguy cơ bị lộ bí mật thông tin cá nhân và bi đánh cắp thông tin. Từ những phân tích, công trình đã đề xuất các giải pháp nhằm bảo vệ thông tin cá nhân của NTD khi tham gia vào các giao dịch điện tử.

Bộ Công thương (2021), “Vai trò quan trọng và một số kết quả đạt được của Hội Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam (VICOPRO) trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam”. Báo cáo đã nêu ra vai trò quan trọng của Hội bảo vệ quyền lợi NTD thông qua các số liệu thực tiễn như: Tham gia tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và kiến thức tiêu dùng; Tư vấn, giúp đỡ, giải quyết các khiếu nại, phản ánh của người tiêu dùng; Đại diện người tiêu dùng khởi kiện vì lợi ích công cộng; Cung cấp thông tin cho cơ quan quản lý nhà nước về hành vi vi phạm quyền lợi người tiêu dùng; Độc lập khảo sát, thử nghiệm và công bố kết quả khảo sát; Tham gia xây dựng pháp luật, chủ trương, chính sách, phương hướng, kế hoạch và biện pháp về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

Nguyễn Trường Giang (2021), “Giải pháp nào để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”. Bài viết phân tích thực tiễn các hành vi xâm phạm đến quyền lợi NTD như Việc “lạm dụng từ ngữ” để quảng cáo cho sản phẩm hàng hóa dịch vụ vẫn còn xảy ra ở nhiều loại hàng hóa, dịch vụ. Không khó để tìm kiếm trên thị trường những sản phẩm hàng hóa tự gán những dòng chữ “chất lượng hàng đầu” hay “sản phẩm số 1” lên nhãn hàng hóa, mặc dù không có tổ chức nào công nhận. Có thể nói đây là hình thức quảng cáo trên nhãn hàng hóa theo kiểu “lập lờ” nhằm thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng đến sản phẩm hàng hóa, dịch vụ. Đặc biệt đối với một số sản phẩm là thực phẩm bảo vệ sức khỏe (healthy food) với những lời quảng cáo “có cánh”, có tác dụng thần kỳ, như: giảm cân, đẹp da, bổ sung vi chất dinh dưỡng và có khả năng chữa khỏi một số bệnh làm cho người tiêu dùng nhầm lẫn giữa thực phẩm chức năng và thuốc chữa bệnh. Thậm chí có cả sản phẩm hoàn toàn xa lạ với y văn thế giới, chưa được khoa học công nhận như vòng đeo tay diệt virus, vòng đeo làm tan mỡ bụng v.v… Từ đó, công trình đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả bảo vệ NTD từ phía NTD, cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp.

Tạ Văn Thành và Đặng Xuân Ơn (2021), Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng Thế hệ Z tại Việt Nam, đăng tại Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng số 229. Bài viết xác định, đánh giá tác động của các nhân tố then chốt ảnh hưởng đến ý định mua sắm trực tuyến của nguời tiêu dùng Thế hệ Z. Một nghiên cứu định lượng được tiến hành, phân tích độ tin cậy thang đo, nhân tố khám phá, hồi quy và kiểm định sự phù hợp của mô hình. Kết quả nghiên cứu cho thấy có 4 nhân tố (1) nhận thức tính hữu ích, (2) niềm tin, (3) cảm nhận rủi ro, và (4) tâm lý an toàn có ảnh hưởng đến ý định mua sắm trực tuyến của Thế hệ Z. Các kết luận và kiến nghị được đề xuất nhằm góp phần nâng cao hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử.

Uyên Thương (2022), “Giải pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thời đại số”. Bài viết phân tích tác dụng của công nghệ số đối với việc mau sắm của NTD. Từ đó, công trình chỉ ra các vụ việc quyền lợi NTD bị xâm phạm khi mua sắm hàng hóa trên các website như hàng hóa không đúng chất lượng, mẫu mã như thương nhân cam kết, v.v. Để bảo vệ hiệu quả NTD, tác giả cho rằng, cộng đồng cần chung ta để bảo vệ NTD bằng các giải pháp cụ thể.

Ngô Đức Chiến (2022), Vai trò của dịch vụ bán hàng trong việc nâng cao sự hài lòng, niềm tin và ý định mua lại của khách hàng trong lĩnh vực mua sắm trực tuyến, Tạp chí Khoa học Thương mại số 167. Bài viết phân tích và đánh giá vai trò của dịch vụ bán hàng nhằm nâng cao sự hài lòng, niềm tin và ý định mua lại của khách hàng trong lĩnh vực mua sắm trực tuyến. Kết hợp các phép phân tích cơ bản trong nghiên cứu định lượng như thống kê, đánh giá độ tin cậy Cronbach’s alpha, phân tích nhân tố EFA & CFA, mô hình SEM từ các phần mềm SPSS và AMOS.

Phí Mạnh Cường và Vũ Điệp Anh (2022), Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử của Hàn Quốc – Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam, đăng tại Tạp chí Công Thương số 13. Bài viết phân tích có hệ thống các quy định của pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử ở một quốc gia có thương mại điện tử phát triển như Hàn Quốc sẽ giúp Việt Nam có điều kiện thuận lợi để hoàn thiện hơn nữa các quy định của mình, từ đó thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử ở Việt Nam. Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

Nguyễn Thị Thu Thủy (2022), Xử lý vi phạm hành chính xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng, đăng tại Tạp chí Công thương số 1. Bài viết làm rõ quyền lợi của người tiêu dùng trong hoạt động thương mại, xử lý vi phạm khi có hành vi xâm phạm về quyền lợi của người tiêu dùng trong thời gian trước đó. Bài viết đã có những phát hiện về quyền lợi của NTD vẫn đang bị xâm phạm ở nhiều vấn đề khác nhau, đặc biệt là vấn đề hàng nhái, hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo hành hàng hóa, thương mại điện tử,… Từ đó làm rõ quyền lợi của NTD trong hoạt động thương mại, xử lý vi phạm khi có hành vi xâm phạm về quyền lợi của NTD trong thời gian vừa qua.

Nguyễn Hồng Quân và Trần Thị Hiền (2022), Thương mại điện tử b2c: bảo mật, lòng tin và ý định mua hàng, Đăng tại Tạp chí Khoa học và công nghệ Đại học Đà Nẵng VOL.20, NO 10.1, 2022. Nhằm mục tiêu kiểm định sự tác động của lòng tin trong mối quan hệ giữa các nhân tố chính sách bảo mật dữ liệu cá nhân, sự quen thuộc, cảm nhận rủi ro thông tin và chuẩn mực chủ quan tới ý định mua hàng trực tuyến B2C.

Lê Nguyên Hoàng (2023), Pháp luật về Bảo vệ người tiêu dùng trong hợp đồng kinh doanh, thương mại theo mẫu, Đề án Thạc sĩ Luật Kinh tế, thực hiện tại Trường Đại học Luật, Đại học Huế. Nội dung của Đề án này đã làm rõ được một số vấn đề lý luận về hợp đồng theo mẫu và bảo vệ NTD trong thực hiện hợp đồng kinh doanh, thương mại theo mẫu. Đặc biệt, nội dung công trình đã phân tích khá cụ thể về thực trạng pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong thực hiện hợp đồng kinh doanh, thương mại theo mẫu và đánh giá được thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong thực hiện hợp đồng kinh doanh, thương mại theo mẫu. Từ đó, đề xuất được một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về hợp đồng kinh doanh, thương mại theo mẫu có giá trị tham khảo trong thực tiễn.

Darwati Susilastuti (2023), Legal Protection of Consumers in Making Buying and Selling Transactions Electronically, Proceedings of the International Conference on “Changing of Law: Business Law, Local Wisdom and Tourism Industry” (ICCLB 2023). Trong phạm vi nghiên cứu, tác giả đã thực hiện các cuộc phỏng vấn với người tiêu dùng và các tổ chức tiêu dùng chấp nhận mua hàng hóa không theo đơn đặt hàng. Từ đó, tác giả đưa ra các kiến nghị cho chính phủ và các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng trong việc ra quy định hay áp dụng quy định pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong thực hiện giao dịch mua bán bằng thương mại điện tử.

2.2. Đánh giá kết quả tình hình nghiên cứu Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

Điểm lại nội dung nghiên cứu của các công trình nêu trên cho thấy, các công trình nghiên cứu kể trên đã tiếp cận vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua sắm hàng hóa trực tuyến ở những khía cạnh khác nhau nhưng đã làm rõ được một số vấn đề lý luận pháp luật và thực tiễn về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Song vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các công trình nghiên cứu nêu trên chỉ nghiên cứu quy định của pháp luật về quảng cáo hoặc quy định của pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng. Tuy nhiên, chỉ nghiên cứu với một phạm vi nhỏ là quản lý nhà nước. Điều đó minh chứng rằng việc nghiên cứu pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở lĩnh vực này chưa được quan tâm một cách thoả đáng.

Kết quả nghiên cứu của các công trình nêu trên sẽ được tác giả kế thừa như: Khái niệm về quảng cáo, bảo vệ người tiêu dùng, rủi ro trong mua sắm hàng hóa trực tuyến…để làm rõ thêm một số vấn đề lý luận pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến. Kế thừa kết quả đánh giá về thực tiễn mua sắm hàng hóa trực tuyến trong các báo cáo, vụ việc, kinh nghiệm quốc tế của Ngô Đức Chiến, Phí Mạnh Cường để làm rõ thực tiễn thực hiện pháp luật về mua bán hàng hóa trực tuyến ở Việt Nam. Bên cạnh đó, Đề án tiếp tục nghiên cứu, làm rõ thêm những vấn đề lý luận pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến; Phân tích ưu điểm và hạn chế của luận pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến; Đánh giá được kết quả cũng như vướng mắc và tìm hiểu được nguyên nhân của vướng mắc trong thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến; Đề xuất được các giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề án

3.1. Mục đích nghiên cứu

Nhằm đề xuất các giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến ở Việt Nam.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ một số vấn đề lý luận về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến ở Việt Nam như: xây dựng khái niệm về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến; khái niệm, đặc điểm của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến.

Phân tích, đánh giá ưu điểm, hạn chế của pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến.

Đánh giá những kết quả, vướng mắc và nguyên nhân của những vướng mắc trong thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến.

Đề xuất được giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề án Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

4.1. Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến thông qua các quan điểm, các nghiên cứu trao đổi.

Nghiên cứu quy định của pháp luật liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến, trong đó tập trung vào các văn bản Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật Giao dịch điện tử và các văn bản hướng dẫn thị hành.

Nghiên cứu thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến thông qua các báo cáo tổng kết, các vụ việc xảy trong thực tiễn

4.2. Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Đề án tập trung phân tích và đánh giá thực trạng quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến với những nội dung: Quy định về trách nhiệm bảo vệ NTD của chủ thể kinh doanh trực tuyến; Quy định về vai trò của cơ quan nhà nước trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mua bán hàng hóa trực tuyến; Xử lý vi phạm về quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến.

Phạm vi không gian: Đề án nghiên cứu trên lãnh thổ Việt Nam.

Phạm vi thời gian: Đề án nghiên cứu thực tiễn bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến thông qua các số liệu, các minh chứng trong giai đoạn từ năm 2018 đến hết năm 2023.

5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1. Phương pháp luận

Đề án được thực hiện dựa trên các phạm trù của triết học Mác – Lênin mà hạt nhân là phép duy vật biện chứng. Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu, Đề án bám sát chủ trương, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến. Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

5.2. Phương pháp nghiên cứu

Ở chương 1, tác giả sử dụng chủ yếu phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp hệ thống, phương pháp luật học so sánh để đưa ra xây dựng các khái niệm, đặc điểm, vai trò của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến.

Ở chương 2, tác giả sử dụng chủ yếu phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp thống kê, so sánh để đánh giá ưu điểm và hạn chế của được thực trạng pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến.

Ở chương 3, tác giả sử dụng phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp thống kê, so sánh để đánh giá kết quả và những vướng mắc trong thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến. Đồng thời, tác giả sử dụng phương pháp tổng hợp, phương pháp hệ thống để nêu lên những định hướng hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến; tác giả sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp hệ thống để đưa ra những giải pháp sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề án

6.1. Ý nghĩa lý luận

Đề án góp phần bổ sung để làm hoàn thiện cơ sở lý luận về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến. Đồng thời, các giải pháp đề xuất từ Đề án, góp phần hoàn thiện luật thực định ở Việt Nam về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến.

6.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề án

Các đề xuất của đề án sẽ góp phần hoàn thiện các quy định của pháp luật và nâng cao việc bảo đảm thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến đối với cơ quan nhà nước có thẩm quyền, người được trao quyền và kể cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên lãnh thổ Việt Nam.

Đề án có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho người nghiên cứu pháp luật, sinh viên, tổ chức, cá nhân mua bán hàng hóa trực tuyến, người têu dùng… trong việc nghiên cứu pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến và tổ chức thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến ở Việt Nam.

7. Kết cấu của đề án Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo thì Đề án có kết cấu thành ba chương như sau:

• Chương 1. Một số vấn đề lý luận pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến.
• Chương 2. Thực trạng pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến.
• Chương 3. Thực tiễn áp dụng pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến và giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật.

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG TRONG MUA BÁN HÀNG HÓA TRỰC TIẾP

1.1. Khái quát pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

1.1.1. Khái niệm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

Trong kinh doanh, các thương nhân luôn quan tâm đến việc thu hút NTD, bởi lẽ NTD chính là nhân tố định hướng cho hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp, giúp cho các doanh nghiệp tồn tại và phát triển, đồng thời góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế thị trường. Vì vậy bảo vệ quyền lợi của NTD trong các giao dịch nói chung và trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến nói riêng là hết sức cần thiết trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

Dưới góc độ kinh tế, NTD được hiểu là bất cứ một đối tượng nào có nhu cầu tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ cuối cùng.Thông thường, Nchủ yếu là một cá nhân, nhưng trên thực tế NTD có thể là cơ quan nhà các tổ chức xã hội, các cá nhân và nhóm cá nhân. Dưới góc độ pháp lý, quan hệ tiêu dùng tồn tại hai chủ thể cơ bản đó là bên cung cấp hàng hóa, dịch vụ và bên sử dụng hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, do tính chất của quan hệ tiêu dùng và do việc thiếu thông tin, thiếu sự lựa chọn, nên NTD thường ở vị trí yếu thế hơn trong quan hệ mua, bán, sử dụng hàng hóa, dịch vụ, với các tổ chức, cá nhân kinh doanh trực tuyến. Hơn nữa, trong quan hệ mua bán hàng hóa trực tuyến, NTD thường là chủ thể “bị động” về các thông tin liên quan đến hàng hóa, có ít sự hiểu biết, nhận thức về pháp luật nên rất dễ bị xâm phạm đến quyền lợi của mình, vì thế cần thiết phải được pháp luật bảo vệ.

Từ những phân tích trên, có thể hiểu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến là những biện pháp để ngăn chặn hoặc phòng chống những hành vi xâm phạm quyền lợi hợp pháp được pháp luật bảo vệ của NTD trong quá trình mua bán hàng hóa trong không gian Internet hoặc các sàn thương mại điện tử bằng các phương tiện điện tử. Từ cách hiểu này, có thể thấy bảo vệ NTD trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến có những đặc điểm sau đây:

Thứ nhất, bảo vệ quyền lợi của NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến là trách nhiệm của chủ thể được nhà nước trao quyền. Bảo vệ quyền lợi của NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến là trách nhiệm chung của cơ quan quản lý nhà nước, chủ thể kinh doanh và toàn xã hội, trong đó trách nhiệm cao nhất thuộc về cơ quan nhà nước được trao quyền. Bởi lẽ, nhà nước là chủ thể quản lý và duy trì trật tự xã hội trong các lĩnh vực đời sống khác nhau, trong đó có lĩnh vực kinh tế thương mại.

Thứ hai, bảo vệ quyền lợi của NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến hướng đến việc đảm bảo cho NTD được hưởng đầy đủ các quyền lợi của mình theo quy định của pháp luật. Thực tế hiện nay trên thị trường, khi tham gia vào quan hệ mua bán trên không gian mạng nhiều NTD vẫn chưa nhận thức được quyền lợi cũng như tầm quan trọng của bản thân mình, đặc biệt là chưa hiểu và chưa lường hết những rủi ro có thể xảy ra khi mua bán hàng hóa qua không gian ảo.

Thứ ba, việc bảo vệ quyền lợi của NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến có xu hướng gây bất lợi đối cho các chủ thể kinh doanh trực tuyến. Bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến luôn hướng đến việc đảm bảo cho NTD được hưởng đầy đủ quyền lợi của mình. Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

1.1.2. Khái niệm, đặc điểm của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

Ở nhiều quốc gia trên thế giới, NTD luôn là đối tượng được quan tâm nhiều nhất và là yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, xã hội của quốc gia. Tuy nhiên, hiện nay tình trạng quyền lợi NTD bị xâm phạm trong hợp đồng mua bán hàng hóa trực tuyến xuất hiện ngày càng nhiều. Đặc biệt, với sự phát triển của công nghệ thông tin, sự đa dạng của các phương tiện điện tử với sự phủ sóng của internet, hoạt động trao đổi mau bán hàng hóa trực tuyến ngày càng trở nên phổ biến, là một phần không thể thiếu trong đời sống, sinh hoạt của NTD. Trong giai đoạn hiện nay, các quốc gia đều thừa nhận thương mại điện tử là bước phát triển tất yếu của thương mại truyền thống trong thời đại bùng nổ của công nghệ thông tin và truyền thông. Mặc dù ra đời chưa lâu, nhưng sự phát triển của thương mại điện tử lại rất mạnh mẽ. Sự phát triển và tiềm năng của thương mại điện tử được thể hiện thông qua giá trị và tốc độ tăng trưởng của các giao dịch điện tử. Theo eMarketer, doanh thu thương mại điện tử bán lẻ trên thế giới năm 2021 dự kiến là 4,891 nghìn tỷ USD và đến năm 2024, con số này là 6,388 nghìn tỷ USD. Ngoài ra, tiềm năng phát triển thương mại điện tử còn được thể hiện ở tốc độ tăng trưởng doanh thu thương mại điện tử bán lẻ và tỷ trọng giữa doanh thu thương mại điện tử bán lẻ với tổng giá trị thị trường bán lẻ. Về tốc độ tăng trưởng, cũng theo eMarketer, từ năm 2021 đến năm 2024, tốc độ tăng trưởng doanh thu thương mại điện tử bán lẻ trên thế giới từ 8,1%/năm đến 10,9%/năm. Về tỷ trọng giữa doanh thu thương mại điện tử bán lẻ với tổng giá trị thị trường bán lẻ, năm 2021 dự kiến doanh thu thương mại điện tử bán lẻ chiếm 19,5% tổng giá trị thị trường bán lẻ trên thế giới thì đến năm 2024 dự kiến con số này là 21,8%.

Từ các phân tích trên, có thể hiểu một cách khái quát nhất, pháp luật bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến là tổng hợp các quy phạm quy định được Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận quy định về các biện pháp để ngăn chặn hoặc phòng chống những hành vi xâm phạm quyền lợi hợp pháp được pháp luật bảo vệ của NTD trong quá trình mua bán hàng hóa trong không gian Internet hoặc các sàn thương mại điện tử bằng các phương tiện điện tử. Từ cách hiểu này, pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến có những đặc điểm để nhận diện như sau:

Thứ nhất, quá trình hình thành các quy phạm pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến được ra đời do sự phát triển của công nghệ thông tin và sự xuất hiện mạng Internet.

Thứ hai, pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến liên quan đến nhiều chế định pháp luật thuộc các lĩnh vực khác nhau. Trên thực tế, việc thực hiện các giao dịch mua bán trực tuyến thường chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau.

Thứ ba, pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến ở Việt Nam được xây dựng dựa trên cơ sở Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các thông tư, nghị định khác quy định về việc mua bán hàng hóa trực tuyến.

Thứ tư, pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến là một lĩnh vực luật công điều chỉnh các quan hệ tư giữa tổ chức, cá nhân kinh doanh và người tiêu dùng. Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

1.1.3. Nội dung cơ bản của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

Thứ nhất, nhóm quy phạm quy định về trách nhiệm bảo vệ NTD của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa trực tuyến. Việc yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa trực tuyến thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của Nhà nước là cần thiết nhằm bảo vệ quyền lợi của NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến, thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật. Đây là cách tốt nhất tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, hạn chế việc các tổ chức, cá nhân kinh doanh làm ăn bất chính trên thị trường.

Thứ hai, nhóm quy phạm quy định về trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội trong bảo vệ quyền lợi NTD trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến. Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước là đưa các chủ chương, chính sách của Nhà nước về bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến vào đời sống kinh tế, xã hội của đất nước nhằm bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

Thứ ba, nhóm quy phạm quy định về xử lý vi phạm nhằm bảo vệ quyền lợi NTD trong hoạt động mau bán hàng hóa trực tuyến. Xử lý vi phạm luôn là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm từ phía người tiêu dùng, thể hiện sự bảo đảm về quyền lợi cho họ mỗi khi xảy ra vi phạm trong mua bán hàng hóa trực tuyến. Người tiêu dùng có thể bảo đảm quyền lợi của mình thông qua các chế tài hành chính, dân sự, và hình sự.

1.1.4. Vai trò của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

Thứ nhất, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội của quốc gia. Trước hết, việc có một khung pháp luật hoàn chỉnh sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của các giao dịch thương mại, từ đó giúp tăng trưởng kinh tế xã hội của một quốc gia. Những năm gần đây, mua bán hàng trực tuyến không còn là khái niệm xa lạ với người tiêu dùng Việt Nam.

Thứ hai, tạo ra sự phát triển bền vững cho các tổ chức, cá nhân kinh doanh. Để phát triển bền vững cho các tổ chức, cá nhân kinh doanh trực tuyến cần phải cải thiện nỗi lo về giá cả và chất lượng hàng hóa, cần phải tăng cường trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh đối với sản phẩm cung ứng cho người tiêu dùng (khách hàng).

Thứ ba, đảm bảo cân bằng lợi ích, quyền và nghĩa vụ của NTD và của người tổ chức, cá nhân kinh doanh. Những năm gần đây, thương mại điện tử Việt Nam chứng kiến sự phát triển nhanh chóng với tốc độ trung bình từ 25 – 35%/năm. Theo Sách Trắng thương mại điện tử Việt Nam năm 2021, bất chấp dịch Covid-19, ngành thương mại điện tử vẫn tăng trưởng 16%, doanh thu bán lẻ đạt 13,7 tỷ USD và dự báo sẽ chạm mốc 39 tỷ USD vào năm 2025, đứng thứ 2 trong ASEAN.

Thứ tư, tạo môi trường kinh doanh trực tuyến lành mạnh, công bằng. Ngày nay, mua bán hàng hóa trực tuyến đã và đang trở thành xu hướng tất yếu trong giao dịch thương mại, từng bước thay đổi thói quen tiêu dùng của người dân và phương thức kinh doanh của tổ chức, cá nhân kinh doanh.

1.2. Các yếu tố tác động đến thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

Thứ nhất, mức độ hoàn thiện của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến. Việc thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hoá trực tuyến khó có thể đạt như kết quả mong muốn, nếu như không có một cơ sở pháp lý vững chắc. Nếu các quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hoá trực tuyến không điều chỉnh đầy đủ về nội dung sẽ ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý, và sẽ không điều chỉnh kịp thời các quan hệ pháp lý phát sinh trong lĩnh vực này.

Thứ hai, năng lực của cá nhân, tổ chức trong bảo vệ quyền của NTD trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến. Xét đến cùng, bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hoá trực tuyến đạt hiệu quả đến đâu phụ thuộc chủ yếu vào chủ thể thực thi. Bởi lẽ, pháp luật có hoàn thiện đến đâu, nhưng chủ thể “trung chuyển” pháp luật vào trong thực tiễn không hiệu quả, pháp luật cũng chỉ là những nội dung lý luận suông.

Thứ ba, ý thức pháp luật của các chủ thể thực hiện hoạt động kinh doanh trực tuyến. Ý thức pháp luật cũng là một trong các điều kiện bảo đảm hiệu quả thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hoá trực tuyến. Bởi lẽ, ý thức pháp luật là sự phản ánh một cách tích cực và sáng tạo đời sống xã hội mà trực tiếp là đời sống pháp luật không đồng nhất với pháp luật.

Thứ tư, cơ sở vật chất, nguồn lực tài chính phục vụ cho hoạt động bảo vệ NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến. Hoạt động xử lý vi phạm trong hoạt động kinh doanh trực tuyến của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền luôn đặt ra vấn đề về kinh phí, các công cụ phục vụ cho việc theo dõi, kiểm tra, phát hiện hành vi vi phạm như máy quay phim; máy ghi âm, ghi hình, v.v.

Thứ năm, kiến thức và ý thức của người tiêu dùng khi tham gia các giao dịch trực tuyến. Pháp luật về mua bán hàng hóa trực tuyến chỉ được thực hiện tốt nếu NTD có đầy đủ kiến thức về mua bán hàng hóa trực tuyến, đồng thời có ý thức tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về mua bán hàng hóa trực tuyến.

Bởi lẽ, khác với cách thức mua bán hàng hóa truyền thống, khi mua bán hàng hóa trực tuyến, NTD không thể tìm hiểu, đánh giá trực tiếp về sản phẩm trước khi mua hàng, NTD chỉ có thể nhìn hình ảnh sản phẩm qua thiết bị kết nối mạng – thường tiềm ẩn rủi ro là không giống với sản phẩm thật.

Tiểu kết Chương 1

Bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến là cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Với mục tiêu luận giải, phân tích những vấn đề lý luận pháp luật về bảo vệ NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến, nội dung phân tích trên đây, tác giả đã làm rõ những vấn đề sau: Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

Hệ thống và khát quát được khái niệm, đặc điểm bảo vệ NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến; khái niệm, đặc điểm pháp luật về bảo vệ NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến .

Phân tích để làm rõ được vai trò của pháp luật về bảo vệ NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến, bao gồm: Tạo căn cứ pháp lý giúp kiểm soát tốt hành vi kinh doanh trực tuyến, nhằm tạo lập môi trường kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng, tự do; phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi kinh doanh trái pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho NTD.

Phân tích làm rõ được các yếu tố tác động đến thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo vệ NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến như: Mức độ hoàn thiện của pháp luật của quốc gia đối với bảo vệ NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến; ý thức của tổ chức kinh doanh hàng hóa trực tuyến; cơ sở vật chất, nguồn lực tài chính phục vụ cho hoạt động bảo vệ NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến; và kiến thức và ý thức của người tiêu dùng trong viêc tự bảo vệ khi tham gia giao dịch trực tuyến.

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG TRONG MUA BÁN HÀNG HOÁ TRỰC TUYẾN

2.1. Quy định pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

2.1.1. Quy định pháp luật về trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa trực tuyến

Khi tham gia mua bán hàng hóa trực tuyến, người bán sẽ cung cấp thông tin về hàng hóa, dịch vụ của mình và người mua sẽ tiến hành chọn lựa những sản phẩm, nhà bán hàng v.v. phù hợp với nhu cầu. Hoạt động mua bán trực tuyến này cũng đòi hỏi giữa hai bên phải có những quyền và nghĩa vụ đối ứng với nhau. Tuy nhiên, đặt trong mối tương quan giữa hai bên chủ thể thì người mua là đối tượng có khả năng chịu nhiều thiệt thòi hơn khi xảy ra những rủi ro trong quá trình giao dịch. Vì vậy, việc quy định về nghĩa vụ, trách nhiệm của người bán trong mua bán hàng hóa trực tuyến là cần thiết và phù hợp với chủ trương, chính sách bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của nước ta hiện nay. Người bán khi tham gia kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trên sàn giao dịch thương mại điện tử cần đảm bảo hoàn thành các nghĩa vụ được quy định tại Văn bản hợp nhất số14/VBHN-BCT của BCT ngày 19/11/2021 về Thương mại điện tử:

• Thứ nhất, trách nhiệm cung cấp thông tin về hàng hóa
• Thứ hai, trách nhiệm cung cấp thông tin về giá cả
• Thứ ba, trách nhiệm cung cấp thông tin về điều kiện giao dịch chung
• Thứ tư, trách nhiệm cung cấp thông tin về vận chuyển và giao nhận hàng hóa
• Thứ năm, cung cấp thông tin về các phương thức thanh toán

2.1.2. Quy định pháp luật về trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội trong bảo vệ người tiêu dùng mua bán hàng hóa trực tuyến Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

• Thứ nhất, trách nhiệm của cơ quan nhà nước
• Thứ hai, trách nhiệm của tổ chức xã hội

2.1.3. Quy định về xử lý hành vi vi phạm quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến

Thông qua hoạt động giám sát, các cơ quan quyền lực nhà nước giám sát hoạt động của các cá nhân, tổ chức kinh doanh buôn bán hàng hóa trực tuyến. Về cơ quan giám sát được quy định tại điều 74 Luật Bảo vệ quyền lợi NTD thì BCT là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quả lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vậy nên BCT được xem là cơ quan bảo vệ NTD trong việc mua bán hàng hóa trực tuyến. Nhờ vào việc giám sát này, các cơ quan quyền lực nhà nước có thể phát hiện ra những yếu kém, khuyết điểm còn tồn đọng trong công tác tổ chức và hoạt động cũng như những vướng mắc trong quá trình thực hiện pháp luật và thực hiện những nhiệm vụ mà pháp luật đã quy định về bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến. Dựa vào những quy định và sự thay đổi của môi trường mà kịp thời đề ra những biện pháp thích hợp và thực hiện trong thời gian cụ thể để khắc phục những khó khăn và tồn tại ấy. Cũng thông qua hoạt động giám sát mà BCT và các cơ quan liên quan có thể nhanh chóng xem xét và kiểm tra tính hợp lý, hợp pháp của các văn bản luật đã ban hành trước đó. Nếu các văn bản luật đó có khuyết điểm về hình thức hay nội dung thì BCT và các cơ quan quyền lực nhà nước phải đưa ra những giải pháp nhằm khắc phục để tránh xảy ra hậu quả và bảo vệ tốt hơn quyền của NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến.

2.2. Đánh giá các quy định của pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

2.2.1. Ưu điểm của pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

• Thứ nhất, quy định của pháp luật hiện hành đã tạo ra cơ sở pháp lý cơ bản quan trọng cho việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng nói chung, và trong các giao dịch mua bán hàng hóa trực tuyến nói riêng.
• Thứ hai, làm rõ trách nhiệm của chủ thể kinh doanh đối với bảo vệ quyền lợi NTD trong hoạt động mau bán hàng hóa trực tuyến.
• Thứ ba, quy định rõ cách thức tiếp cận thông tin để bảo vệ quyền lợi cho NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến.
• Thứ tư, quy định rõ các hành vi bị cấm trong giao dịch giữa chủ thể kinh doanh nói chung và kinh doanh trực tuyến với NTD.
• Thứ năm, quy định rõ các phương thức giải quyết tranh chấp để bảo vệ quyền lợi cho NTD trong tranh chấp với chủ thể kinh doanh trực tuyến.
• Thứ sáu, làm rõ thẩm quyền xử phạt cũng như chế tài xử lý vi phạm hành chính đối với vi phạm quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến. Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

2.2.2. Hạn chế của pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

2.2.2.1. Hạn chế trong quy định về trách nhiệm bảo vệ NTD của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa trực tuyến

• Thứ nhất, bảo vệ quyền lợi NTD liên quan đến đảm bảo chất lượng hàng hóa của chủ thể kinh doanh trực tuyến.
• Thứ hai, trách nhiệm bảo vệ quyền lợi NTD trong thanh toán điện tử.
• Thứ ba, bảo vệ người tiêu dùng liên quan đến bí mật thông tin cá nhân.

2.2.2.2. Hạn chế trong quy định về trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mau bán hàng hóa trực tuyến

• Thứ nhất, quy định về trách nhiệm của Hội Bảo vệ quyền lợi NTD chưa bao quát hết các phương thức kinh doanh mới, dựa trên nền tảng số.
• Thư hai, chưa có quy định về phối hợp thực hiện trách nhiệm bảo vệ NTD giữa Hội Bảo vệ quyền lợi NTD với cơ quan nhà nước.

2.2.2.3. Hạn chế trong quy định về xử lý vi phạm quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mau bán hàng hóa trực tuyến

• Thứ nhất, chế tài xử phạt vi phạm trong mua bán hàng hóa trực tuyến thật sự chưa có sức nặng đủ để ngăn chặn các vi phạm xảy ra.
• Thứ hai, thiếu hình thức xử phạt bổ sung hoặc biện pháp khắc phục hậu quả có ý nghĩa thiết thực đối với việc bảo vệ quyền lợi NTD.
• Thứ ba, hình phạt đói với hành vi vi phạm quyền NTD trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến chưa đảm bảo tính răn đe.

Tiểu kết Chương 2

Trong Chương 2, tác giả tập trung phân tích các quy phạm pháp luật điều chỉnh liên quan đến vấn đề bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến trong các văn bản pháp luật đó là Luật Bảo vệ quyền lợi ích người tiêu dùng năm 2010 (được thay thế bằng Luật Bảo vệ quyền lợi ích người tiêu dùng năm 2023, có hiệu lực 1/7/2024), Luật An ninh mạng 2018, Luật Giao dịch điện tử năm 2005 (được thay thế bằng Luật Giao dịch Điện tử năm 2023, có hiệu lực 1/7/2024) và các văn bản hướng dẫn.

Qua phân tích, tác giả nhận thấy rằng pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến đã có những điểm tiến bộ như các quy định ngày càng được ban hành, sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính phù hợp; hệ thống các chế tài xử lý vi phạm đã được xây dựng với nhiều chế tài phù hợp; đã làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trực tuyến trong bảo vệ quyền lợi NTD. Tuy vậy, các quy định của pháp luật bảo vệ quyền lợi NTD trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến cũng bộc lộ một số hạn chế nhất định mà xuất phát chủ yếu từ các quy định của pháp luật như chưa được hợp nhất, chế tài chưa đủ tính răn đe, chưa có các quy định về sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý trong vấn đề bảo vệ NTD khi mua hàng hóa trực tuyến, v.v. Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

CHƯƠNG 3 THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG TRONG MUA BÁN HÀNG HOÁ TRỰC TUYẾN VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT, NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

3.1. Thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

3.1.1. Kết quả đạt được trong thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

• Thứ nhất, đối với thực hiện trách nhiệm nghĩa vụ bảo vệ quyền lợi NTD trong kinh doanh mua bán hàng hóa trực tuyến..
• Thứ hai, kết quả quản lý của cơ quan nhà nước đối với hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến của NTD với chủ thể kinh doanh.
• Thứ ba, kết quả xử lý hành vi vi phạm quyền lợi của NTD trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến.

3.1.2. Vướng mắc trong thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

3.1.2.1 Về phía cơ quan quản lý nhà nước

• Thứ nhất, tình trạng vi phạm trong các giao dịch mua bán hàng hóa trực tuyến gây ảnh hưởng đến quyền lợi của NTD vẫn đang rất phổ biến trong xã hội hiện nay.
• Thứ hai, thiếu nhân lực có trình độ chuyên môn trong lĩnh vực hoạt động bảo vệ quyền lợi NTD.
• Thứ ba, chế tài xử phạt vi phạm trong mua bán hàng hóa trực tuyến thật sự chưa có sức nặng đủ để ngăn chặn các vi phạm xảy ra.

3.1.2.2 Về phía người tiêu dùng

• Thứ nhất, quan điểm, kiến thức và kỹ năng hạn chế của NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến.
• Thứ hai, thông thường, trong mối quan hệ mua bán hàng trực tuyến thì NTD luôn được cho là ở thế yếu.

3.1.2.3 Về phía cá nhân, tổ chức kinh doanh trực tuyến

Hiện nay tại Việt Nam, các cá nhân, tổ chức kinh doanh đã có sự trưởng thành về mặt ý thức khi có những bước thay đổi trong quan điểm, chấp hành nghiêm ngặt và thực hiện tốt các quy định về bảo vệ NTD do nhà nước đặt ra. Họ xác định rằng NTD chính là mục tiêu quan trọng trong chính sách kinh doanh của mình. Tuy vậy, vẫn còn một số cá nhân, tổ chức kinh doanh chưa thực hiện tốt các quy định của luật trong công cuộc bảo vệ NTD, xâm phạm đến quyền và lợi ích của NTD. Cụ thể nổi bật nhất là các hành vi: Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

Hành vi vi phạm về thông tin hàng hóa. Đây là hành vi mà người bán cung cấp thông tin không đúng hoặc mơ hồ về sản phẩm, làm cho NTD có thể hiểu sai về chất lượng, tính năng hoặc nguồn gốc của sản phẩm. Thông tin về sản phẩm hàng hóa là một yếu tố quan trọng tác động đến tâm lý tiêu dùng và quyết định của người mua.

Hành vi vi phạm về việc thiếu bảo mật thông tin cá nhân NTD. Hiện nay, một số cá nhân, tổ chức kinh doanh có hành vi thu thập và sử dụng thông tin của NTD mà không có bất cứ thông báo nào một cách trái phép. Một số thì có thông báo nhưng lại thông báo không đầy đủ.

3.1.3. Nguyên nhân của những vướng mắc

Trên cơ sở các số liệu phản ánh hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình tiếp nhận xử lý các khiếu nại, vướng mắc cũng như phân tích về thực trạng vi phạm đến quyền lợi của NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến, chúng ta có thể đánh giá được thực trạng. Cụ thể, mức độ tuân thủ các quy định về bảo vệ NTD của các cá nhân, tổ chức kinh doanh là chưa cao khi mà vẫn còn nhiều vi phạm xâm hại đến quyền lợi của NTD. Nhiều cam kết có nội dung không rõ ràng, nhất là liên quan đến quyền và bảo mật thông tin của người tiêu dùng. Tất cả đều bắt nguồn từ các nguyên nhân chủ yếu sau đây:

• Thứ nhất, về phía tổ chức, cá nhân kinh doanh trực tuyến.
• Thứ hai, về phía NTD,
• Thứ ba, về phía cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức xã hội.
• Thứ tư, thực tiễn cho thấy Hội Bảo vệ quyền lợi NTD không thực sự hoạt động hiệu quả trong việc bảo vệ quyền lợi NTD.

3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

3.2.1. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của chủ thể kinh doanh trong mua bán hàng hoá trực tuyến

Trước hết, nhà nước cần phải có quy định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong các giao dịch mua bán hàng hóa trực tuyến với mức độ không thấp hơn so với các phương thức khác. Người tiêu dùng trong mua bán hàng hóa trực tuyến cần phải được bảo vệ giống với những người mua hàng trực tiếp và tính đến vị trí yếu thế của người tiêu dùng khi mua sắm trực tuyến so với mua sắm truyền thống. Để tăng cường hiệu quả bảo vệ người tiêu dùng, cần đặt ra các quy tắc nhất quán và các quy tắc này cần phải cụ thể cũng như ràng buộc về mặt pháp lý.

Trong thực tế, hệ thống chính sách, pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực mua bán hàng hóa trực tuyến về cơ bản đã được ban hành khá đầy đủ, đáp ứng được yêu cầu của công tác quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dung.Ngày 22/1/2019, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị số 30-CT/TƯ về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Từ năm 2020, Bộ Công Thương đã tham mưu, đề xuất Chính phủ, Quốc hội cho phép xây dựng Dự án Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi). Sau gần 2 năm triển khai xây dựng, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi) đã chính thức được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 20/6/2023, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2024, thay thế cho Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010.

3.2.2. Hoàn thiện quy định về trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng của cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

Thứ nhất, hoàn thiện quy định về trách nhiệm của Hội Bảo vệ quyền lợi NTD đáp ứng yêu cầu của sự phát triển khoa học công nghệ nhằm bảo vệ hiệu quả quyền NTD trong hoạt động mua bán hàng hóa trực tuyến.

Thứ hai, cần ban hành văn bản hướng dẫn quy trình phối hợp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ NTD giữa Hội Bảo vệ quyền lợi NTD với cơ quan nhà nước trong bảo vệ quyền NTD khi mua bán hàng hóa trực tuyến.

3.2.3. Hoàn thiện quy định pháp luật về chế tài xử lý vi phạm quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua báo hàng hóa trực tuyến

Thực tiễn thực thi pháp luật về chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật trong trong mua bán hàng hóa trực tuyến để bảo vệ quyền lợi NTD cho thấy, hiện nay quyền lợi của NTD ngày càng bị xâm phạm nghiêm trọng bởi các hình thức tinh vi của thương nhân kinh doanh trực tuyến. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên chính là chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật trong hợp đồng kinh doanh trực tuyến chưa đủ sức răn đe dẫn tới tình trạng các thương nhân coi thường các quy định pháp luật và vì mục tiêu lợi nhuận mà quyền lợi của NTD trong qua hệ mua bán trực tuyến bị xâm phạm một cách nghiêm trọng. Do đó, các quy định về chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật trong mua bán hàng trực tuyến cần được hoàn thiện cụ thể như sau:

• Cần sửa đổi quy định về mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm của chủ thể kinh doanh.
• Về hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả.
• Đối với các chế tài hình sự.

3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong mua bán hàng hoá trực tuyến

• Thứ nhất, về phía tổ chức, cá nhân kinh doanh trực tuyến.
• Thứ hai, về phía NTD.
• Thứ ba, về phía cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức bảo vệ NTD.
• Một là, cần tăng cường sự đầu tư nâng cao năng lực, quyền hạn và đa dạng hóa cách thức hoạt động của Hội bảo vệ NTD.
• Hai là, nâng cao năng lực tự bảo vệ; năng lực tìm kiếm sự hỗ trợ, bảo vệ khi bị xâm phạm cho NTD.

Tiểu kết Chương 3

Trong Chương 3 của Đề án, tác giả đã tập trung phân tích làm rõ thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng.

Có thể thấy, hệ thống pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến ở Việt Nam đã được quan tâm và thay đổi để trở nên phù hợp với thực tiễn phong phú của các hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế số. Tuy vậy, thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc và hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu buộc các nhà làm luật, các cấp chính quyền và người dân cùng chung tay hợp lực tìm ra các nguyên nhân, giải pháp và định hướng để có thể nhanh chóng khắc phục, bổ sung những thiếu sót còn tồn tại trong pháp luật và cũng là để đảm bảo sự an toàn cho NTD khi thực hiện mua bán hàng hóa trực tuyến.

Việc xây dựng một khung pháp lý hoàn chỉnh và một cơ chế thực hiện toàn diện và hiệu quả sẽ không chỉ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NTD, mà còn góp phần tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.

KẾT LUẬN Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

Bảo vệ quyền lợi NTD nói chung và bảo vệ quyền lợi NTD trong lĩnh vực mua bán hàng hóa trực tuyến nói riêng là nhu cầu tự nhiên không chỉ đối với bản thân NTD, mà còn cần thiết để nền kinh tế phát triển. Lĩnh vực mua bán hàng hóa trực tuyến là lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến bảo mật thông tin khách hàng, vấn đề về hàng giả, hàng nhái và hàng kém chất lượng. Chính vì vậy việc bảo vệ quyền lợi NTD trong lĩnh vực mua bán hàng hóa trực tuyến lại càng trở nên cần thiết và quan trọng hơn bao giờ hết. Điều đó cũng đặt ra vấn đề trách nhiệm lớn lao cho các nhà quản lý trong việc bảo vệ quyền lợi NTD.

Về mặt lý luận, Đề án đã phân tích và làm rõ được một số khái niệm có liên quan như: NTD, quyền lợi NTD, mua bán hàng hóa trực tuyến, bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến. Bên cạnh đó, tác giả đã phân tích và rút ra được khái niệm, đặc điểm củapháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong mua bán hàng hóa trực tuyến trên cơ sở những khái niệm về pháp luật và pháp luật bảo vệ NTD dùng nói chung.

Về mặt pháp lý, Đề án đã phân tích được các quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD, trong đó gồm: các quy định về quyền và nghĩa vụ của NTD; quy định của pháp luật về cơ quan quản lý Nhà nước trong lĩnh vực mua bán hàng hóa trực tuyến; quy định về trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh trong lĩnh vực mua bán hàng hóa trực tuyến; quy định về xử lý vi phạm và quyền yêu cầu cơ quan quản lý Nhà nước bảo vệ quyền lợi phát sinh trong lĩnh vực mua bán hàng hóa trực tuyến.

Về mặt thực tiễn, trên cơ sở các quy định pháp luật đã phân tích cũng như nghiên cứu các số liệu, vụ việc trên thực tiễn, Đề án đã rút ra được một số kết quả từ việc thực hiện pháp luật. Bên cạnh những kết quả đạt được thì việc thực hiện pháp luật cũng bộc lộ một số khó khăn, hạn chế nhất định mà xuất phát chủ yếu từ các quy định của pháp luật như chưa được hợp nhất, chế tài chưa đủ tính răn đe, chưa có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý,… Từ việc nghiên cứu đánh giá thực trạng các quy định pháp luật và thực trạng thực hiện các quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong lĩnh vực mua bán hàng hóa trực tuyến tác giả đã đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD trong lĩnh vực mua bán hàng hóa trực tuyến. Luận văn: Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trong mua bán.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Pháp luật về doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam