Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN hay nhất năm 2023 cho các bạn học viên ngành đang làm khóa luận tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm khóa luận thì với đề tài Khóa luận: Một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu Việt Nam dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

I. HOẠT ĐỘNG CỦA MỘT SỐ HIỆP HỘI NGÀNH HÀNG NÔNG SẢN XUẤT KHẨU TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP

1. Kinh nghiệm của một số hiệp hội ngành hàng nông sản trên thế giới

Hiện nay, mỗi khi nhắc tới nông sản thế giới thì người ta không thể không nhắc tới Thái Lan và Brazil. Đây là hai nước luôn đứng vị trí hàng đầu thế giới về xuất khẩu gạo và cà phê (Thái Lan – số 1 thế giới về xuất khẩu gạo và Brazil – số 1 thế giới về xuất khẩu cà phê). Do đó việc việc tìm hiểu về Hiệp hội ngành hàng chủ lực của hai nước này để rút ra những bài học kinh nghiệm đối với các Hiệp hội ngành hàng nông sản của Việt Nam là vô cùng cần thiết.

1.1 Hiệp hội cà phê Brazil

Hiệp hội cà phê Brazil thành lập năm 1991, là tổ chức của các nông trại trồng cà phê chất lượng cao thuộc tất cả các vùng miền của Brazil. Mục tiêu của Hiệp hội cà phê Brazil là phát triển thương hiệu cà phê Brazil, trong đó nâng cao chất lượng cà phê và quảng bá hình ảnh cà phê Brazil là những ưu tiên hàng đầu của Hiệp hội này [28]. Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Từ khi thành lập đến nay, Hiệp hội đã tham gia và đóng vai trò chủ đạo trong hầu hết các sự kiện quốc tế liên quan đến cà phê. Năm 1992, Hiệp hội cà phê Brazil đã tham dự các buổi triển lãm của Hiệp hội cà phê Hoa Kỳ. Tại đây, đại diện của Hiệp hội đã có rất nhiều các cuộc tiếp xúc và các hoạt động xúc tiến thương mại với các đối tác kinh doanh cà phê khác [28].

Năm 1993, Hiệp hội đứng ra tổ chức rất nhiều các hội nghị và các hội chợ thương mại về cà phê tại các nước Châu Âu như Đức, Italya, Australia, Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Na Uy và Thụy Sĩ. Tại các nước này, Hiệp hội đã giới thiệu rất nhiều loại cà phê của Brazil đồng thời giới thiệu hương vị cà phê Brazil đến bạn bè quốc tế để quảng bá chất lượng hàng đầu của cà phê Brazil nói chung và của các thành viên trong Hiệp hội nói riêng [28].

Đại diện cho những người trồng cà phê Brazil, Hiệp hội cà phê Brazil cũng thiết lập và duy trì mối quan hệ hợp tác lâu dài với Hiệp hội cà phê của các nước Colombia, Costa Rica, Mexico, Indonexia,… và rất nhiều các công ty cà phê lớn ở Châu Âu. Hiệp hội cũng tham gia rất tích cực diễn đàn của Ủy ban môi trường, một diễn đàn lớn thảo luận về các vấn đề môi trường. Tại diễn đàn này, Hiệp hội nói lên những mối quan tâm chung của các hội viên và đóng góp rất nhiều những kiến nghị để phát triển bền vững ngành cà phê.

Các hoạt động của Hiệp hội cà phê Brazil đã thu hút được sự quan tâm lớn của các công ty nhập khẩu cà phê từ của Mỹ, Italy, Đức, Thụy Sĩ, Nhật Bản. Đại diện của các công ty này đã tham dự hầu hết các hội nghị quốc tế do Hiệp hội tổ chức. Không chỉ thế, Hiệp hội cà phê Brazil còn đóng vai trò to lớn trong việc thành lập Hiệp hội cà phê Châu Âu và tham gia tích cực vào các sự kiện do Hiệp hội này tổ chức.

Không chỉ chú trọng quan tâm đến xúc tiến thương mại mà Hiệp hội cũng luôn đề cao việc không ngừng nâng cao chất lượng cà phê. Có thể nói chất lượng cà phê là một trong những yếu tố mà Hiệp hội đặc biệt quan tâm và quán triệt triệt để đến các hội viên của mình. Hiệp hội đã xuất bản rất nhiều các ấn phẩm hướng dẫn về kỹ thuật trồng cà phê cũng như quy trình thu hoạch, chế biến cà phê theo đúng tiêu chuẩn để đảm bảo chất lượng sản phẩm. Không chỉ thế, Hiệp hội còn thường xuyên tổ chức các cuộc hội thảo giữa các hội viên trong Hiệp hội tại trang trại của các hội viên để tìm ra các giải pháp tăng năng suất, nâng cao kỹ thuật trồng, thu hoạch và chế biến cà phê cũng như nâng cao chất lượng cà phê. Mỗi một nông trại của các thành viên trong hiệp hội đều phải có một hệ thống quản lý chất lượng riêng. Hệ thống này sẽ phân loại và đánh giá chất lượng cà phê ngay trong giai đoạn chế biến với kết quả rất chính xác. Hệ thống quản lý chất lượng ở mỗi nông trại như vậy sẽ là một thước đo tin cậy chứng nhận cho chất lượng cà phê ở nông trại đó. Đây là một hoạt động rất cần thiết để đảm bảo chất lượng cà phê và bảo vệ hình ảnh của Hiệp hội như là một người đại diện cho các nhà sản xuất cà phê Brazil.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>>  Khóa Luận Tốt Nghiệp Ngành Kinh Tế

1.2 Hiệp hội những nhà xuất khẩu gạo Thái Lan Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Hiệp hội những nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, tiền thân là Hiệp hội các nhà buôn gạo, là tổ chức của các chủ kho gạo ở Bangkok, thành lập năm 1919 khi chiến tranh thế giới lần thứ nhất vừa kết thúc. Mục tiêu ban đầu của việc thành lập Hiệp hội này là nhằm xây dựng một trung tâm giúp kết nối các thành viên, những người tham gia xuất khẩu gạo và cung cấp gạo cho tiêu dùng trong nước [3].

Hiện nay, Hiệp hội những nhà xuất khẩu gạo Thái Lan đã tập hợp được 190 hội viên là những nhà kinh doanh xuất khẩu gạo lớn trong nước. Hiệp hội tổ chức và hoạt động theo Luật Hiệp hội thương mại và chịu sự quản lý nhà nước bởi một cơ quan duy nhất là Cục Thương mại. Ban lãnh đạo hiệp hội có 35 người trong đó có một chủ tịch và 3 phó chủ tịch, tất cả các vị trí lãnh đạo từ chủ tịch hiệp hội đến tổng thư ký và chánh văn phòng hiệp hội đều là các hội viên của hiệp hội [29].

Bên cạnh việc triển khai các hoạt động hỗ trợ hội viên như đào tạo, cung cấp thông tin, xúc tiến thương mại… Hiệp hội những nhà xuất khẩu gạo Thái Lan còn được các nước biết đến thông qua Hội nghị lúa gạo Thái Lan được tổ chức hàng năm và Bản tin dự báo lúa gạo. Đây chính là hai hoạt động mang lại danh tiếng và uy tín cho Hiệp hội. Hàng năm, Hiệp hội phối hợp với Bộ Thương mại và Bộ Nông nghiệp tổ chức hội thảo quốc tế – Thai Rice Conventional để quảng bá các sản phẩm gạo Thái Lan tới các khách hàng trong nước và quốc tế. Hiệp hội cũng phối hợp với các cơ quan chức năng trong Bộ Nông nghiệp Thái Lan để thực hiện các cuộc khảo sát đánh giá sản lượng lúa trước thời điểm thu hoạch, kết hợp với các thông tin về cung cầu lúa gạo trong nước để xây dựng các bản tin dự báo ngắn hạn và trung hạn về thị trường lúa gạo trong nước và thế giới. Bản tin dự báo không những đáp ứng được nhu cầu thông tin của các hội viên mà còn được các đối tác và khách hàng quan tâm khai thác [3].

Kinh nghiệm hoạt động lâu năm và uy tín của hiệp hội ở trong nước và quốc tế chính là thước đo sự thành công của Hiệp hội những nhà xuất khẩu gạo Thái Lan. Hiệp hội có vai trò quan trọng đối với hội viên vì đây là cơ quan được Chính phủ cho phép thực hiện các quy định để đảm bảo trật tự kinh doanh trong ngành hàng, kiểm soát tình hình sản xuất và thu mua nhằm ngăn ngừa giả mạo trong tiêu chuẩn gạo và giảm thủ tục để tiết kiệm chi phí, hạ thấp giá thành thu mua và tăng khả năng cạnh tranh trong chiến lược xuất khẩu ra thị trường thế giới. Hiệp hội cũng gây dựng được uy tín quốc tế, ngoài việc quảng bá sản phẩm và khai thác thị trường xuất khẩu, Hiệp hội còn tạo lập các mối quan hệ hợp tác với hiệp hội ngành hàng lúa gạo các nước để tìm tiếng nói chung về thương mại giữa các nước xuất khẩu gạo theo nguyên tắc đôi bên cùng có lợi. Trong năm 2022, Hiệp hội đã tổ chức các cuộc họp với Hiệp hội Lương thực Việt Nam để bàn bạc và thúc đẩy hợp tác trong đấu thầu gạo quốc tế và tránh những xung đột trong cạnh tranh xuất khẩu có thể gây thiệt hại cho cả hai bên [1].

2. Bài học kinh nghiệm rút ra từ hoạt động của các hiệp hội ngành hàng các nước đối với Việt Nam

Sau khi tìm hiểu hoạt động của một số hiệp hội ngành hàng nông sản một số nước cho thấy: Các nước rất quan tâm và coi trọng tổ chức hiệp hội. Hiệp hội có tiếng nói rất quan trọng trong các quyết sách phát triển kinh tế – xã hội, chính vì vậy Chính phủ các nước đã giao cho hiệp hội nhiều chức năng hành chính và nhiều dịch vụ công, nhất là việc xây dựng các chính sách chiến lược và những vấn đề quyết sách đối với phát triển ngành hàng… Qua kinh nghiệm của các nước có thể rút ra một số bài học đối với Việt Nam trong quá trình phát triển các hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu như sau:

2.1 Về phương thức tổ chức hiệp hội ngành hàng Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Các hiệp hội ngành hàng ở các nước có trình độ tổ chức cao hơn và chuyên nghiệp hơn. Trước hết, lãnh đạo hiệp hội được bầu ra bằng các lá phiếu của hội viên theo quá trình bỏ phiếu dân chủ, quá trình bầu chọn này giúp tìm ra những người có đủ phẩm chất, uy tín và khả năng lãnh đạo hiệp hội. Tiếp theo, Đại hội toàn thể hội viên sẽ thảo luận để đi đến thống nhất sẽ trao những quyền lực cho người đứng đầu hiệp hội mà họ đã tin tưởng bầu ra. Nhờ đó, ở mỗi giai đoạn hoạt động, người kế nhiệm vai trò lãnh đạo hiệp hội có được khả năng kế thừa cũng như khắc phục những nhược điểm của người tiền nhiệm để xây dựng chiến lược và chính sách phát triển hiệp hội. Tính chuyên nghiệp của các hiệp hội thể hiện ở chỗ mỗi vị trí đều có quy định về tiêu chuẩn, chế độ trách nhiệm rõ ràng, từ lãnh đạo hiệp hội đến nhân viên. Quy định này đã phát huy được tinh thần trách nhiệm đối với các cán bộ làm các công việc chuyên trách.

2.2 Về hoạt động của hiệp hội

Hiệp hội ngành hàng với chức năng là tổ chức đại diện cho các doanh nghiệp. Hiệp hội ngành hàng của các nước đóng vai trò là người đại diện thực sự cho các doanh nghiệp, là người trung gian giải quyết các vấn đề tranh chấp về quyền lợi của các doanh nghiệp. Thực hiện các liên kết đa phương theo ngành dọc giữa các doanh nghiệp nhằm tìm hiểu và điều phối các vấn đề có liên quan đến cung cấp nguyên liệu, công nghệ và buôn bán giữa các thành viên nhằm xúc tiến hợp tác phát triển công nghệ. Xây dựng hình ảnh và thương hiệu cho ngành nhằm tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Hiệp hội còn đại diện cho doanh nghiệp trong việc thực hiện các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, thực hiện chiến lược phát triển cho một số thương hiệu nổi tiếng.

Tổ chức và thực hiện các hoạt động về dịch vụ cộng đồng nhằm trợ giúp và nâng cao khả năng của các doanh nghiệp. Ngoài ra, Hiệp hội ngành hàng còn có thể thực hiện các chiến lược “phát triển nguồn nhân lực”, “ Xây dựng các quỹ học bổng cho ngành”… để giúp các doanh nghiệp ngành hàng nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp giữa các thành viên, xây dựng môi trường buôn bán bình đẳng và thống nhất nhằm đảm bảo quyền lợi cho các thành viên khi tham gia buôn bán với thế giới.

Đại diện cho các thành viên tham gia vào quá trình đàm phán, ký kết các hiệp định về buôn bán và kinh doanh với các hiệp hội nước ngoài cũng như các hiệp hội ngành hàng quốc tế, là đối tượng tham gia hiệp hội ngành hàng quốc tế.

Hiệp hội có vai trò quan trọng trong khai thác thị trường nước ngoài, nghiên cứu thị trường quốc tế và tổ chức các đoàn khảo sảt thị trường thế giới hoặc tổ chức cho hội viên tham gia các cuộc triển lãm quốc tế. Mở rộng các liên kết với các tổ chức có liên quan của nước ngoài, phát triển các trao đổi và hợp tác về kinh tế, công nghệ và quản lý doanh nghiệp. Hiệp hội còn đại diện cho các doanh nghiệp ngành hàng trong việc xây dựng mối quan hệ với các cơ quan có thẩm quyền, các tổ chức quốc tế và các hiệp hội ngành hàng trên thế giới.

Đại diện cho các doanh nghiệp giải quyết các tranh chấp (kiện chống bán phá giá, xuất xứ hàng hóa, bảo hộ và trợ cấp…), trực tiếp tham gia các vụ kiện này và là cơ quan đại diện chính thức của doanh nghiệp. Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Hiệp hội ngành hàng với vai trò quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp và ngành hàng, thể hiện ở các mặt nâng cao chất lượng sản phẩm, hiệu quả kinh doanh, hình thành các kênh phân phối hàng hóa lớn.

Trong một nền kinh tế tri thức trên toàn cầu như hiện nay, hàm lượng chế biến trong sản phẩm ngày càng gia tăng và chỉ những sản phẩm như vậy mới có sức cạnh tranh cao và ổn định. Để hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng và tạo thương hiệu cho hàng hóa nông sản Việt Nam thì nhất thiết các doanh nghiệp phải coi đây là mục tiêu chiến lược của mình. Hơn nữa, để có thể tồn tại và phát triển trong môi trường cạnh tranh khốc liệt khi xuất khẩu hàng hóa, các doanh nghiệp cần liên kết để tạo ra sức mạnh nhằm nâng cao vị thế của Việt Nam trong các cuộc đàm phán với nước ngoài. Kinh nghiệm của Thái Lan và Brazil cho thấy Hiệp hội có vai trò quan trọng trong việc huy động và kết nối các doanh nghiệp để có hành động tập thể tác động đến sự thay đổi về chất lượng của các khâu trong chu trình sản xuất – chế biến – phân phồi tuân theo quy chuẩn của thị trường quốc tế.

Xu hướng các quốc gia phát triển dùng các biện pháp chống bán phá giá và thực tế đã diễn ra đối với Việt Nam như cá basa, tôm và trong tương lai sẽ còn nhiều mặt hàng khác gánh chịu… Kinh nghiệm của Đài Loan, Trung Quốc, Thái Lan cho thấy không phải Chính phủ, doanh nghiệp mà chính là hiệp hội sẽ đóng vai trò chủ đạo để giảm thiểu các tổn thất trong các vụ tranh chấp và kiện tụng thương mại quốc tế. Đối với vấn đề này ở Việt Nam hiện nay còn chưa được nghiên cứu và có một chiến lược hành động cụ thể.

• Đẩy mạnh các hoạt động của hiệp hội một cách hiệu quả để hỗ trợ cho các doanh nghiệp hội viên và ngành hàng phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Cung cấp thông tin và tư vấn: giúp đỡ hoặc cung cấp dịch vụ cho các thành viên giành được các hợp đồng, các dự án bằng cách đưa ra những ý kiến, những điều kiện sát đúng có sức thuyết phục, có tính khả thi. Đảm bảo được những tiêu chuẩn chung và cao nhất của lĩnh vực thông tin và tư vấn. Xác lập các mối quan hệ và niềm tin lẫn nhau giữa các cộng sự, giữa các doanh nghiệp thành viên với các cơ quan chức năng của Chính phủ, với các bạn hàng quốc tế.
• Thông tin tuyên truyền vận động: thông qua các ấn phẩm, qua mạng Internet hoặc qua các phương tiện thông tin khác cung cấp thông tin cho các thành viên một cách đầy đủ kịp thời, phản ánh những thay đổi hoặc ban hành các chính sách mới của Chính phủ.
• Về mặt thị trường: Hiệp hội còn có thể mở rộng thị trường cho các thành viên của mình thông qua nhiều hoạt động phát triển thị trường như:
• Mở các văn phòng đại diện ở nước ngoài
• Xây dựng hệ thống tiêu thụ hàng hóa trên khắp thế giới bằng cách phối hợp với các tổ chức quốc tế cũng như những nhà tiêu dùng hàng hóa lớn trên thế giới nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường;
• Giúp các doanh nghiệp trong nước tiếp xúc với các doanh nghiệp của các hiệp hội ngành hàng quốc tế thông qua các hội thảo, các cuộc gặp gỡ, dự tiệc…
• Về nghiên cứu và triển khai: nghiên cứu triển khai là một trong những hoạt động chứa đựng nhiều rủi ro mà một doanh nghiệp đơn lẻ khó thực hiện được. Vì vậy, hiệp hội có thể là người thay các doanh nghiệp thực hiện những công trình nghiên cứu triển khai nhằm mang lại lợi ích cho tất cả các doanh nghiệp cũng như chia sẻ những rủi ro giữa các doanh nghiệp. Bằng cách lập ra một quỹ nghiên cứu triển khai kỹ thuật và công nghệ nhằm phổ biến kiến thức này cho tất cả các thành viên của hiệp hội sẽ mang lại hiệu quả rất lớn. Hoạt động này nếu làm tốt không những sẽ không ngừng nâng cao khả năng của toàn bộ các thành viên trong hiệp hội mà còn nâng cao vai trò của chính hiệp hội đối với các thành viên.

II. NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HIỆP HỘI NGÀNH HÀNG NÔNG SẢN XUẤT KHẨU VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚ Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

1. Những định hướng phát triển

Phát triển công nghiệp chế biến nông theo hướng mới.

Với tốc độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn hiện nay, cần phát triển công nghiệp chế biến nông sản gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn và gắn với thị trường tiêu thụ trong nước, thế giới và vùng nguyên liệu để phát triển những mặt hàng có lợi thế cạnh tranh. Đặc biệt khi đầu tư, xây dựng, nâng cấp các cơ sở chế biến phải đảm bảo yêu cầu công nghệ hiện đại, thiết bị tiên tiến, nhằm tăng cao chất lượng sản phẩm cũng như đem lại sự phát triển bền vững, hiệu quả cho ngành công nghiệp chế biến, bảo vệ môi trường sinh thái.

Mục tiêu phát triển đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020

Khẩn trương xây dựng các ngành hàng chế biến có sức cạnh tranh cao trên thị trường thế giới, chú trọng đẩy mạnh chế biến các nông sản có lợi thế so sánh như thóc gạo, chè, cà phê. Phấn đấu đến năm 2010, tổng sản lượng thóc được chế biến 100%, trong đó chế biến quy mô công nghiệp phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu đạt 55%, tới năm 2020 đạt 60-65%. Đối với cà phê, đến năm 2010 tăng tỷ lệ cà phê chế biến theo phương pháp ướt đạt 30%, chế biến cà phê bột đạt 10%. Con số này sẽ nâng lên tương ứng 50% và 20% vào năm 2020 [13].

Một số mặt hàng khác như điều, hồ tiêu… cũng cần chú trọng tăng tỷ trọng sản phẩm đã qua chế biến quy mô công nghiệp. Phấn đấu đến năm 2010 giá trị sản xuất tăng trưởng bình quân/năm là 10.7% và định hướng đến năm 2020 là 11.7%. Theo đó, tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản các loại đến năm 2010 đạt khoảng 11 tỷ USD và đến năm 2020 đạt khoảng 16.5 USD [13].

2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu

Hiệp hội với những lợi thế từ sự liên kết, hợp tác và kết nối các hoạt động sẽ mở rộng không gian kinh tế và cơ hội trong phát triển cho hội viên. Tuy vậy, sự hình thành, tồn tại và phát triển bền vững của hiệp hội không phải là hiện tượng tất yếu, mà nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Có ba nhóm yếu tố tác động chính chi phối tới sự thành công của một hiệp hội, đó là: (i) hội viên; (ii) ban lãnh đạo hiệp hội; nhà nước. Vì vậy mà muốn nâng cao hiệu quả hoạt động của Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu thì nhất thiết phải quan tâm đến cả ba yếu tố này.

2.1 Một số kiến nghị đối với Nhà nước Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

2.1.1 Hoàn thiện cơ chế quản lý của Nhà nước đối với các Hiệp hội ngành hàng

Trong bước đầu hình thành và hoạt động, các hiệp hội ngành hàng nước ta còn nhiều lúng túng, yếu kém, đó là điều khó tránh khỏi. Do vậy Nhà nước cần phải khuyến khích và thiết lập một môi trường thuận lợi cho sự hình thành, hoạt động và phát triển của các Hiệp hội ngành hàng. Từ đó, góp phần tăng cường vai trò của các Hiệp hội ngành hàng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.

Trước tiên, Nhà nước cần nhận định rõ vai trò, vị trí của các Hiệp hội ngành hàng trong nền kinh tế là rất quan trọng đặc biệt là vào thời điểm hiện nay khi nước ta hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Hiệp hội của các nước khác phát triển mạnh mẽ nguyên nhân tiên quyết là do cả Nhà nước và doanh nghiệp đều nhận thức được tầm quan trọng của các Hiệp hội ngành nghề trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Tuy vậy, ở Việt Nam, các cơ quan quản lý Nhà nước cho đến nay vẫn xem thường vai trò của Hiệp hội, thậm chí trước khi ra một quyết định nào đó có liên quan đến ngành nghề do Hiệp hội quản lý cũng không cần tham khảo ý kiến từ phía Hiệp hội, vì vậy dẫn đến việc nhiều quyết định ban hành chưa thực sự bám sát với thực tế hoạt động của các doanh nghiệp, vô tình tạo ra những cản trở cho chính các doanh nghiệp đó. Cần có chính sách hợp lý để hạn chế, chấm dứt xu hướng “Nhà nước hóa”, “hành chính hóa” các Hiệp hội, cũng như xu hướng “chính trị hóa” đang tràn lan trong các tổ chức này. Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Để hoàn thiện cơ chế quản lý của Nhà nước, trước hết cần xác lập hành lang pháp lý chung đối với việc tổ chức và quản lý hội. Những quy định này cụ thể hóa quyền lập hội được Hiến pháp quy định, xác định cụ thể hơn thủ tục thành lập, sáp nhập, giải thể hội, quyền và nghĩa vụ pháp lý của hiệp hội và quy định biện pháp quản lý Nhà nước đối với Hội. Cần nhanh chóng ban hành luật về Hội và Hiệp hội. Nhưng việc ban hành luật hay các chính sách khác về Hiệp hội như vậy không có nghĩa là Nhà nước chuyên quyền, độc đoán trong hoạt động của các Hiệp hội. Để có được những chính sách hay những văn bản pháp luật về Hiệp hội mang ý nghĩa tích cực cho sự phát triển của các Hiệp hội thì Nhà nước nên tạo điều kiện hơn nữa cho các hiệp hội ngành hàng tham gia một cách tích cực vào công tác tư vấn, phản biện; tham gia vào việc xây dựng phát triển ngành và đòng góp ý kiến để xây dựng những văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Các cơ quan soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật phải tổ chức lấy ý kiến tham gia của các Hiệp hội ngành hàng. Đồng thời cần tổ chức nhiều hơn nữa các cuộc đối thoại giữa các cơ quan chức năng với đại diện của các Hiệp hội ngành hàng, qua đó thu thập thêm những giải pháp mới, những sáng tạo của Hiệp hội ngành hàng để bổ sung, sửa đổi, điều chỉnh các văn bản pháp quy cũng như qua các cuộc đối thoại mà giải quyết kịp thời những vướng mắc của các Hiệp hội ngành hàng trong việc thực hiện những văn bản pháp quy.

Thứ hai, cần có một cơ quan quản lý các Hiệp hội một cách chuyên sâu. Hiện nay, Vụ tổ chức phi Chính Phủ trực thuộc Bộ nội vụ là cơ quan Nhà nước làm nhiệm vụ theo dõi, quản lý các Hiệp hội, ngoài ra các Hội còn thuộc sự quản lý của Bộ chủ quản như Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Công thương,…Điều này dẫn đến việc mỗi khi có việc liên quan đến cơ quan Nhà nước là các doanh nghiệp, các Hiệp hội ngành hàng lại lúng túng vì thủ tục hành chính phức tạp và bộ máy làm việc cồng kềnh, chồng chéo của các cơ quan công quyền. Nhà nước cần xem xét thành lập một Cơ quan quản lý riêng các Hiệp hội mang tính chuyên sâu chứ không nên dàn trải sự quản lý tại các Bộ chủ quản như hiện nay. Nếu tiếp tục để Vụ tổ chức phi Chính phủ quản lý thì cần mở rộng chức năng hoạt động của vụ này để việc quản lý được chặt chẽ, chuyên sâu hơn cơ chế quản lý còn yếu ớt, lỏng lẻo như hiện nay. Cơ quan này không chỉ những mang chức năng quản lý mà còn là trung tâm nơi các Hiệp hội có thể tranh thủ sự giúp đỡ khi cần thiết, nơi chuyên nghiên cứu các chiến lược giúp cho các Hiệp hội phát triển, nơi đào tạo các nhà quản lý cho Hiệp hội, nơi giúp các Hiệp hội tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình hoạt động.

Thứ ba, cần đa dạng hóa thành phần của doanh nghiệp trong Hiệp hội. Phần lớn thành viên của các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu hiện nay là doanh nghiệp nhà nước, nhiều người gọi đó là tình trạng “quốc doanh hóa hiệp hội”. Dự thảo luật về Hội không cho phép các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trở thành hội viên chính thức mà chỉ là hội viên liên kết của Hiệp hội. Quy định như trên là chưa phù hợp với chính sách khuyến khích của Nhà nước đối với thành phần kinh tế này, cũng như bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay. Do đó cần có sự điều chỉnh trong nghị định về quản lý hội để doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được tham gia một cách bình đẳng vào Hiệp hội để có thể đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển kinh tế nói chung và xuất khẩu nói riêng. Bên cạnh đó, cũng cần khuyến khích các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực khác nhưng có liên quan đến ngành hàng xuất khẩu cùng tham gia Hiệp hội (có thể là hội viên danh dự). Ví dụ một số doanh nghiệp về giao nhận, giám định chất lượng, bảo hiểm, ngân hàng… để tạo ra sự phối hợp giữa các ngành trong việc nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

Tính đồng bộ trong hệ thống pháp luật, trong hệ thống chính sách, cơ chế là một tiền đề để đảm bảo tính hiệu quả. Trong quá trình phát triển sắp tới, việc xây dựng thể chế kinh tế phải đảm bảo tính đồng bộ trong hệ thống pháp lý, cơ chế, chính sách ở Việt Nam, đồng thời phải đảm bảo tính tương thích với những quy chuẩn quốc tế, thúc đẩy nhanh hơn nữa và hiệu quả hơn nữa quá trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.

2.1.2 Tạo điều kiện thuận lợi để Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu hoạt động có hiệu quả. Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Hỗ trợ về mặt tài chính và đào tạo cán bộ lãnh đạo Hiệp hội là tổ chức phi lợi nhuận, không hoạt động kinh doanh, nên việc bảo đảm tài chính cho hoạt động của Hiệp hội là nhiệm vụ quan trọng. Trong số các nguồn thu của Hiệp hội thì nguồn thu từ hội phí là quan trọng nhất, chính đáng nhất. Tuy nhiên, trong điều kiện các doanh nghiệp còn khó khăn, hoạt động trong thời kỳ đầu của Hiệp hội lại chưa có nhiều tác động tích cực đến doanh nghiệp thì chưa thể là nguồn thu chủ yếu để đảm bảo hoạt động cho Hiệp hội. Vì vậy, nhằm nâng cao năng lực hoạt động của các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu, Nhà nước cần hỗ trợ kinh phí cho các Hiệp hội trong giai đoạn trứng nước ở khâu triển khai hoạt động, hình thành bộ máy và nhân sự. Nhưng sự hỗ trợ này không phải là bao cấp mà xuất phát từ vai trò, chức năng của Hiệp hội. Nhà nước cần coi Hiệp hội là trợ thủ đắc lực của mình, là tổ chức dân sự chung vai gánh vác nhiệm vụ quản lý kinh tế, quản lý ngành hàng. Nhưng cũng cần dần dần chuyển từ hỗ trợ trực tiếp sang hình thức hỗ trợ phù hợp theo cơ chế thị trường bằng cách thực hiện đơn đặt hàng, hợp đồng triển khai dự án, đề án, đề tài nghiên cứu hay các dịch vụ công khác. Việc hỗ trợ này phải được thực hiện trên cơ sở khuôn khổ pháp lý có các chế tài kiểm soát chứ không phải thực hiện trên cơ chế xin cho như hiện nay, dễ gây ra các tiêu cực, bất bình đẳng giữa các Hiệp hội và giữa các doanh nghiệp hội viên trong cùng một Hiệp hội.

Hoạt động Hội đòi hỏi tính chuyên nghiệp cao không kém gì các nghề khác. Tuy nhiên, hiện nay đại đa số cán bộ, nhân viên của các Hiệp hội không được trang bị chuyên môn để tổ chức, quản lý Hiệp hội và cung cấp dịch vụ cho hội viên. Do đó, Nhà nước nên có các chương trình trợ giúp đào tạo cán bộ lãnh đạo và bộ máy thường trực của các Hiệp hội để họ có đủ năng lực xây dựng và phát triển Hiệp hội của mình.

Xây dựng các trung tâm giao dịch nông sản

Các trung tâm này có các sàn giao dịch đấu giá khớp lệnh tập trung, công khai cho các tổ chức, đơn vị từ người sản xuất, chế biến đến kinh doanh, xuất khẩu các mặt hàng nông sản theo mô hình hoạt động hiện đại. Đồng thời, đây cũng là nơi tổ chức biên tập, cung cấp thông tin và cung ứng các dịch vụ tư vấn về trồng, chăm sóc, sản xuất, chế biến, kinh doanh… các mặt hàng nông sản cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu; đặc biệt, hỗ trợ cung cấp thông tin và tư vấn cho nông dân, người trực tiếp sản xuất ra sản phẩm. Trung tâm cũng có một hệ thống chế biến với kho hàng nhằm chuẩn hóa và phục vụ việc chuyển giao các mặt hàng nông sản đưa vào giao dịch. Trung tâm này sẽ phối hợp với các đơn vị khác cung cấp các dịch vụ về ký gửi hàng hóa, tín dụng, môi giới giao dịch, chế biến, dịch vụ kho bãi và xa hơn nữa là các dịch vụ logistics và kho ngoại quan. Đây cũng là nơi thu mua tập trung cho xuất khẩu và đầu mối chào hàng, giới thiệu mua bán với các bạn hàng trong và ngoài nước, tạo lập mối quan hệ với các tổ chức giao dịch hàng nông sản trên thế giới, từng bước thiết lập các bước phát triển vững chắc cho ngành nông sản Việt Nam. Các sàn giao dịch nông sản hoạt động có hiệu quả sẽ tạo một thị trường tập trung, ổn định, có định hướng cho người sản xuất, tránh được tình trạng bất ổn trong mua bán, tạo sự phát triển ổn định về kinh tế xã hội, tạo một mô hình giao dịch hiện đại, phù hợp với thế giới.

Xây dựng thương hiệu quốc gia cho các sản phẩm nông sản

Mỗi quốc gia cũng có một sản phẩm hay dịch vụ chủ đạo làm đại diện cho quốc gia mình. Nhật Bản có các hãng xe hơi, công nghệ cao, Thái Lan được biết đến với ngành du lịch; Pháp với sản phẩm rượu vang, thời trang và mỹ phẩm, Mỹ với những sản phẩm công nghệ cao hay những trang web trực tuyến nổi tiếng toàn thế giới như Yahoo, Google. Vậy sản phẩm chủ đạo của Việt Nam là gì? Xuất thân từ một đất nước nông nghiệp, với sản lượng cà phê, gạo, hạt điều đều đứng hàng nhất nhì trên thế giới, Việt Nam nên định vị thương hiệu quốc gia mình với những sản phẩm nông nghiệp chủ đạo đó. Tuy nhiên, hiện nay những sản phẩm nông sản xuất khẩu Việt Nam hầu hết chưa có thương hiệu hoặc mang thương hiệu của nhà phân phối nước ngoài. Trong thời gian tới, để nông sản Việt Nam có thể đến với người tiêu dùng toàn cầu, Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn cùng với các cơ quan hữu quan nên đẩy mạnh công cuộc xây dựng thương hiệu quốc gia cho các sản phẩm nông sản.

2.2 Các giải pháp đối với Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

2.2.1 Nâng cao năng lực hoạt động của Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu

Muốn năng cao hiệu quả hoạt động của các Hiệp hội NHNSXK Việt Nam, bản thân các hiệp hội phải tự ý thức việc nâng cao năng lực hoạt động của chính mình, bởi vì đây là yếu tố đầu tiên để duy trì và phát triển các Hiệp hội. Muốn làm được điều này, các Hiệp hội cần tập trung các nguồn lực giải quyết tốt một số biện pháp sau:

Nâng cao năng lực bộ máy lãnh đạo các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu

Để nâng cao năng lực bộ máy lãnh đạo, các Hiệp hội NHNSXK trước hết cần phải đổi mới cơ cấu tổ chức theo hướng gọn nhẹ nhưng hiệu quả. Thực tế cho thấy bộ máy ban lãnh đạo hiệp hội phổ biến với những vấn đề bất cập như hầu hết cán bộ lãnh đạo kiêm nhiệm, thiếu các bộ phận (trung tâm) chuyên môn hoạt động chuyên trách, về cơ bản vẫn kiêm nhiệm và mang tính hành chính…Do vậy, cần phải cơ cấu lại bộ máy theo hướng hình thành các tổ chức bộ phận chuyên trách có tính chuyên nghiệp như các trung tâm thông tin, nghiên cứu và công nghệ, xúc tiến thị trường, đào tạo, phát triển hội viên, tư vấn về pháp luật…Từ đó nâng cao sự chủ động, linh hoạt và sự năng động của tổ chức bộ máy.

Năng lực hoạt động của bộ máy lãnh đạo còn phụ thuộc vào đội ngũ cán bộ Hiệp hội. Hiệp hội cần phải chủ động hơn nữa trong công tác cán bộ. Tập thể lựa chọn những cán bộ am hiểu công việc, có uy tín, có nhiệt tình với công tác hội. Chủ tịch Hiệp hội phải là người trưởng thành từ đội ngũ quản lý kinh doanh trong ngành hàng được tập thể tín nhiệm bầu ra, hoặc thực hiện chế độ thuê, tuyển các chuyên gia giỏi… chứ không phải là quan chức kiêm nhiệm hay được Nhà nước hoặc bộ chủ quản chỉ định.

Nâng cao năng lực về tài chính đối với các hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu

Một vấn đề không kém phần quan trọng đối với hoạt động của các Hiệp hội ngành hàng là khả năng tài chính. Thực tế cho thấy, các Hiệp họi có nguồn thu lớn, khả năng tài chính dồi dào đã có thể tổ chức nhiều hoạt động hữu ích cho các hội viên và ngược lại những Hiệp hội yếu kém về tài chính thường hoạt động kém sôi động hơn. Nguồn thu từ hội phí, từ sự hỗ trợ của Nhà nước và tổ chức quốc tế không đủ trang trải cho các hoạt động của Hiệp hội. Do vậy, các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu nên chủ động về tài chính không chỉ trông chờ vào sự tài trợ bên ngoài bằng cách tăng các nguồn thu trên cơ sở tăng cường và nâng cao chất lượng các hoạt động dịch vụ như cung cấp thông tin, tư vấn, đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao kỹ thuật, tư vấn pháp luật, xúc tiến thương mại và các hoạt động dịch vụ công theo yêu cầu, đồng thời mở rộng sự tham gia các hoạt động kinh doanh (trong điều kiện luật pháp cho phép)…Những hoạt động này sẽ góp phần tăng nguồn thu cho Hiệp hội lại vừa có thể tăng cường vai trò của Hiệp hội đối với doanh nghiệp thành viên, đồng thời có cơ hội thu hút thêm nhiều hội viên mới, mở rộng, mở rộng hơn nữa quy mô của Hiệp hội. Tuy nhiên, tài chính cũng cần phải công khai, minh bạch, nên định kỳ báo cáo cho các hội viên, không vì tài chính thiếu rõ ràng mà gây mất đoàn kết nội bộ và giảm uy tín của ban lãnh đạo với hội viên.

Mở rộng và phát triển hội viên

Số lượng hội viên là căn cứ xác đáng nhất để có thể đánh giá năng lực hoạt động của Hiệp hội. Số hội viên càng nhiều thì càng tạo nên sức mạnh trong cạnh tranh. Hiện nay, đa số các doanh nghiệp tham gia các Hiệp hội ngành hàng là các doanh nghiệp Nhà nước hoặc các doanh nghiệp lớn, tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu trong doanh thu cao. Hiệp hội nên thu hút thêm các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các văn phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam.

Một Hiệp hội ngành hàng nông sản có thể không bao quát toàn bộ các tác nhân tham gia sản xuất, kinh doanh trong ngành hàng đó, nhưng Hiệp hội có vai trò xâu chuỗi các khâu biệt lập của quá trình sản xuất – chế biến – tiêu thụ nông sản thuộc các ngành hàng, bằng cách liên kết sức mạnh của các doanh nghiệp độc lập để thực hiện tốt hơn các dịch vụ cho doanh nghiệp và xã hội. Đối với những cá nhân hoặc tổ chức chưa đại diện đầy đủ cho các tác nhân của ngành hàng thì Hiệp hội phải tiếp tục mở rộng đón nhận sự tham gia của các tác nhân này, như các hộ nông dân, trang trại sản xuất nông nghiệp, các hợp tác xã, nhóm đại diện cho người lao động…Nếu tập hợp được tất cả các đối tượng trong tất cả các khâu của chuỗi giá trị ngành hàng như vậy sẽ có thể tập trung vào tất cả các khía cạnh, các vấn đề trong ngành. Từ đó, dễ thống nhất, chia sẻ về các quan hệ, lợi ích và giải quyết những vấn đề kinh tế – xã hội của ngành. Khả năng tập trung này tạo cho Hiệp hội uy tín và có ảnh hưởng mạnh mẽ trong quan hệ công chúng và xã hội.

2.2.2 Nâng cao năng lực hỗ trợ cho hội viên Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Một trong những chức năng quan trọng nhất của các Hiệp hội ngành hàng là hỗ trợ cho doanh nghiệp thành viên. Vì vậy, các Hiệp hội cần xây dựng chương trình hoạt động cụ thể để nâng cao năng lực hỗ trợ cho doanh nghiệp. Nội dung của chương trình cần tập trung vào kỹ năng tập hợp, phân tích thông tin, kỹ năng đánh giá nhu cầu và phát triển các hình thức dịch vụ, tư vấn pháp luật…Vừa tăng nguồn thu vừa có ý nghĩa thu hút các hội viên sử dụng các dịch vụ của Hiệp hội là vấn đề có tính cơ bản cho sự phát triển bền vững của các Hiệp hội…

Cung cấp thông tin

Các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu cần thiết lập chương trình cung cấp thông tin hiệu quả đảm bảo có chất lượng, kịp thời…bởi cung cấp thông tin, tư vấn cho doanh nghiệp là một trong những hoạt động quan trọng của Hiệp hội ngành hàng. Với lợi thế có mối quan hệ mật thiết với các cơ quan của Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước, Hiệp hội ngành hàng cần chủ động thu thập, xử lý phân tích và cung cấp cho doanh nghiệp các thông tin về pháp luật, chính sách, về thị trường, khoa học công nghệ, về các đối tác…trên cơ sở hình thành các bộ phận chuyên trách trong ban lãnh đạo của Hiệp hội, hoặc có các trung tâm, bộ phận phụ trách công tác thông tin trong hoạt động thu thập cung cấp thông tin. Các nguồn thông tin có thể thu thập được bao gồm các nguồn thông tin từ nước ngoài và trong nước. Tuy nhiên, để có thể có được các nguồn tin kịp thời chính xác các hiệp hội cần chú trọng các hình thức thu thập thông tin và nguồn thông tin… Đồng thời cần phối hợp với các Hiệp hội chuyên ngành trong và ngoài nước, xây dựng hồ sơ ngành hàng, thị trường, chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ và xây dựng đội ngũ chuyên gia, cộng tác viên, tình nguyện viên ở trong nước và ngoài nước để tăng cường khả năng tư vấn của Hiệp hội nhằm đẩy mạnh và nâng cao chất lượng hoạt động cung cấp thông tin.

Cùng với việc nâng cao năng lực thu thập và xử lý thông tin, cần đẩy mạnh hoạt động phổ biến thông tin dưới nhiều hình thức khác nhau. Phổ biến thông tin nhanh nhạy, kịp thời với nhiều hình thức phong phú, với nội dung thiết thực, bổ ích cho doanh nghiệp. Trong thời đại kinh tế tri thức, thông tin là tiền của, cung cấp thông tin cho doanh nghiệp là cung cấp cơ hội kinh doanh, cung cấp cơ hội kiếm lời, tránh thua lỗ. Vì vậy, Hiệp hội phải tập trung nâng cao năng lực thông tin của mình.

Về đào tạo

Tổ chức đào tạo cán bộ cho doanh nghiệp, góp phần xây dựng đội ngũ doanh nhân Việt Nam. Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và đội ngũ doanh nhân Việt Nam là một nhân tố quyết định đối với sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam. Trong chương trình công tác hàng năm, Hiệp hội ngành hàng cần dành một nguồn lực đáng kể cho việc tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng. Ngoài ra, cần tổ chức một số chương trình đào tạo cho đội ngũ công nhân kỹ thuật, đội ngũ lao động lành nghề phục vụ cho yêu cầu phát triển của ngành hàng.

Để kết quả đào tạo đạt hiệu quả chất lượng cao, các Hiệp hội phải có hình thức tổ chức và nội dung phù hợp. Về hình thức nên tổ chức các khóa học ngắn hạn để thuận tiện cho việc tham gia của học viên. Ngoài hình thức đào tạo tập trung có thể kết hợp các phương thức đào tạo khác như đào tạo từ xa.

Chương trình, nội dung đào tạo phải thiết thực. Tuyệt đối tránh đào tạo theo kiểu phong trào, cung cấp cho người học những kiến thức chung chung không phù hợp với trình độ nhận thức của học viên và không phục vụ trực tiếp cho công việc hàng ngày của họ.

Các khóa học, sau khi kết thúc phải tiến hành kiểm tra đánh giá một cách nghiêm túc, tránh tình trạng học viên chỉ ghi tên và nhận chứng chỉ.

Do kinh phí có hạn nên cần phải tận dụng sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, lồng ghép với các hoạt động đào tạo trong khuôn khổ của các dự án hỗ trợ nâng cao nâng lực, đào tạo nguồn nhân lực. Đẩy mạnh hoạt động đào tạo không chỉ có nghĩa Hiệp hội phải tự mình đào tạo, mà cần tận dụng mọi cơ hội, phối hợp với nhiều cơ sở đào tạo, thu hút mọi nguồn nhân lực trong và ngoài nước để hỗ trợ các doanh nghiệp tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công nhân của mình.

Xúc tiến thương mại

Tổ chức chắp mối giới thiệu bạn hàng và các hoạt động xúc tiến khác. Chắp mối giới thiệu bạn hàng là một hoạt động tương đối đặc trưng cho thế mạnh của các Hiệp hội ngành hàng. Do có mối quan hệ rộng khắp với các hội viên của mình, với các hiệp hội khác, Hiệp hội ngành hàng phải làm nhiệm vụ cầu nối, chắp mối cho các quan hệ làm ăn kinh doanh của các doanh nghiệp. Hoạt động chắp mối có thể thực hiện thông qua tiếp xúc trực tiếp, qua điện thoại, qua hộp thư điện tử, qua thư giới thiệu… Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Tổ chức cho doanh nghiệp ra nước ngoài để tham gia hội nghị, hội trợ triển lãm, khảo sát thị trường tìm cơ hội làm ăn kinh doanh. Hỗ trợ các doanh nghiệp xác minh và kiểm tra đối tác của mình trước khi ký hợp đồng buôn bán, đầu tư, chuyển giao công nghệ… Hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc phòng tránh và giải quyết có hiệu quả các tranh chấp phát sinh trong kinh doanh; tư vấn và hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc thực hiện bảo hộ sở hữu thương hiệu, kiểu dáng công nghiệp và sáng chế của mình. Cung cấp các thông tin cần thiết về thị trường, mặt hàng và pháp luật cần thiết trong thương mại quốc tế, tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp…

Phát triển các dịch vụ xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp thâm nhập thị trường theo nguyên tắc có sự phối hợp với các hiệp hội và các tổ chức xúc tiến khác. Tích cực thúc đẩy sự hình thành của thị trường các dịch vụ hỗ trợ kinh doanh Việt Nam. Tập trung nguồn lực của Hiệp hội vào các hoạt động có lợi thế cao, những hoạt động xúc tiến ở tầm quốc gia; tổ chức các hội nghị, hội thảo, hội trợ triển lãm, lễ hội; xây dựng mạng lưới tiếp thị tập thể, các chiến lược xây dựng hình ảnh quốc gia, chiến lược phát triển và bảo vệ thương hiệu Việt Nam, các dự án hỗ trợ tái cơ cấu và chuyển giao công nghệ lớn.

Hiện nay công tác xúc tiến thương mại ở Việt Nam tuy nhiều tổ chức tiến hành nhưng chất lượng chưa cao, thiếu hiểu biết về thị trường, thiếu kỹ năng lập và tổ chức kế hoạch, thiếu nguồn tài chính cần thiết. Trong lĩnh vực thông tin thương mại đang xảy ra tình trạng vừa thừa, vừa thiếu thông tin (thừa thông tin chung chung, thiếu thông tin cụ thể). Trong lĩnh vực hội chợ triển lãm thương mại có tình trạng lạm phát. Nhiều hội trợ triển lãm có nội dung khá giống nhau được tổ chức trên cùng một địa bàn. Ngoài ra, không ít doanh nghiệp chưa nhận thấy tầm quan trọng của hoạt động xúc tiến thương mại vì muốn tiết kiệm chi phí hoặc thiếu sự phối hợp giữa các doanh nghiệp trong việc triển khai hoạt động xúc tiến thương mại…

Để hoạt động xúc tiến thương mại thực sự đóng vai trò hỗ trợ hiệu quả đối với hoạt động xuất nhập khẩu, thì những hạn chế bất cập hiện nay trong hoạt động xúc tiến thương mại cần phải được tháo gỡ kịp thời. Đẩy mạnh hoạt động xây dựng và quảng bá thương hiệu hàng hóa; chú ý phát triển hệ thống thương mại điện tử nhằm đảm bảo kết nối các kênh xúc tiến thương mại một cách đầy đủ cập nhật và hiệu quả cao; đầu tư đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xúc tiến thương mại trong tình hình mới. Tích cực đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện một hệ thống các văn bản, quy định tạo thành một hàng lang pháp lý thuận lợi, bình đẳng trong hoạt động xúc tiến thương mại…

Nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm

Trước hết Hiệp hội cần hỗ trợ cải thiện chất lượng nguồn nguyên liệu đầu vào, nâng cao khả năng kiểm tra kiểm soát chất lượng các nguồn nguyên liệu, kết hợp với các trung tâm nghiên cứu và các viện nghiên cứu triển khai các nguồn nguyên liệu mới cho hiệu quả chất lượng cao. Cần tổ chức các khóa huấn luyện nâng cao trình độ cho các nhà cung cấp nguyên liệu nhằm chống đưa tạp chất và nguyên liệu hay sử dụng hóa chất kháng sinh bị cấm. Cần nghiên cứu tìm hiểu các nguồn công nghệ mới, giải pháp quản lý tiến tiên và phổ biến áp dụng cho các hội viên để quản lý tốt hơn quá trình sản xuất kinh doanh, tăng hiệu quả và giảm chi phí. Cần đào tạo các cán bộ có chuyên môn về mặt công nghệ, phấn đấu để Hiệp hội còn là trung tâm công nghệ cho các hội viên.

Nhờ các mối quan hệ lớn, Hiệp hội cũng cần hỗ trợ các doanh nghiệp hội viên tìm các nhu cầu và điều tiết nhu cầu nhằm tránh các tình trạng tranh mua tranh bán hay tích trữ tồn kho quá nhiều mà không tìm được đầu ra, khuyến khích các hội viên đa dạng hóa thị trường để tránh khi gặp rào cản tại bất kỳ một thị trường nào đó lại không thể tìm kiếm nhu cầu ở các thị trường khác và gây ra tình trạng bế tắc đầu ra cho doanh nghiệp.

Các lĩnh vực khác

Nâng cao vai trò của các Hiệp hội ngành hàng trong lĩnh vực quan hệ lao động và bảo vệ môi trường. Thực hiện trợ giúp đào tạo, thông tin, tư vấn cho người sử dụng lao động nhằm xây dựng mối quan hệ lao động đúng pháp luật và thuận hòa tại doanh nghiệp. Mở rộng các dự án, chương trình về phát triển bền vững, nâng cao kiến thức và trách nhiệm của doanh nghiệp trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Hướng dẫn các doanh nghiệp áp dụng các quy định, các tiêu chuẩn của pháp luật Việt Nam và quốc tế về trách nhiệm xã hội đối với bảo vệ môi trường để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thực hiện tốt các cam kết về hội nhập và WTO. Phối hợp với các Hiệp hội khác triển khai chương trình xây dựng văn hóa kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp Việt Nam. Tiến hành các hoạt động quảng bá phát triển hình ảnh doanh nghiệp, doanh nhân trong ngành và trong toàn xã hội. Tổ chức bình xét, tôn vinh doanh nghiệp và doanh nhân…

2.2.3 Quan hệ với chính quyền

Là người đại diện cho các doanh nghiệp trong cùng một ngành hàng, các Hiệp hội cần tạo lập kênh thông tin và đối thoại trực tiếp với các cơ quan chính quyền; tham gia tích cực vào quá trình xây dựng luật pháp, chính sách kinh tế, tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp. Tổ chức các cuộc gặp gỡ đối thoại giữa lãnh đạo các cơ quan chính quyền với doanh nghiệp để trao đổi cụ thể về những vấn đề đang đặt ra trong từng ngành, lĩnh vực, địa phương như thuế, hải quan, xuất nhập khẩu, ngân hàng, thanh tra, kiểm tra…góp phần tăng cường sự hiểu biết giữa chính quyền và doanh nghiệp, tạo lập sự đồng thuận vì mục tiêu phát triển kinh tế đất nước. Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Trực tiếp cử cán bộ của mình tham gia các nhóm nghiên cứu, tổ chức cho các doanh nghiệp tham gia góp ý vào các dự thảo nghị quyết của Đảng, văn bản pháp luật, chính sách của Quốc hội, Chinh phủ. Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu phải tham gia đóng góp vào quá trình xây dựng luật pháp, chính sách góp phần bảo đảm cho các văn bản đó sát,đúng với thực tiễn và có tính khả thi. Đề xuất với Nhà nước xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách đối với các Hiệp hội ngành hàng mình cũng như đối với doanh nghiệp. Từ đó, xây dựng và triển khai chương trình trợ giúp nâng cao năng lực hoạt động của các Hiệp hội ngành hàng.

Để góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường; Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu cần tham gia góp ý vào các phương án cơ cấu lại hệ thống doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp Nhà nước. Tham gia xây dựng chiến lược, quy hoạch phát triển ngành, vùng. Nhất là, tham gia tích cực vào quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế phù hợp với thực tiễn nền nông nghiệp nước ta và các cam kết hội nhập. Đồng thời cần đẩy mạnh hoạt động trong lĩnh vực thúc đẩy triển khai thực hiện luật pháp, thực hiện cải cách thủ tục hành chính…

Trong bối cảnh nước ta đang tiến hành đàm phán gia nhập mở cửa thị trường, hơn ai hết, các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu phải tham vấn cho chính phủ những vấn đề liên quan đến ngành hàng mình. Đảm bảo điều kiện để các doanh nghiệp hội viên có thể tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, bên cạnh tham vấn cho chính phủ những nội dung cam kết thích hợp, Hiệp hội ngành hàng phải tìm biện pháp nâng cao khả năng cạnh tranh của ngành, của doanh nghiệp để đảm bảo thành công trong quá trình hội nhập.

2.2.4 Quan hệ đối ngoại

Là người đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp trong ngành trên diễn đàn quốc tế, các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu phải đấu tranh cho quyền lợi chính đáng của các doanh nghiệp, chống áp đặt các điều kiện tiêu chuẩn quá cao của các nước. Chủ động tham gia và có tiếng nói mạnh mẽ trong các hoạt động của các tổ chức quốc tế. Tham gia có hiệu quả vào các tổ chức kinh tế thế giới và khu vực, bảo vệ quyền lợi của giới doanh nghiệp và nền kinh tế Việt Nam.

Để có thể bảo vệ được quyền lợi chính đáng cho doanh nghiệp nước ta trên thương trường quốc tế, đòi hỏi các hiệp hội phải có tầm hiểu biết về kiến thức pháp luật và thông lệ quốc tế về thương mại. Vì vậy đòi hỏi các cán bộ của Hiệp hội phải không ngừng học hỏi nâng cao nhận thức, trình độ về thương mại quốc tế.

Trong quan hệ đối ngoại, các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu nên mở rộng quan hệ với các Hiệp hội khác và các tổ chức trong nước cũng như quốc tế để học hỏi kinh nghiệm về tổ chức, hoạt động cũng như sự ủng hộ về mặt tài chính, đào tạo, thông tin… và đặc biệt là kinh nghiệm về việc giải quyết tranh chấp phát sinh trong thương mại quốc tế như các vụ kiện chống bán phá giá, thương hiệu, bản quyền để từ đó có thể giúp đỡ các doanh nghiệp nhiều hơn khi họ phải đối đầu với các sự kiện như vậy, nhất là khi các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu, rộng hơn vào thị trường thế giới.

2.3 Đối với doanh nghiệp Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

2.3.1 Nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp về vai trò của Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu

Yếu tố nhận thức có vai trò rất lớn đối với sự hình thành và phát triển của các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu. Như chúng ta đã biết, Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu là tổ chức dân sự, hoạt động theo nguyên tắc phi lợi nhuận, phi chính phủ, sự tham gia của các thành viên vào tổ chức này là tự nguyện. Tuy Hiệp hội này có điều lệ, có quy chế hoạt động và các ràng buộc nhất định, song nhìn chung là dựa trên cơ sở tự giác nhận thức của các doanh nghiệp. Vì vậy, để các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu hình thành và phát triển, các doanh nghiệp cần phải nhận thức đúng vai trò, chức năng và tính chất của Hiệp hội.

Doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng nông sản xuất khẩu chính là những người trực tiếp sản xuất, kinh doanh và tự nguyện đứng trong hàng ngũ của Hiệp hội. Hơn ai hết họ phải hiểu được rằng Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu chính là người bảo vệ quyền lợi cho họ, là người phản ánh tâm tư nguyện vọng của họ đối với chính quyền các cấp và đứng ra đấu tranh vì quyền lợi của họ trước cộng đồng quốc tế. Để Hiệp hội mạnh và đảm nhận được các chức năng này họ phải có nghĩa vụ đối với Hiệp hội. Nghĩa vụ đó được thể hiện ở chỗ phải có trách nhiệm xây dựng Hiệp hội, chọn những người có năng lực đứng vào hàng ngũ lãnh đạo của Hiệp hội, phải tích cực tham gia thực thi các quyết định của hội, mạnh dạn đề xuất những sáng kiến để củng cố và phát triển Hiệp hội và phải đóng các hội phí, lệ phí đầy đủ để góp phần xây dựng hội ngày càng lớn mạnh. Tuyệt đối tránh tình trạng chỉ ghi tên để được trở thành hội viên của Hiệp hội, sau đó tự mình hành động một cách đơn lẻ, không tham gia vào các hoạt động của hội và khi có những bất trắc xảy ra thì lại yêu cầu sự can thiệp của Hiệp hội.

Do yêu cầu của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, vai trò can thiệp của Nhà nước vào quá trình sản xuất kinh doanh của từng doanh nghiệp giảm dần và cùng với nó sự bảo hộ ưu ái của Nhà nước đối với doanh nghiệp sẽ giảm dần kể cả doanh nghiệp Nhà nước. Hơn nữa, trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế các doanh nghiệp phải đương đầu với một môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt hơn ngay cả trên thị trường nội địa. Để có thể đảm bảo một môi trường cạnh tranh công bằng lành mạnh cho các doanh nghiệp làm ăn chính đáng thì Hiệp hội chính là một thế lực đứng ra duy trì trật tự đó. Trên thương trường quốc tế, các doanh nghiệp không phải chỉ cạnh tranh với từng doanh nghiệp đơn lẻ của các nước khác, mà chính là phải đối đầu với cả một cộng đồng doanh nghiệp của họ hay với chính Hiệp hội ngành hàng của các nước, vì vậy nếu doanh nghiệp không đứng trong hàng ngũ của một tổ chức Hiệp hội của nước mình để nâng cao sức cạnh tranh của cả ngành, thì rõ ràng rất bất lợi và thường là bị thua thiệt. Trong thực tế hội nhập hiện nay, Hiệp hội ngành hàng của một quốc gia chính là một tổ chức trong phạm vi ngành hàng của một quốc gia nhằm cạnh tranh với các hiệp hội cùng ngành hàng của các quốc gia khác.

Đối với doanh nghiệp, ngoài việc kinh doanh tìm kiếm lợi nhuận để duy trì và phát triển, thì các doanh nghiệp còn có nhiệm vụ đối với xã hội là môi trường đào tạo con người và tiến hành các hoạt động xã hội, bảo vệ môi trường, thực hiện văn hóa và đạo đức kinh doanh. Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu chính là môi trường chung để các doanh nghiệp trong ngành hàng thực hiện mục tiêu này vì nếu thực hiện mục tiêu đó một cách đơn lẻ, các doanh nghiệp sẽ rất khó khăn.

Trong một số trường hợp nếu một doanh nghiệp tiến hành thì có thể nâng cao chi phí, làm tăng giá thành và sẽ giảm khả năng cạnh tranh so với các doanh nghiệp cùng ngành trong một quốc gia, nếu hiệp hội đề ra một hành động nào đó vì cộng đồng thì tất cả các doanh nghiệp đều phải thực hiện và như vậy những doanh nghiệp thực hiện tốt sẽ không bị thua thiệt. nước ta hiện nay, nhiều hội viên sản xuất kinh doanh mặt hàng nông sản xuất khẩu vẫn chưa nhận thức đúng tầm quan trọng của Hiệp hội ngành hàng đối với họ, nhiều doanh nghiệp tham gia Hiệp hội theo kiểu phong trào. Không chỉ nhận thức sai lệch về động cơ gia nhập hội mà còn rất mơ hồ về các vấn đề như hội nhập kinh tế quốc tế. Thiếu các kiến thức cơ bản về kinh doanh quốc tế, nhiều doanh nghiệp làm ăn thiếu bài bản không có tầm chiến lược chỉ quen với tình phi vụ chộp dựt…

Tóm lại: nhận thức của doanh nghiệp về tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, về vai trò của Hiệp hội trong quá trình đó là một trong những yếu tố quan trọng nhất đối với sự tồn tại và phát triển của hiệp hội. Chính vì vậy việc tăng cường tuyên truyền quảng bá, nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp về vai trò, tầm quan trọng của Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu là vô cùng quan trọng.

2.3.2 Các doanh nghiệp cần đoàn kết và tham gia tích cực hơn nữa các hoạt động của Hiệp hội. Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

Hiệp hội xét về bản chất là một tập thể, một tập thể muốn vững thì trước hết các cá nhân phải đoàn kết. Hiệp hội muốn lớn mạnh thì các doanh nghiệp thành viên phải cùng chung sức chung lòng xây dựng Hiệp hội, tránh tình trạng khi phải đấu tranh chống đối thủ thì rất đoàn kết nhưng khi hết đấu tranh thì lại quay sang đối phó lẫn nhau. Hơn nữa, hiện nay có một thực tế là một số doanh nghiệp hội viên chỉ vì cái lợi trước mắt, cạnh tranh không lành mạnh và phá hoại lẫn nhau như giảm giá nông sản xuất khẩu ở mức giá thấp hơn mức giá đã được Hiệp hội thống nhất, làm cho các mặt hàng nông sản của Việt Nam bị ép giá và làm mất lòng tin đối với các hội viên khác trong Hiệp hội. Vì vậy việc nâng cao tinh thần đoàn kết giữa các hội viên là việc làm vô cùng cần thiết và cấp bách hiện nay để xây dựng một Hiệp hội vững mạnh.

Để xây dựng một Hiệp hội vững mạnh, cùng với việc nhận thức rõ vai trò của các Hiệp hội ngành hàng các doanh nghiệp cần tham gia một cách nghiêm túc và nhiệt tình vào các chương trình của Hiệp hội và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ hội viên, giúp Hội phát triển mạnh mẽ và ngày càng phát huy được vai trò hỗ trợ doanh nghiệp của mình.

Bên cạnh sự hỗ trợ của Hiệp hội, các doanh nghiệp cũng cần chủ động làm tốt công tác nghiên cứu thị trường, phát triển mạng lưới tiêu thụ, nâng cao chất lượng sản phẩm để không ngừng giữ vững và phát triển mạng lưới xuất khẩu. Cần biết tận dụng những hỗ trợ ấy làm tiền đề cho những sáng tạo, phát triển ngày một vững mạnh trong tương lai.

KẾT LUẬN

Xuất phát từ tìm hiểu khái niệm, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của các HIệp hội nói chung đề tài đã nghiên cứu phân tích những tính chất đặc trưng và tiếp cận đến khái niệm về Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu – đối tượng nghiên cứu của đề tài. Như vậy, về bản chất Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu là một trong những mô hình tổ chức biểu thị mối liên kết trong hoạt động kinh tế của ngành hàng nông sản xuất khẩu. Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu mang đầy đủ các tính chất của tổ chức Hiệp hội nói chung và Hiệp hội kinh tế nói riêng.

Đề tài đã tiến hành nghiên cứu về vai trò, nội dung hoạt động của Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu nhằm thúc đẩy xuất khẩu nông sản trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Phân tích, đánh giá thực trạng về sự hình thành và phát triển của Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu ở nước ta trong thời gian qua đồng thời cũng đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm phát triển Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu ở Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.

Việt Nam chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa và đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Các Hiệp hội nói chung và Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu nói riêng đang trở thành một trong những bộ phận cấu thành của thể chế kinh tế thị trường… Theo sự phát triển của nền kinh tế, các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu tại Việt Nam sẽ phát triển cả về số lượng, chất lượng và vai trò của hiệp hội sẽ ngày càng được nâng cao.

Trong quá trình phát triển và hội nhập các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng nông sản xuất khẩu Việt Nam (nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa) sẽ bị cạnh tranh. Trong khi đó năng lực cạnh tranh còn thấp thể hiện ở các hạn chế về tài chính, nhân lực, công nghệ, thông tin, kỹ năng quản lý… và tất yếu là các doanh nghiệp này sẽ đoàn kết tập hợp lại trong các Hiệp hội ngành hàng. Trong môi trường đó, doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận được với thị trường rộng lớn, được hưởng các dịch vụ tốt hơn, được bảo vệ và hỗ trợ phát triển tốt hơn, tránh lãng phí các nguồn lực.

Thời gian qua nhiều Hiệp hội hoạt động chưa hiệu quả do mới thành lập, còn gặp khó khăn về kinh phí hoạt động, thiếu cán bộ chuyên nghiệp, thiếu kinh nghiệm, thiếu các điều kiện về cơ sở vật chất kỹ thuật, về thông tin… Tuy nhiên do yêu cầu thực tế nhiều Hiệp hội đã tích cực đổi mới hoạt động, gắn kết hơn với doanh nghiệp. Trong thời gian tới, các Hiệp hội phải đứng trước một thách thức là nếu không thể hiện được vai trò đại diện sẽ bị mất uy tín và có khả năng các doanh nghiệp sẽ tìm kiếm những mối liên kết, hợp tác khác hiệu quả hơn.

Với thực tiễn hiện nay, có thể khẳng định xu hướng phát triển của các Hiệp hội ngành hàng nông sản xuất khẩu sẽ là điều tất yếu. Các hiệp hội sẽ phát triển cả về số lượng, chất lượng và ngày càng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Khóa luận: Giải pháp phát triển xuất nhập khẩu nông sản tại VN

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>> Khóa luận: Vai trò ngành hàng nông sản xuất khẩu Việt Nam