Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Rừng là tài nguyên quý báu của đất nước, có khả năng tái tạo, là bộ phận quan trọng của môi trường sinh thái, có giá trị to lớn đối với nền kinh tế quốc dân, gắn liền với đời sống của nhân dân và sự sống còn của dân tộc. Cuộc sống của con người gắn chặt với rừng, không có rừng thì cuộc sống trên trái đất này sẽ bị huỷ diệt. Tuy nhiên, do bị tàn phá, bị khai thác quá mức để phục vụ cho đời sống dân sinh, do ý thức Bảo vệ và phát triển rừng chưa cao, việc Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật chưa tốt và do nhiều nguyên nhân khác dẫn đến rừng bị tàn phá nặng nề, tài nguyên rừng bị suy kiệt đến mức báo động nghiêm trọng. Hệ quả đó dẫn đến đất đai bị xói mòn, môi trường sống bị huỷ hoại, làm mất cân bằng sinh thái, đe dọa sự phát triển bền vững. Trước sự biến đổi của khí hậu thì việc thực thi pháp luật, quản trị rừng thích ứng, giảm thiểu sự gia tăng của biến đổi khí hậu và hiệu ứng nhà kính ngày càng trở nên cấp bách trên toàn cầu.

Khẳng định vai trò, tầm quan trọng của rừng đối với đời sống xã hội, trong công cuộc đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước ta đã xác định các nhiệm vụ “Thực hiện tốt chương trình bảo vệ và phát triển rừng”, “Bảo vệ và sử dụng có hiệu quả tài nguyên quốc gia, cải thiện môi trường tự nhiên”, “Tích cực phục hồi môi trường và các hệ sinh thái bị phá huỷ. Tiếp tục phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, bảo vệ đa dạng sinh học” [22, tr.94].

Tỉnh Quảng Nam có đặc thù riêng về địa lý; vừa có rừng, có biển, hải đảo, có biên giới; có 427.302,3 ha rừng và đất lâm nghiệp. Rừng Quảng Nam gắn liền với lịch sử và đời sống của trên một triệu người dân, có vai trò quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững nền kinh tế – xã hội của địa phương. Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam đã triển khai nhiều chương trình, dự án liên quan đến rừng như kế hoạch khoán bảo vệ rừng và khoanh nuôi tái sinh rừng tự nhiên. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng vẫn còn xảy ra, cá biệt có nơi trở thành điểm nóng trong thời gian gần đây được phản ánh trên các phương tiện thông tin đại chúng, trách nhiệm quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp chưa rõ ràng, chưa đồng bộ; lực lượng quản lý, bảo vệ rừng còn hạn chế nhiều mặt,…

Là một công chức nhà nước, bản thân tôi rất trăn trở với việc làm sao để các quan hệ xã hội trong lĩnh vực Bảo vệ và phát triển rừng được thực hiện một cách đầy đủ, đúng đắn theo quy định của pháp luật, làm thế nào để việc thực thi pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng được thực hiện nghiêm minh và có hiệu quả.

Qua học tập, nghiên cứu tại Học viện Khoa học xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, kết hợp giữa lý luận đã học và thực tiễn tại địa phương tỉnh Quảng Nam; tôi chọn đề tài: “Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam” để làm luận văn thạc sĩ Luật học, chuyên ngành: Luật kinh tế với hy vọng sẽ góp phần nhỏ bé vào sự nghiệp Bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam nói riêng và cả nước nói chung.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Với quan điểm, chủ trương nhất quán của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân; vấn đề thực hiện pháp luật trong xã hội đã và đang được đặt ra như một nhiệm vụ nghiên cứu đối với khoa học quản lý nhà nước và luật học. Vì vậy, những năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về thực hiện pháp luật nói chung và thực hiện pháp luật đối với một số lĩnh vực cụ thể của đời sống xã hội.

Bảo vệ và phát triển rừng có một tầm quan trọng nhất định, chính vì vậy trong những năm gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học được công bố về quản lý nhà nước bằng pháp luật, hoàn thiện và tổ chức thực hiện pháp luật trong lĩnh vực Bảo vệ và phát triển rừng ở phạm vi cấp quốc gia và một số địa phương cấp tỉnh. Đại diện cho nhóm này có các công trình: Luận án tiến sĩ Quản lý nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ rừng ở Việt Nam của Hà Công Tuấn, chuyên ngành Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, năm 2006; luận văn thạc sĩ Vai trò của pháp luật trong quản lý nhà nước đối với lĩnh vực bảo vệ rừng ở Việt Nam hiện nay của Võ Mai Anh, chuyên ngành Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật năm 2006; luận văn Thạc sĩ Thực hiện pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh Bình Phước của Lê Văn Quyến, chuyên ngành Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, năm 2009 và nhiều công trình nghiên cứu khác.

Các công trình nghiên cứu, bài viết, đề tài trên đây đã chỉ ra vai trò quan trọng của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng. Tuy nhiên, cùng với xu hướng hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới thì thực trạng suy thoái rừng ngày càng diễn ra mạnh. Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật cần có những bước phát triển và đổi mới cần được tổng hợp và nghiên cứu.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu, hệ thống hoá những lý luận và phân tích, đánh giá thực trạng Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật hiện hành trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, luận văn phân tích sâu sắc thêm về lý luận, tìm ra những mặt tích cực, yếu kém và nguyên nhân của chúng, xác lập quan điểm và đề xuất giải Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật hiện hành ở tỉnh Quảng Nam hiện nay được thực hiện nghiêm minh và hiệu quả.

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Tìm hiểu, làm rõ cơ sở lý luận về Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật hiện hành.

Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật hiện hành ở tỉnh Quảng Nam, tìm hiểu những nhân tố tích cực và hiệu quả; phát hiện những thiếu sót, bất cập, hạn chế, cản trở và nguyên nhân của nó.

Đề xuất các quan điểm và các biện pháp nhằm Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật hiện hành ở tỉnh Quảng Nam được thực hiện nghiêm minh và hiệu quả.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quy định của pháp luật Việt Nam về Bảo vệ và phát triển rừng nói chung và thực tiễn công tác Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam trên địa bàn tỉnh Quảng Nam nói riêng.

4.2 Phạm vi nghiên cứu

• Luận văn nghiên cứu vấn đề Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam trong phạm vi địa bàn tỉnh Quảng Nam.
• Luận văn phân tích thực trạng từ năm 2013 đến năm 2017; đề xuất các giải pháp Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật để đạt được các mục tiêu chiến lược của Nhà nước về Bảo vệ và phát triển rừng trong các năm tiếp theo.

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp luận

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa; chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về Bảo vệ và phát triển rừng và các Công ước quốc tế, Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và các xu hướng dự báo có liên quan đến Bảo vệ và phát triển rừng của thế giới.

• Phương pháp nghiên cứu Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Luận văn được nghiên cứu theo phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của triết học Mác – Lênin. Đồng thời, sử dụng các phương pháp cụ thể như phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp so sánh và tổng kết thực tiễn.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

• Ý nghĩa lý luận

Luận văn là nghiên cứu chuyên khảo công tác Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam, góp phần bổ sung cơ sở lý luận cho việc thực hiện pháp luật trong lĩnh vực cụ thể của đời sống xã hội và vào công tác Bảo vệ và phát triển rừng theo phát luật Việt Nam nói chung.

• Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn có thể được sử dụng để tham khảo, vận dụng vào thực tiễn nhằm mục đích tổ chức Bảo vệ và phát triển rừng theo phát luật Việt Nam một cách nghiêm minh và có hiệu quả ở tỉnh Quảng Nam nói riêng và cả nước nói chung.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được chia thành 3 chương, cụ thể như sau:

• Chương 1: Cơ sở lý luận về bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.
• Chương 2: Thực trạng công tác bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.
• Chương 3: Quan điểm, giải pháp bảo đảm công tác bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật tại tỉnh Quảng Nam hiện nay.

Chương 1 Cơ sở lý luận về bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam

1.1 Khái niệm, đặc điểm bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam

1.1.1. Khái niệm rừng, khái niệm bảo vệ và phát triển rừng

• Khái niệm rừng Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Rừng không chỉ có ý nghĩa với sự phát triển của đất nước mà còn có ý nghĩa thiết thực với đời sống con người. Pháp luật về bảo vệ tài nguyên rừng ở Việt Nam hiện nay mà cụ thể là Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004 tại Điều 3 khoản 2 đã định nghĩa như sau:

Rừng là một hệ sinh thái bao gồm quần thể thực vật rừng, động vật rừng, vi sinh vật rừng, đất rừng và các yếu tố môi trường khác, trong đó cây gỗ, tre nứa, thực vật hoặc hệ thực vật đặc trưng là thành phần chính có độ che phủ của tán rừng từ 0,1 trở lên. Rừng gồm: rừng trồng và rừng tự nhiên trên đất rừng sản xuất, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng.

Như vậy theo quy định mà pháp luật Việt Nam hiện hành đã đưa ra thì khái niệm rừng được biết đến một cách khái quát gồm có rừng trồng và rừng tự nhiên. Trong quy định này, khái niệm rừng được biết đến với đầy đủ các thành phần hệ sinh thái rừng một cách đa dạng và phong phú gồm cả thực vật, động vật, vi sinh vật rừng, đất rừng và các yếu tố môi trường khác. Tuy nhiên, cây gỗ, tre nứa, thực vật hoặc hệ thực vật đặc trưng phải thỏa mãn điều kiện về độ che phủ của tán rừng từ 0,1 trở lên.

• Khái niệm bảo vệ rừng

Bảo vệ rừng bao gồm tổng hợp các biện pháp để duy trì diện tích có rừng và phát huy các tác dụng tổng hợp của rừng. Theo giáo trình lâm sinh của trường Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh: “Bảo vệ rừng là thực hiện việc bảo vệ và kiểm soát một cách có hiệu quả tình trạng suy thoái rừng trên phạm vi cả nuớc, trong đó quy định cụ thể nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân khi khai thác sử dụng từng loại rừng”. Tổ chức bảo vệ môi trường thế giới cho rằng, BVR “là hoạt động bảo đảm cho quá trình kiểm soát suy thoái tài nguyên rừng của tổ chức, cá nhân được tuân thủ một cách nghiêm ngặt có định hướng”.

Từ những quan điểm trên, nghiên cứu nội dung của BVR và trên quan điểm luật học, luận văn khái quát khái niệm BVR như sau: Bảo vệ rừng là hoạt động của các chủ thể pháp luật nhằm thực hiện các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn, làm giảm nhẹ các thiệt hại đến rừng và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng.

Pháp luật xã hội chủ nghĩa là hệ thống quy phạm pháp luật thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng, thể hiện ý chí của nhân dân, được nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện trên cơ sở giáo dục, thuyết phục, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Pháp luật về BVR với tư cách là một bộ phận của hệ thống pháp luật Việt Nam; do đó có thể hiểu: Pháp luật về bảo vệ rừng là tổng hợp các quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và bảo đảm thực hiện, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội trong lĩnh vực bảo vệ rừng, thể chế hoá đường lối, chủ trương bảo vệ rừng của Đảng, mục đích quản lý, bảo vệ rừng của Nhà nước.

• Khái niệm phát triển rừng Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Theo cách hiểu thông thường khái niệm phát triển rừng được hiểu như sau: Phát triển rừng là tổng hợp các biện pháp tổ chức, kinh tế để đẩy mạnh sản xuất sản phẩm rừng nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu xã hội, yêu cầu thị trường trên cơ sở sử dụng có hiệu quả các nguồn lực và đạt hiệu quả kinh tế cao.

Khái niệm phát triển rừng với góc độ luật học: Theo khoản 3 Điều 3 Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004: “Phát triển rừng là việc trồng mới rừng, trồng lại rừng sau khai thác, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh phục hồi rừng, cải tạo rừng nghèo và việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh khác để tăng diện tích rừng, nâng cao giá trị đa dạng sinh học, khả năng cung cấp lâm sản, khả năng phòng hộ và các giá trị khác của rừng”.

Pháp luật về phát triển rừng với tư cách là một bộ phận của hệ thống pháp luật Việt Nam; do đó có thể hiểu: Pháp luật về phát triển rừng là tổng hợp các quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và bảo đảm thực hiện, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội trong lĩnh vực phát triển rừng, thể chế hoá đường lối, chủ trương bảo vệ rừng của Đảng, mục đích quản lý, bảo vệ rừng của Nhà nước.

1.2.Phân loại rừng Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

1.2.1. Phân loại rừng căn cứ vào mục đích sử dụng

Thứ nhất là rừng phòng hộ: Theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004 quy định “Rừng phòng hộ được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất chống xói mòn, chống sa mạc hóa, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu, góp phần bảo vệ môi trường” [30]. Rừng phòng hộ đầu nguồn là nơi phát sinh hoặc bắt đầu nguồn nước tạo thành các dòng chảy cấp nước cho các hồ chứa trong mùa khô, hạn chế lũ lụt, chống xói mòn và bảo vệ đất. Rừng phòng hộ gồm những rừng có sẵn trong tự nhiên, chủ yếu là rừng hỗn giao gồm nhiều tầng, không đều tuổi, mật độ dày, có dễ sâu, bền, chắc; rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay là rừng phòng hộ ven biển được thành lập với mục đích chống gió hạn, cát bay, ngăn chặn sự xâm mặn của biển; rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển là rừng phòng hộ ven biển được thành lập với mục đích chống sóng lấn biển, chống sạt lở, bảo vệ các công trình ven biển; rừng phòng hộ bảo vệ môi trường nhằm mục đích điều hòa khí hậu, chống ô nhiễm môi trường trong các khu dân cư, khu đô thị và khu du lịch [60].

Thứ hai là rừng đặc dụng: Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004 quy định:

Rừng đặc dụng được sử dụng chủ yếu để bảo tồn thiên nhiên, mẫu chuẩn hệ sinh thái rừng của quốc gia, nguồn gen sinh vật rừng; nghiên cứu khoa học; bảo vệ di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh; phục vụ nghỉ ngơi, du lịch, kết hợp phòng hộ, góp phần bảo vệ môi trường, bao gồm: Vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên gồm khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo tồn loài – sinh cảnh; khu bảo vệ cảnh quan gồm khu di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh; khu rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học [30].

Thứ ba là rừng sản xuất: Theo quy định tại khoản 3 Điều 4 Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004 quy định:

Rừng sản xuất được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh gỗ, lâm sản ngoài gỗ và kết hợp phòng hộ, góp phần bảo vệ môi trường, bao gồm: rừng sản xuất là rừng tự nhiên; rừng sản xuất là rừng trồng; rừng giống gồm rừng trồng và rừng tự nhiên qua bình tuyển, công nhận [30]. Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Mục đích của rừng sản xuất để phát triển kinh doanh, sản xuất đồng thời góp phần vào gìn giữ và bảo vệ môi trường. Tùy từng loại rừng sản xuất là rừng tự nhiên hay rừng trồng mà được đưa vào sử dụng để quản lý, kinh doanh bảo vệ và phát triển.

Như vậy tùy theo mục đích sử dụng mà pháp luật quy định về việc phân loại rừng. Rừng phòng hộ thì được sử dụng để bảo vệ hệ sinh thái, bảo vệ cuộc sống con người. Rừng đặc dụng được sử dụng với mục đích bảo tồn thiên nhiên. Rừng sản xuất được sử dụng với mục đích sản xuất, phát triển kinh doanh đồng thời kết hợp với bảo vệ môi trường.

1.2.2. Phân loại rừng căn cứ theo nguồn gốc hình thành

Ngoài cách phân loại trên pháp luật Việt Nam, mà cụ thể là tại Điều 5, Điều 6, Điều 7, Điều 8 Thông tư số 34/2009/TT-BNNPTNT ngày 10/06/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định tiêu chí xác định và phân loại rừng thì rừng còn phân loại theo nguồn gốc hình thành như sau:

Rừng được phân thành hai loại là rừng tự nhiên là có sẵn trong tự nhiên hoặc phục hồi bằng tái sinh tự nhiên và rừng trồng là rừng được hình thành do con người trồng; phân loại rừng theo điều kiện lập địa thì bốn loại là rừng núi đất, rừng núi đá, rừng ngập mặn và rừng trên cát; phân loại rừng theo các loại cây thì gồm bốn loại, rừng gỗ là loại rừng bao gồm chủ yếu các loại cây thân gỗ trong đó có rừng cây lá rộng; rừng tre nứa; rừng cau dừa và rừng hỗn giao tre nứa; phân loại theo trữ lượng thì được phân loại đối với rừng gỗ gồm các loại rừng là rừng rất giàu: trữ lượng cây đứng trên 300 m³/ha; rừng giàu: trữ lượng cây đứng từ 201 – 300 m³/ha; rừng trung bình: trữ lượng cây đứng từ 101 – 200 m³/ha; rừng nghèo: trữ lượng cây đứng từ 10 đến 100 m³/ha; rừng chưa có trữ lượng: rừng gỗ đường kính bình quân < 8 cm, trữ lượng cây đứng dưới 10 m³/ha. Ngoài ra đối với rừng tre nứa thì rừng được phân theo loài cây, cấp đường kính và cấp mật độ [5].

Như vậy, tùy theo nguồn gốc hình thành, rừng được phân thành các loại như rừng tự nhiên, rừng trồng, rừng núi đất, rừng núi đá, rừng ngập mặn, rừng trên cát…và cách phân loại này đã thể hiện được cụ thể các loại rừng ở nước ta hiện nay.

1.3. Vai trò của bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Vai trò của thực hiện pháp luật thể hiện ở nhiều mức độ khác nhau tuỳ thuộc vào từng loại đối tượng và từng loại quan hệ xã hội cụ thể cần có sự điều chỉnh của pháp luật. Nghiên cứu về thực hiện pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng tại Quảng Nam, vai trò đó được thể hiện rõ nét trong các vấn đề sau:

1.3.1. Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật góp phần phát triển kinh tế – xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội trên địa bàn

Pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng sẽ được bảo đảm thực hiện khi kinh tế xã hội vùng núi phát triển, an ninh quốc phòng, trật tự chính trị, an toàn xã hội được bảo đảm. Đồng thời, khi pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng được thực hiện một cách đầy đủ, đúng đắn thì nó sẽ phát huy tác dụng tích cực trong việc phát triển kinh tế xã hội miền núi, phát huy vai trò trong việc nâng cao ý thức pháp luật của cộng đồng và từ đó sẽ góp phần bảo đảm cho quốc phòng, an ninh và gìn giữ trật tự xã hội trên địa bàn.

Đặc thù ở miền núi khác với ở vùng đồng bằng, thành thị: lâm sản luôn chiếm tỷ trọng cao trong thu nhập hàng năm của người dân. Cuộc sống, hoạt động của cộng đồng, của xã hội vùng núi xoay xung quanh rừng, gắn chặt với rừng; các hoạt động, các mối quan hệ xã hội hầu hết đều có liên quan đến rừng. Phần lớn các quan hệ xã hội trong đời sống xã hội miền núi đều có liên quan, hoặc trực tiếp, hoặc gián tiếp tới pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng.

Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội vùng núi, vùng sâu, vùng xa. Khi Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật được thực hiện đúng đắn, đầy đủ, quy định của pháp luật được thực hiện nghiêm túc thì xã hội sẽ ổn định, tạo điều kiện cho phát triển sản xuất, quốc phòng, an ninh xã hội được giữ vững. Ngược lại, khi Bảo vệ và phát triển rừng không được thực hiện đúng đắn, đầy đủ trên tất cả các hình thức thì các vi phạm pháp luật xảy ra nhiều, tài nguyên rừng bị xâm hại, kinh tế phát triển thiếu bền vững, đời sống xã hội vùng núi mất ổn định.

Mặt khác, do các sản phẩm từ rừng tự nhiên đang ngày càng trở nên khan hiếm, trong khi nhu cầu của xã hội tăng nhanh nên đã đẩy nhanh giá các sản phẩm từ rừng tự nhiên trên thị trường. Sự thông thoáng, năng động của nền kinh tế thị trường đã lôi kéo, cuốn hút, làm gia tăng sự đầu tư, kinh doanh, buôn bán trái pháp luật các loại hàng lâm sản, đặc biệt là các loài gỗ, thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm. Đồng thời, từ việc đầu tư thấp nhưng có lợi nhuận cao nên làn sóng đầu tư vào trồng rừng ngày càng phát triển mạnh mẽ; trong đó có cả sự đầu tư không phù hợp, không xem xét, cân nhắc giữa các yếu tố kinh tế – xã hội và môi trường. Những hoạt động không đúng đắn, không theo đúng quy định của pháp luật sẽ làm mất ổn định xã hội; người dân địa phương không có rừng để sản xuất kinh doanh và trở thành người làm thuê cho các nhà đầu tư kinh doanh rừng. Lợi nhuận từ kinh doanh, buôn bán lâm sản, gỗ, động vật rừng trái pháp luật tập trung vào một số đối tượng làm gia tăng sự phân tầng không hợp thức, làm phân hóa xã hội; từ đó ảnh hưởng tiêu cực tới quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội

Vì vậy, khẳng định rằng, Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội trên địa bàn.

1.3.2. Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, giảm nhẹ thiên tai và sự biến đổi khí hậu, bảo đảm cho sự phát triển bền vững Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Do rừng có vai trò đặc biệt quan trọng, nên Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật cũng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, ngăn chặn thiên tai và sự biến đổi khí hậu, bảo đảm cho sự phát triển bền vững.

Hiện nay, nhân loại đang phải đối phó với những thảm họa về môi trường, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do con người đã không giữ được sự cân bằng môi trường trong quá trình phát triển, đã lạm dụng quá mức nguồn tài nguyên thiên nhiên. Mất rừng là một trong những những nguyên nhân chính làm cho khí hậu biến đổi, làm nhiệt độ trái đất nóng lên, băng tan, nước biển dâng, thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán, cháy rừng v.v… diễn ra ngoài dự đoán, thiệt hại khôn lường, gây ra hậu quả nghiêm trọng đến cuộc sống và sự phát triển kinh tế – xã hội của loài người.

Có vai trò quan trọng đặc biệt đối với môi trường sống của con người; nhưng quá trình Bảo vệ và phát triển rừng ở các nước nói chung và Việt Nam nói riêng còn nhiều tồn tại, hạn chế. Cùng với tốc độ gia tăng dân số, khí thải công nghiệp ngày càng nhiều; việc khai thác các giá trị của rừng quá mức, trong khi đó quá trình tái tạo tài nguyên rừng chưa bù đắp lại được sự mất mát của rừng, dẫn đến hàng năm diện tích rừng ngày càng bị thu hẹp. Việc mất vốn rừng tự nhiên đã ảnh hưởng rất lớn đến môi trường sinh thái, đe doạ nghiêm trọng đến cuộc sống của con người. Vì vậy, Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật đầy đủ, đúng đắn và nghiêm minh sẽ hạn chế được tình trạng phá rừng, khai thác lâm sản trái phép, lúc đó rừng mới được bảo vệ và phát triển. Có như vậy, mới cân bằng được sinh thái, giảm thiểu sự biến đổi khí hậu như hiện nay, góp phần bảo đảm phát triển kinh tế – xã hội bền vững của đất nước.

1.3.3. Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật được thực hiện nghiêm túc là cơ sở nâng cao ý thức pháp luật trong xã hội

Ý thức pháp luật là một hình thái của ý thức xã hội, nó được biểu hiện qua mối quan hệ của con người với pháp luật; nó là tổng hợp những tư tưởng, quan điểm về pháp luật; là tổng hợp những nhận thức, hiểu biết các quan niệm pháp lý, những tình cảm pháp luật cùng với thói quen tuân thủ, tôn trọng pháp luật. Ý thức pháp luật luôn giữ một vai trò quan trọng đối với hoạt động xây dựng pháp luật và đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện pháp luật.

Ý thức pháp luật đồng thời còn bao gồm cả những yếu tố tâm lý xã hội, thể hiện những mối quan hệ cụ thể của con người đối với các quyền và nghĩa vụ theo quy định pháp luật. Ý thức pháp luật còn có chức năng định hướng cho hành vi của con người xử sự cho phù hợp với các quy định của pháp luật. Thông qua quá trình nhận thức của con người về pháp luật nó sẽ hình thành nên được hành vi xử sự, thực hiện đúng, đủ quy định pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng sẽ hạn chế các hành vi vi phạm quy định của pháp luật Bảo vệ và phát triển rừng. Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật có ý nghĩa trong việc hình thành, làm sâu sắc và mở rộng từng bước tri thức nói chung trong đó có tri thức về pháp luật. Từ tri thức pháp luật đó sẽ bảo đảm cho sự phát triển của tư duy pháp lý, của hành vi phù hợp với pháp luật của con người. Từ việc thực hiện pháp luật một cách đúng đắn sẽ hình thành tình cảm, hình thành lòng tin đối với pháp luật để tự giác thực hiện pháp luật; cũng từ đó làm cho mọi người nắm bắt được nghĩa vụ pháp lý của mình đối với xã hội, đối với chủ thể khác, làm cho mọi người quan tâm đến pháp luật, xây dựng động cơ đúng đắn trong thực hiện pháp luật và tích cực đấu tranh chống vi phạm pháp luật, trong đó có việc nhận thức được tầm quan trọng của rừng đối với xã hội và từ đó nâng cao trách nhiệm của mình trong việc tự giác thực hiện pháp luật và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về rừng.

1.3.4. Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật được thực hiện nghiêm túc là cơ sở quan trọng để hoàn thiện hệ pháp luật bảo vệ rừng nói riêng và hệ thống pháp luật Việt Nam nói chung

Trong thực tiễn, các quan hệ xã hội luôn thay đổi trong khi đó pháp luật thì tồn tại ở trạng thái tĩnh hơn, để pháp luật theo kịp với quá trình phát triển chung của xã hội thì cần phải có sự bổ sung, thay đổi, hoàn thiện hệ thống pháp luật. Mặt khác, do hoạt động Bảo vệ và phát triển rừng luôn có mối quan hệ biện chứng với các hoạt động khác trong đời sống xã hội nên Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật cũng luôn gắn liền với hệ thống pháp luật nói chung; các văn bản quy phạm pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng không tồn tại một cách độc lập mà luôn có mối quan hệ tác động qua lại với các ngành luật khác tạo thành một chỉnh thể thống nhất trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Vì vậy quá trình hoàn thiện bổ sung pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng sẽ tạo ra yêu cầu, đòi hỏi và kéo theo sự hoàn thiện bổ sung các ngành luật liên quan khác, đó cũng chính là sự bổ sung, hoàn thiện pháp luật Việt Nam.

Cũng như các văn bản quy phạm pháp luật khác, văn bản quy phạm pháp luật Bảo vệ và phát triển rừng thường tồn tại và phát huy tác dụng trong một giai đoạn lịch sử nhất định. Trong quá trình phát triển của đời sống xã hội và qua quá trình Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật sẽ tạo cho chủ thể pháp luật có những tư duy pháp lý mới, phát hiện ra những hạn chế của pháp luật hiện tại. Cũng trong quá trình thực hiện pháp luật sẽ phát hiện ra những văn bản quy phạm pháp luật Bảo vệ và phát triển rừng không có hoặc không còn giá trị điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực Bảo vệ và phát triển rừng; phát hiện những văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực pháp luật hoặc mâu thuẫn giữa các văn bản với nhau. Quá trình thực hiện pháp luật của các chủ thể sẽ phát hiện ra các quy phạm pháp luật lỗi thời và từ đó làm cơ sở cho cơ quan có thẩm quyền ban hành quy phạm pháp luật mới để thay thế quy phạm pháp luật cũ cho phù hợp, bổ sung vào hệ thống pháp luật hiện hành; đó chính là ý nghĩa, vai trò của thực hiện pháp luật Bảo vệ và phát triển rừng nói riêng và thực hiện pháp luật nói chung trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật.

1.4. Nội dung quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

1.4.1. Nội dung quy định của pháp luật về bảo vệ rừng

Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004 quy định về trách nhiệm BVR và nội dung BVR; trách nhiệm và nội dung bảo vệ rừng còn được quy định tại các văn bản quy phạm dưới Luật Bảo vệ và phát triển rừng hoặc trong một số văn bản pháp luật khác có liên quan như pháp luật bảo vệ môi trường, pháp luật bảo vệ đa dạng sinh học, pháp luật về phòng cháy chữa cháy, pháp luật về bảo vệ và kiểm dịch thực vật, pháp luật về thú y v.v….

Nội dung quy định của pháp luật về BVR là các quy định của pháp luật về trách nhiệm BVR và nội dung BVR, bao gồm các nội dung cơ bản sau:

• Quy định của pháp luật về bảo vệ hệ sinh thái rừng

Quy định của pháp luật về bảo vệ hệ sinh thái rừng là việc tuân theo quy định của pháp luật về BVR và các quy định khác của pháp luật có liên quan khi tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh có ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái rừng, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của các loài sinh vật rừng. Khi xây dựng mới, thay đổi hoặc phá bỏ các công trình có ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng, sinh trưởng và phát triển của các loài sinh vật rừng phải thực hiện việc đánh giá tác động môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và chỉ được thực hiện các hoạt động đó sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép.

Quy định của pháp luật về bảo vệ thực vật rừng, động vật rừng là việc các chủ thể pháp luật phải thực hiện quy chế quản lý rừng do Thủ tướng Chính phủ quy định, thực hiện các quy trình, quy phạm về khai thác rừng do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành khi tiến hành các hoạt động khai thác thực vật rừng. Việc săn, bắt, bẫy, nuôi nhốt động vật rừng cũng phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tuân theo các quy định của pháp luật về bảo tồn động vật hoang dã.

Những loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; nguồn gen thực vật rừng, động vật rừng quý, hiếm phải được quản lý, bảo vệ theo chế độ đặc biệt do Chính phủ quy định. Việc khai thác thực vật rừng, săn bắt động vật rừng, công cụ và phương tiện bị cấm sử dụng hoặc bị hạn chế sử dụng; chủng loài, kích cỡ tối thiểu thực vật rừng, động vật rừng và mùa vụ được phép khai thác, săn bắt; khu vực cấm khai thác rừng do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định.

• Quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy rừng Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy rừng là việc mọi chủ thể pháp luật phải thực hiện trách nhiệm bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng khi có liên quan. Đặc biệt, pháp luật quy định các chủ thể pháp luật là chủ rừng phải có phương án phòng cháy, chữa cháy rừng ở những khu rừng tập trung, rừng dễ cháy, khi trồng rừng mới tập trung phải thiết kế và xây dựng đường ranh, kênh, mương ngăn lửa, chòi canh lửa, biển báo, hệ thống thông tin theo quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy; chấp hành sự hướng dẫn, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Mọi trường hợp được đốt lửa trong rừng, gần rừng để dọn nương rẫy, dọn đồng ruộng, chuẩn bị đất trồng rừng, đốt trước mùa khô hoặc dùng lửa trong sinh hoạt thì người đốt lửa phải thực hiện các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng. Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân tiến hành các hoạt động trên các công trình đi qua rừng như đường sắt, đường bộ, đường dây tải điện và hoạt động du lịch sinh thái, hoạt động khác ở trong rừng, ven rừng phải chấp hành các quy định về phòng cháy, chữa cháy; tuân thủ các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và chủ rừng.

Khi xảy ra cháy rừng, chủ rừng phải kịp thời chữa cháy rừng, báo ngay cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền; trong trường hợp cần thiết Uỷ ban nhân dân các cấp có trách nhiệm và thẩm quyền huy động mọi lực lượng, phương tiện cần thiết ở địa phương, điều hành sự phối hợp giữa các lực lượng để kịp thời chữa cháy rừng có hiệu quả. Trong trường hợp cháy rừng xảy ra trên diện rộng có nguy cơ gây thảm họa dẫn đến tình trạng khẩn cấp thì việc chữa cháy rừng phải tuân theo các quy định của pháp luật về tình trạng khẩn cấp.

• Quy định của pháp luật về phòng, trừ sinh vật gây hại rừng

Quy định của pháp luật về phòng, trừ sinh vật gây hại rừng là việc phải tuân theo các quy định của pháp luật về bảo vệ và kiểm dịch thực vật, pháp luật về thú y khi tiến hành phòng, trừ sinh vật gây hại rừng; là việc phải thực hiện các biện pháp phòng, trừ sinh vật gây hại rừng; khi phát hiện có sinh vật gây hại rừng trên diện tích rừng được giao, được thuê phải báo ngay cho cơ quan bảo vệ và kiểm dịch thực vật, kiểm dịch động vật gần nhất để được hướng dẫn và hỗ trợ các biện pháp phòng trừ.

Pháp luật cũng quy định trách nhiệm về việc để lan truyền dịch gây hại rừng nếu không thực hiện các biện pháp về phòng, trừ sinh vật gây hại rừng; quy định trách nhiệm của cơ quan bảo vệ và kiểm dịch thực vật, kiểm dịch động vật trong việc tổ chức dự báo sinh vật gây hại rừng; hướng dẫn, hỗ trợ chủ rừng các biện pháp phòng, trừ sinh vật gây hại rừng; tổ chức phòng, trừ sinh vật gây hại rừng trong trường hợp sinh vật gây hại rừng có nguy cơ lây lan rộng.

• Quy định của pháp luật về kinh doanh, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, quá cảnh thực vật rừng, động vật rừng Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Quy định của pháp luật BVR theo nội dung này là việc tuân theo quy định của pháp luật khi tiến hành kinh doanh, vận chuyển thực vật rừng, động vật rừng và các sản phẩm của chúng.

Cụ thể, khi xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, quá cảnh thực vật rừng, động vật rừng và các sản phẩm của chúng phải tuân theo quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc gia nhập. Việc nhập nội giống thực vật rừng, động vật rừng phải tuân theo quy định của pháp luật về bảo tồn đa dạng sinh học, pháp luật về bảo vệ và kiểm dịch thực vật, pháp luật về thú y, pháp luật về giống cây trồng, pháp luật về giống vật nuôi.

1.4.2. Nội dung quy định của pháp luật về phát triển rừng

Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004 quy định về nguyên tắc phát triển rừng, không quy định nội dung phát triển ba loại rừng: Rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất. Nội dung phát triển ba loại rừng trong luận văn này, tác giả căn cứ Luật Lâm nghiệp năm 2017 có hiệu kể từ ngày 01/01/2019. Nội dung phát triển ba loại rừng được quy định tại Điều 46, 47, 48 Luật Lâm nghiệp năm 2017, cụ thể như sau:

• Phát triển rừng đặc dụng

Rừng đặc dụng là loại rừng được thành lập với mục đích chủ yếu để bảo tồn thiên nhiên, mẫu chuẩn hệ sinh thái rừng của quốc gia, Bảo vệ nguồn gen sinh vật rừng, nghiên cứu khoa học, bảo vệ di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh phục vụ nghỉ ngơi du lịch kết hợp với phòng hộ bảo vệ môi trường sinh thái. Nội dung phát triển rừng đặc dụng theo Điều 46 Luật Lâm nghiệp năm 2017 như sau:

Đối với vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo tồn loài – sinh cảnh, thực hiện các hoạt động sau đây: 1) Duy trì cấu trúc rừng tự nhiên, bảo đảm sự phát triển tự nhiên của rừng trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng; 2) Phục hồi cấu trúc rừng tự nhiên; áp dụng biện pháp kết hợp tái sinh tự nhiên với làm giàu rừng, trồng loài cây bản địa trong phân khu phục hồi sinh thái của rừng đặc dụng và phân khu dịch vụ, hành chính của rừng đặc dụng; 3) Cứu hộ, bảo tồn và phát triển các loài sinh vật. Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Đối với khu bảo vệ cảnh quan, thực hiện các hoạt động sau đây: 1) Duy trì diện tích rừng hiện có; 2) Áp dụng biện pháp kỹ thuật trồng rừng, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên, làm giàu rừng để nâng cao chất lượng rừng.

Đối với khu rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học, thực hiện hoạt động bảo vệ và phát triển rừng theo nhiệm vụ nghiên cứu khoa học do chủ rừng hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định.

Đối với rừng giống quốc gia, thực hiện hoạt động để duy trì và phát triển rừng theo kế hoạch được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

Đối với vườn thực vật quốc gia, thực hiện hoạt động sưu tập, chọn lọc, lưu giữ, gây trồng loài cây bản địa gắn với nghiên cứu khoa học, đào tạo, giáo dục môi trường, tham quan du lịch.

• Phát triển rừng phòng hộ

Rừng phòng hộ là rừng được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái. Bao gồm: rừng phòng hộ đầu nguồn; rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay; rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển; rừng phòng hộ bảo vệ môi trường sinh thái. Nội dung phát triển rừng phòng hộ theo Điều 47 Luật Lâm nghiệp năm 2017 như sau:

Đối với rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng phòng hộ biên giới, phải được xây dựng thành rừng tập trung, liền vùng, duy trì và hình thành cấu trúc rừng bảo đảm chức năng phòng hộ.

Đối với rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng phòng hộ biên giới, rừng bảo vệ nguồn nước của cộng đồng dân cư, thực hiện các hoạt động sau đây: 1) Bảo vệ, kết hợp khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên với làm giàu rừng; 2) Trồng rừng ở nơi đất trống, không có khả năng tái sinh tự nhiên thành rừng; trồng hỗn giao nhiều loài cây bản địa, loài cây đa tác dụng, cây lâm sản ngoài gỗ.

Đối với rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay; rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển, thực hiện các hoạt động sau đây: 1) Thiết lập đai rừng phù hợp với điều kiện tự nhiên ở từng vùng; 2) Áp dụng biện pháp trồng rừng bằng loài cây có bộ rễ sâu bám chắc, ưu tiên cây bản địa, sinh trưởng được trong điều kiện khắc nghiệt và có khả năng chống chịu tốt; được trồng bổ sung tại những nơi chưa đủ tiêu chí thành rừng. Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

• Phát triển rừng sản xuất

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Quy chế quản lý rừng sản xuất ban hành kèm theo Quyết định số 49/2016/QĐ-TTg ngày 01/11/2016 của Thủ tướng Chính phủ thì khái niệm rừng sản xuất được quy định như sau: Rừng sản xuất là rừng được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh gỗ, các lâm sản ngoài gỗ và kết hợp phòng hộ, góp phần bảo vệ môi trường. Nội dung phát triển rừng sản xuất theo Điều 46 Luật Lâm nghiệp năm 2017 như sau:

• Duy trì diện tích rừng sản xuất là rừng tự nhiên hiện có; phục hồi rừng tự nhiên ở những diện tích trước đây đã khai thác mà chưa đạt tiêu chí thành rừng; chỉ được cải tạo rừng tự nhiên ở những diện tích không có khả năng tự phục hồi.
• Hình thành vùng rừng trồng tập trung, áp dụng công nghệ sinh học hiện đại và kỹ thuật thâm canh rừng để nâng cao năng suất rừng trồng, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến lâm sản.
• Khuyến khích trồng rừng hỗn loài, lâm sản ngoài gỗ; kết hợp trồng cây gỗ nhỏ mọc nhanh và cây gỗ lớn dài ngày; chuyển hóa rừng trồng gỗ nhỏ sang rừng trồng gỗ lớn ở những nơi nó điều kiện thích hợp.

1.4.3. Nội dung quy định của pháp luật về quy hoạch, kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Nội dung của việc lập quy hoạch, kế hoạch bảo vệ rừng được quy định rất rõ tại Điều 15 Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004, theo đó một bản quy hoạch, kế hoạch bảo vệ rừng phải đảm bảo những nội dung gồm: Những nghiên cứu, tổng hợp, phân tích tình hình về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh, quy hoạch sử dụng đất, hiện trạng tài nguyên rừng; đánh giá tình hình thực hiện quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng kỳ trước, dự báo các nhu cầu về rừng và lâm sản; xác định phương hướng mục tiêu bảo vệ, phát triển và sử dụng rừng trong kỳ quy hoạch; xác định diện tích và sự phân bố các loại rừng trong kỳ quy hoạch; xác định các biện pháp quản lý, bảo vệ, sử dụng và phát triển các loại rừng; xác định các giải pháp thực hiện quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng. Nội dung bảo vệ và phát triển rừng bao gồm phân tích, đánh giá việc thực hiện kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng kỳ trước; xác định nhu cầu về diện tích các loại rừng và các sản phẩm, dịch vụ lâm nghiệp; xác định các giải pháp, chương trình, dự án thực hiện kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng; triển khai kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng năm năm đến từng năm [30]. Trách nhiệm của việc lập quy hoạch, kế hoạch được giao cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ủy ban nhân dân các cấp. Thẩm quyền phê duyệt quy hoạch và kế hoạch bảo vệ rừng trong phạm vi cả nước do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Ở cấp tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt quy hoạch phát triển rừng của tỉnh sau khi có ý kiến thẩm định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và được Hội đồng nhân dân cùng cấp thông qua; Ủy ban nhân dân tỉnh thành phố trực thuộc trung ương phê duyệt quy hoạch bảo vệ rừng của Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh phê duyệt quy hoạch bảo vệ rừng của Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn. Kế hoạch bảo vệ tài nguyên rừng do Ủy ban nhân dân các cấp lập trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định [30]. Khi có sự điều chỉnh quy hoạch và kế hoạch cần dựa trên các căn cứ và phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh quy hoạch đó theo quy định tại Điều 19 Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004 như sau: Khi có sự điều chỉnh về mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, quốc phòng, an ninh hoặc có sự điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và khi có sự điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch bảo vệ rừng cấp trên mà những sự điều chỉnh đó ảnh hưởng đến quy hoạch, kế hoạch bảo vệ rừng; điều chỉnh do yêu cầu cấp bách để thực hiện các nhiệm vụ kinh tế xã hội, quốc phòng, an ninh. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, quyết định quy hoạch, kế hoạch bảo vệ rừng nào thì có quyền điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch đó. Vấn đề công bố, thực hiện quy hoạch, kế hoạch bảo vệ rừng được quy định trong Điều 20, Điều 21 Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004: Trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày được phê duyệt thì Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm công khai quy hoạch, kế hoạch bảo vệ rừng của địa phương và việc công bố này được thực hiện trong suốt thời gian quy hoạch, kế hoạch đó có hiệu lực. Việc thực hiện các quy hoạch, kế hoạch về bảo vệ rừng được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức, chỉ đạo thực hiện của cả nước; kiểm tra, đánh giá việc thực hiện ở các tỉnh thành phố trực thuộc trung ương. Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh tổ chức chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch bảo vệ rừng của cấp dưới trực tiếp; Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn tổ chức chỉ đạo việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch bảo vệ rừng của địa phương [30].

Tiểu kết chương 1 Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam hiện hành là quá trình hoạt động có mục đích của các chủ thể pháp luật Bảo vệ và phát triển rừng, tạo ra cơ sở pháp lý cho hoạt động thực tế của các chủ thể pháp luật làm cho những quy định của pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng trở thành hiện thực trong cuộc sống. Mục đích của Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật là nhằm bảo đảm cho rừng được bảo vệ, tồn tại và phát triển; từ đó bảo đảm và phát huy giá trị, vai trò của rừng trong sự phát triển bền vững của đất nước.

Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật phụ thuộc vào các điều kiện kinh tế -văn hóa – xã hội tại địa phương; phụ thuộc vào ý thức pháp luật của công dân, của cá nhân, tổ chức, của cả cộng đồng tham gia quan hệ pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng; phụ thuộc vào hệ thống tổ chức, bộ máy Nhà nước và cán bộ, công chức, viên chức thực thi nhiệm vụ bảo vệ rừng, phụ thuộc vào sự hoàn thiện của hệ thống luật pháp Bảo vệ và phát triển rừng.

Trong chương 1, luận văn đã nêu ra các khái niệm về rừng, Bảo vệ và phát triển rừng, nội dung quy định của pháp luật về Bảo vệ và phát triển rừng, quy định về quy hoạch, kế hoạch Bảo vệ và phát triển rừng. Đồng thời, nêu ra các vai trò của Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

Cơ sở lý luận về Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam được phân tích ở chương 1 là cơ sở để đánh giá những ưu điểm và hạn chế về Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam sẽ được trình bày ở chương 2 và cũng là cơ sở lý luận để đưa ra các giải pháp đảm bảo công tác Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật hiện hành ở chương 3. Luận văn: Bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật Việt Nam.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Thực trạng bảo vệ và phát triển rừng theo pháp luật