Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai – Nghiên cứu tại tỉnh Khánh Hòa dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do xây dựng đề án

Hiện nay, nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, quá trình này đòi hỏi Đảng và Nhà nước ta phải thực hiện tốt công tác quản lý mọi mặt về kinh tế – xã hội để góp phần tạo điều kiện cho đất nước phát triển, nâng cao uy tín với nhân dân, trong đó, quản lý nhà nước về đất đai là một trong những nội dung quan trọng. Công tác quản lý nhà nước về đất đai giúp Nhà nước giám sát hoạt động sử dụng đất đai của các cá nhân, hộ dân, đưa ra những biện pháp xử lý, hỗ trợ kịp thời khi xảy ra tranh chấp. Bên cạnh đó, việc quản lý đất đai (QLĐĐ) của Nhà nước còn giúp người dân đảm bảo về quyền sử dụng đất của mình, đảm bảo trật tự an toàn xã hội… Trong những năm qua, hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai đã đạt được một số kết quả tích cực góp phần vào công tác bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân trong vấn đề sử dụng đất đai, mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội cho đất nước. Tuy nhiên, công tác QLĐĐ của Nhà nước vẫn còn nhiều bất cập dẫn đến tình trạng xảy ra nhiều khiếu kiện hành chính trong QLĐĐ làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng và Nhà nước, ảnh hưởng đến quyền lợi về việc sử dụng đất đai gây bức xúc trong nhân dân, một số nơi còn gây mất trật tự an toàn xã hội… và tỉnh Khánh Hòa cũng không ngoại lệ. Bởi thời gian gần đây, với sự phát triển kinh tế, du lịch tại tỉnh Khánh Hòa, nhiều dự án đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận đầu tư dẫn đến thực trạng có nhiều quyết định, hành vi ảnh hưởng trực tiếp đến người dân như: Quyết định hành chính (QĐHC), hành vi hành chính (HVHC) trong thu hồi đất; hỗ trợ giải phóng mặt bằng… Tuy nhiên, một số QĐHC, HVHC trong lĩnh vực QLĐĐ tại tỉnh này bị người dân khiếu kiện nhằm yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem lại tính hợp pháp của các QĐHC, HVHC được ban hành trong quá trình QLĐĐ khi cho rằng các quyết định, hành vi này xâm phạm tới lợi ích của họ. Vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài “Khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ – Nghiên cứu tại tỉnh Khánh Hòa” làm đề án tốt nghiệp Thạc sĩ của mình.

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Đề tài về giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ đã được nhiều tác giả nghiên cứu theo nhiều góc độ.

Về sách, giáo trình: Giáo trình Luật Tố tụng hành chính Việt Nam (tái bản lần thứ 1, có sửa đổi, bổ sung), Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh có đã có một chương đề cập về khởi kiện vụ án hành chính, chương này cung cấp cho người đọc những kiến thức cơ bản về khiếu kiện hành chính nói chung. Thông qua đó, tác giả đã nắm được các kiến thức cơ bản, tạo điều kiện cho việc đào sâu, nghiên cứu trường hợp riêng biệt là khiếu kiện hành chính trong QLĐĐ. Giáo trình Kỹ năng giải quyết các vụ án hành chính (2001), Học viện tư pháp, trong giáo trình này đã đề cập về các đặc điểm của QĐHC là đối tượng khiếu kiện hành chính… và quyền khiếu kiện tại Tòa án nhân dân (TAND) đối với các QĐHC/HVHC. Thông qua đó, giúp cho người đọc hiểu rõ hơn về loại khiếu kiện này. Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Về luận văn Thạc sĩ Luật học: Tác giả Trương Văn Tùng với đề tài “Thẩm quyền giải quyết khiếu kiện hành chính của TAND cấp huyện” (2016), đã làm nổi bật khái niệm về khiếu kiện hành chính được hiểu là khởi kiện hành chính và đã làm rõ thẩm quyền giải quyết khiếu kiện của TAND theo loại việc; cấp xét xử và lãnh thổ; trong trường hợp vừa có khiếu nại và khiếu kiện… Luận văn này đã giúp người đọc hiểu hơn về thẩm quyền giải quyết khiếu kiện hành chính của Tòa án, qua đó, rút kinh nghiệm, sửa đổi cho phù hợp.

Về bài viết: Bài viết “Thẩm quyền giải quyết khiếu kiện hành chính ở cấp sơ thẩm tại TAND theo quy định của Luật tố tụng hành chính” của Trần Hà Bảo Khuyên trên Tạp chí Nghề luật, số 3 (2015). Trong bài viết, tác giả Khuyên đã làm rõ các vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết khiếu kiện hành chính ở TAND cấp sơ thẩm và phân cấp thẩm quyền giải quyết khiếu kiện hành chính ở cấp sơ thẩm của TAND. Bài viết “Một số kinh nghiệm rút ra khi kiểm sát giải quyết vụ án hành chính liên quan đến các khiếu kiện về đất đai” của tác giả Nguyễn Văn Điệp trên Tạp chí nghề luật, số 1 (2014). Tác giả đã làm rõ thực tiễn giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai thông qua các vụ án cụ thể nhằm làm rõ tư cách tố tụng của đương sự, thẩm quyền giải quyết, thời hiệu khởi kiện…

Có thể thấy rằng, với từng thời kỳ “khiếu kiện hành chính” vẫn là đề tài được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, trong đó, với vai trò của đất đai thì khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực này đang thu hút được đông đảo nhà nghiên cứu. Tuy nhiên, đề tài khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai – nghiên cứu tại tỉnh Khánh Hòa vẫn là đề tài mới mẻ, có tính thực tiễn, tính ứng dụng cao nhưng chưa được nhiều tác giả nghiên cứu.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề án

• Đối tượng nghiên cứu: Đề án tập trung nghiên cứu vấn đề Khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ.
• Phạm vi nghiên cứu: + Phạm vi về không gian: Tại tỉnh Khánh Hòa.
• Phạm vi về thời gian: Từ 2019 – 2023

4. Mục tiêu và nhiệm vụ đề án

Mục tiêu đề án: Nghiên cứu một cách toàn diện về mặt lý luận khiếu kiện hành chính trong QLĐĐ và thực tiễn giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ tại tỉnh Khánh Hòa. Từ đó, đưa ra giải pháp hiệu quả nhằm giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ ở địa phương này.

• Nhiệm vụ đề án:

Xác định khái niệm, đặc điểm của khiếu kiện hành chính để nắm nội hàm của thuật ngữ này

Phân tích các quy định pháp luật về khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ ở Việt Nam hiện nay.

Phân tích, đánh giá thực trạng khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Đưa ra một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ dựa trên những thực tiễn áp dụng quy định pháp luật hiện hành.

5. Phương pháp nghiên cứu Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

• Phương pháp phân tích: Tác giả đã sử dụng phương pháp phân tích để làm rõ các khái niệm, các quy định pháp luật giúp người đọc hiểu rõ vấn đề đang được đề cập một cách sâu sắc.
• Phương pháp so sánh: Thông qua việc so sánh quy định của pháp luật về khiếu kiện hành chính qua các giai đoạn, tác giả đã có cái nhìn tổng quan về việc áp dụng pháp luật tố tụng hành chính qua từng thời kỳ để chọn lọc và phát huy những điểm tích cực của giai đoạn trước đó.
• Phương pháp tổng hợp: Tác giả đã sử dụng phương pháp tổng hợp thông qua việc làm rõ khái niệm khiếu kiện hành chính dựa trên nhiều quan điểm của các học giả, từ đó, chọn lọc ra những quan điểm phù hợp. Ngoài ra, tác giả còn sử dụng phương pháp tổng hợp để có một bức tranh toàn cảnh về thực trạng giải quyết khiếu kiện tại tỉnh Khánh Hòa.
• Một số phương pháp cụ thể khác: Để làm rõ đề án nghiên cứu, tác giả đã sử dụng phương pháp lịch sử cụ thể nhằm làm rõ bản chất của các quy định pháp luật trong từng thời kỳ.

6. Hiệu quả/lợi ích của đề án ứng dụng trong thực tiễn

Đề án nghiên cứu, phân tích các quy định của pháp luật hiện hành về giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ hiện nay. Qua đó, tìm hiểu, phân tích đánh giá thực trạng khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ tại tỉnh Khánh Hòa từ năm 2019 đến nay. Đề án chỉ ra những kết quả đạt được và những bất cập, hạn chế gây bức xúc dư luận, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong thời gian qua. Từ đó, đưa ra những giải pháp thiết thực nhằm vận dụng, nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ án khiếu kiện hành chính ở nước ta nói chung và khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai ở tỉnh Khánh Hòa nói riêng.

7. Kết cấu đề án: Đề án gồm 03 chương:

• Chương 1. Cơ sở lý luận, pháp lý của khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ
• Chương 2. Thực trạng giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ tại tỉnh Khánh Hòa
• Chương 3. Một số giải pháp góp phần giải quyết vấn đề khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ tại tỉnh Khánh Hòa

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHÁP LÝ CỦA KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

1.1. Khái niệm, đặc điểm khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai

Đất đai là tài sản quốc gia và tư liệu sản xuất quan trọng, thuộc sở hữu toàn dân. Vì vậy, quyết định hoặc hành vi liên quan đến quản lý đất đai có thể bị khiếu kiện nếu ảnh hưởng quyền, lợi ích của cá nhân hay tổ chức.

Về bản chất, khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ cũng được hiểu như khiếu kiện hành chính trong các lĩnh vực khác nhưng mang tính đặc thù, chuyên môn hơn. Cụ thể, khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ là việc người dân yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại tính hợp pháp của các QĐHC, HVHC được ban hành trong quá trình QLĐĐ của Nhà nước khi họ cho rằng các quyết định, hành vi đó xâm phạm đến lợi ích của mình. Theo khái niệm về khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ nêu trên, thuật ngữ này có các đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, đối tượng khiếu kiện này bao gồm QĐHC và HVHC trong quá trình QLĐĐ. QĐHC liên quan tới QLĐĐ được hiểu là những văn bản pháp lý do cơ quan nhà nước, tổ chức hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức này ban hành để giải quyết các vấn đề cụ thể trong hoạt động QLĐĐ, và chỉ được áp dụng một lần cho một hoặc một số đối tượng cụ thể. Đối tượng còn lại trong khiếu kiện liên quan tới QLĐĐ là HVHC, nghĩa là hành vi của cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền được giao nhiệm vụ thực hiện công việc QLĐĐ. Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Thứ hai, đối tượng của khiếu kiện này phải được hình thành trong quá trình QLĐĐ: Bao gồm các quyết định và hành vi của cơ quan có thẩm quyền, như thu hồi đất, phê duyệt bồi thường, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất… Các quyết định, hành vi này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức có liên quan.

Thứ ba, Tòa án là cơ quan giải quyết vụ kiện: Dù có quyền khởi kiện, không phải mọi vụ án đều được Tòa án chấp nhận, bởi Tòa án sẽ xét các yếu tố như điều kiện khởi kiện, tiền tạm ứng án phí và thẩm quyền của mình trước khi thụ lý vụ án.

Nếu không đáp ứng các điều kiện theo luật định, đơn khởi kiện sẽ bị trả lại. Như vậy, việc cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức khởi kiện chỉ là điều kiện cần chứ chưa đủ. Vì vậy, hành động thụ lý của Tòa mới là điều kiện đủ để một vụ án hành chính được giải quyết theo quy định pháp luật.

Thứ tư, thủ tục giải quyết theo quy định pháp luật tố tụng hành chính: Từ sự đặc biệt của việc xét xử hành chính – là việc giải quyết những mâu thuẫn hành chính giữa các cơ quan, tổ chức được trao quyền hành pháp và những cá nhân, tổ chức bị điều chỉnh bởi quyền hành pháp – xuất phát từ việc ban hành QĐHC hoặc thực hiện HVHC. Việc giải quyết những tranh chấp này yêu cầu một trình tự, thủ tục riêng biệt, đó là thủ tục tố tụng hành chính – trình tự xét xử các vụ án hành chính tại Tòa án.

• Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai

Khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai là căn cứ pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền lợi của cá nhân, cơ quan, tổ chức trước các QĐHC, HVHC ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ. Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động khiếu kiện trong lĩnh vực QLĐĐ có thể kể đến như:

Thứ nhất, chính sách về QLĐĐ: Đất đai là một vấn đề khó, quan trọng hiện nay nên tại Hội nghị Trung ương 5 khóa XIII vừa qua, Ban chấp hành trung ương Đảng đã thống nhất ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 16/6/2022 của Ban chấp hành trung ương Đảng “Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao”. Nghị quyết này đã nhấn mạnh quan điểm đối với công tác quản lý Nhà nước về đất đai như: Yêu cầu kiện toàn tổ chức bộ máy; nâng cao vai trò của cơ quan tư pháp trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai; quy hoạch sử dụng đất phải có tầm nhìn dài hạn… Có thể thấy, chính sách về QLĐĐ luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm đặc biệt. Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Thứ hai, pháp luật về đất đai: Hệ thống pháp luật QLĐĐ của Việt Nam hiện tại đã được phát triển và cải thiện qua nhiều giai đoạn. Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng vẫn còn tồn tại những vấn đề cần phải quan tâm. Nổi bật là các quy định pháp luật hiện nay được xây dựng một cách chồng chéo, mâu thuẫn, gây khó khăn cho nhân dân trong việc hiểu luật và trong việc áp dụng pháp luật của cơ quan, cá nhân có thẩm quyền. Để việc thực thi nhiệm vụ QLĐĐ của Nhà nước được hiệu quả, hệ thống pháp luật về QLĐĐ phải xây dựng hoàn chỉnh, phù hợp và việc thực hiện pháp luật cần tiến hành một cách công khai, minh bạch; tránh tình trạng tham nhũng, độc quyền và có các biện pháp xử lý nghiêm minh đối với những vi phạm.

Thứ ba, công tác QLĐĐ: Việc theo dõi và đánh giá quản lý, sử dụng đất qua hệ thống thông tin đất đai quốc gia, từ trung ương tới địa phương đã được tăng cường từ đó, tạo sự minh bạch trong công tác này. Hơn nữa, công tác thanh tra và kiểm tra quản lý đất cũng được tăng cường, điều này đã góp phần quan trọng vào việc giải quyết khiếu kiện hành chính.

Thứ tư, kinh tế xã hội phát triển dẫn đến thu hồi đất để thực hiện nhiều dự án: Phát triển kinh tế xã hội ở Khánh Hòa, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch, đã dẫn đến việc Nhà nước thu hồi đất để thu hút đầu tư và khai thác tiềm năng khu vực. Mặc dù việc này thúc đẩy kinh tế và tạo việc làm, nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân nếu ảnh hưởng trực tiếp tới quyền, lợi ích của người dân như thu hồi này là không có căn cứ, hoặc không đúng thẩm quyền….

• Các quy định của pháp luật về khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai
• Quyền khiếu kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai

Quyền khiếu kiện vụ án hành chính là sự thừa nhận của pháp luật cho phép cá nhân, cơ quan, tổ chức có thể yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Khả năng này được thực hiện thông qua hành vi của cá nhân, cơ quan, tổ chức nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khi có căn cứ cho rằng quyền và lợi ích đó bị xâm phạm từ hoạt động của chủ thể quản lý.

Theo giải thích trong Từ điển giải thích thuật ngữ Luật học: “Vụ án hành chính là vụ án phát sinh tại Tòa hành chính do các cá nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức khởi kiện ra Tòa án yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.” [13, tr. 310]. Bên cạnh đó, tại Điều 5 Luật Tố tụng hành chính 2015 đã quy định về quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích của cơ quan, cá nhân, tổ chức bằng “quyền” khởi kiện vụ án hành chính để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, chỉ việc cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức khởi kiện vì tin rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình đã bị xâm phạm bởi QĐHC hoặc HVHC thông qua việc nộp đơn khởi kiện không đủ để tạo ra một vụ án hành chính. Đòi hỏi sự thụ lý của Tòa án khi các điều kiện nhất định theo quy định pháp luật được thỏa mãn. Vì vậy, “vụ án hành chính” trong lĩnh vực đất đai có thể được hiểu là một vụ việc phát sinh khi cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức tiến hành khởi kiện yêu cầu Tòa án xem xét tính hợp pháp của QĐHC hoặc HVHC liên quan đến việc QLĐĐ của cơ quan hành chính nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân khác, người có thẩm quyền trong cơ quan hoặc tổ chức đó trong việc ban hành và thực hiện các nội dung liên quan đến việc QLĐĐ. Điều này chỉ có thể xảy ra khi Tòa án thụ lý vụ việc theo các quy định của pháp luật tố tụng hành chính.

Vì vậy, thông qua việc làm rõ khái niệm vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai và quy định tại Điều 5 Luật Tố tụng hành chính 2015, tác giả nhận thấy, quyền khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ xuất phát trên cơ sở sau:

Một là, phải tồn tại QĐHC, HVHC về QLĐĐ của CQHC nhà nước, cơ quan tổ chức khác, người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó trong QLĐĐ, làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, những QĐHC, HVHC này phải không thuộc phạm vi bí mật nhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, ngoại giao theo quy định pháp luật hoặc không mang tính nội bộ.

Hai là, cá nhân, cơ quan, tổ chức khác cho rằng những QĐHC, HVHC về QLĐĐ trên xâm phạm trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Ba là, chủ thể khiếu kiện vụ án hành chính trong QLĐĐ phải có năng lực hành vi tố tụng hành chính.

Bốn là, mục đích của việc khiếu kiện hành chính là để Tòa án xem xét lại tính hợp pháp của các QĐHC, HVHC của các chủ thể có thẩm quyền.

Tóm lại, quyền khiếu kiện vụ án hành chính trong QLĐĐ phát sinh dựa trên các căn cứ nêu trên. Việc khiếu kiện vụ án hành chính trong QLĐĐ được xem là cơ sở pháp lý cần thiết để Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

1.3.2. Đối tượng khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai

Khái niệm vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai liên quan đến việc giải quyết các tranh chấp hành chính thông qua việc khiếu kiện, và đây là một phương thức được sử dụng rộng rãi hiện nay. Điều này khác biệt so với việc khởi kiện trong các vụ án dân sự, nơi mà quyền lợi được bảo vệ thường gắn liền với các quan hệ pháp luật dân sự như hôn nhân, gia đình, thương mại hoặc lao động. Trong khi đó, quyền khiếu kiện vụ án hành chính có đối tượng là các khiếu kiện phát sinh từ hoạt động quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, không phải tất cả các tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai đều là đối tượng được khiếu kiện ra TAND mà chỉ những tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai có đối tượng được Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định thì mới được khiếu kiện. Bên cạnh đó, theo quy định tại Điều 30 Luật Tố tụng hành chính 2015 và Điều 22 Luật Đất đai 2013, đối tượng khiếu kiện trong lĩnh vực quản lý Nhà nước về đất đai là QĐHC, HVHC trong QLĐĐ mà người khiếu kiện cho rằng QĐHC, HVHC đó xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của họ (trừ các QĐHC, HVHC mang tính chất nội bộ).

Đối với QĐHC: QĐHC bị kiện là QĐHC thỏa mãn các đặc điểm của khoản 1 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính và quyết định đó làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinh nghĩa vụ, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan tổ chức, cá nhân. Suy ra, QĐHC là đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính hẹp hơn so với khái niệm QĐHC trong trong quản lý nhà nước. Thông qua quy định trên, để một QĐHC là đối tượng khiếu kiện trong vụ án hành chính về QLĐĐ cần có các đặc điểm sau:

Thứ nhất, hình thức là văn bản: Đặc điểm này được đề cập ngay tại khoản 1 Điều 3 Luật tố tụng hành chính 2015, thông qua cụm từ “QĐHC là văn bản do…”. Tuy nhiên, pháp luật tố tụng hành chính hiện hành không tiếp tục làm rõ về hình thức bằng “văn bản” như những văn bản pháp luật trước đây như Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính 1996 (được sửa đổi, bổ sung năm 1998, 2006); Nghị quyết 02/2011/NQ-HĐTP hướng dẫn Luật Tố tụng hành chính 2010. Vì vậy, vẫn có thể áp dụng tinh thần của Nghị quyết 02/2011/NQ-HĐTP hướng dẫn Luật Tố tụng hành chính 2010 để giải quyết.

Thứ hai, chủ thể ban hành phải là cơ quan quản lý nhà nước hoặc người trong cơ quan đó: Với đặc điểm này, chúng ta có thể xác định là một bên tham gia khiếu kiện – người bị kiện sẽ là chủ thể quản lý Nhà nước, mang quyền lực hành chính (đối tượng quản lý) và bên khởi kiện sẽ là các cá nhân, tổ chức không mang quyền lực nhà nước (đối tượng bị quản lý).

Thứ ba, quyết định trong lĩnh vực QLĐĐ: Lĩnh vực QLĐĐ là một lĩnh vực rất rộng nhưng chỉ những nội dung nào khi cơ quan quản lý nhà nước về QLĐĐ ban hành các QĐHC hoặc có HVHC đối với người sử dụng đất đai mà người sử dụng đất không đồng ý mới là đối tượng bị khiếu kiện. Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Thứ tư, quyết định mang tính cá biệt: Trong nghiên cứu pháp luật hành chính Việt Nam, người ta chia QĐHC thành 3 loại, đó là: QĐHC chủ đạo, QĐHC quy phạm, QĐHC cá biệt. Trong đó, QĐHC cá biệt là quyết định về một vấn đề cụ thể, được áp dụng một lần với một hoặc một số đối tượng cụ thể [5]. Bên cạnh đó, có thể thấy rằng, QĐHC là đối tượng bị khiếu kiện trong QLĐĐ chỉ có thể là QĐHC cá biệt.

Căn cứ vào quy định của Luật Tố tụng hành chính và quy định của pháp luật đất đai hiện hành, đối tượng của khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai là QĐHC về QLĐĐ, có thể là QĐHC sau:

Một là, QĐHC về QLĐĐ trong trường hợp giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất. Giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất là những hình thức nhằm chuyển giao quyền sử dụng đất từ Nhà nước sang cho người sử dụng đất.

Hai là, QĐHC trong QLĐĐ về thu hồi đất: Theo quy định tại khoản 11 Điều 3 Luật Đất đai 2013, nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật đất đai. Điều này dẫn đến hậu quả là chấm dứt quyền sử dụng đất của người sử dụng đất. Các trường hợp được thu hồi đất được quy định cụ thể tại Điều 16 Luật Đất đai và được cụ thể hóa từ Điều 61 – Điều 65 Luật Đất đai 2013. Về thẩm quyền thu hồi đất, được quy định tại Điều 66 Luật Đất đai 2013.

Ba là, QĐHC trong QLĐĐ về trưng dụng đất: Theo quy định tại khoản 2 Điều 16 Luật Đất đai 2013, trưng dụng đất được thực hiện trong trường hợp thật sự cần thiết để thực hiện các nhiệm quốc phòng, an ninh hoặc trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp, phòng, chống thiên tai khi có quyết định của Nhà nước. Về thẩm quyền trưng dụng đất được quy định tại khoản 2 Điều 72 Luật Đất đai 2013.

Bốn là, QĐHC về QLĐĐ khi bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, tái định cư cho người bị thu hồi đất: Theo quy định tại khoản 12 Điều 3 Luật Đất đai 2013, bồi thường về đất được hiểu là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất. Theo quy định tại khoản 14 Điều 3 Luật Đất đai 2013, việc Nhà nước thu hồi đất sẽ đi kèm với trách nhiệm hỗ trợ những người bị ảnh hưởng. Mục tiêu của sự hỗ trợ này là giúp họ duy trì và cải thiện cuộc sống, cũng như thúc đẩy hoạt động sản xuất và phát triển của họ. Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Năm là, QĐHC về QLĐĐ trong trường hợp cấp, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Theo quy định tại khoản 16 Điều 3 Luật Đất đai 2013, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất được coi là tư liệu pháp lý xác thực quyền lợi hợp pháp của người sở hữu trên mảnh đất. Đây là biểu hiện của việc Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo các quy định của luật pháp về đất đai.

Sáu là, QĐHC về QLĐĐ trong trường hợp gia hạn thời gian sử dụng đất: Thời hạn sử dụng đất là căn cứ để xác định khoảng thời gian mà người sử dụng đất được quyền sử dụng đất. Tùy thuộc vào trường hợp sử dụng đất mà pháp luật đặt ra thời hạn sử dụng đất khác nhau. Với hiện nay, pháp luật đất đai quy định có 2 loại là: Đất sử dụng ổn định lâu dài và đất sử dụng có thời hạn. Tuy nhiên, khi hết thời hạn sử dụng đất thì người sử dụng đất vẫn có thể tiến hành xin gia hạn thời hạn sử dụng đất khi có nhu cầu. Điều này, đã đáp ứng nhu cầu sử dụng đất của người sử dụng đất.

Bảy là, QĐHC về QLĐĐ trong trường hợp tranh chấp đất đai: Theo quy định tại khoản 24 Điều 3 Luật Đất đai 2013, tranh chấp đất đai được hiểu là sự xung đột (tranh chấp) quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai. Theo quy định của pháp luật đất đai hiện hành, tranh chấp đất đai được chia làm 2 loại là tranh chấp đất đai mà đương sự có giấy chứng nhận hoặc một trong các loại giấy tờ tương đương và tranh chấp đất đai mà đương sự không có giấy chứng nhận hoặc một trong các loại giấy tờ tương đương.

Tám là, QĐHC về QLĐĐ trong trường hợp xử phạt vi phạm hành chính: Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai được hiểu là hành vi của cơ quan, cá nhân, tổ chức vi phạm quy định của pháp luật về đất đai như lấn, chiếm đất; hủy hoại đất… hành vi này đã ảnh hưởng đến hoạt động QLĐĐ của Nhà nước. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thuộc về Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, thanh tra chu yên ngành theo quy định tại Điều 38, Điều 39 Nghị định 91/2019/NĐ- CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Đối với HVHC: Theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015, HVHC được định nghĩa là hành động của cơ quan nhà nước hoặc người có quyền lực trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc tổ chức được giao nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước, bao gồm việc thực hiện hoặc không thực hiện công việc theo yêu cầu của pháp luật. Quy định này tương tự với quy định của Luật Khiếu nại về HVHC, theo đó tại khoản 9 Điều 2 Luật Khiếu nại 2011 cũng chưa làm rõ nội hàm của HVHC. Vì vậy, để một HVHC bị kiện thì HVHC đã phải thỏa mãn khoản 3 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015 và HVHC đó gây ra tác động tiêu cực đến quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức và cá nhân theo quy định tại khoản 4 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015. Từ quy định trên, để một HVHC là đối tượng khiếu kiện trong vụ án hành chính, có đặc điểm sau đây:

Thứ nhất, hình thức hành động hoặc không hành động: HVHC đó phải được thực hiện dưới dạng hành động hoặc không hành động. Được hiểu là, cá nhân, cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ mà họ phải thực hiện theo quy định pháp luật. Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Thứ hai, chủ thể thực hiện HVHC là CQHC nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan tổ chức đó: Điều kiện quan trọng để những chủ thể này là đối tượng khiếu hành chính đó là những chủ thể này phải có thẩm quyền. Tuy nhiên, cần làm rõ thẩm quyền của CQHC nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước với thẩm quyền do người đó được giao thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ. Trong đó, thẩm quyền của CQHC nhà nước, cơ quan, tổ chức khác được hiểu là nhiệm vụ, công vụ của chủ thể này, pháp luật quy định thuộc thẩm quyền của cơ quan, tổ chức đó. Tuy nhiên, để hiện thực hóa trên thực tế, người của cơ quan, tổ chức đó sẽ phân công hoặc ủy quyền lại để thực hiện nhiệm vụ. Hành vi này được coi là HVHC của cơ quan, tổ chức chứ không phải là hành vi của người trực tiếp thực hiện HVHC đó.

Trong khi đó, thẩm quyền của người được giao thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ được hiểu là pháp luật quy định người đó có thẩm quyền trong lĩnh vực đó hoặc nhiệm vụ, công vụ đó; thẩm quyền của họ không phụ thuộc vào việc họ trực tiếp hay phân công, ủy quyền cho người khác thực hiện.

Thứ ba, quyết định trong lĩnh vực QLĐĐ: HVHC bị khiếu kiện rất rộng, bao gồm tất cả các lĩnh vực của quản lý hành chính nhà nước. Tuy nhiên, đề tài đang được giới hạn trong lĩnh vực QLĐĐ. Vì thế, với luận văn này tác giả sẽ đề cập đến những HVHC bị khiếu kiện trong lĩnh vực QLĐĐ. Có thể là các hành vi sau: Hành vi không nhận hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; hành vi chứng thực hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất…

Thứ tư, quyết định mang tính cá biệt: Như đã trình bày, chủ thể thực hiện HVHC là CQHC nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan đó. Và các chủ thể này sẽ tiến hành các hoạt động quản lý nhà nước. Do vậy, trong quá trình này, những chủ thể này sẽ ban hành một số văn bản để quản lý hoặc có một số hành vi trong phạm vi thẩm quyền của họ nhằm thực hiện hoạt động quản lý nhà nước. Những hành vi này sẽ tác động tới một hoặc một số đối tượng cụ thể. Vì thế, “mang tính cá biệt” là một đặc điểm quan trong khi xem xét một HVHC có là đối tượng bị khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ nói riêng.

Căn cứ vào quy định Luật Tố tụng hành chính và pháp luật đất đai hiện hành, đối tượng khiếu kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai là HVHC về QLĐĐ của cơ quan HCNN, cơ quan, tổ chức khác, người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó khi họ thực hiện nhiệm vụ, công vụ trong quá trình quản lý Nhà nước về đất đai. Có thể là hành vi sau:

Một là, HVHC về việc không nhận hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Khi người dân có nhu cầu và cho rằng họ đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo pháp luật, họ sẽ tiến hành nộp hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền để đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, trên thực tế, khi cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ và nhận thấy hồ sơ không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận sau khi đã tiến hành các nghiệp vụ riêng, cơ quan có thẩm quyền không nhận hồ sơ cấp giấy chứng nhận của người đó.

Hai là, HVHC về việc không giải quyết hồ sơ giao đất theo đúng thời hạn: Pháp luật đất đai hiện hành có quy định về thời hạn giải quyết hồ sơ giao đất. Thời hạn thực hiện thủ tục giao đất, cho thuê đất là không quá 20 ngày không kể thời gian thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng; trong trường hợp chưa đầy đủ, chưa hợp lệ thì trong thời gian 03 ngày làm việc, cơ quan tiếp nhận, xử lý hồ sơ phải thông báo, hướng dẫn người nộp hồ sơ bổ sung, hoàn thiện theo quy định tại Khoản 40 Điều 2 Nghị định 01/2017/NĐ-CP ngày 6/01/2017 sửa đổi Nghị định hướng dẫn Luật Đất đai 2013. Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết hồ sơ, vẫn tồn tại trường hợp cơ quan có thẩm quyền không thể giải quyết hồ sơ đúng hạn cho người sử dụng đất. Vì vậy, khi có căn cứ thể hiện việc không giải quyết hồ sơ giao đất đúng thời hạn là do lỗi cơ quan có thẩm quyền, người có quyền, lợi ích bị xâm phạm có thể khiếu kiện hành vi này.

1.3.3 Thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính của Tòa án Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Khiếu kiện được hiểu là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức yêu cầu Tòa án xem xét lại tính hợp pháp của QĐHC, HVHC. Vì vậy, xác định thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính khi có khiếu kiện hành chính đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Về thẩm quyền theo vụ việc: Về nguyên tắc, Tòa án là chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu kiện hành chính nói chung và khiếu kiện hành chính trong QLĐĐ nói riêng. Theo quy định tại Điều 30 về khiếu kiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án, hầu hết QĐHC, HVHC được ban hành trong quá trình quản lý Nhà nước khi bị khiếu kiện đều thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số loại quyết định, hành vi tuy được ban hành trong quá trình quản lý Nhà nước nhưng không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Như vậy, khiếu kiện về QĐHC, HVHC được chủ thể thực thi quyền lực Nhà nước về QLĐĐ ban hành thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án hành chính.

Tuy nhiên, đối với pháp luật tố tụng hành chính, ngoài khởi kiện, các cá nhân, tổ chức còn có thể khiếu nại đến người có thẩm quyền. Vì vậy, không ít trường hợp các cá nhân, tổ chức lựa chọn vừa khiếu nại vừa khởi kiện. Trong trường hợp này, Tòa án buộc phải yêu cầu người khởi kiện lựa chọn cơ quan giải quyết và có văn bản thông báo cho Tòa án. Thế nên, không phải trong mọi trường hợp khi nhận được đơn khởi kiện đáp ứng đủ điều kiện thì Tòa án cũng có thẩm quyền giải quyết. Khi kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính phải xem xét có hay không việc đương sự đã khởi kiện vụ án hành chính và khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại kế tiếp, tuy nhiên, Toà án không giải quyết. Theo quy định pháp luật phải xem xét trong đơn khởi kiện của đương sự có cam kết về việc không tiếp tục khiếu nại đến cùng người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại nữa không (theo hướng dẫn ở điểm g khoản 1 Điều 118 Luật Tố tụng hành chính năm 2015). Đồng thời, cần xem xét việc Toà án có tổ chức điều tra, thu thập chứng cứ về việc đương sự có tiếp tục khiếu nại đến cùng người có thẩm quyền giải quyết không. Từ đó, có cơ sở khẳng định việc khởi kiện của đương sự thoả mãn các yêu cầu khởi kiện vụ án theo quy định của luật [15]. Như vậy, để Tòa án có thẩm quyền giải quyết một vụ kiện hành chính nói chung và khiếu kiện hành chính trong QLĐĐ nói riêng thì ngoài điều kiện hành vi, hành chính đó thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án thì còn phải đảm bảo người khởi kiện chưa tiến hành khiếu nại đến chủ thể có thẩm quyền hoặc đã khiếu nại nhưng có văn bản lựa chọn Tòa án là cơ quan giải quyết.

Về thẩm quyền theo cấp, lãnh thổ: Về thẩm quyền của TAND cấp huyện: Cơ bản thẩm quyền thụ lý khiếu kiện hành chính thuộc về TAND cấp huyện, trừ một số trường hợp đặc biệt. Tòa án huyện sẽ tiến hành giải quyết các vụ kiện theo thủ tục sơ thẩm liên quan đến những khiếu kiện phát sinh từ cấp huyện trở xuống, trong phạm vi địa bàn hành chính mà Tòa án hoặc người có thẩm quyền tại cơ quan hành chính nhà nước đó chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, Tòa án cấp huyện không giải quyết vụ án hành chính mà người khởi kiện đối với QĐHC, HVHC của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp huyện mà chỉ giải quyết khiếu kiện đối với QĐHC, HVHC của cơ quan chuyên môn; quyết định buộc thôi việc của thủ trưởng cơ quan tổ chức. Việc hạn chế thẩm quyền giải quyết của Tòa án cấp huyện nhằm khắc phục tính “cả nể” trong giải quyết khiếu kiện hành chính mà một bên là Ủy ban nhân dân, Chủ tịch UBND cấp huyện nhất là những vụ cần hủy QĐHC và để bảo đảm bảo tính công bằng, hiệu quả, minh bạch và thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật trong giải quyết các khiếu kiện hành chính, đặc biệt là khiếu kiện hành chính trong QLĐĐ. Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Về thẩm quyền của TAND cấp tỉnh: Xét về nội dung, thẩm quyền của TAND cấp tỉnh kế thừa gần như toàn bộ so với Luật Tố tụng hành chính năm 2010. Cụ thể, Tòa án cấp tỉnh có thẩm quyền xét xử hành chính sơ thẩm đối với phần lớn các khiếu kiện không thuộc thẩm quyền xét xử hành chính sơ thẩm của Tòa án cấp huyện; đối với những khiếu kiện có người bị kiện ở Trung ương thì Tòa án có thẩm quyền là Tòa án có cùng phạm vi địa giới hành chính với người khởi kiện hoặc những vụ án hành chính quan trọng, phức tạp mà TAND cấp tỉnh lấy lên để giải quyết [18]. Như vậy, thông qua quy định tại khoản 8 Điều 31 Luật Tố tụng hành chính 2015 thì thẩm quyền giải quyết khiếu kiện hành chính của TAND cấp tỉnh gần như không có giới hạn.

1.3.4. Trình tự thủ tục giải quyết khiếu kiện hành chính

Giai đoạn khởi kiện và thụ lý: Bước đầu tiên của quá trình khiếu kiện là nộp đơn khởi kiện, đi kèm với chứng cứ. Theo quy định tại Điều 117 Luật Tố tụng hành chính 2015, người khởi kiện phải tiến hành nộp đơn khởi kiện tại TAND có thẩm quyền và đơn khởi kiện phải có các nội dung chính như: Thông tin người khởi kiện, nội dung của QĐHC, HVHC bị khởi kiện, nội dung giải quyết khiếu nại (nếu có). Ngoài ra, nghĩa vụ chứng minh vi phạm trong khiếu kiện hành chính nói chung và khiếu kiện hành chính trong QLĐĐ nói riêng thuộc về người khởi kiện. Tuy nhiên, điều này phần nào gây bất lợi cho các chủ thể khiếu kiện hành chính trong QLĐĐ bởi trong nhiều trường hợp, người dân khó có thể tự chứng minh quyền, lợi của mình đối với đất đai. Luật Tố tụng hành chính 2015 vẫn kế thừa quy định về điều kiện khởi kiện, thụ lý vụ án hành chính. Theo đó, thủ tục khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án không bắt buộc phải thông qua thủ tục khiếu nại. Từ đây mở rộng quyền lợi của cá nhân, tổ chức trong quá trình bảo vệ quyền lợi của mình.

Giai đoạn chuẩn bị xét xử: Theo quy định của Luật Tố tụng hành chính năm 2015, khiếu kiện hành chính trong QLĐĐ thuộc trường hợp bắt buộc phải tiến hành đối thoại. Đối với vụ án hành chính trong QLĐĐ, đối thoại có ý nghĩa và vô cùng cần thiết. Thông qua đối thoại, các bên đương sự có thể cùng nhau nhìn nhận vấn đề, đưa ra hướng giải quyết tốt nhất. Đối với bên khởi kiện là cá nhân, tổ chức, đối thoại giúp họ hiểu rõ hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình cũng như quy định của pháp luật có liên quan, từ đó đưa ra quyết định đúng đắn.

Giai đoạn xét xử sơ thẩm: Hoạt động xét xử sơ thẩm vụ án hành chính chỉ được tiến hành khi vụ án không thuộc trường hợp bị tạm hoãn, đình chỉ, tạm đình chỉ. Do đó, quyền và nghĩa vụ tố tụng của người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng được thực hiện công khai, đầy đủ nhất ở phiên tòa sơ thẩm. Mục đích của phiên tòa sơ thẩm là xem xét tính hợp pháp của QĐHC, HVHC và xác định thiệt hại về vật chất do QĐHC, HVHC đó gây ra đối với cá nhân, tổ chức trong trường hợp QĐHC/HVHC đó xâm phạm đến quyền và lợi ích của người dân. Trong quá trình xét xử sơ thẩm, mọi chứng cứ và tài liệu mà các đương sự cung cấp hoặc Tòa án thông qua điều tra, xác minh được xem xét một cách công khai tại tòa. Về nguyên tắc, các bên được bình đẳng tranh luận với nhau để cùng làm sáng tỏ vụ án dù một bên là chủ thể mang quyền lực Nhà nước. Theo Nguyễn Thị Thủy:

Nguyên tắc bình đẳng về quyền và nghĩa vụ trong tố tụng hành chính là một nguyên tắc trong những nguyên tắc cơ bản của tố tụng hành chính. Là những tư tưởng pháp lý mang tính chỉ đạo, định hướng nội dung và hệ thống pháp luật tố tụng hành chính hướng tới sự công bằng, bình đẳng cho đương sự khi tham gia vào quá trình tố tụng hành chính. [11]

Giai đoạn xét xử phúc thẩm: Trong trường hợp không đồng ý với quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm, đương sự có thể yêu cầu phiên tòa phúc thẩm. Đương sự ở đây bao gồm cả người khởi kiện và người bị kiện. Do đó, những trường hợp dẫn tới việc xét xử phúc thẩm có thể là do người khởi kiện hoặc người bị kiện kháng cáo hoặc Viện kiểm sát kháng nghị. Người khởi kiện cần biết họ tham gia phiên tòa xét xử phúc thẩm trong trường hợp nào để chuẩn bị những kỹ năng, tài liệu chứng cứ… cần thiết để bảo vệ tốt nhất cho quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Giai đoạn Giám đốc thẩm, tái thẩm: Giám đốc thẩm, tái thẩm là những thủ tục đặc biệt trong tố tụng nói chung và tố tụng hành chính nói riêng. Đây là các thủ tục có ý nghĩa rất quan trọng để đảm bảo việc giải quyết vụ án hành chính của Tòa án luôn đúng, có căn cứ pháp luật. Giám đốc thẩm, tái thẩm là quá trình xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án sơ thẩm và phúc thẩm đã tuyên nhưng có kháng nghị của Viện kiểm sát. Căn cứ cho những kháng nghị là sự vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng hoặc nội dung vụ án bị thay đổi cơ bản do xuất hiện những chứng cứ, tình tiết mới mà Tòa án và các đương sự không thể biết trong quá trình xét xử sơ thẩm và phúc thẩm.

1.4 Ý nghĩa của khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ mang nhiều ý nghĩa quan trọng và đa chiều, cụ thể như sau:

Thứ nhất, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức có liên quan bị xâm phạm: Khiếu kiện hành chính cho phép cá nhân, tổ chức và các bên liên quan bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình Nhà nước QLĐĐ. Nhờ khiếu kiện, những QĐHC, HVHC có thể được xem xét lại để đảm bảo việc tuân thủ pháp luật, tránh vi phạm và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Qua đó tạo được sự tin tưởng vào hệ thống pháp luật và sự ổn định trong nhân dân, đồng thời tạo ra một môi trường ổn định cho sự phát triển lâu dài trong lĩnh vực QLĐĐ.

Thứ hai, góp phần kiểm soát quyền lực và đảm bảo tính công bằng: Khiếu kiện hành chính đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát và hạn chế quyền lực của các chủ thể QLĐĐ. Điều này được thể hiện bởi, các QĐHC, HVHC không phải là ý chí đơn phương của các chủ thể có thẩm quyền mà nó được ra đời trên cơ sở tuân thủ các quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, việc xem xét lại và giải quyết các khiếu kiện hành chính cũng góp phần đảm bảo rằng QĐHC, HVHC không gây ra sự bất công và bất bình đẳng trong xã hội.

Thứ ba, góp phần sửa chữa và khắc phục sai phạm của các chủ thể có thẩm quyền QLĐĐ: Khi có khiếu kiện hành chính, Tòa án có thể xem xét tính đúng đắn và yêu cầu sửa chữa hoặc khắc phục những sai phạm đã xảy ra trong quá trình QLĐĐ. Điều này đảm bảo sự chính xác, minh bạch và tuân thủ pháp luật trong việc QLĐĐ, giúp khắc phục những thiệt hại đã gây ra cho các bên liên quan. Nhờ vào quá trình xét xử và giải quyết khiếu kiện, các sai phạm, lỗ hổng pháp lý và thực tiễn QLĐĐ chưa hiệu quả có thể được phát hiện và khắc phục. Điều này giúp cải thiện quy trình, chính sách và quyết định liên quan trong lĩnh vực QLĐĐ, tạo ra một hệ thống QLĐĐ hiệu quả và bền vững hơn.

Tóm lại, khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ không chỉ giúp bảo vệ quyền và lợi ích của các bên liên quan, mà còn góp phần bảo vệ công bằng xã hội và nâng cao hiệu quả QLĐĐ, đồng thời giúp tạo ra một môi trường trách nhiệm, minh bạch và ổn định trong lĩnh vực này. Khiếu kiện hành chính không chỉ giải quyết những tranh chấp và vi phạm cụ thể, mà còn đóng góp vào quá trình hoàn thiện hệ thống quy trình quản lý và tăng cường trách nhiệm của các chủ thể QLĐĐ.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

Sự gia tăng nhu cầu sử dụng đất đai là một hiện tượng tất yếu của quá trình phát triển đất nước. Dưới góc độ kinh tế, nhu cầu sử dụng đất đai tăng cao là dấu hiệu tích cực cho thấy nguồn tài nguyên quốc gia đang được tận dụng. Tuy nhiên, dưới góc độ xã hội, nhu cầu sử dụng đất đai tăng cao thiếu kiểm soát dẫn đến nhiều hậu quả khó khắc phục. Vì vậy, Nhà nước với vai trò là đại diện nhân dân QLĐĐ phải đảm bảo sử dụng hiệu quả nhưng vẫn duy trì sự phát triển ổn định và lâu dài của tài nguyên đất. Nói cách khác, quản lý Nhà nước về đất đai là quá trình thực thi quyền lực nhà nước để đảm bảo xác lập một trật tự ổn định trong quá trình sử dụng đất đai theo đúng mục tiêu, phương hướng đã đề ra. Các chủ thể trực tiếp thực thi quyền lực Nhà nước sẽ ban hành các văn bản có tính bắt buộc áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân khác. Tuy nhiên, không phải trong mọi trường hợp, cá nhân, tổ chức phải áp dụng các QĐHC, HVHC đó đều đồng thuận với ý kiến của cá nhân, cơ quan ban hành QĐHC, HVHC đó. Với mục tiêu đảm bảo những quyền cơ bản của nhân dân, khiếu kiện hành chính ra đời như một công cụ giúp toàn thể cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Trong đó, QĐHC, HVHC về đất đai là một trong những đối tượng chủ yếu của khiếu kiện hành chính. Khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực QLĐĐ là việc người dân khi cho rằng các quyết định, hành vi trong QLĐĐ xâm phạm đến lợi ích của mình thì có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại tính hợp pháp của các QĐHC, HVHC đó. Khiếu kiện hành chính trong QLĐĐ không chỉ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức có liên quan bị xâm phạm, góp phần kiểm soát quyền lực và đảm bảo công bằng mà còn góp phần sửa chữa, khắc phục sai phạm của các chủ thể có thẩm quyền QLĐĐ. Luận văn: Khiếu kiện hành chính về quản lý đất đai tại Khánh Hòa.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Thực trạng khiếu kiện về quản lý đất đai tại Khánh Hòa