Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Các giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý ở Việt Nam dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

3.1. Yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý ở Việt Nam

3.1.1. Đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý để phù hợp với xu hướng phát triển Trợ giúp pháp lý trên thế giới

Mặc dù có sự khác nhau giữa định hướng xu hướng phát triển giữa những nước có hệ thống Trợ giúp pháp lý phát triển lâu đời và những nước mới thành lập nhưng mục đích chung mà các nước đều hướng đến là sử dụng Trợ giúp pháp lý như một công cụ bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp cho nhóm người yếu thế trong xã hội. Đó là, trong khi các nước có hệ thống Trợ giúp pháp lý phát triển thì ngày càng có xu hướng chuyển từ mô hình truyền thống (theo đó, luật sư là chủ thể duy nhất cung cấp thông tin, tư vấn, trợ giúp ở tòa án) sang mô hình mới đó là giúp người dân tự giải quyết những vướng mắc pháp luật thì đối với những nước mới thành lập và đang phát triển hoạt động này là đang nỗ lực để cải thiện nhân quyền và nhằm mục đích biến việc tiếp cận công lý thành sự thật, sử dụng hệ thống Trợ giúp pháp lý hiệu quả để bảo vệ nhân quyền và phiên tòa công bằng.

Mặt khác, năm 2012 Đại hội đồng Liên Hợp quốc đã thừa nhận Trợ giúp pháp lý là một thành tố cơ bản của hệ thống tư pháp hình sự dựa trên nguyên tắc pháp quyền, là cơ sở cho việc thụ hưởng các quyền khác. Nhà nước cần bảo đảm tất cả những người bị bắt, bị giam giữ, bị tình nghi hoặc vi phạm luật hình sự bị phạt tù có thời hạn hoặc bị kết án tử hình đều có quyền được Trợ giúp pháp lý ở tất cả các giai đoạn của tư pháp hình sự. Như vậy, quyền được tiếp cận Trợ giúp pháp lý là quyền rất quan trọng trong tư pháp hình sự thế giới. Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thì quyền tiếp cận Trợ giúp pháp lý cũng cần được coi là quyền cơ bản của công dân, bảo đảm bất kỳ người dân không phân biệt giàu hay nghèo đều có quyền có luật sư bảo vệ trong phiên tòa hình sự để hưởng phiên tòa công bằng. Bên cạnh đó, ngày 12/11/2013, Việt Nam đã chính thức là thành viên Hội đồng nhân quyền Liên hợp quốc, đây là Hội đồng có tiếng nói quan trọng nhất trong hệ thống các thể chế của Liên hợp quốc về quyền con người, góp phần thúc đẩy sự tôn trọng và bảo vệ trên phạm vi toàn cầu các quyền con người và tự do cơ bản một cách công bằng, bình đẳng và không phân biệt đối xử. Điều này sẽ vừa là cơ hội vừa là thách thức trong vấn đề bảo vệ nhân quyền ở Việt Nam, trong đó vấn đề bảo đảm quyền bào chữa trong tố tụng hình sự được coi là một trong những vấn đề cơ bản của nhân quyền. Hiện nay, UNODC được Hội đồng liên hiệp quốc giao nhiệm vụ chủ trì cùng các nước xây dựng Luật Mẫu Trợ giúp pháp lý trong hệ thống tư pháp hình sự, là nền tảng, căn cứ để các nước tham khảo, học tập áp dụng mô hình phù hợp với điều kiện chính trị, kinh tế – xã hội với mình.

Từ năm 2007 Việt Nam chính thức là thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã đánh dấu sự hội nhập toàn diện của nền kinh tế nước ta với kinh tế thế giới. Hơn nữa, trong bối cảnh hình thành cộng đồng ASEAN vào cuối năm 2015 là một khu vực kinh tế phát triển năng động bền vững, có sức cạnh tranh cao và sẽ trở thành một tổ chức có khuôn khổ pháp lý chặt chẽ hơn. Theo đó, cần xây dựng 03 trụ cột là chính trị – an ninh, kinh tế, văn hóa – xã hội thì một trong những vấn đề cần được quan tâm là vấn đề quyền con người, đòi hỏi các chính sách có liên quan, trong đó có hoạt động Trợ giúp pháp lý cần có rà soát, nghiên cứu cho phù hợp.

3.1.2. Đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý để phù hợp với các chính sách của Đảng, Nhà nước Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

  • Về chính sách dịch vụ công

Tại Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI đã chỉ rõ “Hoàn thiện hệ thống chính sách và cơ chế cung ứng dịch vụ công cộng thích ứng với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhà nước không ngừng nâng cao mức bảo đảm các dịch vụ công cộng thiết yếu cho nhân dân” [22]. Bộ Chính trị kết luận về Đề án “Đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh xã hội hóa một số loại hình dịch vụ sự nghiệp công” nêu rõ “Nhà nước tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất các hoạt động sự nghiệp công cơ bản và đảm bảo hỗ trợ cho các đối tượng chính sách xã hội, các đối tượng nghèo để được tiếp cận các dịch vụ, đồng thời có chính sách khuyến khích xã hội hóa thu hút các thành phần kinh tế tham gia đầu tư cung cấp dịch vụ sự nghiệp công” [10]. Tiếp tục khẳng định và cụ thể hóa một số định hướng đổi mới cơ chế quản lý đối với các đơn vị sự nghiệp công, Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI ngày 27/5/2013 một số vấn đề về cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội, trợ cấp ưu đãi người có công và định hướng cải cách đến 2020 cũng đề cập “… Có chính sách khuyến khích thúc đẩy phát triển số lượng và nâng cao chất lượng các dịch vụ công; tạo môi trường bình đẳng không phân biệt giữa đơn vị sự nghiệp công lập và ngoài công lập trong việc cung cấp dịch vụ cho người dân” [3]. Triển khai thực hiện các quan điểm, định hướng đổi mới cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý của các đơn vị sự nghiệp công lập nêu trên, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 40/NQ-CP ngày 09/8/2012 về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Thông báo 37-TB/TW ngày 26/5/2011 của Bộ Chính trị. Trong đó, nhấn mạnh 5 nội dung gồm hoàn thiện thể chế về cơ cấu và phương thức đầu tư của ngân sách nhà nước; hoàn thiện cơ chế tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp công lập; xác định khung giá, phí dịch vụ sự nghiệp công từng bước tính đủ chi phí tiền lương, chi phí thường xuyên theo lộ trình phù hợp; thực hiện cơ chế đặt hàng, mua hàng, giao nhiệm vụ cung ứng dịch vụ công; đẩy mạnh việc thực hiện chính sách khuyến khích xã hội hóa dịch vụ sự nghiệp công; tăng cường hoàn thiện các công cụ quản lý và vai trò kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước.

Do đó, Trợ giúp pháp lý với tư cách là một loại hình dịch vụ công, cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được Trợ giúp pháp lý là nhóm yếu thế trong xã hội, giúp họ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật, góp phần bảo vệ công lý, bảo đảm công bằng pháp luật cũng cần phải có sự đổi mới cho phù hợp với chính sách về dịch vụ công nói chung. Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

  • Về chính sách giảm nghèo

Trong bối cảnh đó, Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương khóa XI về một số chính sách xã hội giai đoạn 2012-2020 xác định: “Nghiên cứu sửa đổi, bổ sung chính sách hỗ trợ hộ cận nghèo để giảm nghèo bền vững” [1] và “Nâng cao hiệu quả công tác trợ giúp xã hội, tiếp tục mở rộng đối tượng thụ hưởng với hình thức hỗ trợ thích hợp” [1]. Đồng thời, đặt trước thực trạng công tác giảm nghèo chưa thực sự bền vững, khi số hộ tái nghèo còn lớn (33%), số hộ nghèo trong các huyện nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số còn cao, Ban chỉ đạo Trung ương về giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011 – 2020 cũng đã xác định phương hướng và mục tiêu giảm nghèo cho giai đoạn 2016 – 2020, theo đó mục tiêu tổng quát là đẩy mạnh tốc độ giảm nghèo, hạn chế tái nghèo, tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản cho người nghèo, cận nghèo. Đối với chính sách Trợ giúp pháp lý cho người nghèo cần nghiên cứu đề xuất tích hợp lại chính sách Trợ giúp pháp lý chung đối với hộ nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có chính sách ưu tiên đối với hộ nghèo trên địa bàn các huyện, xã nghèo; mở rộng đối tượng thụ hưởng là người nghèo thuộc hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo.

Mặt khác, việc áp dụng duy nhất tiêu chí thu nhập để xác định đối tượng hộ nghèo, cận nghèo đã dẫn đến sự phân loại đối tượng chưa thực sự chính xác; chuẩn nghèo được duy trì trong cả giai đoạn trong điều kiện chỉ số giá tiêu dùng hàng năm đều tăng, dẫn đến giá trị chuẩn nghèo không còn đáp ứng được nhu cầu bảo đảm mức sống tối thiểu của người dân. Phương pháp đo lường nghèo đa chiều có thể khắc phục những điểm yếu trong đo lường nghèo bằng thu nhập trong bối cảnh thay đổi cơ cấu kinh tế và đô thị hóa với những thách thức về khối lượng lớn đối tượng cận nghèo và các vấn đề đô thị mới phát sinh, do đó, Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 7 về đẩy mạnh thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2020 đã nêu ra nhiệm vụ: “Xây dựng chuẩn nghèo mới theo phương pháp tiếp cận đa chiều nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu và đáp ứng các dịch vụ xã hội cơ bản” [37]. Từ năm 2016 sẽ bắt đầu chuẩn nghèo mới theo đó, chuẩn nghèo mới không chỉ tính về thu nhập mà còn các vấn đề khác như tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản. Với ý nghĩa là một chính sách giảm nghèo về pháp luật, Trợ giúp pháp lý được coi là một bộ phận cấu thành của các chính sách giảm nghèo, theo đó, cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước về chính sách giảm nghèo chung, chính sách Trợ giúp pháp lý càng được quan tâm. Trước những yêu cầu mới của công tác giảm nghèo, hoạt động Trợ giúp pháp lý cũng cần có sự nghiên cứu và thay đổi cho phù hợp.

  • Về chính sách xã hội hóa Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Đến nay, chưa có định nghĩa chính thức về xã hội hóa cũng như khái niệm về xã hội hóa dịch vụ công. Một trong những cách tiếp cận xã hội hoá là không có nghĩa giảm nhẹ trách nhiệm của Nhà nước, giảm bớt phần ngân sách nhà nước; trái lại, Nhà nước thường xuyên tìm thêm các nguồn thu để tăng tỷ lệ ngân sách chi cho các hoạt động này, đồng thời quản lý tốt để nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn kinh phí đó, đặc biệt là đối với những hoạt động mang tính chất xã hội, miễn phí như Trợ giúp pháp lý.

Hơn nữa một trong những mục tiêu được xác định mang tính chất chiến lược của ngành Tư pháp là đẩy mạnh thực hiện công tác xã hội hóa các dịch vụ công, dịch vụ pháp lý do ngành Tư pháp quản lý trên cơ sở xác định rõ mức độ, tính chất và lộ trình cho từng lĩnh vực cụ thể; phân định rõ vai trò của Nhà nước với các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp; phân cấp hợp lý giữa Trung ương và địa phương trong quản lý các lĩnh vực dịch vụ công, dịch vụ pháp lý.

Theo Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020 cần phải “Đẩy mạnh hoạt động Trợ giúp pháp lý cho người nghèo và các đối tượng chính sách theo hướng xã hội hoá” [8] và Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 của Bộ Chính trị cũng đã nhấn mạnh nhiệm vụ “xã hội hóa mạnh mẽ hoạt động bổ trợ tư pháp” [9] và sau 08 năm triển khai Chiến lược cải cách tư pháp này vẫn khẳng định “đổi mới cơ chế, chính sách nhằm mở rộng đối tượng, nâng cao chất lượng Trợ giúp pháp lý cho người dân, hỗ trợ các đối tượng cần được trợ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, bảo đảm công lý, công bằng xã hội; đẩy mạnh việc xã hội hóa hoạt động Trợ giúp pháp lý” [5].

Mặt khác, cần phải khẳng định, tính chất xã hội hóa hoạt động Trợ giúp pháp lý – là hoạt động hoàn toàn không có thu, do đó không đồng nhất với cách hiểu các hoạt động xã hội hóa trong các lĩnh vưc khác như giáo dục, y tế, công chứng,… Theo đó, hoạt động Trợ giúp pháp lý của Nhà nước hay xã hội đều phải bảo đảm chất lượng ngang nhau với cùng cơ chế thực hiện và cơ chế giám sát. Đặc biệt, đối với xã hội, Nhà nước với vai trò quản lý cần tạo cơ sở pháp lý cho các tổ chức, cá nhân trong xã hội thực hiện Trợ giúp pháp lý những cũng đồng thời phải tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát chất lượng hoạt động Trợ giúp pháp lý, bảo đảm rằng dù người nghèo và đối tượng chính sách được hưởng dịch vụ pháp lý không mất tiền nhưng chất lượng dịch vụ không thua kém dịch vụ có thu tiền. Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

  • Về chính sách tinh gọn bộ máy

Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã chỉ ra: “Đổi mới mạnh mẽ tổ chức và cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công để cung ứng tốt hơn các dịch vụ cơ bản thiết yếu cho người dân, nhất là các đối tượng chính sách xã hội, người nghèo. Nhà nước tăng cường đầu tư cho các đơn vị sự nghiệp công lập ở vùng sâu, vùng xa, địa bàn khó khăn. Tiếp tục đẩy mạnh giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp công lập gắn với tăng cường chức năng quản lý của Nhà nước. Đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích thành lập các tổ chức cung ứng dịch vụ công thuộc các thành phần ngoài Nhà nước trên cơ sở các định mức, tiêu chuẩn, các quy định của pháp luật và sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước và nhân dân” [2] và “Đẩy mạnh thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong các đơn vị sự nghiệp công lập, xã hội hóa dịch vụ công, từng bước giảm chi lương viên chức từ ngân sách nhà nước; thống nhất quản lý chặt chẽ việc thành lập mới các đơn vị sự nghiệp công lập và số lượng viên chức ở các đơn vị sự nghiệp công lập” [2]. Theo đó, Nghị định số 108/2014/NĐ-CP ngày 20/11/2014 về chính sách tinh giản biên chế và Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập cũng đã đề cập đến những vấn đề liên quan đến tổ chức bộ máy Trung tâm Trợ giúp pháp lý – với tư cách là đơn vị sự nghiệp cung ứng dịch vụ công được Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí.

3.1.3. Công tác Trợ giúp pháp lý đang đặt trong bối cảnh có sự thay đổi về thể chế liên quan đến hoạt động Trợ giúp pháp lý

Ngày 28/11/2013, Quốc hội đã thông qua Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trong đó có nội dung xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân bảo đảm quyền tiếp cận công lý và quyền cơ bản của con người. Theo đó, Hiến pháp đã ghi nhận quyền tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa là một trong những quyền cơ bản của công dân, đồng thời bảo đảm nguyên tắc tranh tụng trong xét xử. Như vậy, Nhà nước phải có trách nhiệm trong việc bảo đảm thực hiện những nguyên tắc này trên thực tế thông qua nhiều phương thức, trong đó có Trợ giúp pháp lý.

Luật Trợ giúp pháp lý năm 2006 và các chính sách văn bản pháp luật về Trợ giúp pháp lý được xây dựng trong bối cảnh công cuộc cải cách tư pháp bắt đầu được triển khai, đội ngũ luật sư chưa phát triển mạnh, hoạt động tố tụng hình sự thực hiện theo mô hình tố tụng thẩm vấn và các văn bản như Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Luật Hòa giải cơ sở chưa ban hành. Đến nay, chủ trương, chính sách đã có sự thay đổi, yêu cầu cải cách tư pháp đặt ra là phán quyết của tòa án phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa; chủ trương đổi mới mô hình tố tụng theo hướng kết hợp mô hình tố tụng thẩm vấn và mô hình tranh tụng được xác định cùng với việc các thể chế pháp lý mới liên quan đến hoạt động Trợ giúp pháp lý như Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Luật sư; Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật; Luật Hòa giải ở cơ sở, do đó, đòi hỏi cần có sự đổi mới về tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu tranh tụng và tránh chồng chéo với các hoạt động liên quan như phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua Trợ giúp pháp lý lưu động, sinh hoạt Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý, sinh hoạt chuyên đề pháp luật, hòa giải…, bảo đảm công tác Trợ giúp pháp lý đi vào đúng trọng tâm, bản chất của Trợ giúp pháp lý là hỗ trợ pháp lý theo vụ việc cho các đối tượng được hưởng chính sách Trợ giúp pháp lý của Nhà nước.

Đồng thời, Chiến lược phát triển nghề luật sư đến năm 2020 được ban hành yêu cầu đề cao trách nhiệm và nghĩa vụ của luật sư trong công tác Trợ giúp pháp lý miễn phí cho người nghèo, đối tượng chính sách và các đối tượng yếu thế khác, do đó công tác Trợ giúp pháp lý đòi hỏi cần có sự chia sẽ trách nhiệm xã hội của đội ngũ luật sư trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nhóm đối tượng trên.

3.1.4. Đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu Trợ giúp pháp lý của người dân Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Như đã phân tích, Trợ giúp pháp lý là một phần quan trọng trong chính sách của Nhà nước ta nhằm tăng cường quyền dân chủ và hệ thống tư pháp nhằm phục vụ người dân. Thực hiện Trợ giúp pháp lý miễn phí là thực hiện một hoạt động tiến bộ, có tính nhân văn cao cả vì con người; bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của con người đồng thời cũng là bảo vệ lợi ích pháp chế xã hội chủ nghĩa. Nhờ được Trợ giúp pháp lý miễn phí mà những người nghèo, những đối tượng chính sách và các đối tượng yếu thế khác trong xã hội có điều kiện tiếp cận, sử dụng các quy định của pháp luật để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Đặc biệt, Trợ giúp pháp lý đã trở thành chỗ dựa của người nghèo, đối tượng chính sách và nhóm người yếu thế trong xã hội trong các vướng mắc, tranh chấp pháp lý.

Đặc biệt, dự báo trong thời gian tới, khi triển khai các chương trình của Nhà nước liên quan đến nông thôn, miền núi, hải đảo, dân tộc, ưu đãi xã hội, trợ giúp xã hội, an sinh xã hội… thì nhu cầu Trợ giúp pháp lý của người dân sẽ tăng hơn. Hơn nữa, trình độ dân trí nói chung và trình độ pháp lý nói riêng của người dân nước ta còn chưa cao và không đồng đều, nhu cầu Trợ giúp pháp lý của các đối tượng thuộc diện Trợ giúp pháp lý là rất lớn. Theo số liệu thống kê của 63 Sở Tư pháp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương năm 2014, trên cả nước hiện nay có 16.444.434 người thuộc diện được Trợ giúp pháp lý (chiếm 18,2% dân số), trong đó, có 4.471.355 người nghèo, 2.129.450 người có công với cách mạng, 906.771 người già cô đơn không nơi nương tựa, 1.042.078 trẻ em không nơi nương tựa, 1.063.477 người khuyết tật, 4.526.870 đồng bào dân tộc thiểu số thường trú ở các vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, 5.9562 người là nạn nhân theo quy định của pháp luật phòng, chống mua bán người, 31.556 người bị nhiễm HIV không nơi nương tựa, 38.897 người bị nhiễm chất độc hóa học không nơi nương tựa. Ngoài ra, hiện nay còn khoảng 4.343.350 người thuộc hộ cận nghèo, 1.357.578 người thuộc hộ thoát nghèo và 17.409 người là nạn nhân bạo lực gia đình cũng là những người yếu thế, dễ bị tổn thương và có nhu cầu được Trợ giúp pháp lý khi tham gia các quan hệ pháp luật. Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Hơn nữa, trong điều kiện đang trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật thì số lượng các văn bản pháp luật nhiều và chưa có tính thống nhất, nhiều quy định tản mạn, rải rác trong nhiều văn bản, chưa tạo thành một chỉnh thể với các nội dung xuyên suốt; chưa mang tính chất ổn định điều chỉnh lâu dài các quan hệ xã hội; nhiều văn bản có hiệu lực rất ngắn, thậm chí mới ban hành đã phải sửa đổi, bổ sung. Đồng thời, tính chất các quan hệ xã hội phát sinh ngày càng diễn biến phức tạp nên thực tế càng yêu cầu chất lượng dịch vụ Trợ giúp pháp lý được cung cấp phải ngang hàng với dịch vụ pháp lý của luật sư để bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của đối tượng thụ hưởng chính sách này. Do đó, cần lấy quan điểm phục vụ cho người dân, lấy quan điểm phải thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn nhất chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước làm mục tiêu, làm trục để chúng ta thực hiện đổi mới công tác Trợ giúp pháp lý, theo đó người dân sẽ được hưởng dịch vụ Trợ giúp pháp lý có chất lượng tương đương với dịch vụ của luật sư cung cấp trong thị trường pháp lý.

3.1.5. Đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý để khắc phục những tồn tại, hạn chế thực tiễn triển khai công tác Trợ giúp pháp lý

Như đã phân tích ở Chương II, thực tiễn triển khai công tác Trợ giúp pháp lý đang gặp nhiều khó khăn, bất cập. Do đó, một mặt cần có những biện pháp khắc phục những hạn chế, bất cập, mặt khác cần có những giải pháp đổi mới, nâng cao chất lượng Trợ giúp pháp lý nhằm cung cấp dịch vụ pháp lý công thực sự có chất lượng cho người dân mà trực tiếp là các đối tượng thụ hưởng Trợ giúp pháp lý. Hơn nữa, trước những tồn tại, hạn chế trên, Văn phòng Chủ tịch nước đã có Công văn số 379/VPCTN-TL ngày 25/3/2014 thông báo ý kiến của Chủ tịch nước và Văn phòng Chính phủ đã có Công văn số 2481/VPCP-PL ngày 11/4/2014 thông báo ý kiến của Thủ tướng Chính phủ về công tác Trợ giúp pháp lý, theo đó đều đưa ra yêu cầu cần có biện pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác này trong thời gian tới. Bởi lẽ, từ những vấn đề nêu trên cho thấy, nếu tiếp tục triển khai thực hiện công tác Trợ giúp pháp lý như giai đoạn trước đây thì sẽ không những không khắc phục những hạn chế, bất cập hiện nay mà còn nảy sinh nhiều bất cập, khó khăn mới, không thể bảo đảm thực hiện đầy đủ chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực này, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ Trợ giúp pháp lý của người dân. Do đó, cần có biện pháp nhằm đổi mới công tác Trợ giúp pháp lý theo hướng nâng cao năng lực, kiện toàn tổ chức, bộ máy của cơ quan quản lý về Trợ giúp pháp lý; tăng cường quản lý nhà nước trong điều phối các nguồn lực, giám sát, kiểm soát chất lượng; hỗ trợ kinh phí cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động Trợ giúp pháp lý; bảo đảm hoạt động Trợ giúp pháp lý chất lượng, hiệu quả là yêu cầu tất yếu.

3.2. Các giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý ở Việt Nam Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Có thể nói, nhìn lại chặng đường 18 năm cho phép khẳng định công tác Trợ giúp pháp lý đã thể hiện sự phát triển mạnh mẽ và có những tác động tích cực trong phát triển xã hội. Sự ra đời của Luật Trợ giúp pháp lý 2006 đánh dấu mốc quan trọng khẳng định sự phát triển về chất của công tác Trợ giúp pháp lý nói riêng và sự trưởng thành của ngành Tư pháp nói chung, không chỉ khẳng định quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn tạo lập cơ chế đồng bộ trong việc mở rộng và phát triển cân đối dịch vụ pháp lý ở Việt Nam, đáp ứng yêu cầu quản lý xã hội bằng pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Với mục tiêu xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, thể hiện đầy đủ nhất đạo lý tương thân, tương ái, uống nước nhớ nguồn, đền ơn, đáp nghĩa của dân tộc, Trợ giúp pháp lý đã được khẳng định là một chính sách xã hội rộng lớn trong Luật. Hầu hết những vấn đề lớn về chính sách Trợ giúp pháp lý của Đảng đã được Luật hoá, tạo thành cơ chế pháp lý điều chỉnh các vấn đề tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý ở Việt Nam. Tuy nhiên, trước sự thay đổi bối cảnh kinh tế – xã hội của đất nước, sự phát triển của pháp luật nói chung và pháp luật có liên quan đến dịch vụ pháp lý nói riêng, hoạt động Trợ giúp pháp lý đã bộc lộ nhiều điểm bất cập, đòi hỏi phải có sự điều chỉnh, thay đổi cho phù hợp. Với mục tiêu đổi mới công tác Trợ giúp pháp lý theo hướng đẩy mạnh xã hội hóa với lộ trình phù hợp với đặc thù từng vùng, miền, khu vực tiến tới người thực hiện Trợ giúp pháp lý chỉ là luật sư, bảo đảm cho các đối tượng thuộc diện được Nhà nước Trợ giúp pháp lý được cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý kịp thời, chất lượng tương đương với dịch vụ mà luật sư cung cấp trên thị trường; chuyển đổi mô hình tổ chức các cơ quan Trợ giúp pháp lý của Nhà nước theo hướng từ việc chủ yếu cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý hiện nay sang quản lý nhà nước, điều phối nguồn lực về Trợ giúp pháp lý, thực hiện tinh giản tổ chức, bộ máy và biên chế; cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính trong việc tiếp cận dịch vụ Trợ giúp pháp lý của Nhà nước. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số nhóm giải pháp như sau:

3.2.1. Nhóm giải pháp xây dựng, hoàn thiện thể chế

Một số vướng mắc, bất cập trong công tác Trợ giúp pháp lý hiện nay xuất phát từ thể chế về Trợ giúp pháp lý. Để giải quyết triệt để các khó khăn, bất cập trong công tác Trợ giúp pháp lý hiện nay cần sửa đổi các nội dung được quy định trong pháp luật Trợ giúp pháp lý mà quan trọng nhất là Luật Trợ giúp pháp lý.

3.2.1.1 Tổng kết lý luận và thực tiễn 08 năm triển khai Luật Trợ giúp pháp lý; rà soát thể chế, chính sách liên quan để nghiên cứu, xây dựng Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Qua đó tìm ra những quy định mâu thuẫn, chồng chéo, không còn phù hợp hoặc vướng mắc trong việc thực thi để nghiên cứu sửa đổi, bổ sung bảo đảm sự đồng bộ, phù hợp với thực tiễn. Tác giả đề xuất nghiên cứu, xây dựng Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi theo hướng:

Về khái niệm Trợ giúp pháp lý cần nghiên cứu theo hướng làm rõ hơn tính chất miễn phí và cần rút gọn lại khái niệm hiện có theo hướng chỉ đề cập mục đích trực tiếp, không đề cập đến mục đích gián tiếp để tránh nhầm lẫn và đi lệch trọng tâm hoạt động Trợ giúp pháp lý, đồng thời làm rõ phạm vi hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Về chế định tổ chức thực hiện Trợ giúp pháp lý nhà nước, cần nghiên cứu theo hướng đổi mới vai trò của Nhà nước, có lộ trình chuyển đổi các Trung tâm từ mô hình trực tiếp cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý sang mô hình quản lý nhà nước, điều phối nguồn lực về Trợ giúp pháp lý (ngành dọc). Xây dựng theo hướng đây là giai đoạn chuyển tiếp các Trung tâm từ mô hình nhà nước trực tiếp cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý sang mô hình quản lý nhà nước về Trợ giúp pháp lý, điều phối, phân bổ nguồn lực và giám sát, kiểm soát chất lượng Trợ giúp pháp lý. Ở Trung ương, cơ quan quản lý Trợ giúp pháp lý ở Trung ương tiếp tục được kiện toàn về mặt tổ chức và chức năng, nhiệm vụ để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, điều phối, phân bổ nguồn lực, giám sát và kiểm soát chất lượng Trợ giúp pháp lý. Ở địa phương, đối với các tỉnh có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, đội ngũ luật sư hành nghề trên địa bàn chưa thể đáp ứng nhu cầu Trợ giúp pháp lý thì vẫn duy trì Trung tâm, tăng cường năng lực cho các Trợ giúp viên pháp lý bảo đảm đủ trình độ, kỹ năng tham gia tố tụng; bố trí đủ kinh phí cho hoạt động Trợ giúp pháp lý. Đối với các tỉnh, thành phố còn lại có lộ trình chuyển đổi Trung tâm từ mô hình trực tiếp cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý sang mô hình quản lý nhà nước, điều phối nguồn lực về Trợ giúp pháp lý.

Việc tổ chức hệ thống Trợ giúp pháp lý theo hướng như trên sẽ nâng cao vị thế của hoạt động và tổ chức Trợ giúp pháp lý, từ đó phát huy mối quan hệ phối hợp, bảo đảm cơ chế vận hành có hiệu quả, thông suốt. Mặt khác, áp dụng mô hình này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý, chỉ đạo chuyên ngành, thống nhất từ Trung ương đến địa phương, đồng thời khắc phục các hạn chế, bất cập trong công tác quản lý Trợ giúp pháp lý hiện nay. Với mô hình quản lý này cơ quan Trợ giúp pháp lý thực hiện kiểm tra kinh phí và hiệu quả triển khai nguồn kinh phí, chất lượng công việc được hiệu quả, sát sao. Hơn nữa, việc áp dụng theo mô hình này tổ chức, bộ máy sẽ giảm được các khâu trung gian, tinh gọn, do đó, sẽ giảm số lượng biên chế được giao của hệ thống hiện hành, giảm được chi lương và chi phí hành chính khác. Ngoài ra, mô hình này sẽ bảo đảm tính độc lập, ổn định của hoạt động Trợ giúp pháp lý; hạn chế sự phụ thuộc vào kinh phí và biên chế của chính quyền địa phương, nguồn nhân lực sẽ ổn định và chuyên nghiệp hơn, khắc phục tình trạng bị luân chuyển, điều động, nguồn kinh phí được tập trung, bảo đảm sử dụng tốt nguồn tài chính được cấp. Do đó sẽ hạn chế sự can thiệp chủ quan của chính quyền địa phương, tạo sự độc lập, khách quan trong hoạt động nghề nghiệp của đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý và luật sư khi bảo vệ cho các đối tượng Trợ giúp pháp lý tại các cơ quan tiến hành tố tụng. Mặt khác, mô hình này sẽ góp phần giải quyết vấn đề xung đột lợi ích trong các vụ án tố tụng hành chính mà đại diện Nhà nước ở địa phương là một bên tham gia tố tụng, hướng tới mục đích chung là bảo đảm hệ thống tư pháp công khai, minh bạch, bảo đảm công lý cho tất cả tổ chức, cá nhân trong xã hội.

  • Về chế định người thực hiện Trợ giúp pháp lý, cần nghiên cứu theo hướng bao gồm Trợ giúp viên pháp lý có đủ năng lực, kinh nghiệm và đội ngũ luật sư do Nhà nước ký hợp đồng (thường xuyên hoặc vụ việc) thực hiện Trợ giúp pháp lý, bảo đảm tiến tới chỉ có luật sư cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý ở giai đoạn sau năm 2025 Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Trên cơ sở kết quả rà soát, phân loại và bồi dưỡng ở giai đoạn trước khi sửa Luật Trợ giúp pháp lý, Nhà nước đã có một đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý có năng lực, yêu nghề có chức năng, nhiệm vụ tương đương luật sư và ngày càng trưởng thành, chuyên nghiệp hơn trong việc tham gia tố tụng. Đồng thời, cần xã hội hóa mạnh mẽ, thu hút các tổ chức hành nghề luật sư có uy tín, luật sư có kinh nghiệm để cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý có chất lượng. Việc huy động được đội ngũ luật sư tham gia Trợ giúp pháp lý có thể thực hiện ở cơ chế ký hợp đồng. Bên cạnh việc ký hợp đồng thực hiện Trợ giúp pháp lý theo vụ việc, Nhà nước sẽ ký hợp đồng thường xuyên với luật sư, nhằm tạo sự chủ động trong việc thực hiện Trợ giúp pháp lý, không hoàn toàn phụ thuộc vào sự tham gia Trợ giúp pháp lý của đội ngũ luật sư hành nghề trong thị trường dịch vụ pháp lý. Mặt khác, nếu sử dụng hình thức này sẽ tạo cơ hội cho Trợ giúp viên pháp lý có thể lựa chọn để chuyển đổi sang làm luật sư ký hợp đồng thường xuyên, bảo đảm quyền lợi cho những người đã cống hiến tâm sức và trí tuệ cho công tác này.

Một số ý kiến cho rằng nên đề xuất xây dựng đội ngũ Luật sư công hay Luật sư nhà nước. Tuy nhiên, nếu chuyển đổi chức danh Trợ giúp viên pháp lý thành luật sư nhà nước thì về bản chất chỉ là vấn đề đổi tên, song về pháp lý thì có nhiều vấn đề phức tạp cần phải xử lý. Theo quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Luật sư (khoản 8 Điều 1), cán bộ, công chức không được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư nên không được hành nghề với tư cách luật sư. Ngoài ra, vấn đề độc lập trong hoạt động nghề nghiệp của luật sư nhà nước chưa được quy định trong hệ thống công vụ. Vấn đề này cũng đã được đưa ra và phân tích, thảo luận rất nhiều trong quá trình xây dựng Luật Trợ giúp pháp lý 2006; Luật Luật sư 2006 và Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật Luật sư 2012; Luật Viên chức 2010. Mặt khác, quan niệm về luật sư công, luật sư nhà nước không đồng nhất với luật sư thực hiện Trợ giúp pháp lý. Ở một góc độ nào đó Luật sư công là luật sư của Nhà nước thực hiện những công việc do Nhà nước giao, trong đó có hoạt động Trợ giúp pháp lý, do đó rộng hơn nội hàm luật sư thực hiện Trợ giúp pháp lý. Do vậy, trong thời gian tới chỉ nghiên cứu, xây dựng cơ chế chính sách chuyển đổi đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý thành luật sư thực hiện Trợ giúp pháp lý, còn đối với vấn đề quy định về luật sư nhà nước, luật sư công cần được tiếp tục nghiên cứu kỹ trong tổng thể các quy định của pháp luật có liên quan và kinh nghiệm quốc tế để giải quyết một cách triệt để ở giai đoạn sau. Mặt khác, theo Chiến lược phát triển nghề luật sư đến năm 2020 thì đến năm 2020 trên cả nước có từ 18.000 – 20.000 luật sư, dự kiến đến 2025 có khoảng 25.000 luật sư do đó có thể đáp ứng được yêu cầu Trợ giúp pháp lý.

  • Về chế định người được Trợ giúp pháp lý cần nghiên cứu theo hướng mở rộng một số đối tượng

Sửa đổi quy định trẻ em không nơi nương tựa được Trợ giúp pháp lý thành trẻ em và người chưa thành niên bị tước quyền tự do được Trợ giúp pháp lý nhằm phù hợp với chính sách bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em của Đảng và nhà nước và phù hợp với chế định tư pháp người chưa thành niên quy định tại Bộ Luật Tố tụng hình sự.

Mở rộng quy định người dân tộc thiểu số sống ở nông thôn, miền núi đều được Trợ giúp pháp lý, bởi phần lớn đồng bào dân tộc thiểu số còn có nhiều khó khăn khi tiếp cận với pháp luật và trình độ dân trí thấp.

Mở rộng đối tượng được hưởng Trợ giúp pháp lý cho người cận nghèo, bởi người cận nghèo theo quy định hiện hành có mức thu nhập bình quân cao hơn người nghèo từ 1.000 đồng đến 120.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và từ 1.000 đồng đến 150.000 đồng/người/tháng ở thành thị nên thực tế còn rất nhiều khó khăn không kém người nghèo và đương nhiên họ cũng không có khả năng để tiếp cận với dịch vụ pháp lý có thu phí. Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Về chế định quản lý nhà nước Trợ giúp pháp lý cần nghiên cứu theo hướng Nhà nước quản lý, điều phối nguồn lực và kiểm soát chất lượng Trợ giúp pháp lý. Chuyển dần từ mô hình Nhà nước trực tiếp thực hiện dịch vụ Trợ giúp pháp lý sang mô hình Nhà nước quản lý nhà nước, điều phối nguồn lực, phân bổ kinh phí và kiểm soát chất lượng Trợ giúp pháp lý bảo đảm thống nhất từ Trung ương đến địa phương; có cơ chế đánh giá chất lượng và khiếu nại về chất lượng dịch vụ Trợ giúp pháp lý.

3.2.1.2 Rà soát và đề xuất sửa đổi các quy định của pháp luật tố tụng có liên quan không còn phù hợp để tạo ra hệ thống hành lang pháp lý đồng bộ, khả thi đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu Trợ giúp pháp lý trong xã hội

Các cơ quan Trợ giúp pháp lý cần phối hợp với các Bộ, ngành, cơ quan có liên quan rà soát và đề xuất xây dựng các văn bản pháp luật có liên quan đến hoạt động Trợ giúp pháp lý như sau:

Đối với Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự nghiên cứu đề xuất bổ sung chức danh Trợ giúp viên pháp lý tại Điều 51 dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự về người bào chữa đảm bảo sự tương thích với các quy định người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tố tụng dân sự năm 2012, Luật Tố tụng hành chính. Đồng thời, bổ sung về quy định trong hoạt động tố tụng dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự về chỉ định người bào chữa (Điều 108) nhằm bảo đảm quyền được Trợ giúp pháp lý như sau: Trong trường hợp người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo là người thuộc diện được Trợ giúp pháp lý thì Cơ quan điều tra, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án phải yêu cầu Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước cử người bào chữa cho họ.

Đối với Dự thảo Luật Tạm giữ, tạm giam, đề xuất theo hướng bổ sung trách nhiệm Giám thị Trại tạm giam, Trưởng nhà tạm giữ trong việc giải thích cho người bị tạm giam, tạm giữ quyền và nghĩa vụ của họ, đồng thời có cơ chế để người thực hiện Trợ giúp pháp lý được gặp người bị tạm giữ, tạm giam để tạo thuận lợi cho việc thực hiện các hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Hoàn thiện thể chế về Trợ giúp pháp lý theo hướng đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động Trợ giúp pháp lý, cụ thể nghiên cứu, xây dựng Nghị định thay thế Nghị định số 07/2007/NĐ-CP ngày 12/1/2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Trợ giúp pháp lý, trong đó có quy định khuyến khích luật sư, tổ chức hành nghề luật sư và Trung tâm tư vấn pháp luật thực hiện Trợ giúp pháp lý của Nhà nước theo chính sách xã hội hóa; xây dựng Quy chế phối hợp, kết nối trong hoạt động Trợ giúp pháp lý của Nhà nước và việc thực hiện nghĩa vụ Trợ giúp pháp lý của Luật sư.

  • Nghiên cứu, xây dựng các chính sách thu hút, ưu đãi cho người thực hiện Trợ giúp pháp lý Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Đặc biệt là tại các địa bàn vùng sâu, vùng, xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đề xuất trong chi thường xuyên của đơn vị sự nghiệp công do Nhà nước bảo đảm như Trung tâm Trợ giúp pháp lý các tỉnh, thành phố bổ sung khoản phụ cấp tương đương phụ cấp công vụ để bảo đảm quyền lợi cho lực lượng lao động có năng lực, tâm huyết làm việc trong các đơn vị sự nghiệp không có thu. Trước mắt, sửa đổi Thông tư liên tịch số 209/2012/TTLT-BTC-BTP ngày 30/11/2012 của Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp hướng dẫn việc lập, quản lý, sử dụng, quyết toán kinh phí bảo đảm hoạt động của cơ quan, tổ chức Trợ giúp pháp lý nhà nước theo hướng tăng mức bồi dưỡng và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Cụ thể, tăng mức bồi dưỡng chi trả tiền theo vụ việc cho Trợ giúp viên pháp lý, ở đây đề xuất tăng từ 20% mức bồi dưỡng của luật sư Cộng tác viên lên 40% mức bồi dưỡng của luật sư Cộng tác viên. Để huy động đội ngũ luật sư tham gia nhiều hơn vào công tác Trợ giúp pháp lý, Nhà nước sẽ chi trả tiền bồi dưỡng theo vụ việc cho luật sư thực hiện Trợ giúp pháp lý theo yêu cầu của Nhà nước và tăng mức bồi dưỡng vụ việc theo ngày làm việc hoặc khoán chi theo vụ việc. Ở đây tác giả đề xuất theo mức 1.000.000đ/ngày làm việc tương đương với mức bồi dưỡng báo cáo viên pháp luật là chuyên viên cấp tỉnh. Bởi vì xét về tiêu chuẩn báo cáo viên cấp tỉnh cũng tương đương so với tiêu chuẩn của luật sư, về tính chất nghiệp vụ thì luật sư tham gia tố tụng còn có phần phức tạp, đòi hỏi sự nghiên cứu chuyên sâu hơn. Một số ý kiến cho rằng nên tăng theo mức bồi dưỡng thực hiện vụ việc Trợ giúp pháp lý ngang bằng với giá thị trường. Theo tác giả, việc đề xuất như vậy là chưa phù hợp, bởi lẽ, việc xác định theo giá thị trường là một việc rất khó, tham khảo một số cá nhân, tổ chức hành nghề luật sư cho thấy các mức giá đưa ra là không thống nhất phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Mặt khác, mức giá này nhìn chung đều rất cao, trong điều kiện ngân sách nhà nước đang khó khăn do đó rất khó bảo đảm, không khả thi. Hơn nữa, nếu áp dụng quy định trả thù lao cho luật sư như khách hàng thì sẽ mất đi tính nhân văn, cao cả của hoạt động này.

  • Nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện chính sách Trợ giúp pháp lý trong các chương trình giảm nghèo

Đền ơn, đáp nghĩa, chính sách dân tộc và dân vận phù hợp với định hướng phát triển kinh tế, bảo tồn bản sắc văn hoá gắn với bảo đảm công bằng xã hội, tăng cường dân trí pháp lý, bảo đảm an sinh xã hội phù hợp với truyền thống tốt đẹp của dân tộc, theo hướng đề xuất giảm nghèo về mặt pháp luật là một trong các chiều nghèo và cần được quan tâm, trong đó có chính sách Trợ giúp pháp lý. Đồng thời, đề xuất tích hợp chính sách này vào chính sách chung, cụ thể ban hành Quyết định của Thủ tướng Chính phủ thay thế Quyết định số 52/2010/QĐ-TTg, Quyết định số 59/2012/QĐ-TTg và tích hợp kinh phí của 02 Quyết định này vào nguồn ngân sách chung ở Trung ương để điều phối, hỗ trợ cho các tổ chức tham gia Trợ giúp pháp lý trong toàn quốc và Trung tâm ở các tỉnh, thành phố chưa tự cân đối được ngân sách đối với tất cả các vụ việc Trợ giúp pháp lý trong lĩnh vực tố tụng. Trong đó, ưu tiên hỗ trợ cho các tỉnh, thành phố có các huyện nghèo theo Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP ngày 27/12/2008 của Chính phủ về Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với các huyện nghèo; xã nghèo, thôn, bản đặc biệt khó khăn theo Nghị quyết số 80/NQ-CP ngày 19/5/2011 của Chính phủ về định hướng giảm nghèo bền vững thời kỳ từ năm 2011 đến năm 2020 trong việc hỗ trợ đối với tất cả các vụ việc Trợ giúp pháp lý trong lĩnh vực tố tụng; truyền thông về hoạt động Trợ giúp pháp lý để người thuộc diện được Trợ giúp pháp lý biết, tiếp cận và sử dụng dịch vụ Trợ giúp pháp lý; hỗ trợ học phí cho viên chức của Trung tâm tham gia lớp đào tạo nghề luật sư. Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

  • Nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện chính sách về đơn vị sự nghiệp không có thu hoạt động trong lĩnh vực Trợ giúp pháp lý phù hợp với định hướng phát triển các đơn vị sự nghiệp công lập của nhà nước

Đề xuất nghiên cứu, xây dựng Dự thảo Nghị định do Bộ Tư pháp xây dựng trình Chính phủ ban hành quy định về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực dịch vụ pháp lý nghiên cứu cơ chế phù hợp đối với các loại hình dịch vụ công do Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí nhằm khuyến khích, bảo đảm công bằng với các đơn vị cung cấp dịch vụ sự nghiệp công khác của Nhà nước. Trong phạm vi nghiên cứu đề xuất để phù hợp với yêu cầu đổi mới cơ chế cấp phát ngân sách đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, đề nghị Dự thảo Nghị định xác định đơn vị sự nghiệp cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý miễn phí cho người được Trợ giúp pháp lý là đơn vị được thực hiện dịch vụ công do Nhà nước đặt hàng hoàn toàn, giao nhiệm vụ cung cấp dịch sự nghiệp công theo khung giá dịch vụ sự nghiệp công do Nhà nước quy định.

  • Nghiên cứu, xây dựng cơ chế về đánh giá chất lượng tổ chức thực hiện Trợ giúp pháp lý và hiệu quả quản lý chất lượng dịch vụ Trợ giúp pháp lý

Theo hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và sử dụng cơ sở dữ liệu để thực hiện quản lý chất lượng vụ việc Trợ giúp pháp lý sát sao; chứng nhận các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện đánh giá chất lượng và đề xuất mức chi thẩm định vụ việc, chi đánh giá chất lượng vụ việc Trợ giúp pháp lý; thực hiện thống kê Trợ giúp pháp lý và nghiên cứu, sửa đổi Thông tư số 02/2013/TT-BTP ngày 05/01/2013 của Bộ Tư pháp ban hành Bộ Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng vụ việc Trợ giúp pháp lý theo hướng đưa ra tiêu chuẩn về hình thức, quy trình, hiệu quả dịch vụ pháp lý.

  • Hoàn thiện hệ thống các quy phạm hướng dẫn thực hiện Trợ giúp pháp lý

Hoàn thiện hệ thống các quy phạm hướng dẫn thực hiện Trợ giúp pháp lý theo hướng thuận lợi cho người dân và dễ vận dụng, đáp ứng các tiêu chuẩn ISO, đặc biệt, đơn giản hoá thủ tục cho người thuộc diện được Trợ giúp pháp lý là người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, người có trình độ văn hoá thấp, trẻ em, nạn nhân bị bạo lực, nạn nhân bị mua bán,…

3.2.2. Nhóm giải pháp về tổ chức Trợ giúp pháp lý Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Trước mắt, khi Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi chưa có hiệu lực, đề xuất các giải pháp sau:

  • Đổi mới hệ thống tổ chức thực hiện Trợ giúp pháp lý với mục tiêu tinh gọn, hiệu quả phù hợp với đặc thù từng vùng, miền

Trong giai đoạn này, tiếp tục duy trì tổ chức thực hiện Trợ giúp pháp lý của Nhà nước trên cơ sở sắp xếp tổ chức các Trung tâm theo hướng tinh gọn, tinh giản tổ chức, bộ máy và biên chế, giảm bớt chi phí bộ máy hành chính, tập trung nguồn lực cho việc nâng cao chất lượng Trợ giúp pháp lý, bảo đảm hiệu quả, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội, nhu cầu Trợ giúp pháp lý, nguồn nhân lực cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý của từng địa phương và huy động các tổ chức xã hội tham gia thực hiện Trợ giúp pháp lý. Thực hiện rà soát, đánh giá hiệu quả hoạt động của các Chi nhánh trong toàn quốc theo hướng chấm dứt hoạt động đối với Chi nhánh thành lập không đúng quy định như việc thành lập không căn cứ vào nhu cầu Trợ giúp pháp lý, không có Trợ giúp viên pháp lý hoặc hoạt động không hiệu quả.

Trên sắp xếp vị trí, việc làm của các công chức, viên chức trong Trung tâm cho phù hợp với chức năng, nhiệm vụ trong từng giai đoạn bảo đảm Trung tâm có 02 bộ phận gồm: Bộ phận trực tiếp thực hiện Trợ giúp pháp lý là các Trợ giúp viên pháp lý; bộ phận quản lý nghiệp vụ với tỷ lệ phù hợp làm tiền đề để chuyển thành đơn vị quản lý nhà nước, điều phối nguồn lực về Trợ giúp pháp lý ở giai đoạn sau khi Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi) có hiệu lực. Số biên chế dôi dư chuyên viên pháp lý của Trung tâm chuyển đổi sang các đơn vị sự nghiệp, đơn vị hành chính của Sở Tư pháp, Phòng Pháp chế các Sở thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Phòng Tư pháp cấp huyện, cơ quan quản lý nhà nước về Trợ giúp pháp lý trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đối với Trung tâm ở các tỉnh có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, nguồn lực xã hội chưa thể bảo đảm đáp ứng nhu cầu Trợ giúp pháp lý của người được Trợ giúp pháp lý thì củng cố, kiện toàn hợp lý tổ chức, bộ máy của Trung tâm. Đối với Trung tâm ở các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương còn lại căn cứ vào điều kiện thực tế của từng địa phương, nhu cầu Trợ giúp pháp lý, số lượng luật sư trên địa bàn thì thực hiện theo hướng tinh gọn bộ máy của Trung tâm, tăng cường sự tham gia thực hiện Trợ giúp pháp lý của luật sư, đồng thời nâng cao năng lực, kỹ năng quản lý, đánh giá chất lượng vụ việc làm tiền đề chuyển sang thực hiện chức năng quản lý nhà nước, điều phối nguồn lực về Trợ giúp pháp lý ở giai đoạn sau.

  • Nâng cao năng lực cho đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Mỗi địa phương cần thực hiện rà soát, phân loại đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý hiện có, trên cơ sở điều kiện thực tế của từng địa phương, nhu cầu Trợ giúp pháp lý, khả năng huy động đội ngũ luật sư để xác định số lượng Trợ giúp viên pháp lý cần thiết, có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng với các hình thức phù hợp theo hướng chuyên sâu nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và khả năng tranh tụng tại tòa án và bồi dưỡng về ngôn ngữ, tiếng nói của đồng bào dân tộc thiểu số tại các vùng có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số bảo đảm người thuộc diện Trợ giúp pháp lý được hưởng chất lượng dịch vụ pháp lý ngang bằng, bình đẳng với các đối tượng khác trong xã hội. Đồng thời, cần phải giao chỉ tiêu tham gia tố tụng hàng năm cho mỗi Trợ giúp viên pháp lý (10 – 15 vụ/năm). Đồng thời, nghiên cứu xây dựng cơ chế chuyển đổi Trợ giúp viên pháp lý thành luật sư và Nhà nước ưu tiên ký hợp đồng thực hiện Trợ giúp pháp lý với những người đã thực hiện đủ chỉ tiêu và đạt chất lượng.

Đặc biệt, tăng cường số lượng Trợ giúp viên pháp lý tại những vùng có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số nơi hoạt động nghề nghiệp của luật sư hành nghề tự do ít phát triển, trong đó chú trọng phát triển cán bộ tại chỗ là người dân tộc thiểu số. Do đó cần phát triển, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ chuyên viên pháp lý hiện có thành Trợ giúp viên pháp lý ở những tỉnh có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, nơi khó huy động đội ngũ luật sư hành nghề tự do tham gia Trợ giúp pháp lý.

Ngoài các lớp bồi dưỡng kỹ năng ngắn hạn, cần mở thêm các lớp tập huấn dài ngày và thay đổi phương pháp bồi dưỡng theo hướng kết hợp những tình huống thực tiễn với lý thuyết; phát triển trang thông tin điện tử về Trợ giúp pháp lý thành một trang thông tin hiệu quả để cập nhật các kết quả nghiên cứu khoa học, chuyên sâu nghiệp vụ, là diễn đàn để người thực hiện Trợ giúp pháp lý có thể học tập, trao đổi kinh nghiệm…

  • Xã hội hóa hoạt động Trợ giúp pháp lý và huy động các nguồn lực cho công tác Trợ giúp pháp lý

Về nguồn nhân lực, tích cực huy động các nguồn lực xã hội tham gia Trợ giúp pháp lý; có chính sách ưu đãi, khuyến khích xã hội hóa công tác Trợ giúp pháp lý, hỗ trợ, phát triển công tác Trợ giúp pháp lý, tăng cường số lượng và chất lượng luật sư, các tổ chức hành nghề luật sư có uy tín đăng ký tham gia thực hiện Trợ giúp pháp lý theo hợp đồng đặt hàng của Nhà nước để thực hiện dịch vụ công. Nhà nước cần thực hiện rà soát, kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả hoạt động Trợ giúp pháp lý của các tổ chức hành nghề luật sư, Trung tâm tư vấn pháp luật, Cộng tác viên đã đăng ký tham gia Trợ giúp pháp lý. Đồng thời, có chính sách vinh danh luật sư, tổ chức hành nghề luật sư tham gia Trợ giúp pháp lý. Ngoài ra, cần thiết phải thực hiện việc rà soát lại đội ngũ Cộng tác viên Trợ giúp pháp lý trong toàn quốc, chấm dứt đối với những Cộng tác viên không hoạt động hoặc hoạt động không hiệu quả. Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Đối với nguồn lực tài chính, trong điều kiện ngân sách nhà nước còn khó khăn, việc tranh thủ các nguồn lực tài chính do các cơ quan, tổ chức cá nhân trong và ngoài nước tài trợ trực tiếp cho hoạt động Trợ giúp pháp lý là hết sức cần thiết. Cần đánh giá lại cơ cấu tổ chức, hoạt động của Quỹ Trợ giúp pháp lý Việt Nam nghiên cứu về việc quy định xây dựng cơ chế kết nối, phối hợp với các Quỹ có cùng mục tiêu hoặc theo hướng là một quỹ tiền gửi, đồng thời có biện pháp khuyến khích các tổ chức kinh tế mọi thành phần hỗ trợ kinh phí, cơ sở vật chất cho hoạt động Trợ giúp pháp lý; tiếp tục tranh thủ sự hỗ trợ của các quốc gia và các tổ chức quốc tế cho hoạt động Trợ giúp pháp lý.

  • Về quản lý nhà nước về Trợ giúp pháp lý và kinh phí bảo đảm cho hoạt động Trợ giúp pháp lý

Tăng cường vai trò chỉ đạo, quản lý của cơ quan quản lý hoạt động Trợ giúp pháp lý ở Trung ương, nhất là trong triển khai, theo dõi việc thực hiện pháp luật về Trợ giúp pháp lý. Nhà nước quản lý tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý sát sao nhằm bảo đảm tính khách quan, chính xác, đồng thời thực hiện vai trò hỗ trợ hoạt động Trợ giúp pháp lý trong các vụ việc tố tụng cho tổ chức tham gia Trợ giúp pháp lý trong toàn quốc và Trung tâm ở các tỉnh, thành phố nơi chưa tự cân đối được ngân sách. Kiện toàn tổ chức bộ máy, tăng cường năng lực cho cơ quan quản lý nhà nước và quản lý chuyên ngành về Trợ giúp pháp lý ở Trung ương, đủ năng lực để điều phối nguồn lực cho công tác Trợ giúp pháp lý trong toàn quốc; tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, đánh giá chất lượng Trợ giúp pháp lý đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện Trợ giúp pháp lý trong toàn quốc.

Cơ quan quản lý hoạt động Trợ giúp pháp lý ở Trung ương thực hiện vai trò hỗ trợ, điều phối đối với các vụ việc tố tụng (cho các tổ chức đăng ký tham gia Trợ giúp pháp lý trong toàn quốc và các Trung tâm ở các tỉnh, thành phố chưa tự cân đối được ngân sách) trong giai đoạn hiện nay bởi vì cần chú trọng tập trung các nguồn lực để triển khai nhiệm vụ chính của công tác Trợ giúp pháp lý là thực hiện vụ việc Trợ giúp pháp lý. Mặt khác, để khắc phục tình trạng hỗ trợ dàn trải, không hiệu quả nhất là khi ngân sách nhà nước còn khó khăn thì trước mắt tập trung hỗ trợ, điều phối hoạt động Trợ giúp pháp lý trong các vụ việc tố tụng là phù hợp, góp phần bảo đảm nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được ghi nhận tại Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013. Khi được cấp ngân sách, Bộ Tư pháp có thể chủ động hỗ trợ, điều phối kinh phí cho vụ việc Trợ giúp pháp lý phát sinh, không phụ thuộc vào ngân sách địa phương, do đó khắc phục được tình trạng ngân sách không đủ chi cho các vụ việc Trợ giúp pháp lý, nhất là những địa phương chưa tự cân đối được ngân sách. Mặt khác, thông qua việc hỗ trợ, điều phối cơ quan Trợ giúp pháp lý quản lý sát sao vụ việc, bảo đảm sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách chi cho vụ việc Trợ giúp pháp lý góp phần nâng cao chất lượng công tác Trợ giúp pháp lý. Qua đó, thực hiện việc điều phối nguồn nhân lực giữa các địa phương trong toàn quốc. Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Tăng cường vai trò quản lý nhà nước của UBND cấp tỉnh, Sở Tư pháp đối với công tác Trợ giúp pháp lý ở địa phương, tăng cường năng lực cho cán bộ quản lý công tác Trợ giúp pháp lý. Nâng cao nhận thức của cán bộ, chính quyền địa phương về vai trò của cơ quan tư pháp trong quản lý lĩnh vực Trợ giúp pháp lý ở địa phương, đề xuất thống nhất một đầu mối giúp lãnh đạo Sở quản lý hoạt động này (Phòng Bổ trợ tư pháp).

Nhà nước cần quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất, kinh phí cho hoạt động Trợ giúp pháp lý, đồng thời điều chỉnh cơ cấu chi cho phù hợp đáp ứng yêu cầu thực tiễn công tác này. Trong những năm tới, xác định Trợ giúp pháp lý là một hoạt động đặc thù do đó cần nâng hạn mức kinh phí đầu tư cho lĩnh vực này. Trước mắt, bảo đảm ngân sách hàng năm ở Trung ương và tích hợp kinh phí hàng năm của Quyết định số 52/2010/QĐ-TTg, Quyết định số 59/2012/QĐ-TTg và kinh phí chi thường xuyên cho Quỹ Trợ giúp pháp lý Việt Nam để thực hiện hỗ trợ cho các vụ việc tố tụng và các nhiệm vụ khác. Ngân sách địa phương có trách nhiệm bảo đảm kinh phí chi lương, chi hành chính, cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc cho Trung tâm và các hoạt động Trợ giúp pháp lý ngoài nguồn hỗ trợ từ Trung ương và cơ cấu chi cho vụ việc Trợ giúp pháp lý ít nhất bằng 50% tổng kinh phí nghiệp vụ Trợ giúp pháp lý do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp hàng năm.

Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong việc quản lý tổ chức, hoạt động Trợ giúp pháp lý; xây dựng phần mềm, cơ sở dữ liệu về Trợ giúp pháp lý, quản lý dữ liệu vụ việc Trợ giúp pháp lý; nâng cấp Trang thông tin điện tử Trợ giúp pháp lý Việt Nam. Tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm về tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý, tranh thủ sự hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính cho hoạt động Trợ giúp pháp lý ở Việt Nam.

3.2.3. Nhóm giải pháp về hoạt động Trợ giúp pháp lý

Trước khi Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi có hiệu lực, cần triển khai các giải pháp nhằm đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động Trợ giúp pháp lý như sau:

3.2.3.1 Đổi mới trọng tâm hoạt động Trợ giúp pháp lý theo hướng tăng cường cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý theo vụ việc, đặc biệt là những vụ việc trong lĩnh vực tố tụng

Đổi mới trọng tâm hoạt động Trợ giúp pháp lý theo hướng tăng cường cung cấp dịch vụ Trợ giúp pháp lý theo vụ việc, đặc biệt là những vụ việc trong lĩnh vực tố tụng để bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị hại và đương sự; tăng cường phối hợp với các cơ quan tố tụng để giới thiệu người được Trợ giúp pháp lý đến các Trung tâm yêu cầu Trợ giúp pháp lý trong các vụ việc tố tụng. Đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý cần nhận thức được việc tham gia tố tụng là một trong những nhiệm vụ quan trọng và mang tính chuyên trách của mình, do đó đòi hỏi cần phải tập trung trí tuệ và thời gian để thực hiện. Đồng thời đổi mới hoạt động tư vấn pháp luật theo hướng tập trung nguồn lực thực hiện tư vấn pháp luật tại trụ sở và tư vấn pháp luật tiền tố tụng nhằm bảo đảm quyền Trợ giúp pháp lý của người được Trợ giúp pháp lý, giúp họ nâng cao ý thức pháp luật, giải quyết các tranh chấp hạn chế khiếu kiện, khiếu nại vượt cấp kéo dài, chứ không thông qua hoạt động Trợ giúp pháp lý lưu động và Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý như hiện nay. Không sử dụng nguồn lực Trợ giúp pháp lý thực hiện các hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, chỉ thực hiện tuyên truyền, phổ biến pháp luật về Trợ giúp pháp lý. Thực hiện rà soát, đánh giá hiệu quả hoạt động của Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý theo hướng không thành lập mới, giải thể các Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý hoạt động không hiệu quả; Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý hoạt động hiệu quả thì thực hiện lồng ghép với các Câu lạc bộ khác ở địa phương. Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

3.2.3.2. Xây dựng cơ chế lựa chọn tổ chức hành nghề luật sư, luật sư

Xây dựng cơ chế lựa chọn tổ chức hành nghề luật sư, luật sư có đủ điều kiện tham gia thực hiện Trợ giúp pháp lý, đánh giá chất lượng Trợ giúp pháp lý. Thực hiện công bố danh sách Trợ giúp viên pháp lý, luật sư trên trang thông tin điện tử ở Trung ương và địa phương, đồng thời niêm yết tại trụ sở của cơ quan tiến hành tố tụng để người được Trợ giúp pháp lý có thể lựa chọn Trợ giúp viên pháp lý và luật sư. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế lựa chọn tổ chức hành nghề luật sư, luật sư, chuyên gia để thực hiện việc kiểm soát, đánh giá chất lượng vụ việc Trợ giúp pháp lý.

3.2.3.3. Đổi mới công tác truyền thông, phổ biến pháp luật về Trợ giúp pháp lý

Đổi mới công tác truyền thông, tuyên truyền phổ biến pháp luật về Trợ giúp pháp lý về quyền và nghĩa vụ của người được Trợ giúp pháp lý, về hệ thống tổ chức thực hiện Trợ giúp pháp lý sẵn có của nhà nước để nâng cao nhận thức của cán bộ Trung ương, địa phương, người dân và các đối tượng được Trợ giúp pháp lý về vai trò của Trợ giúp pháp lý. Cần tăng cường hơn nữa hoạt động truyền thông về Trợ giúp pháp lý thông qua các bài báo, đặc biệt đối với một số tờ báo, chuyên đề về pháp luật cần tăng cường hơn nữa các bài viết chuyên sâu mang tính pháp lý. Cục Trợ giúp pháp lý phải là đầu mối trong việc chủ động cung cấp thông tin, tài liệu tuyên truyền về hoạt động Trợ giúp pháp lý cũng như hướng dẫn, chỉ đạo các Trung tâm trong việc phối hợp tổ chức thực hiện truyền thông về Trợ giúp pháp lý. Để đạt hiệu quả, cần đổi mới nội dung, phương thức truyền thông qua việc thực hiện vụ việc Trợ giúp pháp lý, nhất là thông qua các vụ việc điển hình; tập trung vào một số phương thức đạt hiệu quả truyền thông cao như qua trang thông tin điện tử, đường dây nóng…

Tiểu kết Chương 3:

Từ yêu cầu cấp thiết của việc đổi mới công tác Trợ giúp pháp lý, dựa trên những quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, tác giả đã đề xuất một số giải pháp, trong đó nhấn mạnh đến yếu tố thể chế. Trong giải pháp thể chế đề xuất xây dựng Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi, rà soát sửa đổi bổ sung các văn bản về Trợ giúp pháp lý và các văn bản có liên quan. Đối với tổ chức Trợ giúp pháp lý, tác giả đề xuất nhóm giải pháp đổi mới về tổ chức thực hiện Trợ giúp pháp lý nhà nước, nâng cao năng lực cho đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý; xã hội hóa hoạt động Trợ giúp pháp lý và đổi mới vai trò quản lý Trợ giúp pháp lý. Đối với hoạt động Trợ giúp pháp lý, tác giả để xuất đổi mới trọng tâm hoạt động Trợ giúp pháp lý, xây dựng cơ chế lựa chọn tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện Trợ giúp pháp lý và đánh giá chất lượng vụ việc Trợ giúp pháp lý; đổi mới công tác truyền thông, phổ biến về Trợ giúp pháp lý.

KẾT LUẬN Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Trong những năm gần đây tổ chức và hoạt động của ngành Tư pháp phát triển theo hướng ngày càng hoàn thiện hơn. Ngành Tư pháp được bổ sung thêm nhiều chức năng, nhiệm vụ mới, bộ máy của cơ quan tư pháp được kiện toàn, các công tác chính của cơ quan tư pháp được củng cố. Hoạt động Trợ giúp pháp lý là một nhiệm vụ được ngành Tư pháp triển khai từ năm 1997, đây được coi là một chính sách có ý nghĩa nhân văn sâu sắc trong tổng thể các chính sách xã hội của Đảng và Nhà nước. Sau 18 năm hình thành và phát triển (từ khi triển khai thực hiện Quyết định số 734/TTg ngày 6/9/1997 của Thủ tướng Chính phủ) và 08 năm triển khai thi hành Luật Trợ giúp pháp lý, công tác Trợ giúp pháp lý từng bước hình thành và phát triển đã đạt được những kết quả đáng khích lệ trong việc giúp đỡ về mặt pháp lý cho đông đảo người nghèo, người có công với cách mạng, đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng khác làm tăng lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Hoạt động này đang dần trở thành cầu nối giữa Nhà nước và Nhân dân, góp phần khắc phục những vướng mắc trong hoạt động công vụ, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và ổn định chính trị, góp phần thực hiện chủ trương xóa đói giảm nghèo toàn diện của Đảng ta cũng như tham gia tích cực vào các hoạt động thiết thực đền ơn, đáp nghĩa, giữ gìn đoàn kết cộng đồng, bảo đảm công bằng xã hội. Từ đó, có những tác động tích cực đến đời sống pháp luật của xã hội, góp phần vào sự nghiệp cải cách hành chính, cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Tuy nhiên, trước sự vận động của các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động này như sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước; thể chế liên quan đến hoạt động này, yêu cầu mới từ thực tiễn thì sự vận hành về tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý cần đổi mới một cách toàn diện, đặc biệt là sửa đổi Luật Trợ giúp pháp lý.

Từ việc tiếp cận các vấn đề lý luận, các tài liệu tham khảo nước ngoài đến khái quát tổ chức và hoạt động theo từng giai đoạn, đặc biệt Luận văn nhấn mạnh đến thực trạng triển khai Luật Trợ giúp pháp lý hiện nay. Bên cạnh đánh giá những kết quả đạt được, tác giả đã đi sâu phân tích những khía cạnh còn tồn tại, hạn chế và nêu ra những nguyên nhân trong từng vấn đề, để từ đó mạnh dạn đề xuất những giải pháp đổi mới công tác này như đã trình bày tại Chương 3 (về thể chế, tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý). Luận văn: Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Trợ giúp pháp lý.

Với sự hạn chế về hiểu biết, điều kiện và kinh nghiệm nghiên cứu nên bước đầu tác giả thể hiện những nội dung trong luận văn, trong quá trình công tác trong lĩnh vực này, tác giả sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn chỉnh để góp phần phát huy ý nghĩa công tác mang tính chất nhân đạo này. Luận văn này không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả mong nhận được sự quan tâm chỉ dẫn, góp ý của thầy, cô và đồng nghiệp, đồng môn. Trân trọng cảm ơn./.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Trợ giúp pháp lý ở Việt Nam tổ chức và hoạt động

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Contact Me on Zalo
0906865464