Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Những giải pháp hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.
3.1. Dự báo tình hình và nhu cầu hoàn thiện các quy định pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ
Trong bối cảnh hiện nay, Đảng và Nhà nước ta tập trung đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, chấn chỉnh kỷ cương, kỷ luật để thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội, củng cố an ninh, quốc phòng, thì việc hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức, góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực của hoạt động quản lý, là vấn đề có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Chính vì vậy, Nghị quyết Đại hội Đảng khóa XI đã chỉ rõ: đặc biệt chăm lo củng cố, xây dựng Đảng vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Thật sự phát huy dân chủ đi đôi với giữ gìn kỷ luật, kỷ cương; giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, tăng cường đoàn kết thống nhất, gắn bó mật thiết với nhân dân, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng cùng đó Đảng xác định xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên vững vàng về chính trị, tư tưởng, trong sáng về đạo đức, lối sống, có sức chiến đấu cao, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ; phát huy hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước, tính tích cực, chủ động, sáng tạo của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân. Trong công tác lãnh đạo và chỉ đạo phải rất nhạy bén, kiên quyết, sáng tạo, bám sát thực tiễn đất nước; chú trọng công tác dự báo, kịp thời đề ra các giải pháp phù hợp với tình hình mới; tăng cường công tác tuyên truyền, tạo sự đồng thuận cao, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội. Đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức; tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát và tư tưởng; thường xuyên học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; xây dựng Đảng thật sự trong sạch, vững mạnh, nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên; tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng; Tập trung giải quyết một số vấn đề xã hội bức xúc (suy thoái đạo đức, lối sống, tệ nạn xã hội, trật tự, kỷ cương xã hội).
Hiện nay, cán bộ, Đảng viên và nhân dân ta rất quan tâm đến cuộc đấu tranh chống tham nhũng. Nạn tham nhũng diễn ra nghiêm trọng, kéo dài gây bất bình trong nhân dân và là một nguy cơ to lớn đe dọa sự sống còn của chế độ ta. Phải tăng cường về tổ chức và cơ chế, tiếp tục việc đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống tham nhũng trong bộ máy nhà nước và toàn bộ hệ thống chính trị, ở các cấp, các ngành, từ trung ương đến cơ sở. Gắn chống tham nhũng với chống lãng phí, quan liêu, buôn lậu, đặc biệt là chống các hành vi lợi dụng chức quyền làm giàu bất chính. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Đội ngũ công chức nhà nước là hạt nhân của bộ máy quản lý, mọi chủ trương, cải cách của Đảng, pháp luật của Nhà nước có đi vào cuộc sống hay không phụ thuộc chủ yếu vào đội ngũ này. Nhận thức tầm quan trọng về công tác cán bộ đối với công tác này, ngay từ những năm đầu mới giành được thắng lợi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quan tâm giáo dục, chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước. Người luôn nhắc nhở cán bộ, công chức phải thường xuyên tu dưỡng và tự sửa mình. Mỗi cán bộ, mỗi đảng viên, mỗi ngày phải tự kiểm điểm, tự phê bình, tự sửa chữa như mỗi ngày phải rửa mặt. Cán bộ phải là công bộc của dân, phải cần kiệm, liêm chính, chí công, vô tư. Ai có công thì thưởng, có tội thì phạt, rất nghiêm minh. Người vạch rõ chủ nghĩa cá nhân là loại vi trùng rất độc, sinh ra nhiều thứ bệnh nguy hiểm như: bệnh tham lam, bệnh lười biếng, bệnh kiêu ngạo, bệnh hiếu danh, thiếu kỷ luật, óc hẹp hòi, óc địa phương, óc lãnh tụ… Cách chữa tốt nhất là dùng thang thuốc phê bình và tự phê bình. Chính vì vậy, tác phẩm Sửa đổi lề lối làm việc viết năm 1947 của mình, Người đã chỉ rõ: “Cán bộ là gốc của mọi công việc”, “công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”, “có cán bộ tốt, việc gì cũng xong” [8].
Nhìn lại lịch sử nước ta thời phong kiến, công cuộc cải cách hành chính dưới triều Minh Mạng (1820- 1840) đã thành công rực rỡ. Sự thành công đó một phần xuất phát từ quan điểm dùng người, thưởng, phạt, nghiêm minh của vua Minh Mạng. Người có công cho dù người đó là ai, Minh Mạng sẵn sàng ban thưởng. Và ngược lại, đối với tội lỗi của quan lại, Minh Mạng xử phạt rất nặng. Đặc biệt với tội tham tang, đòi ăn hối lộ và biển thủ công quỹ (như tội tham nhũng của ta hiện nay). Những điều nên trên cho chúng ta thấy rõ ở bất kỳ thời đại nào, kỷ cương, kỷ luật cũng không thể nương nhẹ, việc thành công hay thất bại trong điều hành quản lý đất nước ở mỗi quốc gia phụ thuộc chủ yếu vào đội ngũ công chức nhà nước.
Thực hiện chủ trương đổi mới của Đảng, chúng ta phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Bên cạnh những thành tựu đạt được về kinh tế, chính trị, văn hóa- xã hội, cũng cần phải thấy được sự tác động do mặt trái của nền kinh tế thị trường mang lại cho đội ngũ cán bộ, công chức của chúng ta, dẫn đến tình trạng không ít công chức dao động, giả sút niềm tin, nhận thức mơ hồ về chủ nghĩa Mác – Lenin và chủ nghĩa xã hội. Một bộ phận công chức thoái hóa biến chất về mặt đạo đức lối sống, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để tham nhũng, buôn lậu, làm giàu bất chính, lãng phí của công; quan liêu, ức hiếp, gia trưởng độc đoán; có tham vọng cá nhân, cục bộ, kèn cựa địa vị, cơ hội, kém ý thức tổ chức kỷ luật, phát ngôn và làm việc tùy tiện, gây mất đoàn kết trong nội bộ nghiêm trọng. Về vấn đề này, Văn kiện Đại hội Đảng khóa XI đã chỉ rõ:
Công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng có đổi mới. Coi trọng hơn nhiệm vụ xây dựng đạo đức trong cán bộ, đảng viên và nhân dân; tập trung chỉ đạo có kết quả bước đầu cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, gắn với nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng; chủ động hơn trong đấu tranh chống “diễn biến hoà bình”, bác bỏ các quan điểm sai trái, luận điệu tuyên truyền của các thế lực thù địch. Các hoạt động thông tin, báo chí, xuất bản được quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; chú trọng ngăn ngừa, khắc phục những lệch lạc, nhất là biểu hiện xa rời tôn chỉ, mục đích. Công tác thông tin đối ngoại được đẩy mạnh [4]. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Đa số cán bộ, đảng viên và nhân dân phấn khởi, tin tưởng vào Đảng, Nhà nước, vào công cuộc đổi mới và triển vọng phát triển của đất nước. Tư tưởng tích cực vẫn là xu hướng chủ đạo trong đời sống xã hội.
Công tác tổ chức, cán bộ được triển khai thực hiện tương đối đồng bộ. Tổ chức bộ máy các cơ quan đảng, nhà nước các cấp được sắp xếp, kiện toàn theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu quả. Đã xây dựng, bổ sung các quy định về chức năng, nhiệm vụ, phương thức hoạt động và lề lối làm việc của mỗi tổ chức; ban hành nhiều quy chế phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị. Tổng kết, rút kinh nghiệm, xác định rõ hơn tổ chức và hoạt động các đảng đoàn, ban cán sự đảng trong các cơ quan hành pháp và tư pháp ở trung ương và cấp tỉnh, ban cán sự đảng và mô hình tổ chức đảng ở các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Chính phủ.
Nhiều chủ trương, quan điểm, giải pháp lớn về công tác cán bộ được thể chế hoá, cụ thể hoá thành các quy chế, quy định. Đã triển khai tương đối đồng bộ các khâu: quản lý, đánh giá, tuyển chọn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bố trí, sử dụng và thực hiện chính sách cán bộ, trong đó công tác quy hoạch, đào tạo và luân chuyển cán bộ có những chuyển biến tích cực. Tăng cường phân cấp trong công tác cán bộ. Đội ngũ cán bộ được bổ sung về số lượng, chú trọng nâng cao về chất lượng.
Việc củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên đạt được một số kết quả; chú trọng hơn xây dựng, củng cố tổ chức cơ sở đảng ở những vùng, lĩnh vực trọng yếu, có nhiều khó khăn. Chức năng, nhiệm vụ các loại hình tổ chức cơ sở đảng được xác định phù hợp hơn. Công tác phát triển, quản lý, nâng cao chất lượng đảng viên được quan tâm chỉ đạo. Số lượng đảng viên mới kết nạp hằng năm đều tăng; tỉ lệ đảng viên mới kết nạp trong độ tuổi thanh niên, đảng viên nữ, người dân tộc thiểu số, trí thức tăng hơn khoá trước. Sau hơn hai năm triển khai thực hiện Quy định số 15-QĐ/TW ngày 28-8-2006 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về đảng viên làm kinh tế tư nhân, đã có nhiều đảng viên trước đây công tác ở các cơ quan đảng, nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp nhà nước, tham gia phát triển kinh tế tư nhân để làm giàu chính đáng cho bản thân, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế – xã hội đã chỉ rõ: rà soát, bổ sung, hoàn thiện quy chế quản lý cán bộ, công chức; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và thẩm quyền của mỗi cán bộ, công chức; tăng cường tính công khai, minh bạch, trách nhiệm của hoạt động công vụ. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cả về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, quản lý nhà nước. Có chính sách đãi ngộ, động viên, khuyến khích cán bộ, công chức hoàn thành nhiệm vụ và có cơ chế loại bỏ, bãi miễn những người không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm kỷ luật, mất uy tín với nhân dân. Tổng kết việc thực hiện “nhất thể hoá” một số chức vụ lãnh đạo Đảng, Nhà nước để có chủ trương phù hợp. Thực hiện bầu cử, bổ nhiệm lại chức vụ lãnh đạo theo hướng cấp trưởng giới thiệu cấp phó để cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Tích cực thực hành tiết kiệm, phòng ngừa và kiên quyết chống tham nhũng, lãng phí. Phòng và chống tham nhũng, lãng phí, thực hành tiết kiệm là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài. Mọi cán bộ lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân từ trung ương đến cơ sở và từng đảng viên, trước hết là người đứng đầu phải gương mẫu thực hiện và trực tiếp tham gia đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Tiếp tục hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh cải cách hành chính phục vụ phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tập trung vào các lĩnh vực dễ xảy ra tham nhũng, lãng phí. Nghiên cứu phân cấp, quy định rõ chức năng cho các ngành, các cấp trong phòng, chống tham nhũng. Chú trọng các biện pháp phòng ngừa tham nhũng, lãng phí. Thực hiện chế độ công khai, minh bạch về kinh tế, tài chính trong các cơ quan hành chính, đơn vị cung ứng dịch vụ công, doanh nghiệp nhà nước. Công khai, minh bạch về cơ chế, chính sách, các dự án đầu tư, xây dựng cơ bản, mua sắm từ ngân sách nhà nước, huy động đóng góp của nhân dân, quản lý và sử dụng đất đai, tài sản công, công tác tiếp nhận, bổ nhiệm cán bộ. Thực hiện có hiệu quả việc kê khai và công khai tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức theo quy định. Cải cách chính sách tiền lương, thu nhập, chính sách nhà ở bảo đảm cuộc sống cho cán bộ, công chức để góp phần phòng, chống tham nhũng. Hoàn thiện các quy định trách nhiệm của người đứng đầu khi để cơ quan, tổ chức, đơn vị xảy ra tham nhũng, lãng phí. Xử lý đúng pháp luật, kịp thời, công khai cán bộ tham nhũng; tịch thu, sung công tài sản tham nhũng, tài sản có nguồn gốc từ tham nhũng. Xây dựng chế tài xử lý những tổ chức, cá nhân gây thất thoát, lãng phí lớn tài sản của Nhà nước và nhân dân. Tăng cường công tác kiểm toán, thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng. Có cơ chế khuyến khích và bảo vệ những người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời kỷ luật nghiêm những người bao che, cố tình ngăn cản việc chống tham nhũng, lãng phí hoặc lợi dụng việc tố cáo tham nhũng để vu khống, làm hại người khác, gây mất đoàn kết nội bộ. Tôn vinh những tấm gương liêm chính. Tổng kết, đánh giá cơ chế và mô hình tổ chức cơ quan phòng, chống tham nhũng để có chủ trương, giải pháp phù hợp. Coi trọng và nâng cao vai trò của các cơ quan dân cử, của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân, các phương tiện thông tin đại chúng và của nhân dân trong việc giám sát cán bộ, công chức, phát hiện, đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí; cổ vũ, động viên phong trào tiết kiệm trong sản xuất và tiêu dùng. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Về vấn đề này, khi sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn chúng ta mà đến nay vẫn còn nguyên ý nghĩa: Phải tẩy sạch nạn tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu… tham ô lãng phí và bệnh quan liêu là kẻ thù của nhân dân, chống tham ô, lãng phí, quan liêu la cách mạng, là dân chủ… Nó là kẻ thù nguy hiểm. Vì nó không mang gươm, mang súng, mà nó nằm trong tổ chức của ta, để làm hỏng công việc của ta… làm hỏng tinh thần trong sạch và ý chí vượt khó khăn của cán bộ ta. Nó phá hoại đạo đức cách mạng của ta… tội lỗi ấy cũng nặng như tội lỗi Việt gian, mật thám.
3.1.1. Hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức đáp ứng yêu cầu của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Xuất phát từ yêu cầu của quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đối với trách nhiệm pháp lý của công chức như đã trình bày ở điểm 1.3 chương 1 của luận án, thì việc hoàn thành trách nhiệm pháp lý của công chức ở nước ta hiện nay cả về mặt quy định luật pháp lẫn tổ chức thực hiện là một đòi hỏi khách quan. Pháp luật về trách nhiệm pháp lý của công chức phải được hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu này.
Chúng ta sẽ không thể xây dựng nhà nước pháp quyền trong điều kiện những người đại diện cho quyền lực nhà nước lại là những người coi thường pháp luật, đứng trên pháp luật. Việc công chức nhà nước đứng trên pháp luật, coi thường pháp luật là trái với bản chất tốt đẹp của nhà nước ta, một Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Chính vì vậy, pháp luật phải là đại lượng công bằng bảo đảm được sứ mệnh thiêng liêng phục vụ nhân dân, phụng sự tổ quốc của người nhà công chức nhà nước.
Nói đến nhà nước pháp quyền chúng ta phải nói đến tính đồng bộ, tính hệ thống, tính tối thượng của hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật về công chức, công vụ nói riêng. Sẽ không thể xây dựng, nhà nước pháp quyền trong điều kiện quy chế công vụ chưa rõ ràng, hệ thống văn bản về trách nhiệm pháp lý của công chức xét theo nghĩa tiêu cực và tích cực chất lượng thấp, còn thiếu và tản mạn. Việc chậm ban hành Luật công vụ cũng như chậm sửa đổi những văn bản không còn phù hợp sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới việc tăng cường trách nhiệm của công chức đối với công vụ được giao phó, ngăn ngừa vi phạm pháp luật và sự tha hóa đạo đức của đội ngũ công chức, nhất là trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường như hiện nay.
Tình trạng trật tự, kỷ luật, kỷ cương hành chính lỏng lẻo “trên nói dưới không nghe” trong hoạt động của bộ máy hành chính hiện nay, theo chúng tôi xuất phát từ việc cơ quan chức năng, người đứng đầu không chú trọng tới công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm vi phạm pháp luật của đội ngũ công chức thuộc quyền, còn e dè nể nang, ngại va chạm trong việc đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực của một bộ phận không nhỏ đội ngũ công chức của nhà nước, hệ thống văn bản pháp luật chưa đồng bộ, còn nhiều kẽ hở. Chính vì vậy, để có một bộ máy quản lý hoạt động hiệu lực, hiểu quả cần thiết phải hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức; kiên quyết đưa ra khỏi bộ máy hành chính những công chức tham nhũng, thoái hóa, biến chất, kém về phẩm chất đạo đức cũng như năng lực công tác, định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan tổ chức,tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, cần phải quan tâm tới chế độ chính sách của đội ngũ công chức và đổi mới công tác đào tạo tuyển chọn, bồi dưỡng, quy hoạch cán bộ… Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Vấn đề đáng chú ý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là ở chỗ, nó không phải là nhà nước độc tài chuyên chế với chế độ hà khắc, chuyên quyền độc đoán, người dân không được quyền tham gia các công việc nhà nước, không có quyền mà chỉ gánh chịu các trách nhiệm nặng nề mà giai cấp thống trị ban hành; không phải là nhà nước pháp trị với những quy định pháp luật do một nhóm người ban hành theo ý chí độc tôn của mình, không phải ý chí của nhân dân lao động, không có nhân quyền, không có quyền công dân; không phải là nhà nước theo nhân trị, pháp luật trong nhà nước được xem nhẹ (chỉ tập trung trong lĩnh vực hình sự), mọi vấn đề trong xã hội được giả quyết theo phương pháp tu thân, tích đức để giáo hóa con người. Do đó hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật về trách nhiệm pháp lý của công chức nói trên phải thể hiện các yếu tố này. Đây cũng là một trong những nhu cầu của việc hoàn thành trách nhiệm pháp lý của công chức, trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Trách nhiệm pháp lý của công chức có vai trò to lớn đối với việc thiết lập trật tự, kỷ luật, kỷ cương hành chính vào bảo đảm hiệu quả của quản lý nhà nước. Để thực hiện được mục tiêu chung của Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001- 2010 là: xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hóa, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, thì vấn đề đặt ra không thể thiếu là các yếu tố trách nhiệm pháp lý của công chức.
3.1.2. Hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức phải khắc phục những yếu kém, hạn chế của thực trạng quy định pháp luật và thực trạng thực hiện pháp luật về trách nhiệm pháp lý của công chức Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Qua phân tích ở chương 2 của luận án về thực trạng quy định pháp luật, thực trạng thực hiện pháp luật về trách nhiệm pháp lý của công chức, cho thấy còn nhiều tồn tại cần sớm được khắc phục, đặc biệt trong bối cảnh Chính phủ triển khai thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001- 2010, với đầu ra là 7 chương trình hoạt động cụ thể, nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước. Đến năm 2010, hệ thống hành chính về cơ bản được cải cách phù hợp với yêu cầu quản lý nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Về mặt thực tiễn quản lý, hệ thống pháp luật của chúng ta chưa đồng bộ và hoàn chỉnh, chưa tạo đủ khuôn khổ pháp lý cần thiết, việc thi hành pháp luật chưa nghiêm, kỷ cương kỷ luật còn lỏng lẻo. Một bộ phận những người có trách nhiệm giữ gìn pháp luật lại chính là những người làm sai pháp luật. Các chủ trương, chính sách, cơ chế quản lý kinh tế, hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện, thiếu đồng bộ, và còn có những sơ hở thiếu sót tạo ra cơ hội cho những hành vi tham nhũng phát triển, phát sinh. Công tác quản lý nhà nước về kinh tế còn lỏng lẻo, thiếu sót; vai trò kiểm soát của nhà nước còn hạn chế và kém hiệu lực. Công tác đấu tranh chống tham nhũng chưa đạt yêu cầu đề ra, việc phát hiện hành vi tham nhũng đạt tỷ lệ thấp, bên cạnh đó, những công tác điều tra xử lý các hành vi tham nhũng thiếu kiên quyết và chưa triệt để nên không phát huy được tác dụng trừng trị, ngăn ngừa. Hội nghị Trung ương 4 khóa IX đã nhận định:
Một số chủ trương, biện pháp quy chế, chính sách nhằm ngăn ngừa, đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí quy định chưa hợp lý, chặt chẽ, tính khả thi cao, còn ít hiệu quả;… việc thực hiện còn nửa vời, còm mang tính hình thức, thiếu kiểm tra, đôn đốc;… việc tổng kết nghiên cứu lý luận chưa theo kịp yêu cầu. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Hiện nay vấn đề tổ chức thực hiện các chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vẫn được coi là khâu yếu của bộ máy quản lý dẫn đến tình trạng chủ trương chính sách đổi mới chậm đi vào cuộc sống hoặc không đưa vào cuộc sống một cách đầy đủ, làm cho tiềm năng của dân chậm phát huy, gây cho người dân và doanh nghiệp tâm lý bất an, thiếu tin tưởng vào Chính phủ.
Điều đáng lo ngại là nhiều công chức không nắm vững quy định pháp luật. Nhiều cuộc phổ biến, học tập văn bản quy phạm pháp luật tại địa phương chỉ có cán bộ, chuyên viên cấp dưới đi dự và ít khi đầy đủ, còn cán bộ cấp lãnh đạo cấp sở, ban ngành rất ít khi có mặt nên đã cho nhiều vụ việc lãnh đạo địa phương giải quyết sai, thậm chí là trái pháp luật. Theo chúng tôi, vấn đề đặt ra cho thấy ý thức quản lý điều hành bằng pháp luật chưa thấm sâu vào nhận và hành động của công chức.
Quá trình thi hành Luật doanh nghiệp năm 2005 cho thấy một số bộ, ngành, địa phương lúng túng trong công tác quản lý, chưa thực hiện tốt chức năng hướng dẫn, thông tin, kiểm tra, giám sát doanh nghiệp. Có trường hợp do quy hoạch lạc hậu, cứng nhắc đã cản trở doanh nghiệp mới ra đời hoặc mở rộng đầu tư. Có những trường hợp do không kiểm soát được hành vi gian lận của một số doanh nghiệp dã đặt ra những quy định gò bó, phức tạp, trói buộc tất cả doanh nghiệp khác làm ăn đứng đắn, đúng pháp luật. Không ít cán bộ, công chức hoặc do tư duy, năng lực yếu kém hoặc do lợi ích cá nhân, cục bộ đã gây khó khăn, nhũng nhiễu doanh nghiệp.
Tình trạng trên có thể là đã làm sai lệch, thậm chí méo mó những chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Chính phủ, kìm hãm sức phát triển của doanh nghiệp. Sự yếu kém, bất cập của cơ quan hành chính nhà nước không chỉ gây khó khăn, phiền hà, mà còn làm xói mòn nhiệt tình đầu tư kinh doanh của doanh nghiệp, làm giảm hiệu lực quản lý điều hành của Chính phủ. Các bộ, ngành, địa phương phải kiên quyết sửa chữa. Các cơ quan chức năng phải nghiêm túc kiểm điểm, phải thu hồi những cán bộ kém năng lực, thiếu tinh thần trách nhiệm, gây nhũng nhiễu, tiêu cực, có kỷ luật thích đáng, kể cả buộc bồi thường vất chất với cá nhân cán bộ, công chức đã tùy tiện gây ra những phiền hà, trái với tư duy đổi mới của Luật doanh nghiệp và Luật cán bộ, công chức. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Yêu cầu chỉ đạo tập trung, thống nhất đòi hỏi đề cao chức năng quản lý hành chính trên địa bàn của Ủy ban nhân dân các cấp, vai trò chủ trì giải quyết mắc mớ doanh nghiệp trong sản xuất, kinh doanh, khắc phục sự đùn đẩy, né tránh, thiếu phối hợp trước khó khăn của dân và doanh nghiệp. Trước tình hình đó, cần kiểm tra chặt chẽ, đôn đốc thi hành các văn bản luật, kịp thời giải đáp vướng mắc trong thi hành văn bản, giúp các cấp, các ngành, thực hiện đúng và đẩy đủ quy định của pháp luật. Cấp trên không chỉ ngồi đợi báo cáo, đến khi sơ kết, tổng kết mới uốn nắn, mà phải thường xuyên kiểm tra cấp dưới, đôn đốc sát sao, bảo đảm cho thể chế được thi hành triệt để.
Kết quả tổ chức thực hiện các văn bản thấp do kỷ luật, kỷ cương hành chính không nghiêm, tình trạng “trên nói, dưới không nghe” chưa ngăn chặn được. Do đó, cải cách hành chính phải được đẩy mạnh hơn.
Thực tế, trách nhiệm cá nhân thường không rõ. Theo cơ chế hiện hành, cán bộ chủ trì công việc thường dựa vào việc xin ý kiến lãnh đạo hoặc lấy ý kiến tập thể để tránh trách nhiệm cá nhân, nhằm bảo đảm an toàn cho mình. Ngược lại, có những trường hợp tuy có thảo luận, bàn bạc tập thể nhưng quyết định lại là một cá nhân. Trong những trường hợp như thế, nếu sai sót cũng không vạch ra được trách nhiệm cá nhân.
Gần đây, đã có vụ việc gây thêm khó khăn, phiền hà cho dân và doanh nghiệp nhưng khi nhận sai sót và đề ra giải pháp sửa chữa thường không nói đến trách nhiệm của người ký văn bản ban hành những quy định đi ngược tư duy đổi mới, gây thiệt hại cho doanh nghiệp, càng không thấy nói đến trách nhiệm cá nhân người đứng đầu cơ quan đã ban hành văn bản sai trái, cả trách nhiệm kỷ luật cũng như trách nhiệm vật chất. Ví dụ: việc cắm biển hạn chế tốc độ không hợp lý trên nhiều quốc lộ đã gây tổn hại nhiều tiền bạc cho dân và doanh nghiệp.
Để khắc phục vấn đề này, việc nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân là cần thiết nhưng phải quy định rõ quyền hạn và trách nhiệm của công chức, đặc biệt là công chức lãnh đạo. Điều này hoàn toàn vì trách nhiệm phải đi đôi với quyền mới bảo đảm thực thi trách nhiệm đó. Nếu cán bộ lãnh đạo cấp trên không có quyền chọn người giúp việc cho mình hay kỷ luật một cán bộ dưới quyền khi người này vi phạm kỷ luật, thì rõ ràng là không đủ điều kiện để công chức lãnh đạo này thực thi chức trách của mình. Do đó, rất khó nói đến trách nhiệm cá nhân. Cho nên, đề cao trách nhiệm cá nhân phải thực hiện đồng bộ trong toàn khâu tuyển chọn và sử dụng khen thưởng kỷ luật công chức. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Để khắc phục tình trạng này cần phải ngăn chặn ngay và có thái độ xử lý nghiêm túc đối với những cơ quan, kể cả cá nhân người phụ trách đã ký ban hành những văn bản trái với tư duy đổi mới của Đảng và Nhà nước, gây phiền hà, khó khăn, khi đã phát hiện có những sai trái, cơ quan ban hành văn bản phải kịp thời sửa đổi ngay, đồng thời công khai nhận trách nhiệm, cơ quan cấp trên thực hiện quyền đình chỉ thi hành văn bản, xử lý người tham mưu và người ký ban hành văn bản sai trái đó.
Trong những năm gần đây, vai trò báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng có những đóng góp tích cực trong việc phát hiện, đấu tranh chống tham nhũng và vi phạm pháp luật của công chức, song vẫn chưa đồng bộ và thường xuyên, việc tuyên truyền và nâng cao nhận thức pháp luật nhằm góp phần phòng ngừa, ngăn chặn tham nhũng hiệu quả chưa cao.
Như chúng ta đã biết, hoạt động công vụ là hoạt động thực hiện chức năng, nhiệm vụ của công chức trong các công sử nhằm giải quyết quan hệ giữa các cơ quan nhà nước, giữa nhà nước và nhân dân, do đó, Chính phủ cũng cần thiết phải sớm hoàn chỉnh quy chế hoạt đông công vụ. Có như vậy mới đáp ứng được yêu cầu của công cuộc cải cách nền hành chính ở nước ta do Đảng đề xướng.
Hiện nay chúng ta đã có một cơ quan xét xử độc lập chuyên trách là tòa án hành chính đối với các quyết định hành chính, hành vi hành chính của công chức nhà nước, song hoạt động của nó chưa mang lại kết quả như mong muốn. Đội ngũ thẩm phán hành chính còn non yếu về mặt nghiệp vụ, ít am hiểu về lĩnh vực hoạt động quản lý nhà nước. Những quy định của Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính chưa có thông tư hướng dẫn cụ thể, rất khó cho việc áp dụng vào việc giải quyết các vụ án hành chính (trong đó có cả những khiếu kiện của công chức về quyết định kỷ luật buộc thôi việc). Do đó, khó có thể tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình xét xử để bảo đảm cho các bên kiện bình đẳng trước pháp luật, trước một cơ quan xét xử độc lập và chỉ tuân theo, và bảo đảm cho việc xét xử thực sự khách quan, công bằng, dân chủ.
3.1.3. Hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức phải gắn liền với việc hoàn thiện công tác quản lý, sử dụng và đánh giá công chức Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Trách nhiệm pháp lý của công chức và công tác quản lý, sử dụng, đánh giá cán bộ có mối quan hệ biện chứng với nhau, chúng là hai mặt của công tác cán bộ. Do đó hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức cần gắn với việc khắc phục những tồn tại về công tác quản lý, sử dụng và đánh giá cán bộ.
- Hiện nay, công tác quản lý, sử dụng, đánh giá cán bộ còn nhiều bất cập, thể hiện ở các mặt sau đây:
Thứ nhất, hệ thống pháp luật điều chỉnh công chức và nền công vụ chưa hoàn chỉnh, pháp chế chưa nghiêm chỉnh, chế tài chưa chặt chẽ. Cơ chế quản lý mới được hình thành, nhưng thực tiễn áp dụng còn nhiều bất cập gây trở ngại cho công chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình.
Thứ hai, nhận thức lãnh đạo các cấp về đổi mới công tác quản lý công chức chưa chuyển biến kịp thời ngang tầm đòi hỏi của thời kỳ mới. Trong tổ chức, chỉ đạo thiếu kiên quyết, phối hợp không chặt chẽ còn nhiều nội dung, yêu cầu đổi mới về quản lý đội ngũ công chức thực sự đi vào cuộc sống. Nhận thức của một bộ phận công chức về vai trò, vị trí, nhiệm vụ của mình trong bộ máy nhà nước chưa rõ ràng, chưa thấy rõ đòi hỏi về kiến thức và kỹ năng công tác trong thực thi nhiệm vụ của mình, từ đó chưa thực sự tích cực phấn đấu vươn lên, tu dưỡng đạo đức.
Thứ ba, sự phân công, phân cấp trách nhiệm, quyền hạn quản lý công chức vừa trùng lặp chồng chéo, vừa phân tán thiếu tập trung, thiếu sự phân công hợp lý giữa các cấp, các ngành, giữa cơ quan quản lý công chức. Trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan chưa rõ ràng, chưa thực sự gắn với thẩm quyền quyết định bố trí, sử dụng, quản lý công chức.
Thứ tư, việc đánh giá công chức chưa thường xuyên, chưa được quan tâm đầy đủ. Quan điểm, tiêu chí đánh giá không rõ ràng, chưa gắn với chức trách, nhiệm vụ và kết quả hoàn thành công việc của cán bộ, công chức.
Những tồn tại trên đây, là cơ sở của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật quy định về quản lý, sử dụng đánh giá công chức ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Trong báo cáo của Bộ Nội vụ, hiện nay tổng số cán bộ, công chức khoảng Bộ Nội vụ cho biết tổng số biên chế cán bộ, công chức từ trung ương đến cấp huyện ở nước ta tính đến hết năm 2012 là 388.480 biên chế (không bao gồm viên chức và biên chế của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an). Trong đó, khối Đảng, đoàn thể có 84.169 biên chế, Văn phòng Chủ tịch nước có 86 biên chế, Văn phòng Quốc hội có 701 biên chế, Kiểm toán Nhà nước có 1.563 biên chế, khối tư pháp có 27.267 biên chế, khối hành chính nhà nước có 274.694 biên chế. Tổng biên chế cán bộ, công chức cấp xã là 257.675 người:
- Trình độ trên đại học có 020 người, chiếm 1,5%:
- Trình độ đại học có 900 người, chiếm 31,3%;
- Trình độ trung học có 850 người, chiếm 43,7%;
- Trình độ sơ cấp 200 người, chiếm 23,5% [20].
Như vậy, trong mỗi một nghìn công chức hành chính và viên chức sự nghiệp có 15 người có trình độ trên đại học, 315 người có trình độ đại học, 437 người có trinh độ trung học và 235 người có trình độ sơ cấp. Có thể thấy số lượng cán bộ công chức này quá nhiều so với bộ máy nhà nước dẫn đến sự cồng kềnh, dư thừa. Do vậy, Bộ nội vụ đã đưa ra Đề án tinh giản biên chế đến năm 2016, trừ trưởng hợp lập thêm tổ chức mới hoặc được giao nhiệm vụ mới, sẽ không tăng biên chế cán bộ, công chức trong các cơ quan, tổ chức hành chính và các đơn vị sự nghiệp của Đảng, Nhà nước. Theo yêu cầu của Nghị quyết 16/2000/NQ – CP về tinh giản biên chế thì những đối tượng phải tinh giản gồm: những người không thường xuyên bảo đảm chất lượng và thời gian lao động quy định, chuyên môn, nghiệp vụ yếu, không đủ sức khỏe làm việc…; những người dôi ra do điều chỉnh cơ cấu công chức, viên chức ở bộ phận phục vụ; những người được cơ quan điều động sang tổ chức không sử dụng biên chế, ngân sách nhà nước…
Ngoài ra, số liệu điều tra về công chức lãnh đạo quản lý chủ chốt, cấp huyện, cấp tỉnh và các bộ, ngành ở trung ương cho chúng ta thấy số lượng công chức được đào tạo, bồi dưỡng về kiến thức quản lý hành chính nhà nước tương đối thấp, chiếm 42, 5%; số công chức lãnh đạo chưa được đào tạo trình độ cao đẳng, đại học phần nhiều lớn tuổi, số dưới 50 tuổi chỉ chiếm khoảng 10% và đang công tác chủ yếu ở cấp tỉnh. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Những số liệu trên cho thấy tỉ lệ công chức có kiến thức về quản lý kinh tế và quản lý nhà nước còn quá ít. Đội ngũ công chức nhà nước nói trên chủ yếu được đào tạo trong thời kỳ cơ chế cũ và đang giữ những vị trí then chốt trong bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương. Hoạt động của bộ máy nhà nước đang bộc lộ một tình trạng hẫng hụt về kiến thức, yếu kém về năng lực tổ chức điều hành công việc. Sự yếu kém về tri thức cũng như năng lực điều hành hiện nay đang là nguyên nhân tạo ra những kẽ hở trong nhiều chính sách quản lý cũng như trong pháp luật của Nhà nước.
3.1.4. Hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức đáp ứng hoạt động của Nhà nước trong quản lý nền kinh tế mở, hội nhập quốc tế khu vực, cũng như kinh nghiệm xây dựng đội ngũ công chức ở các nước trên thế giới
Toàn cầu hóa có tác động đến hầu hết các lĩnh vực quản lý của chính quyền ở hầu hết các quốc gia và hạn chế khả năng hành động độc lập của các chính quyền quốc gia. Không có sự quản lý mang tính biệt lập của mỗi quốc gia mình mà không quan tâm đến những phản hồi thế giới bên ngoài đối với quốc gia mình. Hiện nay có sự chuyển biến tích cực, đó là do các nước ngày càng chú ý đến các sự kiện xảy ra bên ngoài lãnh thổ của mình, kể cả sự khủng hoảng về đạo đức và tìm cách để giải quyết với tính cách là bộ phận của quá trình tiến hóa. Những thay đổi, biến động của thế giới bên ngoài sẽ là động lực để chính phủ mỗi nước tăng cường và duy trì tiêu chuẩn đạo đức và chế độ trách nhiệm phù hợp. Nước ta không phải là trường hợp ngoại lệ trong tiến trình toàn cầu hóa, đặc biệt là trong bối cảnh Đảng và Nhà nước ta chủ trương hội nhập, phát triển nền kinh tế mở định hướng xã hôi chủ nghĩa. Do đó, việc nghiên cứu hệ thống luật pháp nói chung, pháp luật về công chức, công vụ nói riêng, kinh nghiệm quản lý công chức và việc xử lý vi phạm pháp luật của công chức ở các nước trên thế giới và khu vực, trong điều kiện nước ta hiện nay để đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới là một nhu cầu tất yếu khách quan, cần được đặt ra.
Nghiên cứu pháp luật một số nước trên thế giới như Mỹ, Anh, Italia, Bỉ, Hy Lạp, Iran, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và những nước trong khu vực ASEAN có thể thấy rằng các nước nêu trên đều rất quan tâm đến việc hoàn thiện thể chế về công chức, công vụ và việc xử lý công chức vi phạm pháp luật, đạo đức nghề nghiệp nhất là than nhũng, tiêu cực. Các văn bản quy định về vấn đề này thường xuyên được xây dựng dưới dạng luật (như Đạo luật số 11 năm 1980 về chống hối lộ, số 3 năm 1971 về chống tham nhũng, hối lộ năm 1950 ở Philippin; Bộ luật Hình sự của Nhật Bản năm 1907 quy định: người đưa, nhận hay thỏa thuận đưa hối lộ đều phải chịu tù từ hình phạt từ 1- 5 năm, tài sản hối lộ sẽ bị tịch thu và sung công quỹ; ở Anh, Luật Chống tham nhũng trong các cơ quan nhà nước ra đời năm 1889), có nước được quy định ở tầm Hiến pháp (Malaixia).
Cơ sở trách nhiệm và hình thức xử lý đối với công chức ở các nước trên quy định rất đa dạng và cụ thể, dễ cho cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong việc xử lý công chức vi phạm. Các biện pháp trách nhiệm kỷ luật của họ, nhất là các nước trong khu vực rộng hơn so với quy định của pháp luật nước ta. Các biện pháp cắt lương, phạt tiền, hoãn tăng lương, cắt tiền thưởng là các biện pháp trách nhiệm trong khi đó ở ta là hệ quả của việc áp dụng các biện pháp trách nhiệm kỷ luật.
Các nước, cùng với việc thực thi biện pháp hạn chế tình trạng, quan liêu, chính phủ rất quan tâm đến vấn đề chống tham nhũng, tiêu cực, làm trong sạch bộ máy. Theo kinh nghiệm của Trung Quốc, Singapo, Hàn Quốc, thì các giải pháp hiệu quả là: xử lý thật nghiêm, chế độ trách nhiệm thật rõ và được quy chế hóa,tăng cường tính công khai minh bạch trong hoạt động của cơ quan hành chính; loại bỏ quy trình thủ tục phiền hà, gây sách nhiễu dân, việc sử dụng công nghệ thông tin ở trình độ cao để giải quyết các công việc của dân và doanh nghiệp như cách làm của chính quyền Hàn Quốc là kinh nghiệm đáng chú ý và có thể áp dụng.
Tóm lại, từ những vấn đề nêu trên, để nâng cao hiệu lực quản lý xã hội, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường pháp chế và duy trì trật tự quản lý nhà nước, đòi hỏi chúng ta phải hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức cả về mặt thể chế lẫn tổ chức thực hiện. Đây cũng chính là nội dung của cải cách hành chính để xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.
3.2. Mục tiêu, phương hướng hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức trong hoạt động công vụ Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
3.2.1. Mục tiêu
Trên cơ sở lý luận về công chức, công vụ và trách nhiệm pháp lý của công chức, căn cứ chủ trương, đường lối đổi mới nhằm hoàn thiện pháp luật nói chung và trách nhiệm pháp lý của công chức nói riêng, đồng thời căn cứ thực tiễn áp dụng trách nhiệm pháp lý của công chức ở nước ta hiện nay, vấn đề hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức cần đáp ứng các mục tiêu cơ bản sau đây:
Thể chế hóa được đường lối đổi mới của Đảng về cải cách hành chính nói chung, cải cách công chức, công vụ nói riêng, trong đó quan trọng nhất là vấn đề xây dựng và năng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước, tăng cường quyền chủ động của công chức trong thi hành công vụ; đồng thời đề cao trách nhiệm của họ hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước trên tất cả lĩnh vực kinh tế chính trị, văn hóa, xã hộ, quản lý nhà nước trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại. Xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, hiện đại hóa, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả.
Đáp ứng được yêu cầu của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Hệ thống pháp luật về trách nhiệm của công chức (kỷ luật, vật chất, hành chính, hình sự) đáp ứng được yêu cầu quản lý trong tình hình mới, bảo đảm được tính đồng bộ, tính đồng nhất, tính thứ bậc chặt chẽ của hệ thống pháp luật về trách nhiệm pháp lý. Bảo đảm nguyên tắc công chức trong bộ máy nhà nước được làm những gì mà pháp luật cho phép.
Gắn kết được việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về công chức, công vụ, công tác chỉnh đốn, xây dựng Đảng và việc thực hiện Quy chế dân chủ. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Quá trình hoàn thiện phải kết hợp tính dân tộc với tính thời đại, tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm đấu tranh chống và phòng ngừa vi phạm pháp luật của công chức ở một số nước trên thế giới và trong khu vực, trên cơ sở kế thừa và phát triển những thành tựu của khoa học luật hành chính, hình sự, dân sự và luật lao động ở nước ta. Phân biệt rõ công chức hành chính với viên chức sự nghiệp và những cán bộ làm trong các tổ chức chính trị, chính trị xã hội. Xây dựng một đội ngũ công chức trung thành, mẫn cán, tận tụy, chuyên nghiệp, hiện đại, có phẩm chất đạo đức cách mạng.
Thể hiện được tinh thần chủ động phòng ngừa và kiên quyết đấu tranh chống vi phạm pháp luật của công chức, phát huy sức mạnh tổng hợp của cơ quan quản lý nhà nước, của các tổ chức, đoàn thể xã hội và mọi công dân trong đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật của công chức. Kế thừa và phát triển những bài học đấu tranh phòng và chống vi phạm pháp luật nói chung, công chức nói riền ở nước ta trong những năm vừa qua và có dự kiến tình hình, diễn biến của vi phạm pháp luật trong thời gian tới. Mọi vi phạm pháp luật của công chức được phát hiện và kịp thời xử lý nghiêm minh, không phân biệt chức vụ và địa vị công tác. Tạo điều kiện cho công chức tham gia các hoạt động của cơ quan chức năng trong quá tình xem xét, giải quyết vụ việc vi phạm pháp luật của công chức. Bảo đảm quyền được bào chữa của công chức vi phạm.
3.2.2. Phương hướng
Trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, cần thiết phải hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức cả về mặt thể chế lẫn tổ chức thực hiện theo hướng sau đây:
Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thể chế về công chức và hoạt động công vụ. Nền công vụ phải bảo đảm được nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền “công chức nhà nước chỉ được làm những gì mà pháp luật cho phép”.
Bên cạnh việc đổi mới quy định pháp luật nhằm củng cố và tăng cường hoạt động quản lý vĩ mô của Nhà nước trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, cần thiết phải tăng cường củng cố quyền hạn và trách nhiệm cho cơ quan nhà nước trong hoạt động thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật đối với các đối tượng quản lý để kịp thời phát hiện tiêu cực trong quá trình quản lý kinh tế, văn hóa- xã hội. Sự đổi mới pháp luật trong lĩnh vực này có ý nghĩa to lớn đối với việc bảo đảm sức mạnh của Nhà nước, uy tín của cơ quan nhà nước và của đội ngũ công chức nhà nước trong thực thi công vụ [4]. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Điều đặc biệt có ý nghĩa đối với việc tăng cường sự quản lý kinh tế vi mô của các cơ quan nhà nước là sự quy định chặt chẽ và rành mạch về mặt pháp luật trách nhiệm của cơ quan nhà nước, công chức nhà nước trong quá tình quản lý các mặt của đời sống xã hội và thực thi công vụ. Trách nhiệm của từng cơ quan, của từng loại công chức phải dược quy định chặt chẽ bằng các quy định pháp luật. Việc đề cao trách nhiệm cụ thể của cơ quan nhà nước, của công chức nhà nước, đặc biệt là người có chức vụ, lấy đó là làm cơ sở đánh giá hiệu lực, quản lý nhà nước, năng lực phẩm chất của công chức trong bộ máy nhà nước và để truy cứu trách nhiệm pháp lý của công chức trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền hiện nay. Do đó, trong lĩnh vực công chức, công vụ cần được hoàn thiện theo hướng sử dụng người “hiền tài”, chuyên nghiệp và củng cố trách nhiệm để nhanh chóng hình thành được đội ngũ công chức thực sự mẫn cán, có phẩm chất đạo đức tốt, thạo việc, chuyên nghiệp, công tâm, có năng lực, trách nhiệm để thực thi công vụ. Xác lập trật tự kỷ luật, kỷ cương hành chính trong bộ máy công quyền. Trừng trị công khai và nghiêm minh những kẻ phạm tội và người bao che, tiếp tay cho những hành vi phạm tội trong bối cảnh chuyển đổi cơ quan quản lý từ tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đây là vấn đề thiết thực có ý nghĩa sống còn đối với nhà nước và chế độ ta.
Nâng cao ý thức pháp luật và đạo đức công vụ của công chức thông qua việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về trách nhiệm pháp lý của công chức, đạo đức của công chức trong hoạt động công vụ, đào tạo, bồi dưỡng, bồi dưỡng lại cán bộ, công chức, hiện đại hóa nền hành chính. Đồng thời, kết hợp tốt các biện pháp trách nhiệm pháp lý của công chức với các biện pháp trách nhiệm xã hội trong xử lý công chức vi phạm pháp luật. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Công chức nhà nước, nhất là công chức lãnh đạo nếu không giữ nghiêm kỷ luật thì không thể có một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, hiện đại hóa. Do đó, cần thiết phải xây dựng cơ chế phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm khắc các trường hợp cán bộ, công chức lợi dụng việc công để nhũng nhiễu, phiền hà gây bất bình cho nhân dân. Trong xử lý công chức vi phạm, pháp luật quy định rõ quy trình thủ tục xem xét, xử lý công chức vi phạm, đồng thời phải có quy chế phối hợp giữa cơ quan trong quá tình giải quyết các vi phạm của công chức. Định rõ nguyên tắc làm việc và quy chế phối hợp trong sự vận hành bộ máy hành chính. Quy định cụ thể rõ ràng quyền hạn và trách nhiệm cá nhân công chức trong khi thi hành công vụ. Việc xử lý công chức vi phạm đi liền với việc đánh giá, khen thưởng, kỷ luật công chức.
Về vấn đề này, Chủ tịch Hồ Chí Minh, khi sinh thời đã để lại cho chúng ta những bài học sâu sắc. Sắc lệnh do Người ký Sắc lệnh số 6, ký ngày 15-1-1946 nêu rõ: “Trong một nước thưởng phạt phải nghiêm minh thì nhân dân mới yên ổn, kháng chiến mới thắng lợi, kiến quốc mới thành công. Vậy Chính phủ ra Sắc lệnh gồm 10 điều thưởng và 10 điều phạt cho quốc dân biết rõ những tội nê tránh, những việc nên làm” [7].
Trong xử lý vụ án một cán bộ cao cấp, giữ chức Cục trưởng Cục quân nhu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kiên quyết xử lý tử hình về tội lợi dụng chức vụ tham ô của công để ăn chơi sa đọa. Người chỉ rõ: muốn bảo vệ cây phải giết những con sâu đục thân. Với loài sâu mọt đục khoét của nhân dân, ta phải làm như vậy. Nếu phải giết một con sâu để bảo vệ rừng cây thì chúng ta phải kiên quyết làm. Đó là một việc cần thiết, hơn là nhân đạo. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Tăng cường trách nhiệm pháp lý của công chức gắn với việc sửa đổi bổ sung hệ thống ngạch, bậc, quy định hiện hành về tiêu chuẩn nghiệp vụ, chức danh cán bộ, công chức, các quy định về chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ, công chức cho phù hợp với từng loại đối tượng. Xác lập cơ chế quản lý cán bộ, công chức theo yêu cầu nâng cao chất lượng về phẩm chất và năng lực cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp giải quyết công việc liên quan đến xét duyệt, triển khai dự án đầu tư xây dựng cơ bản, đất đai, nhà ở, quản lý tiền tệ và thi hành pháp luật. Quy chế hóa quy trình giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước theo hướng mỗi việc phải có một tổ chức cá nhân chịu trách nhiệm, việc nào chưa thể giao tách bạch cho một cơ quan thì phải quy định cơ quan chủ trì kèm theo quy chế phối hợp. Đề cao trách nhiệm cá nhân của công chức từ quy định cụ thể nhất là trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan các cơ quan hành chính. Thực hiện có kết quả chương trình hiện đại hóa nền hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tin học và khởi công xây dựng “Chính phủ điện tử”.
Hoàn thiện chế độ công vụ gắn với đổi mới hệ thống chính trị, đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước: Bên cạnh việc đổi mới hệ thống chính trị nói chung, việc hoàn thiện chế độ công vụ gắn với đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, các cơ quan nhà nước. Đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước phải gắn với đổi mới cơ cấu tổ chức bên trong của từng cơ quan nhà nước, tới phân công chức năng nhiệm vụ, quyền hạn của từng bộ phận cơ quan nhà nước. Yếu tố này ảnh hưởng có tính quyết định đến hoạt động công vụ của công chức trong các cơ quan nhà nước, đến trách nhiệm công vụ của công chức. Chính vì vậy, khi hoàn thiện chế độ công vụ cần phải chú ý tới việc định rõ chức trách của từng chức vụ quản lý, từng vị trí, chức danh công chức.
Hoàn thiện chế độ công vụ nhằm xây dựng nền công vụ phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân: xuất phát từ bản chất Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân và vì dân, chế độ công vụ nước ta là chế độ công vụ phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Hiến pháp năm 2003 khẳng định: Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Các cơ quan nhà nước, cán bộ, viên chức nhà nước phải tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân, liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của Nhân dân; kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng, lãng phí và mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền [16, Điều 8].
Điều này đòi hỏi việc hoàn thiện chế độ công vụ phải đặc biệt quan tâm đến các quy tắc, quy định trách nhiệm, bổn phận công vụ của cán bộ, công chức, viên chức nói chung, công chức trong bộ máy nhà nước nói riêng. Đi đôi với quá trình đó, phải thiết lập cơ chế để mọi hoạt động công vụ của cán bộ, công chức đều chịu sự giám sát của nhân dân, thông qua các cơ quan quyền lực nhà nước do nhân dân trực tiếp bầu lên, thông qua các tổ chức chính trị – xã hội mà công dân là thành viên, thông qua việc công dân sử dụng quyền khiếu nại, tố cáo. Đặc biệt, các tổ chức xã hội thực sự là người phản biện xã hội đối với mọi hoạt động nhà nước, hoạt động của đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước.
Hoàn thiện chế độ công vụ gắn với tăng cường chuyên môn, nâng cao đạo đức công vụ, bảo đảm chế độ thủ trưởng trong các cơ quan công quyền: pháp luật nước ta hiện nay đã đi theo hướng tăng dần quyền hạn của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước – cơ quan thẩm quyền chung (Chính phủ, ủy ban nhân dân các cấp). Đối với cơ quan làm việc theo chế độ một thủ trưởng thì người đứng đầu cơ quan có toàn quyền quyết định mọi vấn đề của cơ quan. Tuy vậy, trên thực tế thường có tình trạng dường như mọi vấn đề đều được đưa ra bàn luận tập thể. Tình trạng đó tất yếu dẫn đến hệ quả là: nếu mọi công việc trôi chảy, thành công thì đó là công lao của người đứng đầu cơ quan, nhưng khi có “vấn đề” thì đó là trách nhiệm của tập thể. Nhưng mặt khác cũng có hiện tượng, việc được đưa ra bàn luận chỉ là hợp thức hóa những quyết định chuyên quyền của người đứng đầu cơ quan. Do đó, trong điều hành công vụ, đòi hỏi phải đề cao vai trò của người đứng đầu cơ quan, đồng thời cần phải xác định trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan nhà nước và người đứng đầu các bộ phận trong cơ quan đó. Việc hoàn thiện chế độ công vụ cần phải hướng tới xây dựng chế độ phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của tập thể và trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong cơ quan nhà nước.
3.3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về trách nhiệm pháp lý của công chức trong hoạt động công vụ Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Để hoàn thiện trách nhiệm pháp lý của công chức trong tình hình hiện nay, chúng tôi cho rằng cần phải tiến hành các giải pháp chủ yếu sau đây:
3.3.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật
Trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền, đáp ứng nhu cầu đổi mới của hoạt động quản lý, theo chúng tôi cần sớm ban hành Luật Công vụ thay thế Luật cán bộ, công chức. Luật Công vụ phải xác định rõ được tính chất, phạm vi hoạt động công vụ, trên tinh thần đó định lại khái niệm công chức và quy chế công vụ cho phù hợp. Đồng thời định rõ trách nhiệm công chức trong hoạt động công vụ ở hai khía cạnh: trách nhiệm tích cực và trách nhiệm tiêu cực.
Trong khi ban hành Luật Công vụ, cần khẩn trương hoàn thiện các quy định pháp luật quy định về trách nhiệm pháp lý của công chức, bao gồm trách nhiệm kỷ luật, trách nhiệm hình sự, trách nhiệm hành chính và trách nhiệm vật chất. Cụ thể như sau:
- Đối với trách nhiệm kỷ luật công chức
Mặc dù đã có Nghị định số 34/2011/NĐ-CP, tuy nhiên quy định còn chung chung, cần có văn bản hướng dẫn cụ thể để thi hành. Quy định cụ thể trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan trước hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ thuộc quyền quản lý, trách nhiệm của người tham mưu và người ký ban hành các quyết định hành chính sai trái, gây hậu quả cho xã hội; xác định tính chất của khách thể bị xâm hại, mức độ hậu quả, tái phạm kỷ luật và vi phạm kỷ luật nhiều lần, yếu tố lỗi và hình thức biểu hiện; quy định rõ chế độ thống kê, thông tin báo cáo về vi phạm pháp luật, vật chất áp dụng các biện pháp trách nhiệm. Bởi đây là những căn cứ quan trọng nhất tạo thuận lợi cho cơ quan quản lý công chức xử lý công chức vi phạm kỷ luật, đúng người, đúng tội, hạn chế tiêu cực, trong quá tình xử lý vi phạm. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Để nâng cao hiệu quả biện pháp trách nhiệm kỷ luật của công chức, nhất là trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập kinh tế và khu vực, cần thiết tham khảo kinh nghiệm của một số nước để bổ sung hình thức trách nhiệm kỷ luật như hình thức kỷ luật phạt tiền, giảm lương đối với công chức vi phạm kỷ luật ở Cộng hòa Liên bang Đức, hoặc hình thức kỷ luật giảm tiền lương, cắt lương ở Mỹ.
Bên cạnh Luật cán bộ, công chức sửa đổi, Luật phòng chống tham nhũng là những văn bản quy định có tính nguyên tắc về hình thức trách nhiệm, trình tự thủ tục, thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật và trách nhiệm vật chất, các bộ, các ngành, địa phương trên cơ sở đặc thù quản lý ngành, lãnh thổ cần quy định các hành vi vi phạm kỷ luật và tương ứng với nó là các hình thức trách nhiệm kỷ luật (cụ thể hóa các hành vi vi phạm kỷ luật và mức độ xử lý tương ứng). Đồng thời ban hành các văn bản quy định về đạo đức nghề nghiệp của công chức trong từng ngành, lĩnh vực. Có như vậy mới đảm bảo được nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa và tôn vinh đạo đức nghề nghiệp của người công chức.
Để ngăn chặn tình trạng buông lỏng quản lý, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong bộ máy hành chính nhà nước trước những hành vi vi phạm pháp luật của công chức thuộc quyền quản lý trong thi hành công vụ, Chính phủ cần sớm ban hành Nghị định quy định về trách nhiệm liên đới của thủ trưởng cơ quan nơi có công chức vi phạm pháp luật theo nguyên tắc đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền và trách nhiệm đầy đủ trong việc quản lý, điều hành, thực thi công vụ và chịu trách nhiệm liên đới về vi phạm pháp luật của công chức thuộc cơ quan mình phụ trách; thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước cấp trên có quyền tạm thời đình chỉ công tác đối với cán bộ cấp dưới vi phạm pháp luật, thiếu trách nhiệm hoặc không hoàn thành nhiệm vụ bất kể thuộc quyền trực tiếp quản lý của cấp nào cho cơ quan quản lý cán bộ đó tiến hành kiểm điểm, xem xét kỷ luật.
- Đối với trách nhiệm hình sự
Để khắc phục những tồn tại nêu ở điểm 2.1.2 chương 2 của luận văn, đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao sớm ban hành Nghị quyết làm rõ thế nào là “đã bị xử lý kỷ luật” hoặc “đã bị xử phạt hành chính”, xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính ở mức độ nào là căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự, đồng thời tạo thuận lợi cho cơ quan chức năng trong quá tình xử lý các vi phạm liên quan đến tội danh này.
Ngoài những vấn đề nêu trên, đối với trách nhiệm hình sự của công chức, cũng cần thiết tham khảo kinh nghiệm nước ngoài về hình thức phạt tiền, hình thức phạt lao động bắt buộc đối với công chức vi phạm hình sự như quy định của Bộ Luật hình sự Liên bang Nga, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 9 năm 1996. Theo quy định chương 30 của Bộ luật- chương về các tội chống chính quyền nhà nước, xâm lợi lợi ích công vụ của cơ quan nhà nước và chế độ phục vụ trong cơ quan quản lý địa phương thì mức phạt tiền sẽ tính tối thiểu là gấp 100 lần đến tối đa là 1000 lần so với mức thu nhập tối thiểu hoặc mức thu nhập khác của người bị kết án Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
- Đối với trách nhiệm hành chính
Từ những phân tích ở điểm 2.1.3 chương 2 của luận văn về thực trạng quy định pháp luật về trách nhiệm hành chính, gắn với yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền, cần thiết chúng ta pháp điển hóa vi phạm hành chính, trong đó chia làm hai phần, phần chung và phần riêng. Phần chung quy định những vấn đề chung mang tính nguyên tắc về trách nhiệm hành chính, tương tự như nội dung quy định trong Luật xử lý vi phạm hành chính 2012, trong đó có bổ sung hình phạt lao động công ích vào hệ thống các biện pháp trách nhiệm hành chính bởi lẽ,trong giai đoạn hiện nay đối với nhiều đối tượng thì hình phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền sẽ không có vai trò giáo dục bằng hình phạt lao động công ích, ví dụ: một anh lái xe sẵn sàng nộp 100.000đ khi chạy xe làm đổ rác bẩn ra đường nhưng anh ta sẽ phải suy nghĩ nếu vì việc đó mà anh ta phải quét sạch đoạn đường đó trong 03 ngày. Phần riêng quy định về vi phạm hành chính và các hình thức xử phạt tương ứng trong từng lĩnh vực, trên cơ sở pháp điển hóa các nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trên các lĩnh vực. Tuy nhiên, đây là vấn đề cần có thời gian để chuẩn bị. Trước mắt cần làm tốt những việc sau đây:
Thứ nhất, khẩn trương rà soát hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, loại bỏ những quy định lỗi thời không còn phù hợp. Trên cơ sở Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012, khẩn trương sửa đổi, bổ sung các văn bản về xử phạt vi phạm hành chính trên các lĩnh vực. Đồng thời, quy định rõ ràng trách nhiệm tăng nặng đối với công chức khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong từng ngành, từng lĩnh vực.
Thứ hai, do cơ chế quản lý, đề bạt, bổ nhiệm, xử lý kỷ luật công chức lãnh đạo còn nhiều tồn tại, để chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương hành chính trong hoạt động quản lý. Chính phủ cần có văn bản pháp luật riêng, quy định về trách nhiệm hành chính của công chức, nhất là công chức lãnh đạo. Trong văn bản này, cần xác định rõ cơ sở trách nhiệm hành chính của công chức là những hành vi vi phạm hành chính trên các lĩnh vực quản lý: nhà đất, đầu tư, xây dựng cơ bản, quy hoạch, kế hoạch, ban hành, kiểm tra thực hiện văn bản, thông tin báo cáo, phối hợp công tác và tương ứng với nó là các biện pháp xử lý, đồng thời quy định việc gửi quyết định xử lý vi phạm hành chính đến cơ quan nơi công chức vi phạm để có hình thức xử lý kỷ luật.
- Đối với trách nhiệm vật chất Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Theo quy định của pháp luật thực định, trách nhiệm vật chất chỉ được hiểu là trách nhiệm bồi thường thiệt hại hoặc hoàn trả của công chức cho Nhà nước khi họ làm mất mát hư hỏng tài sản và gây thiệt hại về vật chất do hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động công vụ của họ gây ra.
Quan niệm trên, không bao hàm hết khái niệm trách nhiệm vật chất. Theo chúng tôi, trách nhiệm vật chất không chỉ là trách nhiệm bồi thường thiệt hại của công chức nhà nước, mà còn bao hàm cả trách nhiệm của cơ quan hành chính khi gây thiệt hại cho công dân trong thi hành công vụ. Về mặt lý luận, không thể và cũng không nên quan niệm trách nhiệm bồi thường thiệt hại của cơ quan hành chính hoặc nền hành chính chỉ là trách nhiệm dân sự, bởi lẽ thi hành công vụ, cơ quan hành chính hành động với tư cách chủ thể quyền lực công chứ không phải là một pháp nhân dân sự thông thường và vì vậy trách nhiệm của họ cũng không thể coi ngang bằng các pháp nhân đó. Họ chịu một dạng trách nhiệm pháp lý đặc biệt, với trình tự giải quyết cũng khác biệt.
Mặt khác nếu đồng nhất trách nhiệm này với trách nhiệm dân sự thông thường sẽ không đề cao vai trò, trách nhiệm của quyền lực công của nhà nước trước nhân dân. Mà đây lại là vấn đề cơ bản trong Nhà nước pháp quyền- khi mà giữa Nhà nước và công dân có trách nhiệm qua lại, Nhà nước luôn luôn phải chịu trách nhiệm trước dân chúng về từng hành vi, quyết định của chính mình.
Hơn nữa, nếu chỉ quy định trách nhiệm vật chất cho công chức mà không quy định trách nhiệm của cơ quan hành chính, của nền công vụ thì công dân sẽ luôn có khả năng chịu thiệt thòi. Do đó, để bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, để đề cao trách nhiệm của nhà nước trước công dân- vấn để trách nhiệm vật chất cần được xem xét toàn diện hơn.
Các quy định của pháp luật về trách nhiệm vật chất cũng cần phải quy định về nguyên tắc mức bồi thường thiệt hại đối với các trường hợp công chức gây thiệt hại trên 5 triệu đồng; những tiêu chí được miễn, giảm trách nhiệm vật chất; trách nhiệm của Nhà nước đối với công chức khi Nhà nước gây thiệt hại cho công chức về vật chất, tinh thần; trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong khi tham gia giải quyết bồi thường thiệt hại; việc bồi thường khi công chức hoặc cơ quan nhà nước gây thiệt hại cho công dân, tổ chức về tinh thần, danh dự… Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Để công chức thực hiện tốt chức trách, bổn phận của mình trong hoạt động công vụ, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung Nghị định, văn bản pháp luật liên quan với những quy định chặt chẽ hơn quy định về chế độ trách nhiệm, chế độ kỷ luật, chế độ bảo vệ của công, chế độ phục vụ nhân dân cán bộ, nhân viên và cơ quan nhà nước cho phù hợp với yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới. Đồng thời, Chính phủ cũng cần sớm ban hành Nghị định về phân cấp quản lý, sử dụng, đánh giá công chức, trong đó, quy định rõ trách nhiệm, thẩm quyền cán bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong việc quản lý, sử dụng đánh giá công chức.
Trên cơ sở hai nghị định, các bộ, các ngành, địa phương cần cụ thể hóa thành các văn bản của bộ, ngành địa phương về vấn đề này và tổ chức thực hiện nghiêm túc chúng trên thực tế. Trong đó cần nhấn mạnh khía cạnh đạo đức công vụ trong từng ngành, lĩnh vực cụ thể.
Hoạt động công vụ của công chức phục vụ những mục tiêu chính trị. Những quy định của pháp luật về trách nhiệm pháp lý phải thể hiện được tính chính trị – xã hội. Nói cách khác, trách nhiệm chính trị của công chức nhà nước phải được pháp luật hóa, phải được thẩm thấu vào trách nhiệm pháp lý. Theo chúng tôi, cần bổ sung một điều khoản mang tính nguyên tắc chung về vấn đề này vào trong Luật cán bộ, công chức, đó là: nếu cán bộ, công chức nhà nước, cán bộ trong các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội mà vi phạm pháp luật trong hoạt động công vụ, thì bị xử lý nặng hơn so với công dân bình thường (đó chính là việc quy định trách nhiệm kỷ luật và vật chất tăng nặng đối với những công chức ở nhóm một và hai, đặc biệt là công chức nhóm theo một cách phân nhóm. Ngoài ra, việc hoàn thiện trách nhiệm của công chức cần phải phân biệt trách nhiệm pháp lý trong hoạt động công vụ của công chức với trách nhiệm pháp lý thông thường.
Quá trình hoàn thiện chế độ trách nhiệm pháp lý của công chức trong hoạt động công vụ, cần thiết phải phân biệt trách nhiệm của nền công vụ, trách nhiệm của nền hành chính với trách nhiệm pháp lý của công chức. Điều xuất phát từ quan điểm xây dựng Nhà nước pháp quyền. Một đặc trưng cơ bản của Nhà nước pháp quyền là giữa Nhà nước và cá nhân có trách nhiệm qua lại. Nhà nước, cơ quan, công chức nhà nước có trách nhiệm trước nhân dân về mọi quyết định và hành vi của mình. Khi thiết lập cơ quan tài phán hành chính ở nước ta thì nền tảng của nó lại bắt nguồn từ chế độ trách nhiệm của nền công vụ. Nhưng trong pháp luật nước ta ít đề cập đến trách nhiệm của nền công vụ cả về trách nhiệm tích cực lẫn tiêu cực. Khi các cơ quan nhà nước ban hành chủ trương, chính sách hay văn bản quy phạm pháp luật gây tổn hại lợi ích, quyền của công dân, công chức nhà nước thì ai chịu trách nhiệm, phải chăng nền công vụ nhà nước? Theo chúng tôi, việc thực hiện quyết đinh hành chính mà gây tổn hại cho cá nhân, cơ quan, tổ chức thì lỗi đó là của nền công vụ. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Điều 8 Luật cán bộ, công chức quy định: cán bộ, công chức phải chấp hành quy định của cấp trên, khi đó căn cứ để cho là quy định đó trái pháp luật thì phải báo ngay với người ra quyết định thì phải báo cáo với người ra quyết định; trong trường hợp vẫn phải chấp hành quyết định thì phải báo cáo lên cấp trên trực tiếp của người ra quyết định đó và không phải chịu trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành quyết định đó. Về quy định như vậy chỉ nhằm giải phóng trách nhiệm pháp lý cụ thể của công chức nhà nước thừa hành công vụ, người ra quyết định có phải chịu trách nhiệm và trách nhiệm thế nào,Pháp lệnh không quy định. Trong trường hợp này, xã hội vẫn phải gánh chịu hậu quả do việc thực hiện quyết định không đúng pháp luật gây ra. Nền công vụ trước hết phải chịu trách nhiệm cá nhân, tổ chức về hành vi công vụ của công chức, sau đó mới tới người trực tiếp ra quyết định phải chịu trách nhiệm trực tiếp ra quyết định phải chịu trách nhiệm trước Nhà nước.
Hoặc khi công chức lãnh đạo ra một quyết định hành chính, quyết định này bắt nguồn từ văn bản quy định quy phạm pháp luật, trái với quyết định của cấp trên gây tổn hại cho cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước thì lỗi đó không thể quy về lỗi của người trực tiếp ra quyết định. Cần coi đây là lỗi của nền công vụ. Hoặc công chức thực hiện hành vi hành chính mà hành vi ấy lại bắt nguồn từ một quyết định trái pháp luật, người thực hiện hành vi sẽ không phải chịu trách nhiệm mà người ra quyết định hay Nhà nước phải gánh chịu trách nhiệm.
Nếu chỉ quy định trách nhiệm của công chức mà không quy định trách nhiệm của nền công vụ như đã trình bày ở trên, thì cá nhân, tổ chức bị thiệt hại sẽ bị thiệt thòi. Vì vậy, cần phải thể hiện vấn đề này trong quy định của pháp luật về công chức, công vụ.
Cần xây dựng cơ sở pháp lý cho việc thống kê trách nhiệm pháp lý của công chức. Hiện nay, pháp luật mới chỉ quy định việc Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện thống kê vi phạm hình sự. Cơ quan hành chính và tòa án tự tiến hành công tác thống kê trong quá trình xử lý các vi phạm pháp luật của mình, do đó số liệu không được cập nhập thường xuyên, việc nắm và nhận dạng các loại vi phạm pháp luật là rất khó, nhất là vi phạm của công chức nhà nước. Vì vậy, theo chúng tôi, Nhà nước cần có một quy định về công tác thống kê, chế độ báo cáo và mối quan hệ của các bộ, ngành, địa phương trong việc thống kê các vi phạm pháp luật của công chức. Bộ Nội vụ là đầu mối tổn hợp chung.
Hoàn thiện đồng bộ hệ thống thể chế quản lý hành chính, trong đó tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống thể chế về tổ chức và hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước. Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan nhà nước, giữa trung ương với địa phương, khắc phục tình trạng chế độ trách nhiệm không rõ ràng. Bảo đảm bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Đẩy mạnh các tổ chức hành chính. Rà soát các thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của các bộ, ngành, địa phương để sửa đổi những thủ tục không còn phù hợp, tạo cơ chế nhũng nhiễu cho công chức nhà nước trong thi hành công vụ; loại bỏ các thủ tục hành chính gây phiền hà, cản trở công việc làm ăn của dân và doanh nghiệp. Thực hiện việc công khai hóa các thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho nhân dân giám sát công chức thừa hành công vụ, nhất là trong những lĩnh vực có quan hệ trực tiếp với công dân. Đây là vấn đề mà Chính phủ đang chỉ đạo các bộ ngành tiến hành đồng bộ, khẩn trương và là một trong những nội dung trọng tâm cải cách hành chính năm 2004.
Hiện nay, chúng ta có Luật khiếu nại năm 2011 và Luật tố cáo năm 2011; Nghị định 75/2012/NĐ-CP hướng dẫn Luật khiếu nại; Nghị định 76/2012/NĐ-CP hướng dẫn Luật tố cáo trong đó quy định về thẩm quyền và thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định kỷ luật của công chức trong cơ quan hành chính nhà nước, nhưng mới chỉ dừng lại ở những nguyên tắc chung, gây khó khăn cho việc áp dụng vào đời sống thực tế, nhiều vụ việc không đủ cơ sở để giả quyết hoặc không được giải quyết dứt điểm (thiếu văn bản hướng dẫn cụ thể). Tình hình đó đòi hỏi phải sớm ban hành văn bản pháp luật hướng dẫn chi tiết việc giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với quyết định kỷ luật công chức trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước.
Xây dựng quy chế phối hợp giữa công an, Tòa án, Viện kiểm soát, thanh tra, kiểm tra Đảng về xử lý các hành vi vi phạm pháp luật của công chức, nhất là hành vi tham nhũng, trong đó quy định rõ chức trách, nhiệm vụ của cơ quan điều tra, kiểm tra trong việc xử lý hành chính, hình sự và xử lý kỷ luật đảng đối với đảng đối với những đảng viên có hành vi vi phạm pháp luật, nhất là tham nhũng tiêu cực. Đồng thời, cần ban hành quy định hướng dẫn thống nhất trong toàn quốc về trình tự, cách thức áp dụng các biện pháp trách nhiệm pháp lý với các biện pháp trách nhiệm xã hội (chính trị, đạo đức), chế tài đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân không thực hiện tốt quy định này.
3.3.2. Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Đẩy mạnh cải cách hành chính trên cả bốn nội dung: cải cách thể chế, cải cách tổ chức bộ máy, xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước, cải cách tài chính công; gắn cải cách hành chính với phát triển kinh tế – xã hội; đẩy lùi tham nhũng tiêu cực và chỉnh đón Đảng; cải cách hành chính phải được tiến hành đồng bộ với cải cách tư pháp và hoạt động lập pháp. Trong đó, chú trọng thực hiện tốt chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo tinh Nghị quyết lần thứ XI của Đảng. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có năng lực thực thi công vụ, có phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, tính kỷ luật, kỷ cương gắn với cải cách chế độ tiền lương, nâng cao đời sống của người hưởng lương nói chung và cán bộ.
Kết luận chương 3
Hoàn thiện chế độ công vụ là nội dung quan trọng của cải cách hành chính nhà nước, làm cho chế độ công vụ ngày một hoàn bị hơn. Qua đó, bảo đảm sự vận hành của bộ máy hành chính thông suốt, nâng cao ý thức trách nhiệm công vụ của cán bộ, công chức; giải quyết đúng đắn, kịp thời các yêu cầu hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức; bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Điều 4, Hiến pháp nước ta khẳng định: “Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam…, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội” [16]. Đảng lãnh đạo Nhà nước được thể hiện ở nhiều phương diện khác nhau: lãnh đạo trong tổ chức và hoạt động của toàn bộ máy nhà nước, đưa ra các chủ trương, quan điểm xây dựng Nhà nước, định hướng chính trị cho hoạt động của Nhà nước, thông qua công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, thông qua công tác cán bộ. Xuất phát từ nhận thức chung đó, hoàn thiện chế độ công vụ cần phải: Dựa trên cơ sở quan điểm, đường lối chính trị, chủ trương, chính sách của Đảng về công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức. Kịp thời thể chế hóa quan điểm của Đảng về công tác cán bộ thành pháp luật điều chỉnh quan hệ công vụ, công chức. Xây dựng đội ngũ công chức ngày càng chính quy, hiện đại, có phẩm chất chính trị, trình độ chuyên môn và phẩm chất đạo đức trong công vụ. Tôn trọng sự kiểm tra, hướng dẫn, lãnh đạo của Đảng trong công tác cán bộ và tôn trọng sự giới thiệu của các cơ quan, tổ chức đảng trong lựa chọn, đề bạt cán bộ. Xây dựng đạo đức công vụ theo những tiêu chí đạo đức cách mạng. Vì vậy, việc hoàn thiện chế độ công vụ cần hướng tới việc đáp ứng các yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế, mở cửa. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có trình độ chuyên môn cao ngang tầm với khu vực và quốc tế, có khả năng đáp ứng linh hoạt yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế. Thể chế của chế độ công vụ được hoàn thiện phải hướng tới phục vụ cho hội nhập kinh tế quốc tế. Để làm được điều này cần phải, một mặt tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng nâng cao các tri thức chuyên môn, năng lực, kỹ năng hành chính. Cương quyết đưa ra khỏi vị trí công tác những người không có năng lực tương xứng với đòi hỏi của công việc. Đồng thời, việc hoàn thiện chế độ công vụ phải góp phần nâng cao đạo đức, trách nhiệm công vụ của cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu của Quyết định số 1557/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức” [18].
KẾT LUẬN Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Với bản chất nhà nước của dân, do dân và vì dân, nên những giá trị đạo đức nghề nghiệp phục vụ nhân dân của nhà nước VN rất được chú trọng, nó hình thành và phát triển trên nền tư tưởng đạo đức mới, pháp luật mới. Sự thật là qua nhiều năm, nhiều nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức mới của xã hội mới được thể chế hóa thành những quy phạm pháp luật cho chuẩn mực hành vi của cán bộ, công chức trong thi hành công vụ, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu xây dựng nền công vụ mới, gắn với nhà nước của dân, do dân và vì dân.
Cùng với đó, uy quyền nhà nước liên quan trực tiếp đến nền công vụ, được phản ánh qua đội ngũ cán bộ, công chức. Bất kỳ nhà nước nào cũng phải định ra những chuẩn mực đạo đức trong nền công vụ của mình. Ngoài những nội dung chuẩn mực mà nhiều quốc gia sử dụng tương tự như nhau, thì tuỳ theo đặc điểm văn hoá, tâm lý xã hội… mỗi quốc gia lại có những chuẩn mực đạo đức đặc thù riêng trong nền công vụ của mình. Chuẩn mực đạo đức công vụ của cán bộ, công chức Việt Nam được Đảng, Nhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh, coi là “cái nền”, “cái gốc” của đội ngũ cán bộ, công chức và được gói gọn trong tinh thần lời dạy của Bác “cần”, “kiệm”, “liêm”, “chính”, “chí công vô tư”. Chính phủ và chính quyền các cấp, các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật để tổ chức thực hiện và quản lý sâu rộng hơn, cụ thể hơn trong các hoạt động của nền công vụ, nhằm tăng cường tính minh bạch thông qua việc công khai và giám sát đối với tài sản và trách nhiệm cá nhân, hoặc các quy định nhằm nâng cao đạo đức công vụ, hạn chế tiêu cực như sách nhiễu, vòi vĩnh, hối lộ…Trong những năm qua, cùng với sự nỗ lực, cố gắng ban hành các quy định để công chức thực hiện đúng chức năng, vai trò thì nhà nước cũng chú trọng đến việc thực hiện chế độ thi đua khen thưởng đối với những cá nhân xuất sắc để khích lệ sự trung thành, tận tụy của công chức trong tình hình đất nước có nhiều chuyển biến như hiện nay. Với mục tiêu làm trong sạch và vững mạnh đội ngũ cán bộ, công chức góp phần bảo vệ vững chắc chế độ xã hội chủ nghĩa và tạo niềm tin trong nhân dân, xây dựng nhà nước Việt Nam vững mạnh hơn. Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:
===>>> Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ

Dịch Vụ Viết Luận Văn Ngành Luật 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://vietluanvanluat.com/ – Hoặc Gmail: vietluanvanluat@gmail.com

Pingback: Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ