Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên hay nhất năm 2024 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Thị trường khách du lịch văn hóa ở Định Hóa

2.1.1. Lượng khách và phân kỳ khách du lịch đến Định Hóa

Vốn dĩ là vùng đất nghèo của Thái Nguyên nhưng nhờ có chính sách phát triển của Đảng và Nhà nước, Định Hóa ngày nay đã thay đổi rất nhiều. Tuy nhiên sự phát triển mau lẹ ấy không phá vỡ cảnh quan chung của hệ thống hàng trăm di tích lịch sử nằm rải khắp núi rừng nơi đây. Chính vì vậy, mỗi năm ATK đón tới hàng trăm nghìn lượt khách đến thăm quan và đang là điểm du lịch văn hóa, cội nguồn cách mạng thu hút đông du khách khi đến Việt Bắc. Tính từ ngày Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt cắt băng khai trương Nhà trưng bày ATK Định Hoá (19/5/1997) đến nay có gần 10 triệu lượt khách về với ATK Định Hoá. Trên cơ sở đó, Định Hóa phấn đấu năm 2019 sẽ thu hút được 680.000 lượt khách và dự báo đến năm 2024 sẽ vào khoảng 800.000 lượt khách (xem Bảng 2 – Phụ lục 4).

Biểu đồ 2.1: Lượng khách du lịch văn hóa Định Hóa giai đoạn 2013-2018

Trên biểu đồ, chúng ta thấy từ 2013 đến 2018, vào năm 2015, lượng khách du lịch đến Định Hóa tăng trưởng vượt bậc. Lý do là lần đầu tiên Festival trà Quốc tế Thái Nguyên được tổ chức, mà Định Hóa là điểm đến quan trọng trong sự kiện này. Giai đoạn cuối năm 2017 đầu 2018, số lượng khách du lịch sụt giảm bởi thời tiết xấu, mưa bão nhiều ảnh hưởng đến các hoạt động bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch; đồng thời một nguyên nhân khác là tuyến đường 264B đoạn giáp ranh Thái Nguyên – Tuyên Quang bị hư hỏng nặng.

Số liệu kế thừa và khảo sát thực địa cho thấy khách du lịch trong nước đến Định Hóa thường tập trung nhiều vào mùa xuân (từ tháng 2 đến tháng 4 hàng năm). Bởi đây là khoảng thời gian diễn ra các lễ hội đặc sắc như lễ hội Lồng tồng (được tổ chức vào ngày 10/01 ÂL), hội chùa Hang và có ngày kỷ niệm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/02), ngày truyền thống Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 26/03 và ngày Thống nhất đất nước 30/04 (xem Bảng 3 – Phụ lục 4). Khách đến Định Hóa cũng tập trung nhiều vào mùa hè và mùa thu (khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 8), bởi một trong số lượng khách chủ đạo của điểm đến này là học sinh-sinh viên, do đặc thù về thời gian rỗi nên họ chọn những chuyến đi thăm quan Định Hóa vào dịp hè. Ngoài ra, các đoàn khách là cựu chiến binh hoặc công nhân-viên chức của các đơn vị/doanh nghiệp/cơ quan/tổ chức cũng thường đến “thủ đô kháng chiến” vào dịp này và một số ngày lễ kỷ niệm lớn trong năm như sinh nhật Bác 19/05, ngày Cách mạng tháng Tám 19/08, Quốc khánh 02/09, kỷ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ 07/05, ngày Giải phóng Thủ đô 10/10…

Ở Thái Nguyên hiện nay có số lượng khách Hàn Quốc và Trung Quốc khá cao, họ có nhu cầu tham quan Định Hóa vào các dịp cuối tuần, nhất là từ tháng 5 đến hết tháng 7 dương dịch (chiếm tỉ lệ 28.4%). Ngoài ra, từ tháng 11 đến tháng 1 dương lịch, Định Hóa cũng là điểm dừng chân của một số khách du lịch đến từ Anh, Pháp, Mỹ (chiếm khoảng 14.9%). Khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 4 dương lịch thông thường là dịp lễ hội Lồng tồng và một số các hội truyền thống khác của đồng bào các dân tộc huyện Định Hóa, vì vậy đây là thời điểm 35.8% du khách nước ngoài đến tham quan. Tiết trời mùa thu mát mẻ, cùng với dịp kỷ niệm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và dịp kỷ niệm ngày Giải phóng Thủ đô 10/10, vì vậy khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 10 dương lịch Định Hóa cũng thu hút khoảng 20.9% du khách nước ngoài

Biểu đồ 2.2: Phân kỳ khách du lịch văn hóa Định Hóa Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Đồng thời, trong khoảng thời gian diễn ra Festival trà Quốc tế do Thái Nguyên đăng cai tổ chức (2015, 2017 và dự kiến T11/2019) thì lượng khách du lịch (cả nội địa và quốc tế) đến với “thành phố gang thép” nói chung và huyện Định Hóa nói riêng càng tăng cao. Năm 2015, vào dịp fesival trà Quốc tế lần thứ nhất, Định Hóa đón 21.000 lượt khách chiếm 3.62% tổng lượt khách cả năm là 580.000 lượt. Năm 2017, địa phương này cũng phục vụ 18.655 lượt khách tham dự Festival Trà Thái Nguyên Việt Nam Lần thứ II lên tham quan, dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong khi số tổng lượt khách cả năm là 564.989 lượt khách, chiếm tỉ lệ 3.3%. Dự kiến, trong dịp Liên hoan trà Quốc tế lần thứ III 2019, Định Hóa sẽ đón tiếp khoảng 21.000 lượt khách đến tham quan.

Như đã nói ở trên, riêng với tập khách nội địa đến Định Hóa tập trung rất nhiều vào dịp lễ Tết – chiếm tỉ lệ 67%, điển hình là thời gian địa phương tổ chức lễ hội Lồng Tồng, hội Chùa Hang… Ngoài ra, có khoảng 17% lượng khách thích chọn Định Hóa làm điểm du lịch cuối tuần, đối tượng khách này hầu hết đều là học sinh – sinh viên, họ đến Định Hóa với các tour về nguồn cách mạng kết hợp sinh hoạt lửa trại, đồng thời cuối tuần cũng là dịp để các “phượt tử” từ nhiều nơi chinh phục những cung đường đến Định Hóa. Bên cạnh đó, vào ngày thường cũng có khoảng 14% du khách đến Định Hóa, họ chủ yếu là khách lẻ, đi thành nhóm (số lượng ít) theo hình thức tour tự tổ chức.

Có thể khẳng định rằng tất cả các địa danh kháng chiến ở Định Hóa đã trở thành một bộ phận tạo thành quần thể các di tích Chiến khu Việt Bắc quan trọng bậc nhất của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX, như Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã khẳng định “Định Hóa là nơi gửi gắm tình cảm của Đảng, Chính phủ trong những năm kháng chiến, là điểm đến của nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế đối với ATK Thái Nguyên”. Đây cũng là một trong những căn cứ để Định Hóa phấn đấu đạt được mục tiêu đón 680.000 lượt khách du lịch trong năm 2019, năm 2024 sẽ là 800.000 lượt.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:

===>>> Hỗ Trợ Viết Thuê Luận Văn Thạc Sĩ Ngành Du Lịch

2.1.2. Nhu cầu của khách du lịch

2.1.2.1. Mục đích chuyến đi

Hầu hết chuyến đi của du khách đến Định Hóa chủ yếu tập trung vào một số mục đích như: tham quan tìm hiểu các di tích lịch sử, thăm lại chiến khu xưa, tìm hiểu phong tục của đồng bào Định Hóa ; tham gia lễ hội như Lồng Tồng

Biểu đồ 2.3: Mục đích của du khách đến Định Hóa Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Với vị thế là “thủ đô gió ngàn” giữa lòng Việt Bắc, Định Hóa trở thành “địa chỉ đỏ” phục vụ nhu cầu tham quan di tích lịch sử cách mạng của 32% du khách. Bên cạnh đó, hàng năm cứ vào dịp lễ hội của các đồng bào dân tộc thiểu số (hội Lồng Tồng, hội Chùa Hang, hội nàng Hai…), điểm đến này cũng thu hút khoảng 20.7% số lượng khách du lịch (so với số liệu tổng kết cả năm). Đặc biệt là từ 2006, chính quyền và nhân dân huyện Định Hóa đã khôi phục lễ hội Lồng tồng và tổ chức hàng năm với quy mô càng ngày càng rộng khắp thì lượng khách tới điểm đến này ngày càng cao. Ngoài ra, không thể không kể tới 17.3% khách du lịch là cựu chiến binh đã từng sống, công tác ở Định Hóa, họ trở về với mảnh đất này để thăm lại chiến khu xưa – nơi từng là an toàn khu Việt Bắc, là thủ đô kháng chiến của dân tộc. Vì thế, đối với họ, mỗi di tích lịch sử đều mang dáng dấp của một thời oai hùng.

Định Hóa là mảnh đất cộng cư của 9 dân tộc anh em, trong đó người Tày có số lượng đông nhất và giữ vai trò chủ thể văn hóa vùng. Đây cũng là địa phương còn lưu giữ được những nét độc đáo trong phong tục tập quán truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc. Chính điều này đã thu hút tới 13.7% số lượng du khách nội địa và 25.3% khách quốc tế đến với Định Hóa. Ngoài ra, cũng có khoảng 8% du khách trong nước và 24% khách nước ngoài muốn được thưởng thức nghệ thuật truyền thống của đồng bào các nhân dân huyện Định Hóa (như Then, Sli, Lượn, rối cạn…). Hình thức du lịch lễ hội hấp dẫn 20.7% khách nội địa và 18.4% khách quốc tế. Lượng khách còn lại đến Định Hóa còn vì mục đích tham quan làng nghề, ẩm thực…

Tuy mục đích du lịch khi đến Định Hóa là khác nhau, nhưng điều quan tâm chung của du khách chính là du lịch văn hóa. Nắm bắt được cán cân cung – cầu của thị trường du lịch ở địa phương này sẽ giúp các nhà kinh doanh xác định được thị trường mục tiêu, sản phẩm chủ đạo, sản phẩm kế thừa, đối tượng du khách, đối tượng cạnh tranh… Đồng thời, việc nghiên cứu thị trường sẽ giúp chính quyền, cơ quan quản lý Nhà nước có chính sách quy hoạch và phát triển du lịch văn hóa với mục tiêu vừa phát triển kinh tế, vừa phát huy và bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa.

2.1.2.2. Nhu cầu lưu trú

Ngày lưu trú của khách có vai trò rất lớn trong việc gia tăng doanh thu cho ngành du lịch. Tuy nhiên, hiện nay ở Định Hóa đang đối mặt với hiện tượng khách du lịch có thời gian lưu lại ít. Như đã phân tích ở trên, thế mạnh của du lịch ở Định Hóa là loại hình du lịch văn hóa. Tuy nhiên, so với các điểm đến và vùng phụ cận, thị trường du lịch văn hóa Định Hóa không mấy nhộn nhịp. Mặc dù lượng khách du lịch đến đây tương đối ổn định và có tăng trưởng qua các năm nhưng chủ yếu họ có nhu cầu tham quan di tích lịch sử cách mạng. Thời gian lưu trú của khách du lịch ở Định Hóa thường ngắn, phổ biến nhất là hành trình đi về trong ngày (80%). Tuy nhiên, cũng có khoảng 20% lượng du khách có như cầu lưu trú qua đêm. Đối tượng khách này thường chọn những nhà nghỉ hoặc khách sạn tiêu chuẩn trung bình làm nơi lưu trú. Có một số ít khách du lịch có nhu cầu lưu trú ở những khách sạn cao cấp hơn nhưng do cơ sở vật chất kỹ thuật ở Định Hóa còn hạn chế nên tập khách này lại không nghỉ ở Định Hóa mà lại quay về thành phố Thái Nguyên để nghỉ đêm. Điều này làm thất thoát một số lượng khá lớn doanh thu từ lưu trú của Định Hóa. Đặc biệt, không thể không kể đến một số lượng hiếm hoi khách du lịch quốc tế tham gia các tour du lịch trọn gói hay các tour du lịch từng phần (open tour) thông qua các công ty du lịch ở Hà Nội (là chủ yếu). Tập khách này lại thích thú với việc lưu trú homestay cùng cộng đồng bản địa. Và bản Quyên (xã Điềm Mặc) là một địa chỉ homestay được nhiều du khách nước ngoài yêu thích. Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Biểu đồ 2.4: Nhu cầu lưu trú của khách du lịch văn hóa đến Định Hóa

Biểu đồ trên đã thể hiện rõ sự “thất bại” của Định Hóa trong việc thu hút du khách du lịch dài ngày. Có tới 86% khách nội địa đến đây với những tour đi về trong ngày, chỉ có14% lượng du khách nghỉ lại Định Hóa một đêm. Tình trạng này cũng xảy ra với tập khách quốc tế, chỉ có 27.6% trong số họ lưu trú lại Định Hóa 1 đêm, số còn lại (72.4%) không có nhu cầu lưu trú. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả kinh doanh của du lịch Định Hóa. Khách đến Định Hóa chủ yếu là theo những tour tham quan di tích lịch sử kết hợp thưởng lãm giá trị văn hóa bản địa. Chính vì vậy ngoài những nhu cầu cơ bản ăn, ở đi lại và nhu cầu đặc trưng tham quan tìm hiểu, khách du lịch đến đây còn có một số nhu cầu khác như mua sắm đặc sản, quà lưu niệm hay giải trí vui chơi. Tuy nhiên, du lịch văn hóa Định Hóa còn nhiều hạn chế, trong đó có sự nghèo nàn về sản phẩm và dịch vụ du lịch chính vì vậy, các nhu cầu này của du khách hầu như không được đáp ứng một cách thỏa đáng. Điều này, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh du lịch nói chung và hiệu quả kinh doanh du lịch văn hóa nói riêng. Đồng thời, đây cũng chính là nguyên nhân trực tiếp làm giảm công suất lưu trú của du khách và thất thoát một nguồn lợi nhuận lớn cho các nhà kinh doanh du lịch cũng như người lao động (bao gồm cả quản lý) của các ngành nghề có liên quan.

2.1.3. Đặc điểm của du khách Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.1.3.1. Nguồn khách

Khảo sát thực tế cho thấy, hiện nay khách du lịch văn hóa trong nước đến Định Hóa chủ yếu là khách nội tỉnh chiếm 37% và các tỉnh Đông – Tây Bắc chiếm trên 31% tổng số khách. Phân đoạn thị trường đến từ Hà Nội và đồng bằng Bắc Bộ chiếm khoảng 20%, các khu vực còn lại chiếm khoảng 12%. Do tính chất điểm đến của Định Hóa là điểm du lịch với những di tích lịch sử đặc biệt cấp quốc gia nên khách đến với du lịch văn hóa của Định Hóa cũng khá đa dạng. Kết quả điều tra sơ bộ trong khuôn khổ luận văn này đã chỉ ra các tập khách như: Học sinh sinh viên, công chức/viên chức Nhà nước, doanh nghiệp/đơn vị kinh tế, hưu trí, nông dân, công nhân, cựu chiến binh và những người làm nghề tự do. Đối với thị trường khách quốc tế, Định Hóa có điều kiện khá thuận lợi để đón khách. Tuy nhiên, sản phẩm du lịch văn hóa nghèo nàn, công tác xúc tiến, quảng bá du lịch còn yếu kém nên số lượng khách quốc tế đến với địa chỉ du lịch đỏ này vẫn còn rất hạn chế.

2.1.3.2. Đặc điểm tiêu dùng du lịch

Nhìn nhận về góc độ di chuyển, khách đến Định Hóa chủ yếu đi theo đường bộ với phương tiện vận chuyển phổ biến là ô tô. Ngoài ra khách du lịch cũng sử dụng xe máy trong những chuyến đi của mình. Với các nhóm khách tự tổ chức chuyến đi (khoảng 21.7%) thì họ thích tự sắp xếp hành trình cho mình. Tất nhiên cũng có một số lượng lớn khách đi theo chương trình cố định cùng đoàn tức là đã mua tour của các hãng/đại lý lữ hành, đối tượng khách này chiếm tỉ lệ khoảng 78.3%.

Nhìn chung, khách đến Định Hóa thường đi về trong ngày, nếu có ở lại thì thời gian lưu trú của khách thông thường không quá 01 đêm. Chính vì vậy, họ ít có thời gian chi tiêu vào việc lưu trú, ăn uống và vận chuyển. Đồng thời hệ thống dịch vụ bổ sung ở đây còn hạn chế nên ngoài nhu cầu cơ bản (tham quan, tìm hiểu, khám phá) thì những nhu cầu đặc trưng (mua sắm, vui chơi, giải trí…) của khách du lịch hầu như chưa được đáp ứng.

Qua khảo sát thực tế (xem thông tin phụ trợ ở Bảng 4,5,6 – Phụ lục 4), lượng khách du lịch nội địa đến Định Hóa chi trả cho các dịch vụ du lịch và tiêu dùng ở mức dưới 500.000đ/khách chiếm tới 57%. Đối tượng khách này thường lựa chọn những tour tự phát (tự thiết kế, tự đi, tự chi trả…), hoặc mua tour trọn gói đi về trong ngày. Lượng khách có khả năng chi trả từ 500.000đ – 800.000đ chiếm khoảng 29%, thông thường là những khách đi theo đoàn, mua tour trọn gói 2 ngày 1 đêm và họ thích nghỉ tại nhà dân (homestay). Còn lại khoảng 14% khách du lịch đến Định Hóa chịu chi trả trên 850.000đ/khách, chủ yếu là khách đoàn lưu trú tại các nhà nghỉ, hoặc các đối tượng khách đi dự hội thảo/hội nghị/dự án…

Biểu đồ 2.5: Mức chi tiêu của khách nội địa đến Định Hóa

Đặc điểm của khách du lịch văn hóa chính là sự khâm phục, lòng ngưỡng mộ về một căn cứ địa cách mạng giữa lòng núi rừng Việt Bắc. Bên cạnh đó, du khách cũng có xu hướng muốn khám phá nét đẹp văn hóa tộc người trên mảnh đất này. Tuy nhiên, sự phát triển du lịch ở Định Hóa còn chưa đồng bộ, cùng với việc nghèo nàn về sản phẩm du lịch và hạn chế trong công tác xúc tiến khiến cho thị trường khách du lịch văn hóa của Định Hóa có nguy cơ bị thu hẹp.

2.2. Nguồn nhân lực Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.2.1. Lao động thường xuyên

Định Hóa có rất nhiều tiềm năng về lao động trong du lịch văn hóa vì của huyện có cơ cấu dân số trẻ, dồi dào về lực lượng lao động. Tính đến năm 2016 nguồn nhân lực có khoảng 300 người, trong đó lao động trực thường xuyên là 80 người, lao động thời vụ là 220 người. Đội ngũ nhân lực du lịch thường xuyên được bồi dưỡng, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ để đáp ứng nhu cầu tham quan của du khách. Điển hình như ở Ban quản lý Khu di tích lịch sử sinh thái ATK-Định Hóa, lực lượng lao động ở đây gồm 60 người. Trong đó đại đa số là người Tày chiếm tỉ lệ 75% và 15 cán bộ/viên chức là dân tộc Kinh chiếm tỉ lệ khoảng 25% (xem Phụ lục 5). Đây cũng là một đặc thù của BQL Khu di tích lịch sử-sinh thái ATK Định Hóa bởi đơn vị đứng chân trên địa bàn huyện điển hình của Thái Nguyên về việc mật tập quần cư của dân tộc Tày. Điều này càng trở nên có giá trị khi chính những con em của đồng bào Tày – Nùng lại hàng ngày hàng giờ thực hiện công tác giữ gìn, phát huy và quảng bá những giá trị di sản của quê hương Định Hóa.

Việc phát triển nguồn nhân lực du lịch là một nhiệm vụ hết sức khó khăn, nhất là đối với Định Hóa – một huyện miền núi của tỉnh Thái Nguyên. Đặc biệt là trong bối cảnh khách du lịch càng ngày càng có trình độ thẩm nhận cao về giá trị của những di sản văn hóa. Trên thực tế, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của một số bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu/nhiệm vụ trong tình hình mới, nhất là về lĩnh vực quản lý và kinh doanh du lịch. Đồng thời, có một thực trạng là sinh viên người Thái Nguyên (hoặc các khu vực phụ cận) sau khi học xong đại học, cao đẳng du lịch nhưng có rất ít người xin về làm việc tại huyện Định Hóa nói riêng. Lý do cũng bởi cơ quan hành chính không có biên chế, các doanh nghiệp kinh doanh du lịch hiệu quả chưa cao nên lương trả thấp hơn nhiều so với các đơn vị kinh doanh du lịch ở nơi khác.

Bảng 2.1: Trình độ nguồn nhân lực du lịch tại Khu di tích lịch sử-sinh thái ATK Định Hóa

Một trong những nguyên nhân khiến du lịch Định Hóa chưa thực sự phát triển là người lao động thường tự bằng lòng với trình độ đã đạt được, ngại đi học vì trường lớp ở xa, tốn kém về kinh phí, hiệu quả thiết thực chưa nhìn thấy ngay. Đây chính là thách thức lớn nhất trong công tác đào tạo mới và đào tạo lại nguồn nhân lực du lịch của Định Hóa.

2.2.2. Lao động thời vụ Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Ở Định Hóa, nguồn nhân lực du lịch thời vụ phổ biến nhiều ở các cơ sở kinh doanh du lịch và thường xuyên biến động theo mùa vụ, theo thị trường. Nhìn chung, đơn vị quản lý Nhà nước ở Định Hóa có liên quan đến hoạt động du lịch văn hóa rất ít sử dụng đối tượng này. Bởi vì, công việc ở các cơ quan này đòi hỏi người lao động phải có một trình độ và khả năng nghiên cứu nhất định trong khi đó lực lượng lao động thời vụ hầu hết là chưa qua đào tạo. Thế nhưng trong nhiều trường hợp đội ngũ lao động này được trực tiếp tiếp xúc với khách hàng và có ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả kinh doanh của các cơ sở kinh doanh du lịch. Có một thực tế là ở Định Hóa, lực lượng lao động thời vụ lại chiếm số lượng đáng kể trong các các doanh nghiệp kinh doanh du lịch như nhà hàng, điểm di tích… Họ được sử dụng dưới hình thức tính lương và ngày công theo thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động, tất nhiên không đề cập đến chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm tai nạn và các loại bảo hiểm khác đối với quyền lợi của người lao động.

2.2.3. Cộng đồng địa phương

Nắm bắt được nhu cầu du lịch văn hóa của thị trường đồng thời dựa trên thế mạnh tài nguyên sẵn có, huyện Định Hóa xác định xây dựng và phát triển mô hình du lịch gắn liền với các giá trị văn hóa truyền thống lịch sử, đặc biệt là phát triển du lịch văn hóa dựa vào cộng đồng ngay chính tại các bản làng dân tộc. Tuy nhiên, nhân dân các dân tộc huyện Định Hóa chủ yếu làm nông nghiệp nên hoạt động du lịch đối với cộng đồng địa phương nơi đây còn là một khái niệm lạ. Đồng thời, vì chưa nhận thức được lợi ích của du lịch văn hóa nên có một bộ phận không nhỏ trong cộng đồng cảm thấy làm du lịch là mạo hiểm. Mặt khác, do phong tục tập quán và thói quen sinh hoạt nên cư dân bản địa khó thích ứng, khó chấp nhận sự có mặt của du khách. Tuy nhiên, nhận được sự hỗ trợ tích cực của chính quyền các cấp, Định Hóa đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm phát triển du lịch văn hóa một cách đồng bộ và bền vững. Một trong những phương án đã được thực hiện là tuyên truyền, tập huấn kiến thức nhằm giúp cộng đồng nâng cao nhận thức về du lịch văn hóa. Hiện nay ở Định Hóa, nhiều hộ gia đình, nhiều thôn/bản đã chủ động tham gia, chỉnh trang nhà cửa, vệ sinh sân vườn, chuẩn bị những sản phẩm hàng hóa địa phương, những chương trình văn hóa, nghệ thuật đặc sắc phục vụ du khách.

2.3. Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, huyện Định Hóa đã được đầu tư phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, bảo tồn tôn tạo các di tích, đầu tư xây dựng giao thông vận tải, đặc biệt đẩy mạnh phát triển dịch vụ – thương mại phục vụ du lịch. Đối với cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ lưu trú cho du khách ở Định Hóa, có một số nhà nghỉ đã và đang phục vụ du khách như Phương Lan, Nguyên Thảo, Ngọc Ánh, Lí Thị Phượng, Hằng Nga, Thảo Nguyên, Tiến Trình, Vũ Hoa, Huy Hoàng Linh,… Các cơ sở lưu trú này đều nằm gần đường quốc lộ, khách có thể dễ dàng tiếp cận. Nhìn chung các nhà nghỉ có sức chứa nhỏ, chỉ khoảng từ 20 – 25 người/đêm tuy nhiên đều đầy đủ tiện nghi như điện thoại, wifi. Buồng/phòng ở đây được xây dựng khép kín, đảm bảo phục vụ các nhu cầu cơ bản cho du khách.

Bên cạnh hệ thống nhà nghỉ là các cơ sở phục vụ nhu cầu ẩm thực của khách du lịch như: Bằng Mai, Lường Sao, Hoàng Đạo, Hạnh Trường, Quân Hoàng, Biển Hương, Công Bích, Hương Hiền, Phố Núi, Long Duyên, Hồng Thái, Phương Cương… với thực đơn gồm nhiều món ăn đặc sản núi rừng, đặc sản của các dân tộc của huyện Định Hóa (măng rừng, rau bò khai, lợn rừng quay, thịt nướng,…). Các nguồn nguyên liệu này đều tươi ngon, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và được chế biến theo nghệ thuật ẩm thực truyền thống của cộng đồng các dân tộc huyện Định Hóa. Về cơ bản, hầu hết nhà hàng trên địa bàn huyện Định Hóa có sức chứa ở mức nhỏ (từ 20 – 50 người) nhưng vẫn đảm bảo không gian thoáng mát, sạch sẽ, gần gũi với thiên nhiên. Riêng nhà hàng Bằng Mai (bản Đèo De-xã Phú Đình) có sức chứa 1000 người, gồm 1 nhà sàn bố trí cơ sở vật chất phục vụ ăn uống cả 2 tầng, 1 nhà hiện đại 3 tầng, hệ thống hội trường, phòng hát Karaoke, không gian tổ chức sự kiện ngoài trời khá rộng rãi…

Trên địa bàn huyện, có thể nói các cơ sở phục vụ du lịch văn hóa chưa có nhiều và tập trung chủ yếu ở thị trấn Chợ Chu và trong Khu di tích ATK. Cụ thể là Khu di tích lịch sử-sinh thái ATK Định Hóa được đầu từ xây dựng hiện đại, quy hoạch trên diện tích rộng, với cảnh quan đẹp phù hợp với đặc điểm địa hình của vùng đồi núi Định Hóa. Ngoài những hạng mục như Phòng Thông tin tư liệu ATK, Phòng di tích du lịch và văn hóa phi vật thể, Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà trưng bày ATK… thì Khu di tích còn có Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK với hệ thống nhà nghỉ gồm 28 phòng, nhà ăn, hội trường đủ điều kiện tổ chức các hội nghị, gặp mặt, tọa đàm… đáp ứng cho các đoàn khách hành hương về nguồn cách mạng. Đến đây, du khách sẽ được phục vụ tận tình chu đáo, được thưởng thức các món ăn đặc sản núi rừng như: gà đồi, thịt trâu khô xào măng chua, bi chuối rừng, cá bống, uống rượu men lá, trà xanh… tổ chức đêm lửa trại, giao lưu văn nghệ với các làn điệu then, đàn tính, hát sli… do đội văn nghệ dân gian ATK biểu diễn.

Cùng với việc bảo tồn, tôn tạo các di tích gốc, Ban quản lý Khu di tích lịch sử sinh thái ATK Định Hóa cũng xây dựng các dự án đầu tư các công trình bảo tồn hệ sinh thái, cảnh quan môi trường du lịch tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa, trong đó ưu tiên xây dựng tổ hợp vệ sinh, xử lý rác thải ở trung tâm du lịch ATK, khoanh vùng bảo vệ; xây dựng công viên lịch sử sinh thái ATK dọc theo tuyến đường qua các di tích trọng yếu và danh lam thắng cảnh suối Khuôn Tát dài 6km; bảo tồn cảnh quan sinh thái vùng lõi. Đồng thời, nhân dân và Đảng bộ huyện Định Hóa còn chung sức chung lòng bảo tồn và tôn tạo làng văn hóa Tày tiêu biểu bản Quyên (xã Điềm Mặc). Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch văn hóa, song Chính phủ cũng đã có nhiều quyết sách cho Định Hóa. Đó là việc nâng cấp con đường nối quốc lộ 3 với ATK Định Hóa thông với Chợ Đồn, Bắc Kạn, hoàn thiện đường cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên… Đồng thời, càng ngày việc xã hội hóa du lịch ở Định Hóa càng được quan tâm. Một trong những bằng chứng tiêu biểu là vào tháng 8/2017, Cục Quân y-Bộ Quốc phòng hiến tặng Khu di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hoá trang thiết bị 1 trạm y tế (tương đương với trạm y tế cấp xã) và hiện nay đã có 01 bác sĩ, 01 y sĩ, 02 điều dưỡng viên phục vụ, chăm sóc sức khoẻ cho cán bộ viên chức của BQL, nhân dân và du khách thập phương. Những tiền đề cơ sở hạ tầng này đã mang đến nguồn sinh lực mới thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của Định Hóa nói chung và của du lịch văn hóa huyện nói riêng.

2.4. Vốn đầu tư

Trong những năm qua được sự quan tâm của các cơ quan Trung ương, các ban ngành của huyện và chính quyền địa phương, du lịch văn hóa Định Hóa đã được quan tâm rất nhiều đặc biệt. Theo “Đề án Phân kì đầu tư và khai toán vốn thực hiện đề án thương mại – dịch vụ từ năm 2010 – 2014” ngân sách tỉnh và Trung ương đầu tư cho du lịch của huyện Định Hóa là 12.450 triệu đồng trong đó đầu tư cho du lịch là 11.900 triệu đồng đặc biệt trong đó đầu tư cho du lịch văn hóa là 2820 triệu đồng (xem Bảng 7 – Phụ lục 4). Như vậy, có thể thấy nguồn vốn từ ngân sách huyện đầu tư cho du lịch văn hóa không hề nhỏ và tăng theo từng năm, từ năm 2010 đến 2014, lượng tài chính này ngày càng tăng và đạt tới ngưỡng 552 triệu trong tổng 727 triệu đồng.

Biểu đồ 2.6: Vốn thực hiện đầu tư cho du lịch 2010 – 2014

Biểu đồ trên thể hiện chi phí đầu tư mà Định Hóa dành cho du lịch văn hóa tăng qua từng năm và luôn cao hơn so với các loại hình du lịch khác: năm 2011 tăng 20 triệu so với năm 2010 và năm 2012 cũng tăng 20 triệu so với năm 2011. Nhưng tới năm 2013 đầu tư cho du lịch nói chung đều giảm do khủng hoảng kinh tế. Bắt đầu từ năm 2014 tăng trở lại huyện đầu tư 150 triệu cho các hạng mục liên quan đến du lịch văn hóa và gấp 3 lần so với các hạng mục cho các du lịch khác. Trên đà thắng lợi của việc kêu gọi các nguồn vốn đầu tư cho Định Hóa từ giai đoạn 2014 trở về trước, năm 2016 nhằm bảo tồn, phát huy những giá trị lịch sử và thu hút đông đảo khách du lịch đến tham quan, tỉnh Thái Nguyên đã huy động nguồn vốn xã hội hóa trên 3 tỷ đồng đầu tư, tôn tạo các điểm di tích lịch sử, cải tạo cảnh quan và xây dựng bổ sung nhiều hạng mục tài nguyên du lịch văn hóa của Định Hóa. Dự kiến, tổng nhu cầu vốn đầu tư thực hiện dự án bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di tích ATK Định Hóa giai đoạn 2016-2024 là gần 600 tỷ đồng, trong đó giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2019 cần 420 tỷ đồng (xem Bảng 8 – Phụ lục 4). Như vậy, có thể thấy, Định Hóa không chỉ chú trọng đến phát triển du lịch theo bề nổi mà còn ý thức được văn hóa là nguồn lực quan trọng để có thể khai thác phục vụ phát triển du lịch văn hóa nói riêng và du lịch nói chung.

2.5. Sản phẩm du lịch văn hóa

2.5.1. Du lịch thăm quan di tích lịch sử Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Định Hóa có cả một quần thể di tích lịch sử (128 di tích). Đó chính là những chứng tích ghi dấu lại một kỳ hào hùng của dân tộc mà tiêu biểu là 13 di tích lịch sử cấp quốc gia cùng với những hạng mục công trình hiện đại tạo nên điểm nhấn của du lịch văn hóa huyện (xem Phụ lục 1), trong đó có thể kể đến các di tích như:

Lán Tỉn Keo: nằm trên đồi tỉn Keo thuộc xóm Nà lọm- xã Phú Đình. Đồi Tỉn Keo còn có tên gọi là chân Đèo De hoặc Khuôn Tát ngoài. Nơi đây trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp chủ tịch Hồ Chí Minh đã ở và làm việc nhiều lần. Tại đây các đồng chí lãnh đạo cao cấp thường xuyên đến làm việc với Bác Hồ, ở đây cũng diễn ra nhiều cuộc họp của thường vụ Trung ương Đảng. Đặc biệt vào đêm 6/12/1953 chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ trì cuộc họp của Thường vụ Trung ương Đảng để thông qua kế hoạch tác chiến Đông- Xuân 1953-1954, hạ quyết tâm tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Di tích Khuôn Tát: Lán Khuôn Tát nằm trên đồi Khuôn Tát thuộc xóm Khuôn Tát- xã Phú Đình. Nơi chủ tịch Hồ Chí Minh đã ở đây 3 lần và làm việc trong thời kỳ kháng chiến chống Thực dân Pháp. Nơi đây Bác Hồ và Quốc hội đã tổ chức lễ phong quân hàm cấp tướng cho 10 cán bộ cao cấp của Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng chí Võ Nguyên Giáp được phong quân hàm Đại Tướng.

Di tích Khau Tý: di tích Khau Tý thuộc xóm Nà Tra, xã Điềm Mạc, huyện Định Hóa Nằm cách trung tâm Thành phố Thái Nguyên khoảng 55km. Đây là địa điểm đầu tiên Bác Hồ đặt chân về mảnh đất ATK Định Hóa, Thái Nguyên vào ngày 20/5/1947 để chỉ đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Di tích cơ quan Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam: thuộc xóm Bảo Biên, xã Bảo Linh, huyện Định Hoá. Di tích gồm 2 điểm chính là nơi ở và làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp kiêm văn phòng Quân uỷ

Di tích Làng Quặng: nơi thành lập Việt Nam Giải phóng quân, đơn vị chủ lực đầu tiên của Đảng ta là kết quả một quá trình đấu tranh cách mạng kiên cường, bền bỉ của nhân dân ta, là sự phát triển trưởng thành của lực lượng vũ trang dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Nhà tù Chợ Chu: nằm trên đồi cao ở xóm Vườn Rau, thị trấn Chợ Chu. Di tích là biểu tượng sinh động của người chiến sỹ cách mạng nguyện hiến dâng cuộc sống, chiến đấu hi sinh vì độc lập tự do của tổ quốc.

Trong Khu di tích lịch sử ATK Định Hoá có gian bày bán các ấn phẩm, lưu niệm. Du khách khi đến tham quan Khu di tích lịch sử ATK Định Hoá ngoài việc được nghe hướng dẫn viên giới thiệu, thuyết minh có thể mua những ấn phẩm, lưu niệm như: Sửa đổi lối làm việc với bút danh X.Y.Z của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bác Hồ ở ATK của Đồng Khắc Thọ, Bác Hồ với Thái Nguyên – Thái Nguyên với Bác Hồ do Tỉnh uỷ Thái Nguyên biên soạn, ATK in dấu lịch sử của Đồng Khắc Thọ, Di tích quốc gia đặc biệt – An toàn khu (ATK) Định Hóa Thái Nguyên do Đồng Khắc Thọ chủ biên… Ngoài ra, du khách còn có thể mua một số đồ lưu niệm như mê-ca đặt bàn Về Thủ đô gió ngàn, Chiến khu Việt Bắc, đĩa phíp in hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và những người thân trong gia đình Bác.

Để tạo nên sức hấp dẫn cho sản phẩm du lịch này, Định Hóa đã chú trọng xây dựng các tour chuyên đề mà nòng cốt là hoạt động hướng dẫn làm sống động lại các sự kiện lịch sử cách mạng gắn liền với các điểm di tích và sinh hoạt lửa trại. Điều đặc biệt là với sản phẩm du lịch này của Định Hóa du khách không phải chi trả phí tham quan. “Không thu vé” là quan điểm đúng đắn của UBND tỉnh Thái Nguyên, UNND huyện Định Hóa bởi đây là khu di tích quốc gia đặc biệt, là địa chỉ vàng trong việc giáo dục lòng yêu nước, tinh thần cách mạng cho các thế hệ Việt Nam. Cùng với đội ngũ hướng dẫn viên/thuyết minh viên tại điểm chắc kiến thức lịch sử, giàu kinh nghiệm và có tâm huyết, mật độ dày đặc của hệ thống 128 di tích trên giữa vùng đồi núi Đông Bắc đã tạo nên đặc trưng của sản phẩm du lịch thăm quan di tích lịch sử của Định Hóa. Tuy nhiên, sản phẩm du lịch văn hóa này còn bộc lộ rõ những hạn chế, đó chính là nội dung thuyết minh chưa thực sự phong phú, nghiệp vụ của thuyết minh viên còn hạn chế, sự kết nối giữa các điểm di tích còn lỏng lẻo, hoạt động bổ trợ khá nghèo nàn.

Hiện nay, Định Hóa đang tập trung đầu tư phục hồi, bảo tồn, tôn tạo các di tích để xứng với tầm vóc một khu di tích lịch sử cách mạng đặc biệt quan trọng, một điểm hành hương về cội nguồn cách mạng, xứng đáng với tầm vóc của nó trong lịch sử dân tộc. Khách du lịch đến với trung tâm thủ đô kháng chiến sẽ cảm nhận được sự vĩ đại của cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp xâm lược 1946- 1954 do Bác Hồ và Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo, để vững tâm đi tiếp con đường mà Bác Hồ và thế hệ cha ông ta đã từng đi.

2.5.2. Du lịch lễ hội Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Định Hóa là mảnh đất cộng cư của 9 dân tộc anh em vì thế cũng là nơi lưu giữ nhiều lễ hội dân gian độc đáo. Hàng năm, lễ hội Lồng Tồng (xuống đồng) ATK Định Hóa được tổ chức vào ngày 09, 10 tháng Giêng âm lịch tại trung tâm ATK nhằm cầu trời cho mưa thuận gió hòa, cây cối tốt tươi, vạn vật sinh sôi, nảy nở, mùa màng bội thu, bản làng yên vui, no ấm. Đây là một lễ hội truyền thống của dân tộc Tày nhưng ngày nay đã trở thành tài sản chung, biểu trưng của tình đoàn kết giữa các dân tộc anh em trong và ngoài huyện. Tham dự Lễ hội Lồng Tồng ATK Định Hóa, du khách được chiêm ngưỡng những nghi lễ truyền thống của các dân tộc như: Lễ cầu mùa của dân tộc Tày, Dân tộc Sán Chay, lễ cầu phúc của dân tộc Dao, lễ xuống đồng (cày tịch điền) của dân tộc,… Đồng thời, khách du lịch cũng được tham gia, hòa mình vào các trò hội dân gian như tung còn, múa lân, bịt mắt bắt dê, đi cầu thăng bằng,… Du khách còn được thưởng thức những điệu hát then, điệu hát ví mượt mà, những màn múa rối dân gian đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số huyện Định Hóa, được thăm các trại được dựng theo cách điệu nhà sàn và trang trí phong phú. Và đặc biệt, lễ hội còn là điểm dừng chân thú vị của du khách gần xa để thưởng thức hương vị đậm đà của trà Định Hóa. Không chỉ là hoạt động văn hóa tinh thần của nhân dân địa phương mà lễ hội Lồng Tồng còn là dịp để người dân Định Hóa giới thiệu với bạn bè trong và ngoài nước về lòng hiếu khách, về nguyện vọng được mở rộng giao lưu với các địa phương bạn, giới thiệu và quảng bá về những sản vật về những danh lam thắng cảnh, về quần thể di tích có giá trị lịch sử và văn hóa- một tiềm năng to lớn để phát triển du lịch của địa phương.

Cùng trong không khí náo nức của mùa xuân, mùa của vạn vật sinh sôi, đâm chồi này lộc, cứ vào ngày 14 tháng Giêng âm lịch tại xóm Đồng Chùa, thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa lại tưng bừng khai mạc Lễ hội xuân Chùa Hang nhằm tạ ơn trời đất, cầu cho mưa thuận gió hòa, bản làng ấm no, hạm phúc, cây cối tốt tươi, đâm chồi nẩy lộc… Lễ hội mở đầu bằng bằng nghi lễ dâng hương, hoa lên Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng với đó là màn trống hội rộn rã và rước kiệu từ chùa Hang ra đình Quan đế. Trong phần Lễ, người dân địa phương đã dâng lên những mâm lễ mặn để tạ ơn các vị thần đất, thần sông, thần suối… Phần hội diễn ra với các trò chơi dân gian đặc sắc mang bản sắc các dân tộc địa phương như: đi cà kheo, ném còn, chọi gà, tung vòng cổ vịt, bắt chạch trong chum, múa sạp… Ngoài ra, du khách còn có thể tham gia leo núi, khám phá hang sâu, chiêm ngưỡng nhiều thắng cảnh đẹp trong quần thể di tích. Cùng với Lễ hội Lồng Tồng lớn nhất Thái Nguyên được tổ chức hàng năm, Lễ hội xuân Chùa Hang – Định Hoá đã bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, phát huy giá trị di tích lịch sử và có ý nghĩa quan trọng trong việc thu hút khách du lịch đến với “Thủ đô gió ngàn” mỗi độ xuân về.

2.5.3. Du lịch hoài niệm thăm lại chiến khu xưa

Định Hóa là một vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa. Với những tiềm năng to lớn của vùng trung tâm “an toàn khu Việt Bắc“, huyện đã xác định từng bước đưa du lịch nói chung, sản phẩm du lịch trở lại chiến khu xưa nói riêng trở thành một thương hiệu đặc trưng nằm trong ngành kinh tế đã được “quy hoạch” là mũi nhọn của địa phương. Hiện nay, an toàn khu lừng lẫy một thời với những địa điểm như lán Nà Mòn, di tích Khuôn Tát, đồi Phong Tướng, nhà tù Chợ Chu, đồi Khau Tý… càng ngày càng thu hút sự quan tâm của khách du lịch. Sự quý giá của những di tích lịch sử này không chỉ gắn liền với “thủ đô gió ngàn” một thời mà còn mang ý nghĩa, tầm vóc của cả dân tộc Việt Nam. Đó chính là sức hút khó cưỡng cho du khách trong và ngoài nước khi trực tiếp đến tham quan và chiêm nghiệm nhiều câu chuyện lịch sử gắn với những bài học lịch sử, nghệ thuật quân sự, sức mạnh dân tộc… phát khởi từ mảnh đất ATK Định Hóa. Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Sản phẩm du lịch hoài niệm “chiến khu xưa” của Định Hóa đã phần nào tạo nên sự khác biệt so với sản phẩm du lịch ở các địa phương, vùng miền khác. Đây là một hình thức du lịch mới mẻ, hấp dẫn và là cầu nối giữa hiện tại và quá khứ, mang ý nghĩa về nguồn rất rõ ràng, đầy tính giáo dục truyền thống. Khách du lịch đi thăm chiến khu xưa thường là các cựu chiến binh, thân nhân, bạn bè của các quân nhân, nhưng cũng có rất nhiều người thuộc lớp trẻ đến Định Hóa để tìm hiểu và muốn tri ân công lao của cha anh. Đây chính là hoạt động nhằm giáo dục tinh thần yêu nước, giá trị của hòa bình, của nền độc lập cho thế hệ trẻ, có tác dụng bồi đắp giá trị truyền thống của quốc gia mình. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, sản phẩm du lịch này chưa phát triển tương xứng với tiềm năng vốn có của huyện Định Hóa. Một trong những nguyên nhân là do các chương trình “thăm lại chiến khu xưa” của Định Hóa còn nghèo nàn, cơ sở vật chất hạ tầng phục vụ du lịch còn thiếu, đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên thiếu về số lượng và trình độ chuyên môn chưa cao. Đồng thời, việc tuyên truyền, quảng bá chưa có chiều sâu, thiếu bài bản… Chính vì vậy, để phát triển sản phẩm du lịch mang tính đặc thù như “chiến khu xưa“, giải pháp mang tính cơ bản phải được bắt đầu từ yêu cầu đổi mới cách thức tiếp cận với môn học lịch sử của giới trẻ, nhằm khơi dậy niềm hứng thú khám phá di tích cách mạng kháng chiến…

2.5.4. Du lịch phong tục

Định Hóa có 9 dân tộc anh em cùng sinh sống nhưng giữ vai trò chủ thể văn hóa là người Tày. Dân tộc Tày là dân cư chiếm số đông ở huyện Định Hóa. Hiện nay, ở Định Hóa có 43.367 người Tày chiếm 49,2% dân số toàn huyện. Có những xã của huyện Định Hóa người Tày chiếm tới 90% như: Linh Thông, Bộc Nhiêu, Điềm Mặc, Bình Yên… Chính vì vậy, nơi đây có nhiều bản làng còn gìn giữ được giá trị văn hóa dân tộc Tày, điển hình là bản Quyên (xã Điềm Mặc), bản Rịn (xã Bộc Nhiêu).

Bản Quyên – Làng văn hóa Tày tiêu biểu

Tại Bản Quyên – Làng văn hóa Tày tiêu biểu, người dân vẫn gìn giữ được nhiều bản sắc văn hóa vật thể, phi vật thể của dân tộc Tày: Nhà sàn, ngôn ngữ, văn hóa sinh hoạt cộng đồng, công cụ lao động… Bản Quyên có 158 nhân khẩu sinh sống trong 36 mái nhà trong đó có 20 ngôi nhà sàn được xây dựng theo kiểu nhà sàn truyền thống dân tộc Tày. Năm 2013, 15 nhà sàn ở Bản Quyên được Nhà nước hỗ trợ tiền sửa chữa, nâng cấp để bảo đảm an toàn khi đón tiếp các đoàn khách du lịch trong nước, quốc tế đến thăm quan, ăn, uống, ngủ, nghỉ.

Tại Làng văn hóa du lịch Bản Quyên, cấp ủy, chính quyền xã và đồng bào tổ chức một số các hoạt động thường xuyên như trưng bày các sản phẩm hàng hóa đặc trưng có thế mạnh của địa phương, trình diễn nghệ thuật pha trà, mời trà, biểu diễn nghệ thuật, giao lưu văn hóa, văn nghệ giữa các câu lạc bộ hát Then. Không gian của bản luôn được vệ sinh sạch sẽ từ nhà ra ngõ và các trục liên thôn liên xóm, khuôn viên vườn, nhà từng hộ dân đảm bảo tiêu chí “3 sạch” (sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ). Cùng với đó, xã Điềm Mặc còn phối hợp với Trạm Khuyến nông của huyện trồng và chăm sóc 2ha chè có chất lượng cao; phối hợp với Phòng Kinh tế – Hạ tầng chuẩn bị các sản phẩm gồm chè, các loại bánh truyền thống, mành cọ, nón Tày, gạo Bao Thai, rượu nếp, mật ong rừng, thịt trâu khô… và một số đặc sản khác của quê hương vùng ATK trưng bày tại gian hàng ở Bản Quyên phục vụ khách tham quan. Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Bản Quyên không chỉ đặc trưng bởi nếp nhà sàn của người Tày mà còn là hương vị của món ăn truyền thống, là những nét đẹp của văn hóa dân gian như tung còn, đánh vật, thi giã bánh dày… Tuy nhiên có một thực tế là hiện nay Bản Quyên chưa được nhiều khách du lịch biết đến. Đối với những đoàn khách ghé đến bản, họ tham quan một số ngôi nhà sàn; nghe đàn tính, hát sli, lượn; thưởng thức văn hóa ẩm thực với xôi ngũ sắc, nộm hoa chuối, gà đồi, khẩu nhục, rau bồ khai, ngót rừng và chụp ảnh với các “diễn viên” mang trang phục của người Tày… nhưng du khách ít có nhu cầu lưu trú lại bản. Và thực tế số khách hằng năm đến thăm bản cũng rất hạn chế, theo khảo sát sơ bộ thì một trong những lý do là đường vào bản quá chật hẹp, chỉ vừa đủ 1 làn xe, nên không ít đoàn khách khi dừng chân đầu bản, đã vội lên xe đi ngay vì ngại phải đi bộ. Bên cạnh đó du lịch Bản Quyên mới có dịch vụ “đàn, hát” được phục vụ bất cứ thời điểm nào trong ngày; còn ẩm thực, nếu du khách không đặt từ ngày hôm trước, cũng đành chịu đói ra thị trấn huyện, hoặc về thành phố tìm quán ăn… Theo như các hộ dân ở đây thì cũng vì không có du khách đến thường xuyên, nên đồng bào không thể mua thực phẩm, chế biến sẵn món ăn để chờ đợi. Vì những đặc sản như xôi ngũ sắc chí ít phải lấy lá dã, ngâm rất lâu để chế biến; gà chạy đồi cũng phải nhốt lại từ đêm trước… vì vậy, người Bản Quyên đang sống nhờ trồng lúa, trồng ngô nuôi du lịch.

Bản Rịn (xã Bộc Nhiêu)

Cũng như bản Quyên, người bản Rịn (xã Bộc Nhiêu) đa số là dân tộc Tày. Đây cũng là một trong những điểm đến đầy hấp dẫn đối với khách du lịch văn hóa, đặc biệt là vào dịp tết mừng mùa. Khi mẻ lúa cuối cùng của vụ mới đã được phơi khô và cất vào rương vào bồ, người dân bản Rịn thường giã bánh giầy và làm rượu đao để cúng tổ tiên, trời đất để tỏ lòng biết ơn về một vụ mùa tươi tốt. Ai đến nơi đây vào khoảng thời gian này đều có thể nghe thấy đâu đó dưới các lùm cây trong chân đồi thỉnh thoảng vọng về tiếng rậm rịch giã bánh giầy – một loại bánh mang biểu tượng của ông trời trong quan niệm dân gian của dân tộc Tày. Bánh giầy làm từ loại nếp hương, hạt tròn mẩy được trồng từ những thửa ruộng bậc thang cao trên núi. Bánh giầy người Tày to bằng miệng chiếc bát con ăn cơm, nhân bánh được làm bằng vừng hoặc đậu đã được tẩm đường hoặc tẩm muối tùy thuộc khẩu vị từng người, bánh làm xong mang cúng tổ tiên trước sau mới được ăn.

Trong mâm cỗ mừng mùa của người Tày ở bản Rịn ngoài đĩa bánh giầy còn có cút rượu đao. Đó là thứ rượu được làm từ men lá ủ với lõi cây đao trong rừng. Cây đao để nguyên trong rừng (không mang về) lấy dao khoét một khoanh thân đao rồi bỏ men vào. Dưới phần gần gốc lấy một ống nứa nhỏ có lỗ hổng cắm vào thân đao, phía đầu ngoài ống nứa lấy một chai hứng rượu vào. Men lá và lõi cây đao tướp lại với nhau chảy một dòng nước ra theo ống nứa. Còn gì thi vị hơn khi du khách ngồi trên gian giữa gác nhà sàn, bên bếp lửa cháy bập bùng, nhâm nhi đĩa bánh giầy và những chén rượu đao cứ đầy lại cạn. Và tiếng chày, tiếng cụm chén, tiếng cười chúc tụng cứ văng vẳng trong men rượu say nồng…

2.5.5. Du lịch thưởng thức nghệ thuật dân gian Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Định Hóa là mảnh đất có đời sống tinh thần vô cùng phong phú, là nơi lưu giữ những loại hình nghệ thuật truyền thống của người Tày, người Sán Chay, người Nùng… trong đó có thể kể đến:

Soọng Cô: là làn điệu dân ca độc đáo của người Sán Dìu ở Định Hóa. Theo tiếng Sán Dìu thì Soọng có nghĩa là hát, còn Cô nghĩa là ca. Nó là phương tiện để truyền tải những tâm tư, tình cảm và ước muốn của người Sán Dìu trong cuộc sống thường ngày được thể hiện qua lời hát, là môi trường gìn giữ văn hóa tộc người. Lời ca và giai điệu của Soọng cô không hề khô cứng mà mềm dẻo đầy sức lan tỏa, diễn đạt tâm tư tình cảm của người hát, làm mê đắm lòng người. Môi trường diễn xướng của hát Soọng Cô khá tự do. Có lẽ vì thế mà nó có sức sống kỳ diệu trong sinh hoạt văn nghệ của người Sán Dìu.

Sli (vả Sli): là làn điệu đặc trưng của dân tộc Nùng ở huyện Định Hóa (người Nùng Cháo có Sli Slình làng, người Nùng Giang có Sli Giang, người Nùng Phàn slình có Sli bốc, sli Phàn slình…). Thực chất Sli là một hình thức hát thơ (kiểu như Phong Slư của dân tộc Tày nhưng cơ bản khác nhau về mặt tính chất). Sli được coi là một thể loại trữ tình dùng trong các ngày hội, ngày chợ, ngày cưới, ngày vào nhà mới và dùng để hát giao duyên. Có thể nói, Sli là một làn điệu mang đậm dấu ấn bản sắc của đồng bào dân tộc Nùng. Đến nay, người biết hát Sli không nhiều, nhất là Sli theo đúng nguyên bản ngày xưa. Đây chính là nét văn hóa đặc sắc rất cần được tôn vinh, bảo tồn và phát huy.

Lượn: là loại hình dân ca phản ánh tập quán, tín ngưỡng, cuộc sống sinh hoạt, tâm tư nguyện vọng con người, ca ngợi cảnh đẹp thiên nhiên, nhưng nổi bật nhất là hình thức hát giao duyên của người Tày. Lượn Tày có 5 thể loại đồng thời là làn điệu, đó là: Lượn Then, Lượn Slương, Lượn Cọi, Lượn Ngạn, Lượn Nàng Hai. Những làn điệu hát lượn cổ truyền ấy được cất lên ngọt lành êm ái quanh năm, nhất là khi tết đến, xuân về. Đồng bào Tày Định Hóa Lượn ở mọi lúc mọi nơi, họ dùng lượn như một ngôn ngữ để giao tiếp, bày tỏ tâm tư tình cảm với nhau.

Then: là một thể loại ca nhạc tín ngưỡng của người Tày, Nùng. Then mang trường ca, mang màu sắc tín ngưỡng thuật lại cuộc hành trình lên thiên giới để cầu xin Ngọc Hoàng giải quyết một vấn đề gì đó cho gia chủ. Âm nhạc là yếu tố xuyên suốt cuộc hát then. Hát then có nhiều bài bản, làn điệu. Người Tày, người Nùng không kể tuổi tác, giới tính, những người mê tín cũng như không mê tín rất thích nghe hát Then. Lời hát theo hình thức diễn xướng tổng hợp ca nhạc đàn Tính, múa, diễn với nhiều tình huống khác nhau.

Nghệ thuật múa rối cạn: về Thẩm Rộc, Định Hóa, Thái Nguyên, du khách có thể vừa xem múa rối Tày, vừa tham gia chế tác con rối làm kỷ niệm cho chuyến du lịch đến “thủ đô gió ngàn”. Gọi là rối que vì phần lớn các con rối ở Thẩm Rộc đều được điều khiển bằng những thanh tre gắn vào thân, đầu, tay và chân của nhân vật. Trong khi các nam giới đảm nhận vai trò điều khiển rối, thì phái nữ trong thôn sẽ cất cao giọng hát và đọc lời thoại cho nhân vật. Đôi khi có người phải đảm nhiệm đến ba bốn vai một lúc. Bằng những động tác đơn giản nhưng thuần thục những tiết mục múa rối đã thể hiện khá sinh động cuộc sống lao động sản xuất và sinh hoạt hàng ngày của người dân như làm ruộng, leo cây… Rối cạn thường được người Tày biểu diễn vào dịp đầu năm, trong ngày lễ Lồng tồng. Các màn trò rối nổi tiếng nhất, đậm đà bản sắc văn hóa Tày là màn rối Tắc kè – Pú Cấy và màn rối Hội xuống đồng.

Sình ca: là điệu hát của người dân tộc Sán Chí, được tổ chức theo từng nhóm: một nhóm nam và một nhóm nữ hát đối đáp. Các bài hát này thường được chép bằng Hán Nôm, chia thành nhiều phần: hỏi thăm, làm quen, giới thiệu bản thân, trao đổi tâm tư tình cảm, lời chúc…, những phần này được gộp chung một bài.

Mùa xuân lễ hội đem hát đối đáp giao duyên, bài hát gần gũi với đời thường của bà con, hương đồng gió nội khắp bản làng vùng sâu vùng xa. Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Páo dung: là hát dân ca của dân tộc Dao, là phương tiện chuyển tải những tâm tư, tình cảm và ước muốn của người Dao trong cuộc sống thường ngày. Hát Páo dung ra đời và phát triển từ trong lao động sản xuất, từ nhu cầu đời sống tinh thần và tín ngưỡng của cộng đồng dân tộc Dao. Páo dung được lưu truyền qua nhiều thế hệ, tồn tại cho đến ngày nay và trở thành một nét sinh hoạt văn hoá đặc sắc của người Dao. Với người Dao, nghệ thuật hát Páo dung luôn được giữ gìn như báu vật.

Chỉ nói riêng về hát Then, Định Hóa được biết là 1 trong những huyện của Thái Nguyên có phong trào hát Then rất mạnh, khi mà hầu hết các xã của huyện đều có các Câu lạc bộ và rất đông các nghệ nhân hát then. Tất cả các câu lạc bộ đều có những hoạt động thường kỳ và sẵn sàng tham dự nhiều cuộc liên hoan nghệ thuật quần chúng, giao lưu giữa các câu lạc bộ, các xã với nhau. Các hoạt động văn nghệ cũng được tổ chức nhiều hơn ví dụ như ngày hội văn hóa của xã, huyện, tỉnh. Khách du lịch khi đến thăm vùng đất này sẽ dễ dàng được thưởng thức những loại hình biểu diễn nghệ thuật truyền thống. Điểm biểu diễn có thể là nhà văn hóa thôn/xóm/xã cũng có thể là sân khấu ngoài trời trong dịp lễ hội. Và đặc biệt, du khách có thể được thẩm nhận những giá trị nghệ thuật dân gian trong ngay ngôi nhà sàn bình dị của người Tày Định Hóa.

2.5.6. Du lịch làng nghề

Các nghề thủ công truyền thống ở Định Hóa đã góp phần tạo dựng nên bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc, đóng góp vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế-xã hội và văn hóa, đặc biệt đây cũng là tiềm năng phát triển du lịch văn hóa của huyện Định Hóa. Đa số các sản phẩm nghề thủ công truyền thống trên địa bàn huyện Định Hóa đều mang tính đặc trưng riêng của từng dân tộc như đồ mộc, mành cọ, cá ruộng, chè, mỳ gạo, rượu nếp… Tháng 8-2015, huyện Định Hóa đã xây dựng Đề án với tên gọi “Phát triển công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp, làng nghề và dịch vụ phục vụ du lịch giai đoạn 2015-2019”. Để thực hiện được những mục tiêu đã đặt ra, huyện Định Hóa đã đưa ra nhiều giải pháp như: đầu tư, khuyến khích phát triển sản xuất tại các làng sau khi khảo sát và xác định thành lập làng nghề; hỗ trợ các làng có nghề về các thủ tục đăng ký, công nhận làng nghề; có chính sách hỗ trợ bảo tồn các nghề trên địa bàn huyện về vốn, thị trường, đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật, thiết bị, máy móc, tổ chức dạy nghề, truyền nghề, xúc tiến thương mại…Kết quả là hiện nay, Định Hóa có 7 làng nghề là Làng Bầng, Co Quân, Ru Nghệ 1, Ru Nghệ 2 (xã Đồng Thịnh) với nghề dệt mành cọ; thôn Phú Hội 1, Phú Hội 2, xã Sơn Phú và thôn Quỳnh Hội (xã Trung Hội) với nghề chế biến chè thủ công (xem Phụ lục 3). Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Làng chuyên canh chè ở xóm Quỳnh Hội (xã Trung Hội) có 100% hộ sống bằng nghề chè. Năm 2015, Quỳnh Hội được đầu tư thực hiện sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGap với 90% số hộ tham gia. Khách du lịch khi đến tham quan Quỳnh Hội sẽ được thưởng lãm những vườn chè xanh mướt mát của vùng chiến khu Việt Bắc; được tự tay thực hiện các công đoạn sản xuất thức uống truyền thống này (hái, sao, lấy hương…) cũng như được tham gia trồng và chăm sóc cho cây chè. Đặc biệt du khách sẽ được thưởng thức những chén trà đượm vị thơm hương của vùng đất ATK lịch sử tạo nên điểm nhấn hút khách du lịch về với Định Hóa.

Bên cạnh những búp chè truyền thống, mỳ gạo Cau Lầu đã trở thành một đặc sản có tiếng của xóm Nản, thị trấn Chợ Chu (Định Hóa). Các công đoạn xay bột, tráng bánh và cắt bánh trong quy trình sản xuất mỳ trước đây đều được thực hiện thủ công rất cầu kỳ, những cơ sở sản xuất trong xóm đều không sử dụng hàn the, thuốc tẩy và các chất phụ gia để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Vì vậy, mỳ gạo Cau Lầu nổi tiếng tiếng thơm ngon, khi nấu chín, sợi mỳ dẻo, dai không bị nát, sản phẩm làm ra không đủ cung cấp cho thị trường. Khi đến tham quan làng nghề, khách du lịch sẽ được người dân địa phương hướng dẫn thực hiện các công đoạn chế biến sản phẩm, từ việc vo gạo, nghiền bột, ngâm bột đến thao tác tráng, phơi bánh, thái sợi và bó thành phẩm. Nếu muốn du khách có thể thưởng thức ngay sản phẩm cho chính tay mình làm ra hoặc mua về làm quà cho người thân, bạn bè. Mỗi kg mỳ gạo ở đây chỉ có giá 28 nghìn đồng.

Ngoài mỳ gạo Cao Lầu, Định Hóa còn được biết đến với nghề dệt mành cọ, tập trung ở xã Đồng Thịnh (làng Bầng, xóm Co Quân, Ru Nghệ 1, Ru Nghệ 2. Trung bình mỗi năm, các thôn này bán ra thị trường từ 200-250 nghìn chiếc mành cọ, thu về từ 6-7 tỷ đồng, giải quyết cho gần 200 lao động tại địa phương. Đến với làng nghề, du khách sẽ được tham quan và tham gia trực tiếp vào 6 công đoạn sản xuất: lấy nan từ cây cọ, chẻ nan, vót nan, phơi nan, dệt, cắt chỉ. Sản phẩm làng nghề cũng trở thành những món quà lưu niệm độc đáo đối với du khách, đó chính là những mành cọ được dệt kín, phẳng, đều và có độ xanh bóng. Phát triển du lịch làng nghề không chỉ giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho lao động nông thôn ở Định Hóa mà còn góp phần bảo vệ cảnh quan rừng cọ – nét đặc trưng của vùng đất ATK.

Bên cạnh đó, du khách cũng dễ dàng tìm mua những món quà của núi rừng ở khu trung tâm huyện lị hoặc tại các điểm di tích và các bản văn hóa như: quả cọ, mành cọ, nón Tày, măng, miến, mộc nhĩ, nấm hương, gạo Bao Thai… Đồng thời, khách du lịch cũng được chỉ dẫn đến các cơ sở sản xuất thịt trâu/bò khô, các lò nấu rượu nếp ở thị trấn Chợ Chu và xã Phú Đình để thưởng thức sản phẩm và trao đổi mua bán đặc sản địa phương. Ngoài ra, không chỉ ở điểm di tích mà trên toàn huyện cũng có nhiều địa điểm bán chè sạch phục vụ nhu cầu cho du khách gần xa.

2.5.7. Du lịch ẩm thực Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Nhắc đến Định Hóa, người ta thường nhớ tới mảnh đất nổi tiếng với “4G” gà, gạo, gỗ, gừng. Đó là những sản vật đặc biệt của địa phương. Hơn thế nữa, khi đến đây, khách du lịch còn được thưởng thức những món ăn độc đáo, mang đậm dấu ấn của văn hóa tộc người.

Khẩu thuy: là một loại bỏng nở phồng, giòn thơm của người Tày. Khẩu thuy được chế biết rất kỳ công. Đầu tiên phải là thóc khô, hạt mẩy để gạo không gẫy nát. Gạo ngâm với nước thuốc nhiều loại cây như bèo tây, tro lá chuối tiêu, độn và đồ với khoai sọ rồi đem giã thật nhuyễn, rang nhỏ lửa… Nếu là mâm bánh cho lễ hội lồng tồng thì ngoài khẩu thuy, chà lam, bánh khảo in hình hoa lá nhiều màu sắc, kẹo lạc, vừng, người ta còn kì công cắt, tạo dựng bánh bột thành cây hoa, vừa thể hiện hoa tay chế biến để làm đẹp mâm lễ, vừa tỏ sự kính trọng với thần linh.

Món Khâu nhục: Đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Sán Dìu dùng món này để đãi khách trong dịp cưới, hỏi, thôi nôi hay những ngày Tết cổ truyền. Nguyên liệu chính để làm khâu nhục là thịt heo ba chỉ. Sau khi rửa sạch, luộc chín, thịt cạo sạch lông rồi dùng cây xăm vào lớp da để ướp gia vị (hoa hồi, bột ngũ vị hương, tương hột, bột ngọt, chao đỏ, chao trắng, tương hột, dầu mè, dầu hào, rượu, giấm, ớt, tiêu, vỏ quýt khô, địa liền, túng xôi, hành tím, tỏi và một số vị thuốc bắc). Kế đến đưa miếng thịt vào chảo để chiên hoặc quay cho đến khi da phồng và vàng óng lên. Chế biến xong, món khâu nhục đặt trên đĩa sẽ có hình thù như quả bưởi bổ đôi vàng óng, chỉ cần thêm rau thơm trang trí bề mặt món ăn là có thể thưởng thức. Khâu nhục được chấm với mắm hoặc muối ớt, ăn vào thấy giòn mềm, khi nếm khâu nhục tan ra và mùi thơm không thể lẫn vào đâu được.

Bánh ngải: Giống như các dân tộc thiểu số khác ở Thái Nguyên, dân tộc Tày có một loại đặc sản riêng thường làm vào tết Thanh minh, đó là bánh ngải. Bánh ngải có màu xanh đặc trưng của thiên nhiên, hình thù và cách làm gần giống với bánh dày của người miền xuôi. Để làm bánh ngải, người Tày đồ xôi từ nếp nương. Lá ngải rửa sạch, đun nhừ trong nước tro bếp từ 2 đến 3 giờ rồi vắt kiệt, nắm thành từng nắm bằng nắm tay rồi cho vào xôi đã đồ để giã nhuyễn. Nhân bánh được làm từ đường phên trộn với vừng đen giã nhỏ. Bánh ngải dễ ăn, mát và không ngấy. Vị hăng hăng, thơm thơm là lạ của lá ngải như dung hòa cái dẻo, cái ngọt của nếp, của đường, miếng bánh có sự tươi non của đồi nương, cái hoang dã của lá rừng như gói cả mùa xuân trong mát. Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Bánh Coóc mò: trong các món bánh của người Tày, Nùng ở Định Hóa, bánh coóc mò là món ăn bình dị nhưng quyến rũ lạ lùng bởi mùi vị rất đặc trưng, riêng biệt. Tiếng Tày, coóc mò có nghĩa là sừng bò (coóc: sừng, mò: bò). Bánh làm bằng gạo nếp, gói bằng lá chuối hoặc lá dong, không nhân. Bánh coóc mò có màu xanh nhạt của lá chuối, vị dẻo, thơm thanh khiết hương thơm của ruộng đồng vùng núi cao. Tuy bánh không có nhân nhưng càng nhai càng cảm nhận được vị thơm, béo, dẻo ẩn chứa trong từng hạt nếp. Người ưa ngọt có thể ăn bánh coóc mò kèm mật ong hay đường kính.

Bánh trứng kiến: được làm từ trứng kiến, lá vả và bột gạo nếp là món ăn độc đáo của người Tày. Loại bánh này chỉ có thể làm được vào tháng 3 đến tháng 5 âm lịch vì nguyên liệu độc đáo là trứng kiến chỉ có vào mùa này. Loại kiến để lấy trứng là kiến lành, làm tổ ở trên cây như cây xoan, cây quế, cây găng… Một chiếc bánh ngon phải có nhân là trứng kiến nguyên chất, chỉ cần hành phi thêm chút mỡ và muối không trộn thêm các nguyên liệu khác. Gạo nếp sau khi ngâm được xay mịn, được đăng khô. Tiếp đến nhồi bột mịn, chia thành các phần đều nhau. Cho nhân trứng kiến vào giữa bánh, vo tròn lại để nhân bánh không bị chảy ra ngoài. Lá vả bỏ phần cuống và gân lá, gói bên ngoài bánh. Xếp bánh vào khay hấp, khoảng 30 – 45 phút là bánh chín. Một chiếc bánh trứng kiến ngon có các vị béo ngậy của trứng kiến, vị thơm của hành, vị bùi của lá vả.

Bên cạnh các món ăn độc đáo, nổi tiếng ở trên, Định Hóa còn mời gọi thực khách với rượu men lá; các món từ gà đồi, dê núi, lợn lửng… (xem thực đơn tham khảo ở Bảng 9+Bảng 10 – Phụ lục 4). Giá cả của mỗi bữa ăn dao động từ 60.000 đồng đến 250.000 người tùy vào nhu cầu ẩm thực của từng du khách. Như vậy, có thể thấy dịch vụ ẩm thực ở đây khá phong phú và đang dạng. Du khách không những thoải mái lựa chọn món ăn mà còn chủ động các khung mức chi trả cho dịch vụ ăn uống theo khả năng tài chính của mình. Mức giá cũng rất hợp lý, phù hợp với những khách du lịch có nhu cầu ẩm thực cơ bản và khách du lịch có nhu cầu ăn uống cao cấp. Cung cách phục vụ khá linh động, khách không những có thể lựa chọn nhiều món ăn theo khẩu vị mà còn được thay đổi món nếu cần. Ngoài nét văn hóa ẩm thực truyền thống của địa phương với những sản vật của núi rừng, dịch vụ ẩm thực ở đây cũng khá đang dạng và thể hiện rõ sự giao lưu mạnh mẽ với văn hóa của người Kinh/Việt.

2.5.8. Một số chương trình du lịch phổ biến

Chương trình 1 (2 ngày 1 đêm tham quan các điểm di tích lịch sử)

Ngày 1	Sáng	– Đón đoàn tại ngã ba Quán Vuông – Thăm một số điểm di tích lịch sử: Đình Làng Quặng – nơi thành lập Việt Nam giải phóng quân ngày 15/5/1945 (xã Định Biên); Báo Quân đội nhân dân ra số đầu ngày 20/10/1950 (xã Định Biên); Văn phòng Bộ tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam – nơi ở và làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, 1949 – 1954 (xã Bảo Linh); Khau Tý – nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc đầu tiên tại ATK Định Hoá năm 1947 (xã Điềm Mặc)
	Trưa	Nhận phòng và nghỉ ăn trưa tại Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK (xã Phú Đình)
	Chiều	– Dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Nhà Tưởng nịêm Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đỉnh đèo De (xã Phú Đình) – Thăm di tích lịch sử Khuôn Tát – nơi Bác Hồ ở, làm việc từ năm 1947 – 1954; Nhà trưng bày ATK Định Hoá; Lán Tỉn Keo – nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị ngày 06/12/1953 quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ – Du ngoạn ngắm thác Khuôn Tát 7 tầng
	Tối	Du khách có dịp thưởng thức các món ăn dân tộc, giao lưu văn nghệ, đốt lửa trại…
Ngày 2		– Thăm Khu di tích lịch sử văn hoá – sinh thái Tân Trào (Lán Nà Lừa, Đình Hồng Thái, Cây đa Tân Trào…) và di tích Nha Công an Trung ương tại Sơn Dương, Tuyên Quang.
Ngày 2		Kết thúc chương trình tham quan.

Nguồn: Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK Định Hóa

Chương trình 2 (3 ngày 2 đêm tham quan, tìm hiểu lịch sử, văn hoá)

Ngày 1	Sáng	– Đón đoàn tại Làng văn hoá du lịch Bản Quyên, xã Điềm Mặc, du khách có thể ở và sinh hoạt với bà con xóm Bản Quyên, tham quan, tìm hiểu đời sống văn hoá con người nơi đây.
Ngày 1	Tối	Giao lưu văn nghệ, thưởng thức ẩm thực với bà con tại nhà sàn
Ngày 2	Sáng	– Thăm các điểm di tích lịch sử như: Khau Tý, Hội Nhà báo, Tổng Bộ Việt Minh, Uỷ ban hoà bình Việt Nam, Uỷ ban kiểm tra Trung ương.
	Trưa	Ăn trưa tại Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK
	Chiều	– Dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Nhà Tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh ở thôn đèo De, xã Phú Đình.
	Tối	Nghỉ tại Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK, thưởng thức các món ăn dân tộc, giao lưu văn nghệ với đội văn nghệ dân gian ATK Định Hoá…
Ngày 3		Thăm các điểm di tích lịch sử như: Khuôn Tát, Tỉn Keo, Nhà Trưng bày, thắng cảnh thác Khuôn Tát 7 tầng.
Ngày 3		Kết thúc chương trình tham quan

Nguồn: Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK Định Hóa

Chương trình 3 (2 ngày 1 đêm tham quan học tập, hội nghị, thực tế…)

Ngày 1	Sáng	HDV đón đoàn tại Trung tâm ATK Định Hoá, dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, họp, hội nghị, toạ đàm…tại Hội trường Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK
	Trưa	Ăn trưa tại Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK
	Chiều	Tham quan các điểm di tích lịch sử như: Khuôn Tát, Tỉn Keo, Nhà Trưng bày, thắng cảnh thác Khuôn Tát 7 tầng.
	Tối	Thưởng thức các món ăn dân tộc, giao lưu văn nghệ, đốt lửa trại
Ngày 2		Du khách đi thăm Khu di tích lịch sử văn hoá – sinh thái Tân Trào, Sơn Dương, Tuyên Quang.
Ngày 2		Kết thúc chương trình tham quan

Nguồn: Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK Định Hóa

Chương trình 4: Thời gian 1 ngày Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Sáng

– Đón đoàn tại ngã ba Quán Vuông

– Tham di tích lịch sử nhà tù Cho Chu

– Tham quan di tích lịch sử Khau Tý

Trưa

– Ăn trưa tại Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích

Chiều

– Dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh

– Tham quan các điểm di tích: Khuôn Tát, Tỉn Keo…

– Kết thúc chương trình

Nguồn: Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK Định Hóa

Chương trình 5: Thời gian ½ ngày

Đón đoàn tại Trung tâm ATK Định Hoá, dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, thăm các điểm di tích: Khuôn Tát, Tỉn Keo, Nhà trưng bày ATK… Kết thúc chương trình tham quan.

Chương trình 6: 1 đêm Lửa trại về nguồn cách mạng thưởng thức những nét văn hóa độc đáo của vùng ATK

Bắt đầu từ 17h30: thưởng thức văn hóa ẩm thực đa dạng, các món ăn dân tộc của núi rừng như: Xôi ngũ sắc, cơm gạo bao thai, cơm lam, bánh trứng kiến, Bánh Cóoc Mò, cá suối om mẻ, thịt gà rang gừng, canh nóng gà gừng, thịt trâu khô, thịt lợn nướng, rau bò khai, tầm bóp… và không thể thiếu được rượu men lá thắm đượm hương vị núi rừng. Sau bữa tối du khách nghỉ ngơi, đi dạo vãn cảnh, hít thở khí trời trong lành, lắng nghe tiếng chim rừng hót, tiếng thác đổ, suối chảy róc rách từ Núi Hồng, Khau Nhị…

Đến khoảng 20h: du khách sẽ được thưởng thức, giao lưu văn hóa phi vật thể với các tiết mục đặc sắc như: cầu mùa của dân tộc Tày, cầu phúc của dân tộc Dao, cầu an của dân tộc San Chí, màn múa Vui xuân, Hội mùa dân tộc Nùng, trình diễn trang phục dân tộc vùng ATK, hát then, đàn tính, tìm hiểu và thưởng thức trình diễn Rối Tày Thẩm Rộc (xã Bình Yên) của nghệ nhân Ma Quang Chóng… các bài hát ca ngợi Đảng, Bác Hồ, quê hương Việt Bắc…

Khoảng 21h30p: chương trình đốt lửa trại với các màn: Giao lưu cùng thần lửa, đẩy lùi vị thần bóng đêm, ánh lửa hồng được cháy lên rực sáng, tay nắm tay quay quanh lửa trại với sự hướng dẫn của người dẫn chương trình, với những động tác, khỏe mạnh, vui tươi đoàn kết, phối hợp nhịp nhàng cho đến khi lửa tàn. Khi lửa đã tắt nhưng than vẫn rực hồng, trong không khí đầm ấm, ta lại được thưởng thức ẩm thực về đêm với các món ăn đồ nướng như: ngô nếp, sắn, khoai, cơm lam…, Không phân biệt miền xuôi hay miền ngược, chủ hay khách cùng nhau thưởng thức trong một không gian văn hóa thân thiện đa sắc màu cho đến khi kết thúc bằng chóe rượu thơm nồng pha chút men say của hương vị lá rừng.

Chương trình 7: Lửa trại 2 ngày 1 đêm Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Ngày 1	Sáng	Dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh theo đúng nghi thức trang trọng tại đỉnh Đèo De – Nhà tưởng niệm Bác Hồ ( tại đây du khách sẽ được ban nghi lễ và hướng dẫn viên hướng dẫn và cùng đoàn tiến hành theo quy định ), lễ dâng hương được phục vụ theo yêu cầu của khách đặt gồm hai hình thức: Lễ mặn (xôi gà, thủ lợn…), lễ ngọt (ngũ quả, hoa tươi… ), giá cả được trao đổi trước với khách. Thời gian dâng hương khoảng 30 phút
		Đoàn sẽ thăm khu di tích lịch sử Khuôn Tát thuộc bản Khuôn Tát, xã Phú Đình, cách Nhà tưởng niệm 2 km nơi Bác Hồ ở và làm việc, thăm cây đa trăm tuổi, suối Khuôn Tát – nơi Bác Hồ tắm giặt, câu cá, đánh bóng chuyền đã đi vào dấu ấn lịch sử, các thước phim tư liệu. Thời gian khoảng 1 giờ.
		Du khách đi bộ xuôi dòng suối Khuôn Tát, thăm 1 địa điểm danh thắng quốc gia Thác 7 tầng, thời gian 2 giờ, đoàn sẽ trở về Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK nghỉ ăn trưa, nhận phòng nghỉ.
	Chiều	Từ 13h 30 du khách khởi hành đến thăm địa điểm thứ 4: Khu di tích lịch sử Tỉn Keo – nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Bộ chính trị thông qua kế hoạch tác chiến chiến cuộc Đông xuân 1953 – 1954 quyết định mở chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ.
		Nhà trưng bày ATK Định Hóa và sa bàn phân bố các địa điểm di tích lịch sử danh lam thắng cảnh.
		Thăm nhà sàn đồng bào dân tộc Tày được nghe nghệ nhân hát then đàn tính ( phục vụ theo nhu cầu ) và mua sắm các sản phẩm lưu niệm vùng căn cứ địa Việt Bắc xưa và nay.
	Tối	Kết thúc ngày thứ nhất đoàn trở về Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK ăn tối chuẩn bị giao lưu đêm lửa trại. Từ 20h30: Giao lưu lửa trại phối hợp với đội ngũ hướng dẫn viên và Ban tổ chức chuẩn bị lửa trại, MC chương trình theo các nội dung: 1.Giao lưu văn hóa văn nghệ truyền thống giữa các đơn vị, nhân dân khoản 45 phút. 2.Giao lưu cùng thần lửa trong khối đoàn kết cùng các động tác trẻ, khỏe, vui nhộn thể hiện tinh thần đoàn kết và sức mạnh. 3.Dạ hội, vũ quốc tế … 4. Giao lưu ẩm thực theo đơn đặt hàng như: Nướng cơm Lam, thưởng thức xôi Ngũ sắc, thịt dê nướng, thịt lợn nướng, thịt gà nướng, ngô, khoai… Uống rượu men lá dân tộc cùng các cô gái, chàng trai trong bản, thời gian kết thúc trước 23 giờ.
Ngày 2		Đoàn dùng bữa sáng sau đó khởi hành thăm các địa điểm di tích: Nà Lọm thuộc Tỉn Keo, Phú Đình địa điểm nơi phong quân hàm cấp tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, thăm địa điểm di tích Nà Mòn, Phú Đình, nơi ở và làm việc của Văn phòng Trung ương Đảng và Tổng bí thư Trường Chinh. Thăm khu di tích lịch sử Khau Tý, làng văn hóa Bản Quên, xã Điềm Mặc, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc đầu tiên tại ATK Định Hóa, nơi Người đã viết bài thơ Cảnh khuya,… có hướng dẫn viên đi tới điểm.

Nguồn: Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK Định Hóa

2.6. Công tác xúc tiến, quảng bá du lịch văn hóa

2.6.1. Các cấp chính quyền và quản lý Nhà nước

Lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên nói chung và chính quyền huyện Định Hóa nói riêng nắm bắt được nhu cầu của du khách cũng như tiềm năng và thế mạnh du lịch văn hóa của địa phương nên đã nỗ lực tuyên truyền, quảng bá, thiết kế website, quan hệ công chúng, phát động thị trường và giới thiệu sản phẩm du lịch văn hóa đến với thị trường trong và ngoài nước thông qua các hoạt động cụ thể như: – Tổ chức lễ hội Lồng tồng ATK Định Hóa vào dịp Rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm. Điều này sẽ góp phần giới thiệu, quảng bá hình ảnh tiềm năng kinh tế du lịch Định Hóa, tạo điều kiện đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch kinh tế, nâng cao thu nhập cho nhân dân vùng căn cứ địa cách mạng.

Đăng cai tổ chức Hội thảo Liên kết du lịch giữa Thái Nguyên, Bắc Giang, Hải Dương và Quảng Ninh. Ở Hội thảo này, ngành du lịch Thái Nguyên đã thống nhất với các tỉnh về việc mở các tour du lịch mới gắn kết các điểm du lịch nổi tiếng trong vùng gồm: Hồ Núi Cốc, Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa, Bảo tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam (Thái Nguyên), Khu di tích Yên Thế, chùa Vĩnh Nghiêm (Bắc Giang), di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc (Hải Dương), danh thắng Yên Tử, vịnh Hà Long (Quảng Ninh)… Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Tham gia Chương trình du lịch Qua những miền di sản Việt Bắc từ lần I đến lần VI. Đặc biệt là đóng góp nhiều hoạt động trong chuỗi sự kiện đăng cai tổ chức Chương trình du lịch “Qua những miền di sản Việt Bắc” lần thứ VI (diễn ra từ 18 – 20/11/2018) tại Thái Nguyên. Đây là một hoạt động xúc tiến nhằm liên kết các di sản văn hóa vùng Việt Bắc để cùng phát triển du lịch, đặc biệt là với Thái Nguyên, trung tâm vùng Việt Bắc.

08/06/2017, Đài PTTH Thái Nguyên phối hợp với Đài Truyền hình T.P Hồ Chí Minh tổ chức Cầu truyền hình “Ngàn hoa dâng Bác” tại hai điểm cầu: Khu Di tích ATK Phú Đình (Định Hóa) và Bảo tàng Hồ Chí Minh, chi nhánh TP.HCM (Bến Nhà Rồng).

Được sự đồng ý về chủ trương của UBND tỉnh, Ban quản lý Khu di tích Lịch sử – Sinh thái ATK Định Hóa, Thái Nguyên đã tổ chức phát động cuộc thi thiết kế biểu trưng (logo) của Khu di tích. Sau hơn 4 tháng phát động, có 54 mẫu thiết kế của 13 tác giả, họa sĩ trong và ngoài tỉnh tham gia. Ngày 28/01/2019, tại hội trường Bảo tàng Lực lượng Vũ trang Việt Bắc – Quân Khu I, Ban quản lý Khu di tích Lịch sử – Sinh thái ATK Định Hóa, Thái Nguyên đã tổ chức lễ công bố, ra mắt biểu trưng (logo) Di tích Quốc gia đặc biệt (ATK) Định Hóa

Tham gia tích cực trong chuỗi hoạt động của mùa Du lịch Thái Nguyên qua các năm.

Tích cực tham gia và là điểm đến đặc biệt quan trọng trong khuôn khổ chương trình các Festival trà Quốc tế Thái Nguyên 2015, 2017 và dự kiến 2019. Định Hóa cũng xác định việc tổ chức các sự kiện lịch sử, chính trị, văn hóa du lịch là các hoạt động thiết thực nhằm tuyên truyền quảng bá và thu hút khách du lịch. Huyện cũng chủ động hoàn thiện các tài liệu giới thiệu về lịch sử, danh thắng, điểm di tích, phong tục tập quán văn hóa của các dân tộc trong huyện để sản xuất các ấn phẩm phục vụ truyền thông, quảng bá rộng rãi trong nhân dân và khách du lịch. Du lịch Định Hóa cũng chú trọng vào những bảng quảng cáo lớn treo bên đường, những hình ảnh, bảng chỉ dẫn đến các khu/điểm du lịch. Đặc biệt, vào những tháng lễ hội, đường phố được chỉnh trang, banderol chào mừng, treo cờ khắp nơi làm cho cảnh quan thêm đẹp và không khí rộn ràng hơn. Bên cạnh đó, hàng năm Phòng Văn hóa Thông tin huyện, Ban quản lý Khu di tích lịch sử-sinh thái ATK Định Hóa phát động thiết kế tập gấp, brochure, in và phát hành những ấn phẩm cần thiết nhằm giới thiệu hình ảnh của du lịch nói chung và du lịch văn hóa của Định Hóa nói riêng đến với du khách gần xa. Đặc biệt, để bắt kịp xu hướng công nghệ thông tin hiện nay, Ban quản lý Khu di tích lịch sử-sinh thái ATK Định Hóa đã xây dựng website để cung cấp thông tin về du lịch Định Hóa cũng như là cầu nối đón khách. Đồng thời, các nhà quản lý cấp tỉnh và địa phương cũng tận dụng những kênh truyền thông để quảng bá hình ảnh du lịch Định Hóa.

Bên cạnh đó để du lịch văn hóa Định Hóa nói riêng và du lịch Thái Nguyên từng bước phát triển xứng tầm, từ nhiều năm gần đây, tỉnh Thái Nguyên đã có các hoạt động tăng cường liên kết hợp tác phát triển giữa các tỉnh trong vùng Việt Bắc, là: Cao Bằng, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Hà Giang và Lạng Sơn; đồng thời xác định hoạt động liên kết hợp tác là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển của ngành du lịch. Đặc biệt, ngoài các tỉnh trong “miền di sản Việt Bắc”. Ngoài ra, du lịch văn hóa Định Hóa cũng nằm trong kế hoạch Thái Nguyên mở rộng liên kết hợp tác phát triển du lịch với nhiều tỉnh trong cả nước, như: Chương trình liên kết hợp tác phát triển du lịch 4 tỉnh: Thái Nguyên – Vĩnh Phúc – Tuyên Quang – Hà Nội (ký kết vào tháng 11/2014).

Như vậy, trong thời gian qua, việc tuyên truyền, quảng bá du lịch văn hóa ở Định Hóa đã có nhiều chuyển biến. Song thực tế thì hoạt động này chỉ tập trung vào những kỳ lễ hội, kỷ niệm, hay thời gian diễn ra những sự kiện văn hóa hoặc du lịch. Tính thường xuyên của công tác xúc tiến còn rất hạn chế. Đồng thời, những điểm quảng bá mang tính quen thuộc, chưa mở rộng quy mô để giới thiệu hình ảnh điểm đến mới, sản phẩm du lịch văn hóa mới. Vì thế, hiệu quả của việc tuyên truyền quảng bá này còn chưa cao, hình ảnh điểm đến du lịch văn hóa chưa bắt mắt và chưa gây ấn tượng sâu sắc cho du khách.

2.6.2 Các đơn vị kinh doanh du lịch Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Hiện nay, ccông ty lữ hành khai thác tour đi Định Hóa vẫn chưa mặn mà với việc quảng bá hình ảnh du lịch văn hóa của điểm đến này. Điều này ít nhiều đã làm giảm tính năng động của sản phẩm và làm cho sản phẩm du lịch văn hóa của Định Hóa có ít cơ hội được du khách biết đến. Cách làm quảng bá hình ảnh du lịch địa phương của các công ty lữ hành thường hạn chế và ăn theo các sự kiện du lịch chung. Tuy nhiên, có một điển hình về vai trò xúc tiến của đơn vị kinh doanh du lịch văn hóa ở Định Hóa là trường hợp của Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK. Là một bộ phận thuộc Khu di tích lịch sử-sinh thái ATK Định Hóa, Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn ATK hoạt động như một đơn vị kinh doanh tự thu-tự chi dưới sự chỉ đạo và giám sát trực tiếp của Ban quản lý Khu di tích. Để giới thiệu, quảng bá hình ảnh của Trung tâm nói riêng và của Định Hóa nói chung, Trung tâm đã thực hiện những giải pháp đồng bộ và hữu ích. Đó là việc thiết kế và sử dụng lo-go của đơn vị mang đậm dấu ấn của “Thủ đô gió ngàn”. Với mục đích tiếp cận với khách du lịch dễ hơn và nhiều hơn, ngoài cổng thông tin chính thức của Ban quản lý Khu di tích thì Trung tâm dịch vụ du lịch và bảo tồn di tích ATK còn chủ động quảng bá về du lịch Định Hóa qua các trang báo điện tử và mạng xã hội. Trung tâm sở hữu riêng một account trên mạng xã hội facebook và thường xuyên cập nhật thông tin về hình ảnh, sản phẩm, dịch vụ du lịch của Định Hóa. Ngoài ra, Trung tâm cũng sử dụng những chiến lược marketing truyền thống như in ảnh, chữ lên áo, mũ/nón, đồ lưu niệm; in lô-gô lên cờ của hướng dẫn viên; tặng quà có kèm thông tin cho khách du lịch; phát hành tờ rơi/tập gấp về du lịch Định Hóa…

2.6.3 Cộng đồng địa phương

Ở Định Hóa, cộng đồng bản địa đóng vai trò quan trọng trong phát triển du lịch văn hóa nói riêng và du lịch toàn huyện nói chung. Mặc dù, trình độ nhận thức về du lịch văn hóa, về xúc tiến du lịch văn hóa còn hạn chế song người dân nơi đây rất sẵn lòng giới thiệu với du khách về lịch sử oai hùng và những truyền thống văn hóa đẹp của quê hương mình. Họ vừa là người tiếp đón, người cung cấp thông tin, người dẫn đường, vừa là hướng dẫn viên, người phục vụ ăn/nghỉ, vừa là nghệ nhân biểu diễn nghệ thuật truyền thống phục vụ du khách, vừa là những mắt xích trong kênh truyền thông quảng bá hình ảnh của quê hương mình. Tuy nhiên, xét về góc độ chuyên môn thì những cư dân này chỉ làm công tác xúc tiến theo cảm tính, không qua trường lớp, không có kế hoạch cụ thể và phương pháp truyền miệng và chủ yếu. Nguồn tư liệu mà họ biết được nhiều khi chưa phải là nguồn thông tin chính thống nên rất có thể trong quá trình quảng bá đôi khi làm lệch lạc ý nghĩa, chủ trương và chính sách của Nhà nước. Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.7. Công tác tổ chức, quản lý du lịch văn hóa

Định Hóa là một huyện của tỉnh Thái Nguyên vì thế du lịch của Định Hóa nói chung và du lịch văn hóa của Định Hóa nói riêng phải chịu sự chỉ đạo, quản lý và giám sát của Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên. Đặc biệt, trong công tác tổ chức quản lý du lịch văn hóa có vai trò quan trọng của BQL Khu di tích lịch sử – sinh thái ATK Định Hóa vì đây là đơn vị trực thuộc UBND tỉnh Thái Nguyên. Bên cạnh đó, du lịch văn hóa trên toàn huyện cũng chịu sự chỉ đạo của UBND huyện Định Hóa, vai trò tư vấn hợp tác của Phòng Văn hóa thông tin huyện cũng như Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên. Đây là cơ quan cao nhất để tham mưu cho chính quyền huyện quản lý Nhà nước về lĩnh vực du lịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng. Tuy nhiên, Định Hóa thuộc vào vùng ATK, nằm trọn trong khu di tích lịch sử quốc gia có tính chất đặc biệt, nên du lịch văn hóa của Định Hóa phải tuân thủ những định hướng trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội và chiến lược phát triển du lịch của tỉnh Thái Nguyên.

Một trong những đơn vị quản lý Nhà nước về du lịch văn hóa ở Định Hóa còn phải kể đến Ban quản lý khu di tích lịch sử – sinh thái ATK Định Hoá Thái Nguyên, được thành lập theo quyết định số: 23/QĐ-UBND ngày 05/01/2014 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên và trực thuộc UBND tỉnh. Trên cơ sở chuyển đổi Ban quản lý Di tích và Danh thắng Thái Nguyên trực thuộc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch theo quyết định số: 505/QĐ-UB ngày 01/4/2009 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên. Nhiệm vụ của cơ quan này là:

Bảo tồn, khai thác, phát huy giá trị các di tích lịch sử và hệ sinh thái, rừng cảnh quan phục vụ phát triển kinh tế và du lich vùng ATK Định Hóa.
Phối hợp với các cấp, các ngành thực hiện việc tuyên truyền, quảng bá giới thiệu lợi thế tiềm năng phát triển và giá trị lịch sử vùng ATK Định Hóa; thực hiện việc huy động, tiếp nhận các nguồn lực xã hội để phục vụ công tác tu bổ, tôn tạo Khu di tích lịch sử – sinh thái ATK Định Hoá.
Phục vụ, hướng dẫn du khách về thăm quan các di tích lịch sử và dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại ATK Định Hóa; tổ chức các hoạt động dịch vụ đáp ứng nhu cầu của du khách đến thăm quan ATK Định Hóa.
Tổ chức thực hiện các dự án xây dựng phục hồi, tôn tạo di tích và sinh thái trên cơ sở quy hoạch tổng thể và chi tiết được phê duyệt; phối hợp với các Sở, Ban, Ngành có liên quan lập kế hoạch thực hiện đầu tư xây dựng, tôn tạo các công trình trong Khu di tích lịch sử – sinh thái ATK Định Hoá.
Nghiên cứu lập hồ sơ khoa học về di tích lịch sử ATK Định Hóa; sưu tầm tài liệu, hiện vật lịch sử vùng ATK Định Hóa.

Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của Khu di tích lịch sử – sinh thái ATK Định Hóa

Đánh giá được tầm quan trọng của phát triển kinh tế ngành du lịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng, huyện đã có những chính sách, tổ chức quản lý để tạo điều kiện phát triển du lịch. Các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể từ huyện đến cơ sở đã phối hợp cùng các Sở Ban ngành liên quan của tỉnh và Tổng cục Du lịch để có chỉ đạo cụ thể với từng vị trí chuyên môn. UBND huyện đã chỉ đạo thực hiện các đề án liên quan, phối hợp cùng các cơ quan, phòng tổ chức thực hiện công việc như thu hút vốn đầu tư, xây dựng sản phẩm mới,… Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn có nhiệm vụ thực hiện các chủ trương, đề án, nhiệm vụ đã được giao, quản lý đôn đốc phát triển du lịch, dịch vụ trên địa bàn, tổng hợp khó khăn, vướng mắc, các đề xuất biện pháp tháo gỡ và trình với Ủy ban nhân dân quyết định. Tính đến thời điểm hiện tại, có rất nhiều đề án, dự án, chương trình, kế hoạch, văn bản hướng dẫn, quy định, quyết định… có liên quan đến phát triển du lịch văn hóa ở Định Hóa. Nổi bật là:

Quyết định số 1318/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án phát triển kinh tế-xã hội vùng trung tâm ATK Định Hoá, Thái Nguyên, giai đoạn 2017-2024
Quyết định số 321/QĐ-UBND tỉnh Thái Nguyên về việc Phê duyệt Đề án hỗ trợ bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, kiến trúc nghệ thuật đã được xếp hạng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2018 – 2024
Đề án “Phát triển công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp – làng nghề – thương mại dịch vụ phục vụ du lịch huyện Định Hóa, giai đoạn 2015-2019” Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.
Quyết định số 1523/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc tổ chức lại Ban quản lý Khu di tích Lịch sử – Sinh thái ATK Định Hóa Thái Nguyên.

Tuy nhiên, muốn tổ chức, quản lý hoạt động du lịch văn hóa phải có sự kết hợp đồng bộ giữa các đơn vị quản lý Nhà nước với doanh nghiệp kinh doanh du lịch và cộng đồng bản địa. Đây cũng là hướng đi đúng đắn của Định Hóa, bằng chứng là huyện đã đạt được những kết quả đáng khích lệ trong nhiều sự kiện văn hóa, du lịch của tỉnh/huyện như festival trà Quốc tế lần I (2015), lần II (2017); công tác bảo tồn giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể trên địa bàn, phục dựng và phát huy nghề truyền thống/nghệ thuật dân gian… Có được kết quả đó chính là nhờ sự quản lý chặt chẽ, đúng hướng, hợp lí của các cơ quan quản lý Nhà nước về văn hóa-du lịch cũng như có sự chung tay giúp sức của doanh nghiệp du lịch và cộng đồng địa phương.

2.8. Thực trạng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa trong du lịch

2.8.1 Về kiến trúc nhà sàn, đình, chùa

Qua điều tra thống kê trên địa bàn toàn huyện cho thấy hiện tại tập quán nhà sàn và số lượng nhà sàn vẫn còn bảo tồn khá tốt ở một số địa phương như Linh Thông, Tân Thịnh, Thanh Định, Phú Đình, Lam Vỹ… Bên cạnh đó đã có nhiều hộ gia đình làm thêm nhà sàn mới tuy nhiên đã có những cải biến nhỏ về kiến trúc như: chiều cao của nhà, số lượng cột, vật liệu làm mái, vật liệu làm sàn… Kết quả thống kê giai đoạn 20102015: tổng số nhà sàn trên toàn huyện là 1165 nhà, trong đó số nhà sàn đã bán ra ngoài địa bàn huyện là 96 nhà; đồng bào cũng làm mới thêm 158 nhà. Ban chỉ đạo các cấp đã tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động để nhân dân nâng cao nhận thức về giá trị của những nét văn hóa truyền thống độc đáo của nhà sàn, giá trị về mặt kinh tế, nét văn hóa trong kiến trúc nhà sàn của dân tộc Tày. Ngoài ra, Định Hóa đã tiến hành điều tra khảo sát tại các xã Định Biên, Thanh Định, Sơn Phú, Bình Thành, thị trấn Chợ Chu… trong đó phát hiện một số đình, chùa còn lưu giữ sắc phong, bia đá như ở làng Quặng (xã Định Biên), bản Cái (xã Thanh Định), Khang Hạ (xã Bình Yên)… Đây là cơ sở cho việc nghiên cứu chọn lọc và bảo tồn.

2.8.2 Về nghề thủ công truyền thống và văn hóa ẩm thực

Nhiều sản phẩm đan lát được khôi phục khá tốt như nón Tày, dậu, mủng, rổ, rá, pện. Đồng thời tập trung điều tra, sưu tầm về các sản phẩm, vật dụng như quần áo, khăn, túi, mũ nón, giày dép, đồ trang sức (vòng cổ, vòng tay, dây đeo cổ… bằng kim loại bạc) nghề rèn, nghề mộc, nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Tày… Các cấp chính quyền khuyến khích người dân thường xuyên sử dụng trang phục truyền thống trong những dịp lễ tết, sự kiện chính trị của địa phương, trong sinh hoạt cộng đồng, trong các buổi liên hoan, giao lưu văn nghệ.

Các loại bánh, các món ăn hiện nay người dân ít làm như bánh trứng kiến, khẩu thi, thực phẩm hun khói, thịt nướng… tiếp tục được khảo sát, điều tra và sưu tầm để khôi phục. Một số món ăn dân tộc khác như xôi trám đen, xôi ngũ sắc, bánh lẳng, bánh sắn, cơm lam, bánh khảo, thịt trâu khô… cũng được bảo tồn khôi phục và phục vụ trực tiếp cho cuộc sống. Các sản phẩm này đã trở thành hàng hóa trên thị trường nói chung và sản phẩm du lịch nói riêng tạo nên nét văn hóa ẩm thực riêng của Định Hóa, được du khách ưa chuộng.

2.8.3 Về lễ hội, phong tục tập quán Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Việc nghiên cứu điều tra sưu tầm về các lễ hội, phong tục tập quán của các dân tộc trên địa bàn đã và đang được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên và huyện Định Hóa tích cực tổ chức nghiên cứu để chọn lọc đầu tư khôi phục như: – Đã khôi phục được một số lễ, hội như lễ Kỳ yên của dân tộc Tày, lễ Cấp sắc của dân tộc Sán Chí, dân tộc Dao, lễ Rước kiệu trong lễ hội Chùa Hang… Đặc biệt là Lễ hội Lồng tồng ATK Định Hóa (tổ chức vào ngày mùng 9-10 tháng Giêng âm lịch hàng năm) đã được phục dựng từ năm 2006 và được tổ chức thường niên với quy mô lớn. Ngoài ra, lễ hội Chùa Hang thị trấn Chợ Chu (tổ chức vào ngày 1416 tháng Giêng âm lịch) cũng được khôi phục và duy trì hàng năm, năm 2015 đã khôi phục được Lễ rước kiệu trong lễ hội.

Một số môn thể thao truyền thống, trò chơi dân gian như tung còn, kéo co, bịt mắt bắt dê, bắn nỏ, cờ tướng, đu quay… đã được khôi phục, tổ chức trong các dịp lễ tết các ngày hội lớn của các địa phương, trong các dịp đại hội văn hóa – thể thao các cấp.
Đã thực hiện thành công dự án phục dựng, bảo tồn đám cưới của người Tày ở xã Lam Vỹ (Định Hóa)
Phong tục tập quán sinh hoạt, phép ứng xử trong sinh hoạt cộng đồng… tiếp tục được sưu tầm và nghiên cứu để chọn lọc khôi phục đưa trở lại cuộc sống nhằm giáo dục truyền thống văn hóa cho thế hệ trẻ, động viên củng cố tính cố kết cộng đồng làm tăng thêm sức mạnh khối đại đoàn kết dân tộc.

2.8.4 Về nghệ thuật dân gian

Đã tiến hành sưu tầm và khôi phục nghệ thuật sân khấu múa rối Tày ở Thẩm Rộc (xã Bình Yên) năm 2011, cùng với sự đầu tư của huyện và sự tâm huyết của các nghệ nhân hiện tại múa rối Tày đã và đang phát huy tốt giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc được giới thiệu tới đông đảo du khách gần xa trong các dịp lễ hội. Bên cạnh đó đã tổ chức khảo sát sưu tầm múa rối Tày (múa Tắc Kè) của xã Đồng Thịnh phục vụ cho công tác khôi phục sau này. Các tác phẩm văn xuôi, các bài hát then, hát sli, hát lượn, được quan tâm khôi phục đưa vào phục vụ trong các lễ hội, sự kiện văn hóa và trong cuộc sống sinh hoạt thường ngày của người dân, từ năm 2012 đến nay Sở Văn hóa, Thể Thao và Du lịch Thái Nguyên đã phối hợp với huyện sưu tầm và ghi âm 80 bài hát dân ca dân tộc, khảo sát được 700 bài hát, 48 cuốn sách cổ trong đó có các bài hát then, hát sli, hát phong Slư của dân tộc Tày Nùng, hát Đối của dân tộc Cao Lan-Sán Chí, hát Páo dung của dân tộc Dao; Phòng Văn hóa thông Tin huyện chủ trì đề án xây dựng mô hình hát Sli, hát Lượn các dân tộc Tày-Nùng vùng ATK Định Hóa, qua đó đã sưu tầm được trên 100 bài hát Sli, hát Lượn phục vụ cho công tác khôi phục. Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Ngoài ra, công tác khôi phục phát huy tinh hoa văn hóa đối với các làn điệu Then, hát Đối… đã và đang được triển khai có hiệu quả trên địa bàn toàn huyện. Năm 2014 Phòng Văn hóa-Thông tin huyện đã đăng ký và thực hiện Dự án xây dựng mô hình hát Sli, hát Lượn của các dân tộc Tày-Nùng vùng ATK Định Hóa do UBND tỉnh Thái Nguyên phê duyệt. Sau 2 lần Hội thảo dự án đã được thẩm định hoàn chỉnh với tổng số 50 bài thuộc các làn điệu hát Sli, hát Lượn của dân tộc Tày Nùng và được các nghệ nhân truyền giảng tại 05 xã (Phúc Chu, Lam Vỹ, Điềm Mặc, Định Biên, Bộc Nhiêu). Mô hình này đã được nghiệm thu cấp tỉnh năm 2015, căn cứ vào kết quả nghiệm thu huyện đã đề nghị UBND tỉnh cho tiếp tục tổ chức mở rộng trong những năm tiếp theo trên phạm vi toàn huyện.

2.8.5 Về các di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh

Việc điều tra, khảo sát và nghiên cứu các điểm di tích lịch sử được tiến hành đồng thời với công tác điều tra, sưu tầm văn hóa truyền thống kết hợp với việc phát huy những giá trị lịch sử của những di tích đó nhằm giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ và phục vụ công tác du lịch. Đã cơ bản hoàn thành việc khảo sát thống kê lại và lập hồ sơ đề nghị tỉnh công nhận xếp hạng 83/109 điểm di tích lịch sử – danh thắng chưa xếp hạng trên địa bàn huyện. Một số di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh được đầu tư tôn tạo như lán Tỉn Keo, Khuôn Tát, Phụng Hiển, Nà Mòn, đình làng Quặng, Thâm Tắng, Roòng Khoa, Chùa Hang… đã phát huy tốt giá trị văn hóa là điểm đến của các tầng lớp cán bộ, nhân dân và du khách gần xa. Những giá trị văn hóa truyền thống mà huyện Định Hóa bước đầu khôi phục, bảo tồn và phát huy là kết quả của sự nỗ lực của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc trong huyện đối với việc giữ gìn những giá trị văn hóa cho thế hệ sau. Tuy nhiên, có những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp hiện nay chưa được khôi phục, sưu tầm và nghiên cứu, đồng thời, còn một bộ phận người dân chưa coi trọng văn hóa dân tộc. Vì vậy, các cấp chính quyền ở Định Hóa nên cần tiếp tục khảo sát, sưu tầm, khôi phục, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa dân tộc cũng như đẩy mạnh công tác tuyên truyền cho du khách, cho cộng đồng để văn hóa truyền thống sẽ là thế mạnh để huyện phát triển du lịch văn hóa và khơi dậy niềm tự hào dân tộc.

2.9. Tác động của du lịch văn hóa đối với huyện Định Hóa

2.9.1 Tác động đến môi trường, cảnh quan

Du lịch văn hóa phát triển góp phần tích cực tu sửa phát triển cảnh quan của Định Hóa (như Chợ Chu, khu du lịch hồ sinh thái Hồ Bảo Linh), cải thiện môi trường cho cả du khách và cư dân địa phương bằng cách gia tăng phương tiện vệ sinh công cộng, đường giao thông, thông tin, năng lượng, nhà cửa, xử lí rác và nước thải được cải thiện, dịch vụ môi trường được cung cấp. Tuy nhiên, việc giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ du khách có thể gây ra xói mòn và sụt lở đất, ảnh hưởng nghiệm trọng tới đời sống của người dân ở đây (xẻ núi làm đường lên căng Chợ Chu, xây dựng đường đi lên thác 7 tầng…). Không những vậy hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch cũng làm mất đi cảnh quan thiên nhiên, những khu đất chăn nuôi làm ảnh hưởng đến môi trường sống của hệ động thực vật. Ngoài ra, một số hoạt động thái quá của du khách như chặt cây bẻ cành, săn bắn chim thú tại những khu rừng khi tới đây hay chính hoạt động lấy gỗ, thuốc, săn bắt động vật quý hiếm của cư dân để bán cho du khách vì lợi ích kinh tế cũng là nguyên nhân làm giảm sút cả số lượng lẫn chất lượng tài nguyên thực vật – sinh vật trong phạm vi khu du lịch. Việc vứt rác và xả rác nước thải trực tiếp ra môi trường của cả du khách và các cơ sở kinh doanh du lịch văn hóa làm ảnh hưởng tới mỹ quan và chất lượng nguồn nước.

2.9.2 Tác động đến kinh tế Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Hoạt động du lịch văn hóa đã và đang có bước phát triển, huyện đã phối hợp với Ban quản lý di tích và danh thắng tỉnh tổ chức các sự kiện, các hoạt động, đón tiếp nhiều đoàn khách trong nước và quốc tế bình quân mỗi năm đón hàng triệu lượt khách đến với huyện Định Hóa và nhiều nhất là khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa, góp phần thay đổi bộ mặt của Định Hóa một cách đáng kể. Tính đến nay, số lượng người dân tham gia vào làm du lịch văn hóa ở địa bàn huyện còn rất ít chủ yếu vẫn là làm nông nghiệp và lâm nghiệp. Nhưng có khách du lịch tới trên cơ sở tiềm năng và phát triển nông lâm nghiệp, huyện khuyến khích người dân làm nông nghiệp, lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, làm các loại thủ công mỹ nghệ, các nghề truyền thống phục vụ du khách. Chính vì thế thu nhập của người dân đã tăng lên rất nhiều qua các năm, năm 2015 đạt 14 triệu đồng/người/năm, năm 2016 đạt 15,2 triệu đồng/người/năm, năm 2017 đạt 17,1 triệu đồng/người/năm. Tăng trưởng kinh tế ở mức cao và cơ cấu các ngành kinh tế có sự chuyển dịch theo hướng tích cực đã làm thay đổi bộ mặt nông thôn và cải thiện một bước đời sống của nhân dân.

2.9.3 Tác động đến xã hội

Theo thống kê của Phòng Văn hóa Thông tin huyện Định Hóa, hoạt động du lịch văn hóa tại đây đã giải quyết việc là cho khoảng 20% lao động của toàn huyện, góp phần vào việc giải quyết việc làm cho lao động trong huyện. Mặt khác du lịch văn hóa tạo ra việc làm ảnh hưởng tích cực đến sự ổn định xã hội như: không để cho các cộng đồng tan rã, giảm bớt được một lượng đáng kể thanh niên đi nơi khác tìm kiếm việc làm, tăng thu nhập của người dân địa phương thông qua việc cung cấp các sản phẩm cho khách du lịch. Thực tế như làng chuyên canh chè ở xóm Quỳnh Hội, xã Trung Hội, huyện Định Hóa có 100% hộ sống bằng nghề làm chè, nhờ du lịch văn hóa mà sản phẩm chè của Quỳnh Hội đã được nhiều người tiêu dùng biết đến và ưa chuộng.

Du lịch văn hóa góp phần nâng cao trình độ dân trí của người dân nhờ vào việc giao lưu tiếp xúc giữa khách du lịch và cư dân địa phương để trao đổi buôn bán, giao lưu về văn hóa. Tuy nhiên, sự giao lưu tiếp xúc này lại là điều kiện căn bản gây ra một số thay đổi về mặt xã hội. Tại huyện Định Hóa tệ nạn cướp giật tại các trung tâm như tại các điểm du lịch như ATK đã manh nha xuất hiện, mại dâm có xu hướng gia tăng, tình trạng bán hàng giả hàng kém chất lượng lừa khách du lịch nhiều (như rao bán các bài thuốc dân tộc)… Ngoài ta, du lịch làm thay đổi khuynh hướng tiêu dùng của người dân, lệch lạc về lối sống hưởng thụ và thương mại hóa hoạt động văn hóa truyền thống và xã hội (như trong lễ hội Lồng Tồng các nghi thức hay trò chơi dân gian đã biến tấu nhiều). Ngoài ra việc tập trung du khách ngày càng nhiều tại cùng một thời điểm, địa điểm sẽ làm cho các nhà nghỉ trở nên quá tải, đường xá tắc nghẽn làm ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của người dân.

2.9.4 Tác động đến văn hóa

Du lịch giúp mở rộng giá trị của sản phẩm văn hóa. Nếu không có du lịch, sản phẩm văn hóa chỉ đơn thuần có giá trị lịch sử, nghệ thuật hay khoa học không thể một năm đóng góp một giá trị kinh tế nhất định cho nền kinh tế của huyện. Nếu không có du lịch bạn bè thế giới không thể biết đến Định Hóa – nơi có những chứng tích lịch sử của Việt Nam như Di tích Tỉn Keo, Đồi “Phong Tướng”, Di tích Nà Mòn, Nhà tù Chợ Chu… Chính hoạt động du lịch giúp bảo tồn, duy trì lâu bền những giá trị văn hóa đang dần mai một hoặc bị phá hủy bởi thời gian. Phát triển du lịch văn hóa khiến du khách biết thêm về bản sắc dân tộc của đồng bào Định Hóa (âm nhạc, nghệ thuật, các món ăn truyền thống…). Điều này sẽ tạo hình ảnh mới, đẹp và toàn diện về điểm đến này. Tuy nhiên, du lịch văn hóa xâm nhập vào cộng đồng làm thương mại hóa những giá trị văn hóa bản địa thuần túy. Ngày nay, dễ dàng nhận thấy những hình ảnh khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng, các quán ăn tạm, các cửa hàng bán đồ ăn theo… mọc lên mọi nơi với các hoạt động kinh doanh manh mún, xô bồ xung quanh khu vực di tích lịch sử của Định Hóa. Du lịch nói chung ảnh hưởng đến lối sống của một bộ phận dân địa phương, làm mai một đi những giá trị văn hóa trong tâm thức họ. Nền văn hóa truyền thống của các dân tộc trong huyện có thể bị hủy hoại hoặc giảm giá trị, gia tăng xung đột giữa cái mới và cái cũ, bảo thủ làm cho xã hội trở nên phức tạp hơn. Nếu không có những giải pháp hợp lý để kiềm tỏa nguy cơ này thì Định Hóa nói riêng và các điểm du lịch văn hóa nói chung sẽ đối mặt với hiện tượng văn hóa xuống cấp cả về quy mô lẫn tốc độ, làm tổn hại đến các hệ thống văn hóa, gây ra những thay đổi về mối quan hệ xã hội.

2.10. Đánh giá chung Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Định Hóa khai thác các giá trị lịch sử – văn hóa để phục vụ khách du lịch, đây là một hướng đi đúng vừa thực hiện được mục tiêu bảo tồn di tích, vừa thực hiện được mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của địa phương có di tích thông qua phát triển du lịch – dịch vụ. Chính vì vậy, đặc điểm nổi bật nhất của du lịch Định Hóa là sự chiếm ưu thế gần như tuyệt đối của hoạt động du lịch văn hóa.

Tuy nhiên có thể thấy doanh thu từ du lịch của Định Hóa chiếm tỉ lệ rất nhỏ trong tổng doanh thu toàn xã hội về du lịch của tỉnh Thái Nguyên (dao động trong khoảng 0.7%). Tuy nhiên, có một thực tế giải thích phần nào cho những con số khiêm tốn này chính là du lịch Định Hóa còn hạn hẹp về nguồn kinh phí. Chủ yếu do ngân sách Nhà nước cấp, phối hợp thêm nguồn thu từ công đức, hòm quỹ xã hội từ thiện do các cơ quan/đơn vị/tổ chức/cá nhân hiến tặng/cung tiến. Còn nguồn thu trực tiếp từ dịch vụ lưu trú/ăn uống của Định Hóa còn thấp. Hiện nay, con số này chỉ chiếm khoảng 28% trên tổng thu từ các nguồn khác nhau của toàn huyện: năm 2013 đạt 173 triệu, 2014 đạt 180 triệu và 2015 đạt 219 triệu. Nguyên nhân là bởi điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du khách ở đây còn yếu kém cả về số lượng và chất lượng. Đồng thời, dịch vụ du lịch còn nghèo nàn, hầu như tập trung nhiều vào du lịch tham quan tìm hiểu di tích lịch sử cách mạng. Khách du lịch đến đây tham quan rất ít sử dụng dịch vụ lưu trú. Bởi vậy du lịch văn hóa Định Hóa chưa có sức hút thực sự đối với du khách.

Những kết quả đạt được trong thời gian qua mới chỉ là bước đầu, chưa phản ánh hết tiềm năng của Định Hóa, hầu như chỉ trú trọng khai thác các di tích lịch sử mà chưa có kế hoạch phát triển du lịch văn hóa dựa trên văn hóa các dân tộc sống trên địa bàn huyện. Trong thời gian tới, các tiềm năng du lịch văn hóa trên địa bàn cần phải được nghiên cứu một cách khoa học, đánh giá một cách đầy đủ để từ đó có định hướng, lộ trình phát triển thích hợp.

Tiểu kết chương 2

Định Hóa là một huyện có nhiều tiềm năng du lịch văn hóa của Thái Nguyên nói riêng và cả nước nói chung. Thực tế đã cho thấy, điểm đến đang được khách du lịch trong và ngoài nước biết đến vì vậy nguồn khách đến Định Hóa ngày càng có xu hướng mở rộng. Nơi đây không chỉ là địa chỉ đỏ bởi du lịch về nguồn cách mạng mà còn hấp dẫn du khách với hình thức du lịch lễ hội, du lịch phong tục, du lịch ẩm thực… Tuy nhiên, bên cạnh những sản phẩm du lịch văn hóa truyền thống, du lịch Định Hóa đang đối mặt với thực trạng nghèo nàn về tour/tuyến du lịch, nhàm chán về nội dung tham quan, hạn chế về dịch vụ bổ sung… Mặc dù vậy, không thể phủ nhận những lợi ích mà du lịch văn hóa mang lại cho Định Hóa về kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường. Nhưng cũng phải nhìn nhận và đánh giá đúng đắn những tác động tiêu cực mà du lịch văn hóa ảnh hưởng tới các lĩnh vực khác của đời sống nhân dân nơi đây. Vì vậy, cần có những giải pháp đồng bộ và hợp lý để phát huy mặt mạnh, hạn chế điểm yếu của du lịch văn hóa huyện Định Hóa. Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:

===>>> Luận văn: Giải pháp phát triển du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên

Luanvanluat

Dịch Vụ Viết Luận Văn Ngành Luật 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://vietluanvanluat.com/ – Hoặc Gmail: vietluanvanluat@gmail.com

Post Views: 337

Du Lịch - Khách Sạn, Luận Văn

Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên

2.1. Thị trường khách du lịch văn hóa ở Định Hóa

2.1.1. Lượng khách và phân kỳ khách du lịch đến Định Hóa

2.1.2. Nhu cầu của khách du lịch

2.1.3. Đặc điểm của du khách Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.2. Nguồn nhân lực Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.2.1. Lao động thường xuyên

2.2.2. Lao động thời vụ Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.3. Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.4. Vốn đầu tư

2.5. Sản phẩm du lịch văn hóa

2.5.1. Du lịch thăm quan di tích lịch sử Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.5.2. Du lịch lễ hội Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.5.3. Du lịch hoài niệm thăm lại chiến khu xưa

2.5.4. Du lịch phong tục

2.5.5. Du lịch thưởng thức nghệ thuật dân gian Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.5.6. Du lịch làng nghề

2.5.7. Du lịch ẩm thực Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.5.8. Một số chương trình du lịch phổ biến

2.6. Công tác xúc tiến, quảng bá du lịch văn hóa

2.6.1. Các cấp chính quyền và quản lý Nhà nước

2.6.2 Các đơn vị kinh doanh du lịch Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.6.3 Cộng đồng địa phương

2.7. Công tác tổ chức, quản lý du lịch văn hóa

2.8. Thực trạng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa trong du lịch

2.8.1 Về kiến trúc nhà sàn, đình, chùa

2.8.3 Về lễ hội, phong tục tập quán Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

2.8.4 Về nghệ thuật dân gian

2.8.5 Về các di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh

2.9. Tác động của du lịch văn hóa đối với huyện Định Hóa

2.9.1 Tác động đến môi trường, cảnh quan

2.9.3 Tác động đến xã hội

2.10. Đánh giá chung Luận văn: Thực trạng du lịch văn hóa tỉnh Thái Nguyên.

Luanvanluat

Để lại một bình luận Hủy