Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng bảo đảm quyền của người bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, từ thực tiễn nghiên cứu tại huyện Krông Năng, tỉnh Đăk Lăk dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Đặc điểm kinh tế – xã hội ảnh hưởng đến công tác cai nghiện bắt buộc tại huyện Krông Năng, tỉnh Đăk Lăk

2.2.1. Đặc điểm về kinh tế – xã hội

Đổi mới mở cửa nền kinh tế cùng với sự hội nhập quốc tế, kinh tế phát triển, thu nhập của người dân trên cả nước nói chung, Đăk Lăk nói riêng cũng như huyện Krông Năng có nhiều khởi sắc, chuyển biến mạnh mẽ. Việc hội nhập kinh tế mạnh mẽ cũng để lại nhiều hệ lụy về mặt xã hội như việc gia tăng các tệ nạn xã hội, nguy cơ thất nghiệp và sự suy thoái về đạo đức, lối sống của một bộ phận dân cư. Đặc biệt là sự phát sinh về tệ nạn sử dụng và nghiện ma túy, nhất là trong lớp trẻ ngày càng cao với việc sử dụng các loại ma túy mới ngày càng nhiều. Điều này gây ảnh hưởng cực kì lớn đến sự phát triển và ổn định của toàn xã hội cũng như của địa phương. Tình hình ma túy ngày càng phức tạp, tội phạm ma túy trong nước và nước ngoài ngày càng nhiều, tình trạng mua, bán, sử dụng, tàng trữ ma túy và số lượng người nghiện gia tăng theo từng năm cả về cấp độ số lượng và mức độ.

Cùng với sự gia tăng về số lượng người nghiện ma túy thì tỷ lệ tội phạm xảy ra ngày càng cao, đặc biệt liên quan đến nhóm tội mua bán, vận chuyển, sản xuất, tàng trữ trái phép chất ma túy. Trong các tầng lớp xã hội hầu như đều có người sử dụng và nghiện ma túy. Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Cũng nằm trong xu thế chung của xã hội, trong thời gian qua cùng với việc hiện đại hóa nông thôn, mở rộng cở sở hạ tầng, kết nối giao thông, hiệu quả từ chính sách đầu tư công tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế xã hội của huyện Krông Năng, tỉnh Đăk Lăk. Đặc biệt là các chính sách đầu tư từ chương trình xây dựng nông thôn mới, các chính sách hỗ trợ an sinh xã hội từ chương trình giảm nghèo đã kịp thời giúp cho các hộ nghèo, cận nghèo an tâm sản xuất, học nghề tạo điều kiện để thoát nghèo bền vững và vươn lên bắt kịp tốc độ phát triển chung của huyện, của tỉnh nói riêng và cả nước nói chung.

Bên cạnh việc xây dựng đời sống văn hóa, tinh thần cho nhân dân; cơ quan chức năng và các xã thị trấn tăng cường công tác kiểm tra các hoạt động trên lĩnh vực văn hóa, kinh doanh dịch vụ nhằm nâng cao chất lượng của công tác quản lý, phối hợp kiểm tra, xử lý các loại hình kinh doanh có điều kiện (nhà nghỉ, khách sạn và các tụ điểm giải trí, …), để giảm thiểu và hạn chế các tệ nạn xã hội phát sinh, đặc biệt là tình trạng nghiện ma túy.

Với vị trí địa lý nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Đăk Lăk, huyện Krông Năng là đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh, cách trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột 50km và được nối bằng quốc lộ 29B với tỉnh Phú Yên và quốc lộ 14 với tỉnh Gia Lai. Krông Năng có diện tích tự nhiên là 614,61km2 với dân số là 126.860 người. Trên địa bàn huyện ngoài các dân tộc thiểu số tại chỗ, trong những năm gần đây cùng với sự chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế theo hướng hội nhập và kinh tế thị trường thì dân số tăng nhanh chủ yếu do di cư tự do nên ảnh hưởng lớn đến đất ở, sản xuất kinh doanh cũng như vấn đề an ninh trật tự xã hội. Từ đó phát sinh, gia tăng tình hình tội phạm và các tệ nạn xã hội khác như tình trạng trộm cắp, nghiện ma túy, mại dâm, …

Krông Năng với cơ cấu nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, dựa vào các cây trồng chủ lực là cà phê, hồ tiêu. Huyện có 12 đơn vị hành chính cấp xã gồm 01 thị trấn là thị trấn Krông Năng nằm ở trung tâm của huyện và 11 đơn vị cấp xã là gồm Ea Tam, Tam Giang, Ea Hồ, Phú Xuân, Ea Tóh, Đliêya, Phú Lộc, Ea Tân, Cư Klông, Ea Đắh, Ea Púk. Trong đó có các xã thuộc vùng đặc biệt khó khăn như xã Ea Đắh, Ea Hồ, Cư Klông tập trung phần lớn đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số từ phía Bắc (Cao Bằng, Bắc Kạn, …) di cư vào với tập tục trồng và sử dụng thuốc phiện, gây ra tình trạng sử dụng ma túy và tỷ lệ nghiện ma túy trong dân cư cao. Cùng với đó là sự phát triển kinh tế và xu hướng tiếp thu văn hóa mới hình thành nên các tụ điểm vui chơi giải trí, các nhà nghỉ, quán cà phê không lành mạnh tạo môi trường cho việc sử dụng trái phép chất ma túy, từ đó dẫn tới tỷ lệ nghiện ma túy ngày một cao.

2.1.2. Tình trạng nghiện ma túy ở huyện Krông Năng, tỉnh Đăk Lăk Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Với vai trò lãnh, chỉ đạo của mình trong những năm qua huyện ủy, ủy ban nhân dân huyện Krông Năng đã làm tốt vai trò của mình trong việc chỉ đạo quyết liệt, tập trung và đồng bộ. Đồng thời phối hợp với các cơ quan chuyên môn của huyện là Phòng Tư pháp và Phòng Lao động Thương binh và Xã hội trong việc lập hồ sơ, đề nghị đưa các đối tượng nghiện ma túy đủ điều kiện đi cai nghiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung của Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện và sự phối hợp thực hiện đồng bộ, chặt chẽ của các ban ngành cùng hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Krông Năng, cũng như các tổ chức đoàn thể chính trị – xã hội trong việc phát hiện, xác định tình trạng nghiện, lập hồ sơ để đưa người nghiện ma túy vào các cơ sở cai nghiện bắt buộc. Hoạt động này đã góp phần tạo cũng như điều kiện và môi trường mới để người nghiện ma túy có điều kiện chữa bệnh (cai nghiện). Đồng thời là cơ sở để nhà nước, các tổ chức xã hội quản lý, giáo dục, giúp đỡ người cai nghiện ma túy trong thời gian họ cai nghiện bắt buộc cũng như giải quyết các vấn đề khác liên quan đến ma túy. Qua đó đã góp phần quan trọng trong việc làm giảm một cách rõ rệt tình hình tội phạm về ma túy và tệ nạn xã hội trên địa bàn huyện Krông Năng. Từ đó tạo dựng được niềm tin, sự tin tưởng và sự đồng thuận cao trong cộng đồng dân cư, có hiệu ứng tích cực trong toàn xã hội. Là động lực để cả hệ thống chính trị tại địa phương quyết tâm cao hơn nữa trong việc đẩy lùi các tệ nạn xã hội. Đã phá bỏ được nhiều điểm nóng về ma túy và mại dâm, làm giảm đáng kể tình trạng nghiện và tái nghiện, giúp tình hình an ninh trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn được đảm bảo, chính trị được ổn định.

Với đặc thù là huyện miền núi của Tây Nguyên, Krông Năng kinh tế đặt biệt khó khăn, trình độ nhân thức về tác hại của ma túy còn thấp, khả năng hiểu biết về hậu quả do ma túy để lại chưa sâu và toàn diện. Với vị trí địa lý giáp ranh với các xã vùng sâu của huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên và xã Ea Heo, huyện Ea Hleo của tỉnh Đăk Lăk, nên tình hình tội phạm và các tệ nạn ma túy có nhiều tiềm ẩn và diễn biến phức tạp, số lượng người nghiện mới cũng như tái nghiện có chiều hướng gia tăng.

Theo báo cáo thống kê của Phòng Lao động – Thương binh và xã hội huyện Krông Năng giai đoạn 2020 – 2022 trên địa bàn huyện tình hình người nghiện mới phát sinh ngày càng nhiều, đặt biệt là số lượng người nghiện không có nơi cư trú ổn định, di cư từ những nơi khác đến, cụ thể: Năm 2020 Công an huyện Krông Năng đã phát hiện 34 trường hợp nghiện mới, năm 2021 là 41 trường hợp và năm 2022 là 36 trường hợp. Đây là những trường hợp người nghiện được phát hiện thông qua hoạt động truy quét tại các đợt cao điểm trấn áp tội phạm, phần lớn những trường hợp được phát hiện thông qua hoạt động điều tra, đấu tranh các tội phạm về ma túy và các nhóm tội xâm phạm đến sở hữu tại địa bàn huyện Krông Năng.

Ngoài còn có nhiều đối tượng nghiện chưa thống kê được do có sự biến động về nơi cư trú và không có căn cứ để buộc họ xét nghiệm tình trạng nghiện làm căn cứ xác định nghiện theo qui định.

2.2. Thực trạng thực hiện quyền của người bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc tại huyện Krông Năng, tỉnh Đăk Lăk Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

2.2.1. Về tổ chức cơ sở cai nghiện của huyện Krông Năng

Trên địa bàn huyện Krông Năng không có cơ sở cai nghiện bắt buộc tập trung, do đó khi có người nghiện ma túy được đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, trong thời gian chờ lập thủ tục xem xét quyết định thì đều phải chuyển đến cơ sở điều trị, cai nghiện ma túy tỉnh Đắk Lắk (có trụ sở tại thôn 4, xã Tân Tiến, huyện Krông Păk, tỉnh Đăk Lăk). Tại tỉnh Đăk Lăk thì đây là cơ sở điều trị cai nghiện công lập duy nhất, có chức năng tiếp nhận điều trị cho các đối tượng cai nghiện ma túy bắt buộc.

Các cơ quan chuyên môn với trách nhiệm chức năng của mình đã thực hiện đầy đủ, đúng trình tự theo luật định về trình tự, thủ tục, xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện ma túy đối với các đối tượng khi có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy trên địa bàn huyện Krông Năng bị phát hiện và được xác định tình trạng nghiện theo qui định.

Các trạm y tế của 12 xã, thị trấn và trung tâm y tế huyện Krông Năng với chức năng, nhiệm vụ của mình có chức năng test nhanh để xác định tình trạng nghiện ma túy ban đầu đối với đối tượng có nghi vấn sử dụng trái phép chất ma túy. Sau khi có kết quả, trường hợp phiếu test xác định có nghiện ma túy (dương tính) thì kết quả đó là cơ sở ban đầu để Công an các xã, thị trấn trên địa bàn tham mưu cho Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp xã, thị trấn mở phiên họp xem xét, lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc. Mục đích của việc áp dụng biện pháp này là nhằm đưa người nghiện ma túy vào cơ sở cai nghiện để họ chịu sự quản lý, giám sát và quá trình cắt cơn nghiện, giải độc, tư vấn tâm lý của cơ sở cai nghiện. Việc lập hồ sơ đề nghị được thực hiện trong thời hạn 24 giờ kể từ khi hành vi sử dụng trái phép chất ma túy của người nghiện ma túy bị cơ quan chức năng phát hiện, bắt quả tang. Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Đối với việc xác định tình trạng nghiện ma túy với các đối tượng nghiện ma túy có nơi cư trú ổn định thuộc thẩm quyền của trung tâm y tế huyện Krông Năng. Việc xác định tình trạng nghiện ma túy được thực hiện khi người nghiện ma túy đang áp dụng biện giáo dục tại xã, thị trấn theo quyết định của Chủ tịch UBND xã, thị trấn hoặc sau khi đã áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, thị trấn mà vẫn còn nghiện. Sau khi có kết quả xác định tình trạng nghiện của trung tâm y tế là cơ sở để lập hồ sơ đề nghị Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Các đội xã hội tình nguyện đã đẩy mạnh việc vận động, tuyên truyền của mình. Thực hiện tốt vai trò là cầu nối giúp đỡ, động viên những người nghiện ma túy cư trú tại địa phương tự giác khai báo tình trạng nghiện của mình và khuyến khích họ chủ động đề nghị, đăng ký, lựa chọn các hình thức cai nghiện tự nguyện tại cộng đồng, gia đình hoặc cai nghiện bắt buộc tại trung tâm cai nghiện; quản lý, hỗ trợ người sau cai nghiện ma túy tại nơi cư trú, tạo điều kiện để họ hòa nhập cộng đồng. Đồng thời tích cực vận động các tổ chức đoàn thể xã hội, người dân tham gia giúp đỡ người nghiện ma túy, người sau cai nghiện ma túy hòa nhập cộng đồng, từ đó góp phần giữ vững ổn định xã hội, tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế phát triển, xóa đói giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân huyện Krông Năng nói riêng và tỉnh Đăk Lăk nói chung.

Qúa trình thực hiện tại địa phương trong thời gian qua cho thấy đã đạt được những kết quả quan trọng như số lượng người được xét nghiệm tình trạng nghiệm và lập hồ sơ đề nghị ngày càng cao. Các cơ quan, chủ thể có thẩm quyền trong việc lập hồ sơ, đề nghị, xem xét và quyết định có sự phối hợp đồng bộ, tuân thủ qui định về thời hạn cũng như trình tự thủ tục thực hiện.

Người bị áp dụng quyết định cai nghiện bắt buộc đã chấp hành quyết định của Tòa án về thời gian cũng như địa điểm thực hiện việc cai nghiện. Tại cơ sở điều trị, cai nghiện ma túy bắt buộc của tỉnh Đăk Lăk nhìn chung người bị bắt buộc cai nghiện được đảm bảo về các quyền học tập, lao động, chữa bệnh, …của mình. Nhưng bên cạnh đó vì tính chất đặc thù của nghiện ma túy cũng như điều kiện về cơ sở vật chất trang thiết bị còn thiếu, lạc hậu; nhân lực còn thiếu và yếu; kinh phí phục vụ cho cai nghiện tại địa phương chủ yếu từ nguồn chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy; ngân sách địa phương chi cho công tác phòng, chống ma túy còn rất hạn chế nên vẫn còn tồn tại tình trạng người cai nghiện chưa được đảm bảo về chế độ ăn uống và các phúc lợi xã hội khác theo tiêu chuẩn qui định. Việc cắt cơn giải độc chưa được thực hiện nghiêm ngặt nên vẫn còn tình trạng người nghiện kéo dài thời gian cắt cơn, dẫn tới tâm lý phản kháng, chống đối khi được điều trị.

2.2.2. Hệ thống văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về công tác tổ chức cai nghiện

Dựa trên hệ thống Luật và văn bản hướng dẫn luật, đã ban hành hệ thống các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn công tác cai nghiện trên địa bàn huyện Krông Năng và tỉnh Đăk Lăk như: Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Các nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh Đăk Lăk đã ban hành như Nghị quyết số 08/2018 ngày 06 tháng 12 năm 2018; Nghị quyết số 13/2019 ngày 06 tháng 12 năm 2019: Quy định mức đóng, chế độ miễn, giảm chi phí cai nghiện đối với người nghiện ma túy cai nghiện bắt buộc, cai nghiện tự nguyên tại cộng đồng trên địa bàn tỉnh.

Đồng thời Hội đồng nhân dân tỉnh cũng ban hành các quyết định, kế hoạch qui định về mức hỗ trợ, số lượng cán bộ theo dõi quản lý các đối tượng cai nghiện tại gia đình, cộng đồng tại các xã, thị trấn nội dung cụ thể được thể hiện tại quyết định số 17/2019 ngày 13 tháng 9 năm 2019 và kế hoạch số 19 ngày 13 tháng 9 năm 2019.

Ngày 15 tháng 10 năm 2021 UBND tỉnh Đăk Lăk đã ban hành kế hoạch số 10061/KH về việc thực hiện chương trinh phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021 – 2025.

Cùng với việc ban hành các quyết định, kế hoạch ngày 14 tháng 6 năm 2023 Hội đồng nhân dân tỉnh Đăk Lăk đã ban hành Nghị quyết số 07/NQ. Quy định cụ thể về mức chi cho việc thực hiện chế độ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc và công tác cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng trên địa bàn của tỉnh.

Dưới sự chỉ đạo, giám sát của tỉnh ủy và UBND tỉnh. Huyện ủy và UBND huyện Krông Năng đã chủ động ban hành hàng loạt các quyết định, kế hoạch cũng như công văn chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện đối với công tác cai nghiện ma túy trên địa bàn, cụ thể như:

Quyết định số 629/QĐ-UBND ngày 04/3/2019 về kế hoạch Điều trị, cai nghiện ma túy và hỗ trợ sau cai nghiện ma túy năm 2019 trên địa bàn huyện.

Quyết định số 242/QĐ-UBND ngày 06/02/2020 về kế hoạch Điều trị, cai nghiện ma túy và hỗ trợ sau cai nghiện ma túy năm 2020 trên địa bàn huyện.

Công văn số 70/LĐTBXH, ngày 26/11/2019 của Phòng Lao động – Thương binh và xã hội về việc hướng dẫn UBND các xã, thị trấn triển khai công tác cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng năm 2020.

Ngày 23/02/2021 UBND huyện Krông Năng ban hành kế hoạch số 1527/KH với nội dung triển khai việc thực hiện công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện trên địa bàn huyện; Kế hoạch số 23/KH ngày 22/02/2022 về phòng ngừa nghiện ma túy, cai nghiện ma túy trên địa bàn huyện Krông Năng giai đoạn 2021 – 2025.

Công văn số 433/CV-UBND ngày 30/3/2022 hướng dẫn thực hiện công tác cai nghiện và quản lý cai nghiện theo qui định của nghị định 116/2021; Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Quyết định số 1484/QĐ-UBND ngày 05/4/2021 về việc ban hành kế hoạch điều trị, cai nghiện ma túy và hỗ trợ sau cai nghiện năm 2021 trên địa bàn huyện.

Nhận thức được tầm quan trọng của cai nghiện ma túy đối với cộng đồng, gia đình và đặc biệt là đối với cá nhân người nghiện. Huyện ủy, Uỷ ban nhân dân huyện Krông Năng đã tập trung chỉ đạo sâu sát, quán triệt những nội dung quan trọng về cai nghiện và quản lý sau cai nghiện đến các phòng, ban chuyên môn như Phòng Tư pháp, Phòng Lao động – Thương binh và xã hội. Cơ quan công an huyện Krông Năng và công an của các đơn vị cấp xã, thị trấn đã kết hợp với trung tâm y tế của huyện trong việc sàng lọc xác định tình trạng nghiện với các đối tượng có nghi vấn, sử dụng trái phép chất ma túy. Qua đó đẩy mạnh công tác vận động, tuyên truyền trong cộng đồng dân cư và vận động chính những người nghiện không có nơi cư trú ổn định trên địa bàn huyện tự nguyện khai báo tình trạng nghiện, thời gian nghiện và loại ma túy đã, đang sử dụng đồng thời khuyến khích họ chủ động đăng ký cai nghiện. Để từ đó lựa chọn, áp dụng loại hình cai nghiện phù hợp với các đối tượng nghiện, nhằm phát huy hiệu quả cao nhất của việc điều trị, cắt cơn và giảm dần sự lệ thuộc vào ma túy.

2.2.3. Công tác tuyên truyền, đấu tranh phòng chống ma túy Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Thực hiện chỉ đạo của Tỉnh ủy, Uỷ ban nhân dân tỉnh Đăk Lăk. Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện đã ban hành và triển khai các văn bản chỉ đạo đến ban, ngành, đoàn thể của huyện và Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn về tổ chức thực hiện công tác phòng chống tệ nạn ma túy tập trung vào các trọng tâm như đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, đấu tranh phòng ngừa, chú trọng công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện, tập trung việc đấu tranh đối với một số địa bàn phức tạp về ma túy, các đối tượng tình nghi cầm đấu, có tổ chức.

Đối với công tác tuyên truyền, giáo dục về tác hại của ma túy: Có kế hoạch, phương pháp phổ biến, tuyên truyền thiết thực nhằm giúp nhân dân hiểu rõ về tác hại của ma túy và nghiện ma túy. Việc tuyên truyền không ngừng được đổi mới về nội dung, đa dạng về hình thức, phong phú về phương pháp. Phù hợp với hiểu biết cũng như khả năng nhận thức, đánh giá với từng đối tượng cụ thể như lứa tuổi, giới tính, văn hóa và phong tục của mỗi địa bàn cụ thể. Tập huấn công tác cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia phòng chống tội phạm ma túy tại địa bàn dân cư, tuyên truyền vận động trong trường học, cơ quan, doanh nghiệp, …

Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy: Huyện ủy, ủy ban nhân dân huyện đã triển khai nhiều biện pháp đấu tranh, phối hợp với các ban ngành cùng tổ chức theo dõi các đối tượng và tình hình hoạt động trên địa bàn 12 xã và thị trấn. Tập trung đấu tranh điều tra, truy quét, khám xét các đường dây, tổ chức mua bán, vận chuyển, tàng trữ, sản xuất trái phép chất ma túy; tăng cường triển khai các đợt tấn công trấn áp tội phạm như mở các đợt kiểm tra đối với các khu vực vui chơi giải trí, nhà hàng tại khu vực trung tâm huyện và các khu vực là điểm nóng về ma túy. Qua đó đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn nhiều trường hợp tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy, góp phần vào công cuộc phòng chống ma túy và xác định các đối tượng nghiện trên địa bàn huyện.

Công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện: Huyện ủy, ủy ban nhân dân đã chú trọng triển khai đồng bộ các hình thức cai nghiện ma túy như hỗ trợ tư vấn thông qua hoạt động của 08 tổ công tác cai nghiện tại tại các xã, thị trấn có đông người nghiện như thị trấn Krông Năng và các xã Đliêya, Ea Tam, Ea Tóh, Ea Đăh, Cư Klông, Phú Xuân và xã Ea Tân. Việc vận động và tổ chức cai nghiện tự nguyện được thực hiện thông qua các hình thức như tổ chức cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc cai nghiện bắt buộc tại các trung tâm, cơ sở cai nghiện bắt buộc bằng việc sử dụng thuốc thay thế và được hỗ trợ bởi các tổ công tác cai nghiện tại các xã, thị trấn. Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Công tác quản lý sau cai nghiện được thực hiện thông qua một số hoạt động cụ thể như triển khai công tác hỗ trợ, hướng dẫn việc làm cho người đang cai nghiện và sau cai nghiện, giao cho UBND cấp xã quản lý, theo dõi người sua cai nghiện tại nơi cư trú.

Công tác đấu tranh tại các điểm nóng, địa bàn phức tạp về ma túy: Tập trung vào công tác phân loại địa bàn phức tạp về ma túy để tăng cường đấu tranh, triệt phá, tổ chức xây dựng thôn, buôn không có ma túy thông qua các mô hình như: Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư, phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc góp phần xây dựng xã, thị trấn lành mạnh nhằm đẩy lùi tình trạng phát sinh tội phạm và tệ nạn ma túy.

2.2.4. Tổ chức thực hiện và thực tế các quyền của người bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc tại huyện Krông Năng, tỉnh Đăk Lăk

2.2.4.1. Tình hình tổ chức thực hiện biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc trước khi có Luật xử lý vi phạm hành chính tại huyện Krông Năng

Trước khi có Luật xử lý vi phạm hành chính, Nghị định 221 việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc được thực hiện trên cơ sở căn cứ vào các văn bản pháp luật như: Luật Phòng, chống ma túy năm 2000 và Luật sửa đổi năm 2008; Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và pháp lệnh sửa đổi năm 2008 và các Nghị định của Chính phủ, các bộ ngành liên quan hướng dẫn thi hành. Dựa trên hệ thống Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành của chính phủ, các bộ, ngành liên quan; UBND tỉnh và các sở, nghành của tỉnh Đăk Lăk. Huyện ủy, UBND huyện Krông Năng đã ban hành các văn bản, chương trình, kế hoạch về triển khai, thực hiện công tác cai nghiện ma túy, quản lý sau cai nghiện ma túy trên địa bàn huyện Krông Năng. Quá trình thực hiện trên địa bàn huyện có những thuận lợi như việc phát hiện và tổ chức đưa người nghiện ma túy đi cai nghiện được thực hiện nhanh chóng.

Trước khi Luật xử lý vi phạm hành chính có hiệu lực thi hành. Việc phát hiện người nghiện, xác định tình trạng nghiện cho đến quá trình lập hồ sơ đề nghị và cả quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân được thực hiện với trình tự, thủ tục Tại thời điểm này theo quy định của pháp luật thì người sử dụng trái phép chất ma túy khi bị phát hiện, thẩm quyền xem xét quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc là người có thẩm quyền trong các cơ quan hành chính nhà nước, việc lập hồ sơ cũng như quá trình xem xét với trình tự thủ tục đơn giản hơn. Điều này được thể hiện ở các điểm sau: Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Theo pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính thì việc xem xét áp dụng biện pháp hành chính đưa vào cơ sở chữa bệnh đối với người nghiện ma túy để cai nghiện được thực hiện theo thủ tục hành chính nghĩa là Chủ tịch UBND cấp xã lập hồ sơ chuyển lên Chủ tịch UBND cấp huyện, cơ quan Công an cùng cấp giúp cơ quan hành chính thu thập tài liệu cùng Trưởng phòng Lao động – Thương binh và xã hội thẩm định hồ sơ và đề xuất họp hội đồng để xem xét và sau đó trình Chủ tịch UBND ký quyết định, điều này khác biệt so với hiện nay theo thủ tục tố tụng tư pháp do Tòa án xem xét quyết định.

Về hồ sơ đề nghị đối với người nghiện có nơi cư trú ổn định so với hiện nay thì đơn giản và nhanh gọn hơn. Bởi hồ sơ chỉ cần cung cấp đủ 04 loại giấy tờ cụ thể gồm bản tóm tắt lý lịch của người bị đưa vào cơ sở chữa bệnh, tài liệu về các loại vi phạm pháp luật của người đó (biên bản bắt quả tang sử dụng ma túy, …), và các biện pháp cai nghiện, giáo dục đã áp dụng (như giáo dục tại xã, phường), nhận xét của Công an cấp xã, ý kiến của mặt trận tổ quốc và các tổ chức thành viên và hồ sơ bệnh án (phiếu xét nghiệm tình trạng nghiện ma túy).

Đối với trường hợp người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định thì khi phát hiện, cơ quan có thẩm quyền lập hồ sơ chuyển lên Trưởng công an cấp huyện để xem xét, quyết định đưa đối tượng bị đề nghị vào tại các cơ sở chữa bệnh. Có thể thấy việc tổ chức đưa người nghiện vào cơ sở chữa bệnh để cai nghiện khi có quyết định áp dụng biện pháp này là không cần thiết vì bản thân người này đã được đưa vào cơ sở chữa bệnh từ trước khi có quyết định.

Thời điểm này Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính; Luật phòng, chống ma túy qui định ngay sau khi quyết định áp dụng của Tòa án có hiệu lực, người nghiện ma túy bị đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc (cơ sở chữa bệnh) phải thi hành quyết định ngay mà không quy định quyền kháng cáo của người bị đề nghị và của Viện kiểm sát cùng cấp.

Tóm lại, với hệ thống pháp luật về công tác cai nghiện ma túy bắt buộc và hệ thống cai nghiện khá hoàn thiện, việc thực hiện biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc trước khi có Luật xử lý vi phạm hành chính tương đối thuận tiện và đạt được những kết quả quan trọng, từ đó giúp người nghiện ma túy ổn định sức khỏe, tái hòa nhập cộng đồng, lao động, học tập và có cuộc sống ổn định, giảm bớt gánh nặng cho xã hội và ngân sách nhà nước cũng như địa phương. Từ đó góp phần giảm thiểu tệ nạn xã hội, giữ vững an sinh xã hội cũng như duy trì an ninh trật tự.

2.2.4.2. Tình hình tổ chức thực hiện biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc từ khi có Luật xử lý vi phạm hành chính tại huyện Krông Năng Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Kể từ khi Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 được ban hành và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2013, việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc tại huyện Krông Năng, tỉnh Đăk Lăk vẫn tương đối ổn định và chưa ảnh hưởng nhiều bởi Luật xử lý vi phạm hành chính 2012, nghị quyết 24/2012/QH13 ngày 20/6/2012 của Quốc hội thì việc xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện ma túy vẫn áp dụng những quy định pháp luật trước đó đến hết 31/12/2013, do đó việc đưa người nghiện ma túy vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo quyết định xử lý hành chính của người có thẩm quyền vẫn diễn ra bình thường theo các quy định pháp luật trước đó, không có chồng chéo, trở ngại.

Tuy nhiên từ giai đoạn đầu thực hiện theo Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 tình hình áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc gặp nhiều khó khăn, do nhiều quy định của Luật chưa được hướng dẫn và hướng dẫn giữa các văn bản có sự mâu thuẫn nên dẫn đến cách hiểu cũng như áp dụng không thống nhất, một số khó khăn như:

Việc xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện. Tuy nhiên thời điểm này chưa có pháp lệnh qui đinh, hướng dẫn thi hành mà phải đến ngày 20/01/2014 Uỷ ban Thường vụ Quốc hội mới ban hành Pháp lệnh qui định về trình tự, thủ tục xem xét quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án là pháp lệnh số 09. Điều này gây bất cập cho quá trình thi hành luật trên thực tế. Song song với việc ban hành Pháp lệnh số 09, Chính phủ cũng ban hành Nghị định qui định về chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc (Nghị định số 221/2013). Qua đó cho thấy phải sau một thời gian dài khi Luật xử lý vi phạm hành chính có hiệu lực thi hành thì Chính phủ và các bộ ngành mới có văn bản hướng dẫn thực hiện. Nên trong khoảng thời gian này vì thiếu văn bản hướng dẫn nên việc thi hành biện pháp cai nghiện bắt buộc gặp rất nhiều khó khăn từ việc xác minh, xác định tình trạng nghiện của các con nghiện cho đến quá trình lập hồ sơ đề nghị của các cơ quan chức năng như các khâu xác định nơi cư trú của người nghiện không có nơi cư trú ổn định đến việc quản lý họ trong thời gian chờ Tòa án có thẩm quyền mở phiên họp xem xét, quyết định. Và việc xác định Tòa án có thẩm quyền giải quyết.

Qúa trình quản lý đối với người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định tại các tổ chức xã hội thiếu về cơ sở vật chất, trang thiết bị và cả nguồn nhân lực phục vụ cho quá trình lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp cai nghiện cho đến việc quản lý trong thời gian chờ Tòa án xem xét, quyết định. Sỡ dĩ phát sinh vấn đề trên bởi trước khi có Luật xử lý vi phạm hành chính thì việc quản lý đối tượng nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định được gửi vào cơ sở chữa bệnh, vì chưa có quy định về tổ chức xã hội có chức năng quản lý. Đến khi Luật xử lý vi phạm hành chính có hiệu lực thì qui định người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định trong thời gian lập hồ sơ đề nghị Tòa án xem xét, quyết định thì được giao cho tổ chức xã hội quản lý. Tổ chức xã hội phải đảm bảo mọi mặt theo quy định tại Điều 14 Nghị định 221/2013/NĐ-CP, vì vậy trong giai đoạn này không có tổ chức xã hội có đầy đủ cơ sở vật chất, nguồn lực như quy định nên không đảm bảo được việc quản lý người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định bị đề nghị, gây khó khăn cho quá trình áp dụng tại địa phương.

Vấn đề khó khăn tiếp theo đó là cơ sở để xác định tình trạng nghiện của người nghiện ma túy phải được lưu trữ tại cơ sở y tế từ 06-08 giờ hoặc thời gian lâu hơn để theo dõi các dấu hiệu lâm sàng thì mới xác định được tình trạng nghiện ma túy của người bị lấy mẫu xét nghiệm. Nhưng thực tế thực hiện các cơ sở y tế không được quyền bắt buộc người nghiện ma túy phải lưu lại cơ sở y tế để theo dõi và xác định tình trạng nghiện. Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Vì những hạn chế bất cập trên đã ảnh hưởng lớn đến công tác phòng, chống tội phạm, tệ nạn ma túy, cũng như việc đưa người nghiện ma túy vào các cơ sở cai nghiện bắt buộc trong giai đoạn đầu áp dụng theo quy định Luật xử lý vi phạm hành chính.

Với những tồn tại, vướng mắc về quy định của Luật dẫn tới việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc chưa đạt hiệu qủa cao, dẫn tới số lượng người bị đưa vào cơ sở cai nghiện còn ít, số lượng lớn người nghiện ma túy sống trong cộng đồng nên dẫn tới tình trạng trộm, cướp, tội phạm gia tăng gây mất trật tự an toàn xã hội tại huyện nhà.

Để khắc phục những vấn đề này, huyện Krông Năng đã kịp thời đề ra nhiều giải pháp nhằm nhanh chóng đưa các đối tượng nghiện ma túy vào cơ sở cai nghiện bắt buộc để giải quyết tình hình tội phạm cũng như tệ nạn ma túy trên địa bàn huyện Krông Năng.

Nắm rõ đặc thù, điều kiện cụ thể về kinh tế, xã hội của địa phương. Uỷ ban nhân dân huyện đã ban hành kế hoạch triển khai công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện, tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ để “Quản lý, cắt cơn, giải độc và tư vấn tâm lý” cho người nghiện ma túy. Để vận dụng linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng, khu vực dân cư và tập tục sinh hoạt, nhằm phát huy được cao nhất hiệu quả của công tác cai nghiện và sau cai nghiện.

Đối với công tác quản lý, tư vấn, cắt cơn và giải độc cho các đối tượng nghiện ma túy mà họ không có nơi cư trú ổn định, trong thời gian quản lý tại các cơ sở xã hội trong thời gian chờ Tòa án có thẩm quyền xem xét, quyết định biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc không ngừng được đẩy mạnh. Đây là biện pháp, mô hình thực hiện mới, với việc áp dụng mô hình đã đáp ứng được các yêu cầu quản lý, khắc phục được vấn đề về nơi ở, điều trị của người nghiện.

Tại các cơ sở xã hội quá trình quản lý, giám sát người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định trong thời gian chờ Tòa án xem xét, quyết định được đẩy mạnh và đã đạt được những hiệu quả tích cực. Điều này giúp cho việc triệu tập, tống đạt văn bản của Tòa án cho người nghiện được kịp thời, đảm bảo về mặt thời gian. Để họ có mặt trong quá trình Tòa án mở phiên họp xem xét, quyết định và cả quá trình thi hành quyết định của Tòa án về việc buộc người nghiện phải chấp hành biện pháp cai nghiện theo quyết định của Tòa án. Tránh tình trạng các đối tượng nghiện bỏ trốn không thi hành quyết định.

Để việc đưa người nghiện vào cai nghiện bắt buộc tại các cơ sở cai nghiện được thực hiện thì việc xác định được tình trạng nghiện ma túy là bước đầu tiên, cơ bản, không thể thiếu trong quá trình các cơ quan chức năng lập hồ sơ đề nghị. Xác định tình trạng nghiện là căn cứ để lập cũng như hoàn tất hồ sơ để đề nghị xem xét, quyết định biện pháp đưa người nghiện vào cai nghiện. Qua việc xác định được tình trạng nghiện giúp quá trình giải độc, cắt cơn, tư vấn tâm lý cũng như phục hồi sức khỏe cho người nghiện tại các cơ sở cai nghiện đạt hiệu quả. Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Việc sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị tại các cơ sở, trung tâm điều trị cai nghiện trên địa bàn huyện có hiệu quả. Vận dụng kinh nghiệm quản lý, điều trị để áp ứng được yêu cầu chữa bệnh, lao động, học tập của người nghiện trong thời gian họ thực hiện việc cai nghiện bắt buộc.

Qua đó góp phần vào việc đẩy lùi, giảm tải tình trạng phát sinh người nghiện ngoài cộng đồng, người nghiện mới, địa bàn phức tạp mới. Giúp ổn định an ninh chính trị, an toàn xã hội tại địa phương, từ đó đẩy mạnh phát triển kinh tế xã hội của huyện nhà.

Huyện ủy, UBND huyện đã tập trung chỉ đạo, quán triệt; Các phòng, ban thuộc Uỷ ban nhân dân huyện đã tập trung triển khai đồng bộ, thực hiện có hiệu quả một số nội dung trọng tâm, cơ bản như:

Các Phòng, ban trong hệ thống chính trị của huyện ủy, UBND huyện các cơ quan thông tấn, báo chí, Đài truyền hình huyện tập trung tuyên truyền tạo sự tin tưởng và đồng thuận của nhân dân từ đó phát huy vai trò của nhân dân trong đấu tranh phòng chống tệ nạn ma túy.

Các Phòng, ban thuộc UBND huyện và UBND các xã, thị trấn theo chức năng, nhiện vụ được giao khẩn trương tổ chức tập huấn cho lực lượng cán bộ trực tiếp tham gia vào quá trình áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sơ cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện ma túy, đảm bảo nắm vững quy trình, quy định của pháp luật, cụ thể như:

Phòng Lao động Thương binh và Xã hội phối hợp với huyện đoàn tổ chức tập huấn cho cán bộ về tiếp nhận, cắt cơn, giải độc, tư vấn tâm lý cho người nghiện ma túy và đảm bảo an ninh trật tự, an toàn cho người nghiện không có nơi cư trú ổn định;

Cơ quan Công an huyện tổ chức tập huấn cho cán bộ chiến sỹ công an các xã, thị trấn về quy trình lập hồ sơ, việc xác minh, xác định nơi cư trú của người nghiện. Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Trung tâm y tế huyện tổ chức tập huấn và cấp giấy chứng nhận về xét nghiệm, điều trị cho cán bộ, nhân viên ngành y tế (bao gồm cán bộ y tế đang làm việc tại trạm y tế xã, thị trấn trên địa bàn huyện).

Để quá trình mở phiên họp xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc được đồng bộ. Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân huyện đã tổ chức hội nghị tập huấn, triển khai cũng như hướng dẫn thực hiện pháp lệnh xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân và các văn bản pháp luật có liên quan, trong quy trình thụ lý, kiểm sát đến việc mở phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý đưa người nghiện ma túy vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Với sự đảm bảo về cơ sở vật chất, nhân lực Công an huyện đã chỉ đạo tăng cường mở các đợt cao điểm kiểm tra, rà soát, đấu tranh nhằm phát hiện và xử lý kịp thời đối với các đối tượng nghiện ma túy. Hỗ trợ lực lượng trong đảm bảo an ninh trật tự, an toàn trong các phiên họp của Tòa án cũng như hỗ trợ đưa người nghiện đến cơ sở cai nghiện bắt buộc để thi hành quyết định về cai nghiện bắt buộc.

Cùng với việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo Luật Xử lý vi phạm hành chính mới và văn bản hướng dẫn thi hành đã khắc phục được những khó khăn, mâu thuẫn, giúp quá trình thực hiện biện pháp xử lý hành chính trong giai đoạn này được thuận lợi và hiệu quả hơn, khắc phục được những hạn chế theo luật cũ.

Qua công tác triển khai thực hiện, tình trang sử dụng ma túy trái phép tại nơi công cộng, nhất là các khu vực điểm nóng về ma túy như xã Ea Đăh và xã Ea Tân, thị trấn Krông Năng đã được ngăn chặn và đẩy lùi. Việc tổ chức, quản lý, tạo điều kiện thuận lợi giúp cho người nghiện điều trị cắt cơn, giải độc, tư vấn tâm lý được thực hiện tốt đã góp phần tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức, tình cảm và giúp người nghiện hiểu được mục đích, chính sách nhân văn của nhà nước từ đó an tâm về tư tưởng, có niềm tin và nghị lực trong điều trị cai nghiện; tình hình tội phạm về ma túy được kéo giảm, tình hình an ninh trật tự ngày càng ổn định hơn.

Nhằm phát huy những kết quả đã đạt được, nâng cao hơn nữa công tác phòng, chống tệ nạn ma túy, đặc biệt là hiệu quả trong công tác áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện, từ năm 2015 đến nay UBND huyện đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách và triển khai thực hiện trên địa bàn toàn huyện, qua đó ngày càng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác này, trong đó tập trung vào một số nội dung như: Chính sách hỗ trợ đối với Đội công tác xã hội tình nguyện xã, thị trấn; chính sách hỗ trợ đối với nghiện ma túy cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng; chính sách hỗ trợ sau cai nghiện và tái hòa nhập cộng đồng. Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Theo báo cáo tổng kết 4565/BC đánh giá công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện trên địa bàn huyện Krông Năng giai đoạn 2016 – 2020 tại hội nghị tổng kết đánh giá ngày 15 tháng 7 năm 2020 của UBND huyện Krông Năng cho thấy: Giai đoạn 2016 – 2020 trên địa bàn huyện Krông Năng đã kiểm tra, đánh giá và xác định tình trạng nghiện ma túy với các đối tượng nghiện không có nơi cư trú ổn định để đưa vào cơ sở xã hội quản lý, cắt cơn, giải độc là 897 người; Số lượng đối tượng được lập hồ sơ đề nghị Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa người vào cơ sở cai nghiện bắt buộc là 394 người;

Trong số 394 người được lập hồ sơ đề nghị Tòa án xem xét thì Tòa án đã ra quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa người vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với 347 người, tất cả đều đã thi hành quyết định có hiệu lực của Tòa án. Cụ thể theo phân tích tại bảng sau (Đơn vị tính: Người).

• Bảng 2.1. Thống kê tình trạng số người nghiện

Qua phân tích đánh giá thấy rằng số lượng người được xét nghiệm tình trạng nghiện năm sau cao hơn năm trước, điều này phản ánh tình trạng sử dụng ma túy và số lượng người nghiện ma túy tại địa phương ngày càng có xu hướng tăng. Cùng với đó số người được lập hồ sơ cai nghiện cũng gia tăng. Tuy nhiên số lượng người được áp dụng biện pháp cai nghiên bắt buộc tại các cơ sở cai nghiện bắt buộc vì đặc thù tình hình dịch bệnh Covid vào các năm 2019 và 2020 có xu hướng giảm so với các năm 2016, 2017, 2018.

Trong tổng số 347 trường hợp bị áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc trong 05 các năm từ 2016 đến 2020 thì số lượng người cai nghiện sau khi chấp hành hết thời gian cai nghiện bắt buộc, khi tái hòa nhập cộng đồng vẫn còn tình trạng tái nghiện và tỷ lệ tái nghiệm còn cao. Đây là khó khăn lớn trong việc đánh giá hiệu quả công tác cai nghiện tại địa phương, đặt ra thách thức cho các cấp chính quyền trong việc thực thi biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

2.3. Đánh giá chung về kết quả thực hiện các quyền của người bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc tại huyện Krông Năng, tỉnh Đăk Lăk Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

2.3.1. Mặt tích cực

Thực hiện các quy định hiện hành của Trung ương và tỉnh Đăk Lăk về chính sách cai nghiện ma túy, trong thời gian qua các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận tổ quốc, các ban ngành đoàn thể từ huyện đến cơ sở luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện có hiệu quả các chính sách an sinh xã hội, đặt biệt là hỗ trợ các đối tượng sau cai nghiện.

Thực hiện vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của mình UBND huyện đã ban hành các văn bản chỉ đạo, quán triệt, hướng dẫn các phòng, ban chuyên môn và các tổ chức đoàn thể chính trị – xã hội cũng như chỉ đạo tới UBND các xã trên địa bàn huyện triển khai thực hiện các chính sách đối với các đối tượng nghiện ma túy trên địa bàn. Thường xuyên tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước về chính sách trợ giúp xã hội đến các tầng lớp nhân dân; Chỉ đạo các phòng ban chuyên môn, UBND các xã, thị trấn phố hợp với Uỷ ban mặt trận tổ quốc xã và các đoàn thể tổ chức tuyên truyền chính sách tới các đối tượng trên địa bàn bằng nhiều hình thức đa dạng, thiết thực phù hợp với thực tế tại từng địa bàn.

Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội huyện phối hợp với Phòng Tư pháp tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ, các buổi truyền thông cho lãnh đạo, công chức của các xã, thị trấn được phân công làm công tác lao động, thương binh và xã hội phụ trách việc quản lý, theo dõi công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện.

Trên địa bàn huyện đã thành lập được và duy trì hoạt động của 08 tổ công tác cai nghiện tại các xã, thị trấn có đông người nghiện như thị trấn Krông Năng, xã Đliêya, Ea Tam, Ea Tóh, Ea Đăh, Cư Klông, Phú Xuân và xã Ea Tân.

Phát huy vai trò tiên phong, chủ lực Công an huyện đã trực tiếp chỉ đạo các đội điều tra nghiệp vụ và Công an các xã, thị trấn trên địa bàn huyện đồng loạt ra quân mở các đợt cao điểm truy quét, trấn áp tội phạm liên quan đến ma túy và các điểm nóng về ma túy; thực hiện có tập trung người nghiện ma túy để test nhanh phát hiện tình trạng nghiện, trường hợp những người đã xác định được tình trạng nghiện mà không có nơi cư trú ổn định thì chuyển nhanh đến cơ sở xã hội để quản lý, điều trị trong thời gian lập hồ sơ đề nghị Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Thông qua hoạt động quản lý của cơ quan nhà nước, vấn đề nghiện ma túy trên địa bàn huyện Krông Năng có sự chuyển biến tích cực góp phần vào công cuộc đầy lùi ma túy của Đăk Lăk nói riêng và cả nước nói chung.

2.3.2. Mặt hạn chế Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Quá trình thực hiện việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc tại huyện Krông Năng thời gian qua đã đạt được hiệu quả nhất định. Tuy nhiên vẫn còn tồn tại khó khăn, vướng mắc cần có cơ chế, chính sách phù hợp để giải quyết như:

Đối với việc quản lý, xử lý người nghiện ma túy: Ngoài việc thành lập các tổ công tác cai nghiện ma túy tại các xã, thị trấn có đông người nghiện; các xã còn lại tuy có người nghiện nhưng không thành lập được các tổ công tác nên không quản lý, hỗ trợ cũng như không xây dựng được kế hoạch cai nghiện bắt buộc hàng năm.

Hoạt động của các tổ công tác chưa được duy trì thường xuyên, vai trò của các thành viên chưa được phát huy đầy đủ, việc thực hiện nhiệm vụ chủ yếu tập trung vào bộ phận thường trực của tổ công tác. Duy trù chế độ hội họp, báo cáo chưa nghiêm túc, việc tổ chức họp và báo cáo chỉ được thực hiện khi có văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên.

Công tác tổ chức cho người nghiện ma túy và gia đình họ khai báo và đăng ký cai nghiện được thực hiện, nhưng do công tác vận động, tuyên truyền chưa thực chất, hiệu quả. Đồng thời do chính nhận thức của người nghiện và gia đình họ về sự kỳ thị của cộng đồng nên việc tự khai báo và đăng ký cai nghiện còn rất hạn chế. Một số gia đình có người nghiện ma túy nhưng cố tình che dấu, không khai báo gây khó khăn cho quá trình quản lý, hỗ trợ.

Việc quản lý, giám sát và hỗ trợ đối với các đối tượng sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng có hiệu quả nhưng chưa thực chất, bền vững, chưa đáp ứng được kỳ vọng. Điều này xuất phát từ việc thiếu hoạt động đào tạo, dạy nghề tại các cơ sở cai nghiện và chính sách tạo việc làm cho người sau cai nghiện tại địa phương.

Số lượng người nghiện ma túy nhiều nhưng công tác cai nghiện không được tổ chức thường xuyên, tỷ lệ tái nghiện cao.

Luật và hệ thống văn bản hướng dẫn của Chính phủ và các bộ, ngành qui định để lập hồ sơ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đối với người nghiện ma túy thì phải xác định tình trạng nghiện của người nghiện. Đây là điều kiện bắt buộc nếu muốn áp dụng biện pháp này. Nhưng thực tế hiện nay xuất hiện nhiều loại ma túy mới, chất hướng thần mới và đặc biệt là các loại ma túy tổng hợp mới, mà điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị dùng cho hoạt động xét nghiệm còn thiếu và cũ chưa đáp ứng được yêu cầu nên gây khó khăn cho quá trình xác định tình trạng nghiện. Mặt khác đối với một số loại ma túy mới để xác định được tình trạng nghiện cần phải có khoảng thời gian từ 48 đến 72 giờ không cho người nghiện sử dụng và cần giữ người nghiện tại các cơ sở y tế để theo dõi, mới xác định được tình trạng nghiện. Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Nhưng pháp luật chưa quy định cơ quan nào có thẩm quyền tạm giữ người nghiện trong thời gian xác định tình trạng nghiện tại cơ sở y tế. Nên đã gây khó khăn cho việc xác định tình trang nghiện dẫn đến không thể xử lý đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Luật phòng chống ma túy hiện nay (năm 2021) và các Nghị định (số 116/2021), thông tư hướng dẫn có qui định về việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa người nghiện ma túy vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với các đối tượng nghiện từ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi. Nghĩa là đối tượng cai nghiện bắt buộc trong trường hợp này là người chưa thành niên. Nhưng trong thực tiễn thi hành theo Luật xử lý vi phạm hành chính và nghị định hướng dẫn luật chỉ quy

định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên và các cơ sở cai nghiện bắt buộc chỉ tiếp nhận người nghiện ma túy khi có quyết định có hiệu lực của Tòa án. Việc qui định của các văn bản và hướng dẫn chưa thống nhất nên địa phương còn lúng túng, chưa triển khai được việc đưa người nghiện ma túy chưa thành niên chưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

2.3.3. Nguyên nhân

Việc phát triển về kinh tế và sự thay đổi về nhận thức, ảnh hưởng của các nền văn hóa vào đời sống xã hội đã nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân. Tuy nhiên cũng để lại nhiều mặt trái như phát sinh các loại tội phạm, đặc biệt là tội phạm liên quan đến việc mua bán, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng trái phép chất ma túy. Từ đó dẫn tới tình trạng số lượng người nghiện ma túy tại địa phương gia tăng về số lượng và trẻ hóa về độ tuổi và không phân biệt về giới tính. Công tác quản lý cai nghiện và sau cai nghiện trên địa bàn vẫn chưa nhận được sự quan tâm, đầu tư đúng mức của cấp ủy và chính quyền nên hiệu quả chưa cao. Kinh phí điều tra, lập hồ sơ quản lý và kinh phí hỗ trợ Tổ công tác cai nghiện không được các xã, thị trấn xây dựng và không nằm trong phân bố ngân sách hàng năm nên khi triển khai công tác cai nghiện không có kinh phí để hoạt động.

Phát hiện ngày càng nhiều người nghiện ma túy là người chưa thành niên, và tỷ lệ người nghiện ma túy là nữ ngày càng cao, tuy luật đã qui định nhưng chưa có hệ thống văn bản hướng dẫn cụ thể và đồng bộ trong việc đề nghị xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người chưa thành niên nên quá trình thực hiện trên thực tế không hiệu quả. Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Phần lớn người nghiện ma túy đều thuộc diện gia đình có hoàn cảnh khó khăn nhưng không thuộc trường hợp được hỗ trợ hoặc miễn giảm chi phí cai nghiện; gia đình không có khả năng đóng góp nên công tác cai nghiện gặp nhiều khó khăn do thiếu kinh phí và nguồn lực.

Cơ sở vật chất và nguồn nhân lực thực hiện việc điều trị cắt cơn không đảm bảo. Các trạm y tế cấp xã, thị trấn không đủ điều kiện để quản lý người cai nghiện trong quá trình điều trị cắt cơn.

Việc tổ chức thi hành đưa người cai nghiện tới trung tâm cai nghiện gặp khó khăn vì cơ sở cai nghiện bắt buộc nằm ở huyện khác, cách huyện Krông Năng 80km nên gây khó khăn cho quá trình áp giải người bị đề nghị, tốn kém chi phí và nhân lực.

Năng lực đội ngũ những người làm công tác cai nghiện tại địa phương còn hạn chế, nhất là năng lực chuyên môn về điều trị cắt cơn tại các cơ sở y tế xã, thị trấn, cùng với đó là năng lực xét nghiệm tình trạng nghiện đối với một số loại ma túy mới phát sinh trên địa bàn chưa đảm bảo; bởi quá trình tập huấn, hướng dẫn chưa bắt kịp với sự xuất hiện của tình trạng nghiện ma túy mới. Với 12 xã, thị trấn thì mới có 13 cán bộ được đào tạo chuyên môn nghiệp vụ về điều trị nghiện nên chưa đảm bảo số lượng cũng như chất lượng cho quá trình điều trị nghiện.

Tiểu kết chương 2 Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

Có thể nói để đảm bảo quyền của người bị đưa vào cơ sở cai nghiện không chỉ là đảm bảo những quyền cơ bản như ăn, mặc, ở, đi lại, lao động, học tập; mà cao hơn thế là yêu cầu và đặt ra cho các cơ quan có thẩm quyền, người có thẩm quyền phải tuân thủ qui định của Luật, thực hiện đúng nhiệm vụ, chức năng và quyền hạn của mình để đảm bảo quyền của người bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Để việc điều trị cai nghiện đạt hiệu quả như kỳ vọng, điều quan trọng nhất là phải đảm bảo những quyền cơ bản của người cai nghiện bắt buộc trong suốt quá trình lập hồ sơ cho đến thực thi quyết định. Có như vậy mới phản ánh được thực chất, đẩy đủ bản chất của việc áp biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Từ qui định của Luật cho đến thực tiễn áp dụng là cả quá trình vận dụng vào điều kiện cụ thể của địa phương. Quá trình áp dụng tại huyện Krông Năng, tỉnh Đăk Lăk đã đạt được những kết quả thực chất và đáng khích lệ. Tuy nhiên vẫn còn tồn tại khó khăn, vướng mắc cần có cơ chế, chính sách phù hợp để giải quyết. Vì vậy đòi hỏi các cấp chính quyền phải có những giải pháp nhằm khắc phục hạn chế đồng thời phát huy mặt tích cực, để việc cai nghiện bắt buộc tại địa phương ngày càng hiệu quả hơn. Luận văn: Thực trạng quyền ở người bị đưa vào cơ sở cai nghiện.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Giải pháp quyền của người bị đưa vào cơ sở cai nghiện