Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ theo pháp luật Việt Nam hiện nay dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trách nhiệm của công chức là một vấn đề được Nhà nước và xã hội quan tâm. Ở nước ta, trong những năm qua có nơi còn có biểu hiện công chức nhà nước chưa thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ chức trách nhiệm vụ được phân công (thậm chí còn có biểu hiện phiền hà, sách nhiễu), gây bất bình trong dư luận xã hội, ảnh hưởng tới lòng tin của nhân dân với Nhà nước. Do đó, việc tăng cường, củng cố chế độ trách nhiệm cá nhân đối với công vụ của công chức nhà nước đòi hỏi phải được pháp luật điều chỉnh chặt chẽ, nghiêm minh hơn. Quy định của pháp luật về trách nhiệm của công chức nhà nước là biện pháp cơ bản để phòng ngừa và đấu tranh có hiệu quả với tệ cửa quyền, lạm quyền, quan liêu, tham nhũng, lãng phí của công…, làm trong sạch đội ngũ cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị, đặc biệt là trong bộ máy hành chính nhà nước. Trên thực tế, pháp luật về trách nhiệm của công chức nhà nước ở nước ta hiện nay nhìn chung chưa hoàn chỉnh, còn tản mạn, thiếu tính hệ thống, chưa quy định rõ trách nhiệm của công chức nhà nước, chưa phân định rõ trách nhiệm của tập thể với cá nhân phụ trách  Có những quy định về trách nhiệm của cán bộ, công

chức không còn phù hợp nhưng chậm được điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với chủ trương cải cách hành chính. Công tác pháp điển hóa về trách nhiệm pháp lý, nhất là trách nhiệm kỷ luật và trách nhiệm vật chất của công chức tuy đã được chú trọng, nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn. Việc áp dụng các quy định pháp luật về trách nhiệm của công chức ở nhiều nơi, nhiều lúc còn chưa nghiêm, thiếu tính thống nhất, kỷ cương, kỷ luật lỏng lẻo. Vì vậy, việc nghiên cứu, tổng kết thực tiễn để đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động thực thi quy định của pháp luật về trách nhiệm của công chức trong giai đoạn hiện nay đang là một yêu cầu cấp thiết của thực tiễn.

Ở bình diện lý luận, cho đến nay mới chỉ có một số công trình nghiên cứu có liên quan đến trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách chuyên sâu, toàn diện các quy định của pháp luật Việt Nam về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Với những lý do nêu trên, việc tác giả đã chọn đề tài “Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ theo pháp luật Việt Nam hiện nay” làm luận văn thạc sĩ luật học là có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

2. Tình hình nghiên cứu theo quan điểm đề tài Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Ở nước ngoài: đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề trách nhiệm pháp lý nói chung, trách nhiệm pháp lý của công chức nói riêng. Các khía cạnh khác nhau của trách nhiệm pháp lý của công chức như: khái niệm, mục đích, cơ sở, đặc điểm, các hình thức trách nhiệm và thủ tục áp dụng trách nhiệm pháp lý của công chức đã được đề cập đến trong các công trình, báo cáo của một số tác giả, như Lazarev B.M với cuốn sách Cơ sở pháp lý của trách nhiệm trong quản lý ở Liên xô và Cộng hòa dân chủ Đức (Mátxcơva, năm 1986) và bài Đặc điểm trách nhiệm của những người có chức vụ trong cuốn sách Liên xô – Cộng hòa dân chủ Đức: Chế độ công vụ (Mátxcơva, năm 1986), Aduskin I.C với cuốn sách Thủ tục kỷ luật ở Liên xô (Saratop, năm 1986), Batrilo I.L với bài viết Chế định trách nhiệm trong quản lý đăng trên Tạp chí Nhà nước và pháp luật Liên xô (số 6, năm 1977), Malein H.C với cuốn sách Vi phạm pháp luật: khái niệm, nguyên nhân, trách nhiệm (Mátxcơva, năm 1985) và bài Trách nhiệm về tài sản của các chủ thể quản lý trong cuốn sách Trách nhiệm trong quản lý (Mátxcơva, năm 1985), Serbax A.I với cuốn sách Trách nhiệm pháp lý của người có chức vụ trong bộ máy quản lý nhà nước (Kiep, năm 1980),…vv…

Ở trong nước: vấn đề trách nhiệm pháp lý của công chức từ lâu cũng đã được một số tác giả quan tâm nghiên cứu, như các tác giả: Đoàn Trọng Truyến, về vấn đề trách nhiệm công vụ trong giáo trình Hành chính học đại cương của Học viện Hành chính quốc gia (Hà Nội, năm 1997), Nguyễn Cửu Việt về trách nhiệm trong quản lý, Giáo trình Luật hành chính Việt Nam của đại học Quốc gia Hà Nội (Hà Nội, năm 1997 và năm 2000), Ngô Tử Liễn về trách nhiệm hành chính trong cuốn sách Cưỡng chế hành chính nhà nước của Học viện Hành chính Quốc gia (Hà Nội, năm 1996), Đinh Văn Mậu, Phạm Hồng Thái về trách nhiệm trong hoạt động công vụ trong cuốn sách Giải đáp pháp luật – Luật hành chính Việt Nam (thành phố Hồ Chí Minh, năm 1995), Hoàng Thị Ngân với bài Về trách nhiệm pháp lý đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp (số 2, năm 2011) và bài Trách nhiệm về việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật sai trái đăng trên Tạp chí Nhà nước và pháp luật (số 5, năm 2003), Vũ Thư về chế tài hành chính (luận án tiến sĩ luật học, năm 1996) và bài Trách nhiệm pháp lý theo luật Hiến pháp đăng trên Tạp chí Nhà nước và pháp luật (số 12, năm 2002), Võ Khánh Vinh trong cuốn sách Tìm hiểu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về chức vụ (Hà Nội, năm 1996), Nguyễn Hoàng Anh với bài viết Chế định trách nhiệm vật chất trong luật hành chính Việt Nam và một số vấn đề cần hoàn thiện trong cuốn sách Nhà nước và pháp luật Việt Nam trước thềm thế kỷ XXI (Hà Nội, năm 2002), Dương Thanh Mai với bài Bồi thường thiệt hại đối với oan sai trong tố tụng đăng trên Tạp chí Nghiên cứu lập pháp (Hà Nội, năm 2011), Đinh Thiện Sơn về trách nhiệm pháp lý của người có chức vụ trong quản lý ở Việt Nam (luận án phó tiến sĩ luật học năm 1989),… Nhìn chung, việc nghiên cứu của các tác giả được quan tâm ở những góc độ khác nhau của phạm trù pháp lý được xem xét, nhưng chưa nghiên cứu một cách toàn diện vấn đề trách nhiệm pháp lý của công chức, nhất là trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện Do đó, việc nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống và sâu sắc vấn đề trên là việc làm có ý nghĩa quan trọng về lý luận và thực tiễn.

3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Luận văn nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực tiễn về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ theo pháp luật Việt Nam, qua đó đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện pháp luật về công chức và nâng cao hiệu quả của công chức Việt Nam trong thời gian tới Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Để thực hiện được mục tiêu nghiên cứu nêu trên, luận văn đặt ra và giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau đây:

  • Phân tích, làm rõ các quy định pháp luật hiện hành về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ;
  • Làm rõ các luận cứ khoa học góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ; đánh giá thực trạng.
  • Phân tích pháp luật về công chức chỉ ra những ưu-nhược điểm của pháp luật về công chức từ thực tiễn áp dụng;
  • Tổng hợp kết quả nghiên cứu đề ra phương hướng, mục tiêu và các giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả việc thực thi pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

  • Đối tượng nghiên cứu của luận văn: là trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ theo quy định của pháp luật Việt Nam.
  • Phạm vi nghiên cứu của luận văn: luận văn nghiên cứu về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ theo quy định của pháp luật Việt Nam; thời gian nghiên cứu từ năm 2000 đến nay.

5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; đồng thời sử dụng phương pháp nghiên cứu chuyên ngành và các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, tư vấn chuyên gia, điều tra xã hội học…

6. Những điểm mới và đóng góp của luận văn

Là công trình nghiên cứu một cách có hệ thống và tương đối toàn diện về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ; theo đó những kết quả khoa học của luận văn sẽ góp phần làm phong phú thêm cơ sở lý luận và thực tiễn về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ theo quy định của pháp luật.

Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng luận văn đã chỉ rõ các ưu – nhược điểm của pháp luật Việt Nam về công chức, công vụ.

Khái quát lý luận đưa ra các luận cứ khoa học nhằm góp phần xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ trong giai đoạn hiện nay.

Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện việc thực thi chế định trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ trong giai đoạn hiện Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Những kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được dùng làm tài liệu phục vụ cho hoạt động lập pháp và thực thi pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ; đồng thời cũng có thể được sử dụng làm tài liệu cho công tác giảng dạy, học tập, nghiên cứu tại các cơ sở đào tạo luật ở Việt Nam.

7. Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được bố cục thành 3 chương:

  • Chương 1. Nhận thức chung về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ
  • Chương 2. Thực trạng quy định pháp luật và thực hiện pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ
  • Chương 3. Những giải pháp hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ

Chương 1 NHẬN THỨC CHUNG VỀ TRÁCH NHIỆM CỦA CÔNG CHỨC TRONG HOẠT ĐỘNG CÔNG VỤ

1.1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại công chức ở Việt Nam

1.1.1. Khái niệm, đặc điểm

Khái niệm công chức được hiểu khác nhau giữa các quốc gia do có sự khác biệt về hệ thống chính trị; tổ chức bộ máy nhà nước; sự phát triển kinh tế – xã hội; tính truyền thống và các yếu tố văn hóa lịch sử. Tuy nhiên, ở nhiều quốc gia, đặc điểm chung của công chức thường được hiểu là: là công dân của nước đó; được tuyển dụng qua thi tuyển hoặc xét tuyển; được bổ nhiệm vào một ngạch, một chức danh hoặc gắn với một vị trí việc làm; được hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Ở Việt Nam, ngay từ sau khi nước Việt Nam dân củ cộng hòa ra đời Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 76/SL ngày 20/5/1950 ban hành Quy chế công chức, trong đó khái niệm công chức Việt Nam chỉ được xác định trong phạm vi các cơ quan Chính phủ. Theo Sắc lệnh số 76/SL, những công dân Việt Nam được chính quyền nhân dân tuyển dụng, giao giữ một chức vụ thường xuyên trong các cơ quan Chính phủ, ở trong hay ở ngoài nước, đều là công chức theo Quy chế này, trừ những trường hợp riêng biệt do Chính phủ quy định (Điều 1, Sắc lệnh số 76/SL). Đến năm 1998, khi Pháp lệnh Cán bộ, công chức được ban hành, những người làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng, Nhà nước, đoàn thể được gọi chung trong một cụm từ là “cán bộ, công chức”. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

  • Công chức Việt Nam được hiểu theo khoản 2 Điều 4 Luật cán bộ, công chức quy định:

Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập, trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật [11].

Cán bộ xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công dân Việt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong thường trực Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, Bí thư, Phó bí thư Đảng uỷ, người đứng đầu tổ chức chính trị- xã hội; công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Uỷ ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Hoạt động công vụ của cán bộ, công chức là việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức theo quy định của Luật cán bộ, công chức năm 2008 và các quy định khác có liên quan. Nguyên tắc trong thi hành công vụ của cán bộ, công chức:

  • Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật;
  • Bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân;
  • Công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền và có sự kiểm tra, giám sát;
  • Bảo đảm tính hệ thống, thống nhất, liên tục, thông suốt và hiệu quả;
  • Bảo đảm thứ bậc hành chính và sự phối hợp chặt chẽ [11].

1.1.2. Phân loại công chức Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

  • Theo Nghị định số 06/2010/NĐ-CP ngày 25/01/2010 quy định những người là công chức (Nghị định số 06/NĐ-CP):

Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh, trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật, làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội và bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập [2].

Công chức có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau tuỳ thuộc vào mục đích phân loại. Ở Việt Nam có một số cách phân loại công chức cơ bản sau:

Căn cứ vào ngạch được bổ nhiệm, công chức được phân thành loại A, loại B, loại C và loại D, cụ thể như sau:

  • Loại A gồm những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tương đương;
  • Loại B gồm những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên chính hoặc tương đương;
  • Loại C gồm những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên hoặc tương đương;
  • Loại D gồm những người được bổ nhiệm vào ngạch cán sự hoặc tương đương và ngạch nhân viên.

Căn cứ vào vị trí công tác, công chức được phân loại như sau:

  • Công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý;
  • Công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý.

Phân loại theo ngành, lĩnh vực: bao gồm lĩnh vực hành chính, kinh tế, xây dựng, luật,…

Ngoài ra, công chức còn có thể được phân loại theo trình độ đào tạo (sau đại học, đại học, trung học,…) hoặc theo hệ thống cơ cấu tổ chức.

Trong mỗi một ngành chuyên môn có một hoặc một số ngạch từ cao đến thấp, thể hiện phẩm chất, trình độ và năng lực chuyên môn, những hiểu biết cần phải có của công chức; mỗi một ngạch có nhiều mức lương khác nhau, từ mức khởi điểm (bậc 1) trở lên. Theo quy định của Luật cán bộ, công chức năm 2008 và các văn bản hướng dẫn của Chính phủ, việc nâng từ mức lương thấp lên mức lương cao hơn trong ngạch được thực hiện gắn với thâm niên công tác, trừ trường hợp được nâng lương trước thời hạn do có thành tích, cống hiến trong công tác. Việc thực hiện nâng lương được tiến hành theo quy trình, thủ tục và phân cấp theo quy định của pháp luật. Việc nâng từ ngạch thấp lên ngạch cao hơn liền kề phải qua kỳ thi nâng ngạch theo nguyên tắc cạnh tranh.

1.2. Khái niệm, đặc điểm và các dạng trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

1.2.1. Khái niệm, đặc điểm

Công vụ là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước do cán bộ, công chức tiến hành theo quy định của pháp luật nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước, phục vụ lợi ích Nhà nước, nhân dân và xã hội. Tuy nhiên trong điều kiện cụ thể ở Việt Nam, do đặc thù về thể chế chính trị nên công vụ còn bao gồm cả hoạt động thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ của cán bộ, công chức làm việc trong các cơ quan của Đảng, tổ chức chính trị – xã hội.

Một số đặc điểm và tính chất của công vụ:

  • Mục đích của công vụ là phục vụ lợi ích Nhà nước, nhân dân và xã hội.
  • Nội dung hoạt động công vụ bao gồm các hoạt động thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước, của Đảng, tổ chức chính trị – xã hội trong lãnh đạo, quản lý và tham gia quản lý mọi mặt của đời sống xã hội, đồng thời tổ chức cung ứng và phục vụ các nhu cầu chung của xã hội, của nhân dân không vì mục đích lợi nhuận.
  • Chủ thể thực thi công vụ là cán bộ, công chức.

Hoạt động công vụ không chỉ thuần tuý mang tính quyền lực nhà nước, mà còn bao gồm cả hoạt động của các tổ chức do nhà nước thành lập (được nhà nước uỷ quyền) để phục vụ các nhu cầu của nhân dân. Các hoạt động này đều do cán bộ, công chức nhân danh nhà nước tiến hành. Bao gồm các hoạt động nhân danh quyền lực nhà nước và các hoạt động của các tổ chức được nhà nước uỷ quyền. Ở các nước trên thế giới, khi đề cập đến công vụ, người ta ít nói đến yếu tố quyền lực nhà nước mà thường chỉ nói tới công chức nhân danh pháp luật hoặc nhân danh nhà nước mà thôi. Bởi lẽ, pháp luật là công cụ chính, chủ yếu do Nhà nước ban hành. Ngoài ra, ở Việt Nam do đặc thù về thể chế chính trị nên hoạt động công vụ còn bao gồm cả hoạt động của cán bộ, công chức trong các cơ quan của Đảng, của tổ chức chính trị – xã hội.

  • Công vụ được tiến hành theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được Nhà nước giao và tuân theo pháp luật.
  • Hoạt động công vụ mang tính thường xuyên, chuyên nghiệp.

Trách nhiệm công vụ là một khái niệm mang tính chính trị, tạo nên hình ảnh của chế độ, của Nhà nước trong mắt người dân. Đó là việc cán bộ, công chức tự ý thức về quyền và nhiệm vụ được phân công cũng như bổn phận phải thực hiện các quyền và nhiệm vụ đó. Trách nhiệm trong hoạt động công vụ của cán bộ, công chức có mối quan hệ chặt chẽ với kết quả công vụ. Kết quả công vụ và trách nhiệm công vụ tạo nên hiệu lực, hiệu quả của các cơ quan, tổ chức. Hai nhân tố này luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau. Nếu nói kết quả công vụ là điểm mục tiêu, là mong muốn của chủ thể quản lý thì trách nhiệm công vụ là phương thức, cách thức để thực hiện mục tiêu của chủ thể quản lý. Một nền công vụ hiệu lực, hiệu quả đều dựa trên cơ sở đề cao tính trách nhiệm với tinh thần tận tuỵ, mẫn cán và làm tròn bổn phận của cán bộ, công chức.

1.2.2. Các dạng trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

  • Trách nhiệm kỷ luật của công chức:

Trách nhiệm kỷ luật là hình thức trách nhiệm pháp lý được áp dụng với công chức nhà nước thực hiện hành vi vi phạm kỷ luật, tức là người có hành vi (hành động hoặc không hành động) vi phạm nghĩa vụ, gây tổn hại cho trật tự pháp luật trong quá trình quản lý nhà nước. Cơ sở của trách nhiệm kỷ luật là vi phạm kỷ luật. Đó là hành vi có lỗi, vi phạm các quy tắc và nghĩa vụ trong hoạt động công vụ (các nghĩa vụ điều 18, 19, 20, các điều cấm – chương II mục 4 của Luật cán bộ, công chức và các quy định tại văn bản pháp luật khác), do công chức thực hiện mà chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự (khoản 1 Điều 3 Nghị định số 97/1998/NĐ- CP). Vi phạm đó có thể là việc cộng chức không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, sai lệch nghĩa vụ được giao phó.

Ý kiến của một số tác giả cho rằng, chỉ luật hành chính điều chỉnh vấn đề trách nhiệm kỷ luật là không đúng. Chế độ kỷ luật là một chế định pháp lý phức tạp bao gồm những quy phạm pháp luật hành chính cũng như luật lao động. Tính đặc thù của trách nhiệm kỷ luật thể hiện ở chỗ người bị kỷ luật có sự phụ thuộc về mặt tổ chức trong quan hệ với người có thẩm quyền trong quyết định kỷ luật. Ví dụ: Thủ trưởng cơ quan nhà nước có quyền ra quyết định kỷ luật đối với nhân viên của mình khi anh ta có hành vi vi phạm kỷ luật. Việc ấn định trách nhiệm kỷ luật là sự thực hiện có thẩm quyền trong quan hệ nội bộ mỗi cơ quan, tổ chức. Xử lý kỷ luật luôn do thủ trưởng cơ quan, tổ chức áp dụng đối với người vi phạm là nhân viên cơ quan tổ chức đó. Do đó, trách nhiệm kỷ luật là một dạng trách nhiệm pháp lý đặc biệt. Hiện nay có quan điểm cho rằng: khi xét thấy hành vi vi phạm kỷ luật có dấu hiện cấu kết thành tội phạm thì phải đình chỉ việc thi hành kỷ luật và chuyển hồ sơ lên cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét và truy cứu trách nhiệm pháp lý, mà không được giữ lại “xử lý nội bộ”. Quan niệm này không hoàn toàn chính xác. Không nên nhầm lẫn cho rằng trách nhiệm kỷ luật chỉ là một loại “xử lý nội bộ” mà không có ý nghĩa pháp lý, trừ trường hợp “xử lý nội bộ” trong tổ chức Đảng hay tổ chức xã hội khác, tức là không mang tính chất Nhà nước. Các biện pháp xử lý kỷ luật này đúng là mang tính “xử lý nội bộ”, không phải một dạng trách nhiệm pháp lý. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Mặt khác, cần lưu ý trường hợp ngoại lệ của trách nhiệm kỷ luật. Đó là trường hợp mà giữa cơ quan, tổ chức có thẩm quyền áp dụng đối với đối tượng bị áp dụng trách nhiệm kỷ luật không có quan hệ trực thuộc với tổ chức, mà chỉ trực thuộc dưới khía cạnh nào đó về mặt hành chính. Ví dụ, trách nhiệm kỷ luật của học sinh, sinh viên, của những người sống trong ký túc xá,…

Những người có chức vụ hay các công chức ở những nghề nghiệp riêng biệt, khi vi phạm các quy tắc đạo đức và danh dự nghề nghiệp dẫn đến hậu quả xấu, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, ngành nghề cũng có thể bị xử lý kỷ luật (ví dụ: Hải quan, giáo viên, bác sỹ, kiểm soát viên có hành động không văn hóa…). Ở đây không cần tính đến yếu tố địa điểm và thời gian vi phạm. Có thể những hành vi vi phạm đạo đức, danh dự nghề nghiệp đó được thực hiện ngoài phạm vi cơ quan nhà nước, ngoài giờ làm việc, ở địa phương hay bất kỳ ở địa điểm nào khác, nhưng người vi phạm vẫn có thể bị xử lý kỷ luật. Do đó, trách nhiệm kỷ luật không chỉ được áp dụng đối với người vi phạm kỷ luật lao động, vi phạm hoạt động công vụ. Nếu nói nhiệm vụ của các chế tài kỷ luật chỉ là để bảo vệ những quan hệ lao động là đã thu hẹp một cách không có cơ sở những khả năng trách nhiệm kỷ luật.

Khác với trách nhiệm hành chính và trách nhiệm hình sự, trách nhiệm kỷ luật có thể áp dụng đồng thời với các dạng trách nhiệm pháp lý khác (hình sự, hành chính, vật chất) đối với một công chức thực hiện một vi phạm, nếu hành vi vi phạm kỷ luật đó đồng thời cũng là hành vi phạm tội hoặc vi phạm hành chính hoặc gây tổn hại cho tài sản của Nhà nước hoặc của công dân. Đây chính là đặc trưng của trách nhiệm kỷ luật và đó cũng là đặc trưng quan trọng của trách nhiệm pháp lý của công chức trong hoạt động công vụ. Vấn đề này xuất phát từ tính chất đặc biệt của hoạt động cộng vụ và cũng là một khía cạnh thể hiện nguyên tắc tăng nặng của trách nhiệm pháp lý của công chức. Tuy nhiên, quy định tại Nghị định số 34/2011/NĐ- CP ngày 17/5/2011 quy định về xử lý kỷ luật đối với công chức (Nghị định số 34/2011/NĐ-CP) vẫn chưa quy định rõ đặc trưng này. Do vậy, quá trình hoàn thiện pháp luật nội dung này cần được bổ sung.

Trường hợp công chức phạm tội, thì khi bản án đã có hiệu lực pháp luật, cần đồng thời xử lý trách nhiệm kỷ luật đối với họ. Đây là điều đương nhiên và dễ hiểu bởi vì nhiều công chức thực hiện tội phạm thực ra là vi phạm kỷ luật loại nặng nhất. Kết luận này có thể suy ra từ quy định tại Nghị định 34/2011/NĐ-CP: “Đối với công chức phạm tội bị tòa án xử phạt tù nhưng được hưởng án treo hoặc cải tạo không giam giữ, quản chế, cảnh cáo mà tội liên quan đến hoạt động công vụ thì có thể bị buộc thôi việc” [3].

Đối với trách nhiệm hành chính, trường hợp nếu công chức thực hiện vi phạm hành chính liên quan tới công vụ thì đương nhiên phải kéo theo trách nhiệm kỷ luật, dù ở mức nhẹ. Sách báo pháp lý còn gọi loại vi phạm này là vi phạm kỷ luật- hành chính. Nhưng nếu vi phạm hành chính của công chức không liên quan tới công vụ (tức là một công dân thực hiện hành vi vi phạm hành chính) thì chưa hẳn kéo theo trách nhiệm kỷ luật. Sự kết hợp giữa hai hình thức trách nhiệm hành chính và kỷ luật trong trường hợp này có thể vận dụng khi vi phạm hành chính nặng hoặc liên quan đến đạo đức công chức. Chính phủ đã có một số nghị định, trong đó có những quy định về vấn đề này. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Cũng giống như trách nhiệm hình sự, hành chính, trách nhiệm kỷ luật có thể áp dụng kèm theo nó là trách nhiệm vật chất, nếu có hành vi vi phạm kỷ luật, hành chính hay hình sự gây thiệt hại cho Tài sản của Nhà nước.

Nghị định số 34/2011/NĐ-CP quy định về các hành vi bị xử lý kỷ luật gồm: vi phạm việc thực hiện nghĩa vụ, đạo đức và văn hóa giao tiếp của công chức trong thi hành công vụ; những việc công chức không được làm quy định tại Luật Cán bộ, công chức; vi phạm pháp luật bị Tòa án kết án bằng bản án có hiệu lực pháp luật; vi phạm quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; bình đẳng giới; phòng chống tệ nạn mại dâm và các quy định khác của pháp luật liên quan đến công chức nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Các trường hợp chưa xem xét kỷ luật: Đang trong thời gian nghỉ hàng năm, nghỉ theo chế độ, nghỉ việc riêng được người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị cho phép; đang trong thời gian điều trị có xác nhận của cơ quan y tế có thẩm quyền; Công chức nữ đang trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản, đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi; đang bị tạm giữ, tạm giam chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền điều tra, truy tố, xét xử về hành vi pháp luật. Các trường hợp được miễn trách nhiệm kỷ luật: được cơ quan có thẩm quyền xác nhận tình trạng mất năng lực hành vi dân sự khi vi phạm pháp luật; phải chấp hành quyết định của cấp trên theo quy định tại khoản 5 Điều 9 Luật Cán bộ, công chức; được cấp có thẩm quyền xác nhận vi phạm pháp luật trong tình thế bất khả kháng khi thi hành công vụ. Hình thức kỷ luật: với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý gồm có: khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, buộc thôi việc. Với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý gồm: Khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, giáng chức, cách chức, buộc thôi việc.

Thực hiện chủ trương này, các cơ quan đơn vị, ban ngành, các tỉnh đều ban hành chỉ thị thực hiện kỷ cương chấp hành kỷ luật khi có hành vi vi phạm để làm gương và đảm bảo sự nghiêm minh trong việc thực thi quyền hạn và nghĩa vụ cụ thể là Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An và Chỉ thị số 10/2013/CT-UBND ngày 06/4/2014 của UBND tỉnh Nghệ An về tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính trong các cơ quan, đơn vị; ngày 05/12/2013; ngày 19/8/2014, Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế đã ban hành Chỉ thị số 01/CT-TCT về việc tăng cường kỷ cương kỷ luật, chấn chỉnh lề lối làm việc, thái độ, tác phong ứng xử của công chức thuế với NNT và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho ngành thuế… Đây là một số điển hình cho việc thực thi các quy định pháp luật về trách nhiệm của công chức hiện nay.

1.2.3. Trách nhiệm hình sự của công chức Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

  • Trách nhiệm hình sự là loại trách nhiệm pháp lý nghiêm khắc nhất        .

Tính nghiêm khắc của trách nhiệm hình sự thể hiện ở chỗ người phải chịu trách nhiệm hình sự là người bị kết án, bị coi là có tội, có án tích và có thể bị hạn chế hoặc tước bỏ một số quyền cơ bản của con người như quyền tự do, các quyền về chính trị, về tài sản… thậm chí cả quyền được sống.

Công chức trước hết là một công dân, khi phạm tội cũng phải chịu trách nhiệm hình sự như bất kỳ công dân nào khác, ví dụ, công chức trộm cắp tài sản cũng phải chịu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp. Đồng thời trong khi thực hiện nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước giao phó mà phạm tội, đặc biệt là lợi dụng chức vụ quyền hạn phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Trách nhiệm hình sự là sự phản ứng của Nhà nước đối với người phạm tội, tức là người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp luật hình sự và có lỗi. Do đó, tội phạm là cơ sở của trách nhiệm hình sự, ở đâu có tội phạm thì ở đó có trách nhiệm hình sự, không có tội phạm thì không có trách nhiệm hình sự. Vì vậy, một công chức chỉ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi và chỉ khi công chức đó đã thực hiện một hành vi có đầy đủ các dấu hiệu của cấu thành tội phạm đã được luật hình sự quy định.

Cơ sở trách nhiệm kỷ luật là sự thực hiện vi phạm kỷ luật công vụ, đối với một số loại công chức còn là vi phạm các quy tắc đạo đức, làm ảnh hưởng đến thanh danh, uy tín của các tổ chức, cơ quan nhà nước. Còn cơ sở của trách nhiệm hình sự của công chức là việc thực hiện tội phạm trong hoạt động công vụ hoặc bị xử lý kỷ luật hoặc đã bị xử phạt hành chính. Ngoài một số điều đã dẫn chứng ở phần trách nhiệm hành chính, Bộ luật hình sự năm 1985 và Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) dành một chương riêng quy định về các tội phạm về chức vụ

Chủ thể áp dụng trách nhiệm kỷ luật là thủ trưởng cơ quan, đơn vị nơi có người vi phạm. Còn chủ thể áp dụng trách nhiệm hình sự là Tòa án (cơ quan xét xử). Giữa người có quyền áp dụng trách nhiệm hình sự với công chức vi phạm không có quan hệ trực thuộc nhau về mặt tổ chức. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Xét về hình thức trách nhiệm, trách nhiệm hình sự mang tính trừng phạt nặng hơn so với hình thức trách nhiệm kỷ luật. Việc áp dụng trách nhiệm hình sự được tiến hành theo trình tự tố tụng hình sự. Còn trách nhiệm kỷ luật áp dụng theo trình tự hành chính.

Như vậy, trách nhiệm hình sự là hình thức cưỡng chế bên ngoài quan hệ công vụ, còn trách nhiệm kỷ luật là hình thức cưỡng chế trong nội bộ cơ quan, tổ chức nhà nước nhất định hoặc trong hệ thống của chúng, nghĩa là có trực thuộc về mặt tổ chức. Tuy nhiên, hai loại trách nhiệm trên có quan hệ với nhau rất chặt chẽ. Căn cứ vào mức độ thiệt hại do vi phạm kỷ luật gây ra mà có thể có sự chuyển hóa từ trách nhiệm kỷ luật sang trách nhiệm hình sự.

Đối tượng bị xử lý kỷ luật, xử lý hình sự theo quy định của Điều 68 Luật phòng chống tham nhũng (2005) như sau:

  1. Người có hành vi tham nhũng quy định tại Điều 3 của Luật này.
  2. Người không báo cáo, tố giác khi biết được hành vi tham nhũng.
  3. Người không xử lý báo cáo, tố giác, tố cáo về hành vi tham nhũng.
  4. Người có hành vi đe doạ, trả thù, trù dập người phát hiện, báo cáo, tố giác, tố cáo, cung cấp thông tin về hành vi tham nhũng.
  5. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị để xảy ra hành vi tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị do mình quản lý, phụ trách.
  6. Người thực hiện hành vi khác vi phạm quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan [10].

Người có hành vi tham nũng sẽ bị truy cứu trách nhiệm theo quy định của pháp luật được luật hóa tại điều 69 Luật phòng chống tham nhũng như sau:

Người có hành vi tham nhũng thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, truy cứu trách nhiệm hình sự; trong trường hợp bị kết án về hành vi tham nhũng và bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật thì phải bị buộc thôi việc; đối với đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân thì đương nhiên mất quyền đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân [10].

Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi bổ sung năm 2009) quy định 25 tội có dấu hiệu đã bị xử lý kỷ luật để làm căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với công chức (người có chức vụ), gồm các điều: 125, 129, 149, 165, 166, 170, 174, 176, 177, 178, 210, 211, 214, 215, 217, 224, 225, 226, 241, 242, 278, 279, 280, 283, 291.

Giữa trách nhiệm hình sự với trách nhiệm hành chính cũng có mối quan hệ mật thiết với nhau. Theo quy định của Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi bổ sung năm 2009 (các điều 125, 129, 166, 170, 177, 211, 214, 215, 217, 224, 225, 226, 241, 242, 243) có 16 loại tội phạm lấy căn cứ đã bị xử phạt hành chính là cơ sở để truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều đó cho thấy giữa vi phạm hành chính và tội phạm của công chức có mối liên hệ mật thiết với nhau.

Trong tình hình hiện nay, đấu tranh chống các tội phạm về chức vụ đang là một trong những vấn đề cần thiết của Đảng và nhà nước ta nhằm củng cố bộ máy Nhà nước, thiết lập trật tự, kỷ cương xã hội, khôi phục lòng tin, uy tín của Đảng và nhà nước trước toàn thể nhân dân lao động. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Thực tế đã chỉ ra rằng các tội phạm về chức vụ không chỉ gây thiệt hại lớn cho tài sản của Nhà nước, tài sản của công dân, mà còn là nguồn gốc sinh ra các tội phạm khác làm phá vỡ trật tự quản lý nhà nước, quản lý kinh tế và quản lý xã hội. Nghiêm trọng hơn, các tội phạm về chức vụ gây mất niềm tin của nhân dân lao động đối với Đảng Cộng sản Việt Nam và chế độ xã hội chủ nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Đảng ta là Đảng cầm quyền. Chính vì vậy, Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi bổ sung năm 2009) đã dành trọn chương XXI của Bộ luật để quy định tội phạm về chức vụ. Các tội phạm về chức vụ quy định trong chương này là các tội phạm có tính chất bao trùm đối với hành vi phạm tội xảy ra ở các lĩnh vực hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc tổ chức xã hội và được thực hiện bởi người có chức vụ.

Điều 277 Bộ luật hình sự năm 1999 (sử đổi bổ sung năm 2009) quy định: “Các tội phạm về chức vụ là những hành vi xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức do người có chức vụ thực hiện trong khi thực hiện công vụ” [13]. Người có chức vụ nói trên đây là người do bổ nhiệm, do dân cử, do hợp đồng hoặc do một hình thức khác, có hưởng lương hoặc không hưởng lương, được giao thực hiện một công vụ nhất định và có quyền hạn nhất định trong khi thực hiện công vụ.

Từ quy định trên cho thấy, khái niệm “người có chức vụ” trong luật hình sự được hiểu khá rộng, dường như là bất cứ người thực thi công vụ nào, tức là bất cứ công chức nào. Do đó, công chức nhà nước với tư cách là chủ thể của các tội phạm về chức vụ không những phải chịu trách nhiệm hình sự như mọi công dân khác khi vi phạm những điều luật cấm, mà còn phải chịu trách nhiệm với tư cách người có chức vụ. Điều này có ý nghĩa lớn trong việc đảm bảo nguyên tắc công bằng trong luật hình sự cũng như việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, tăng cường trách nhiệm của công chức, giúp cho mọi người nhân thức được rằng luật không loại trừ một ai nếu có vi phạm pháp luật thì đều bị xử lý, và người nào có quyền hạn càng cao thì trách nhiệm càng cao. Thực ra, đây cũng là biểu hiện cụ thể của nguyên tắc công bằng, cũng là đặc điểm cần phải có của pháp luật trong nhà nước pháp quyền. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

  • Nghiên cứu các quy định về tội phạm có chức vụ, có thể thấy những đặc trưng cơ bản của loại tội phạm này như sau;

Thứ nhất, khách thể chính, thể hiện bản chất của các tội phạm về chức vụ là hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức nhà nước. Hành vi phạm tội trong tội phạm chức vụ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả hoạt động cơ quan, tổ chức nhà nước trước xã hội, trước công dân. Việc bảo đảm cho bộ máy nhà nước và tổ chức xã hội hoạt động đúng đắn đáp ứng được lợi ích nói trên là một trong những nhiệm vụ quan trọng của pháp luật hình sự.

Với mục đích bảo đảm cho bộ máy nhà nước hoạt động đúng đắn và đồng bộ, nhà nước đã quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cấp, các ngành, của từng loại cán bộ, công chức nhà nước. Việc một số cán bộ, công chức nhà nước lợi dụng chức vụ quyền hạn để vi phạm pháp luật đã làm ảnh hưởng đến hoạt động đúng đắn của bộ máy nhà nước và do đó phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thứ hai, tội phạm về chức vụ do người có chức vụ thực hiện, trong đó có yếu tố lợi dụng chức vụ quyền hạn để phạm tội là yếu tố bắt buộc phải có.

Theo quy định tại Điều 48 Bộ luật hình sự, hành vi lợi dụng chức vụ quyền hạn để vi phạm là tình tiết nặng để xác định khung hình phạt. Mặt khác, người có chức vụ là chủ thể đặc biệt trong các chương tội phạm có chức vụ. Chính vì vậy, khung hình phạt đối với các tội về chức vụ đều thể hiện nguyên tắc này.

Thứ ba, tội phạm được thể hiện trong khi thực hiện công vụ.

Trong Bộ luật hình sự có một số tội không thỏa mãn đặc điểm trên như tội đưa hối lộ (Điều 289), tội làm môi giới hối lộ (Điều 290), tội lợi dụng áp dụng ảnh hưởng của người có chức vụ, quyền hạn (Điều 291) nhưng vẫn được nhà làm luật vào chương tội phạm có chức vụ. Bởi lẽ các hành vi phạm tội này liên quan chặt chẽ tới hoạt động thực hiện công vụ của người có chức vụ, quyền hạn và khách thể của tội phạm này cũng ảnh hưởng đến hoạt động đúng đắn, hiệu quả thực hiện công vụ của một người nào đó và vì vậy bao giờ cũng xâm phạm đến quan hệ xã hội đảm bảo cho hoạt động đúng đắn của cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội.

1.2.4. Trách nhiệm hành chính của công chức Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Trách nhiệm hành chính là hình thức trách nhiệm pháp lý áp dụng trong hoạt động quản lý – hoạt động hành chính nhà nước theo quy định của luật hành chính. Trách nhiệm hành chính được áp dụng nhằm bảo vệ trật tự quản lý Nhà nước. Pháp luật quy định bất cứ một cá nhân, tổ chức nào có hành vi vi phạm hành chính, làm phương hại đến Nhà nước đều bị xử phạt hành chính (trừ một số trường hợp như bất khả kháng, tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, trường hợp hết thời hạn truy cứu trách nhiệm hành chính hoặc vi phạm hành chính đã đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự).

Công chức là hạt nhân, là đội ngũ chính thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của các tổ chức, cơ quan nhà nước. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao, công chức có thể thực hiện hành vi vi phạm hành chính, do đó, phải chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật. Đồng thời, với tư cách của một công dân, công chức vi phạm hành chính cũng như chịu trách nhiệm hành chính như các công dân khác.

Cơ sở của trách nhiệm hành chính là vi phạm hành chính . Không có vi phạm hành chính thì không có trách nhiệm hành chính. Trên bình diện pháp lý, cơ sở của trách nhiệm hành chính là sự thực hiện bởi các cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật hành chính (trong đó bao gồm cả công chức nhà nước).

Khoản 1 Điều 2, Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định: “Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính” [15].

Chủ thể áp dụng trách nhiệm hành chính trong bất luận trường hợp nào đều là cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền (nhà chức trách). Chủ thể chịu trách nhiệm hành chính trong trường hợp công chức vi phạm pháp luật hành chính là công chức Nhà nước. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Cũng như trách nhiệm hình sự, trách nhiệm hành chính là hình thức cưỡng chế bên ngoài, nghĩa là áp dụng trách nhiệm với những người vi phạm mà những người này không ở trong cùng quan hệ tổ chức với nhà chức trách hoặc các cơ quan ấn định hình thức trách nhiệm. Nếu như xử phạt hành chính là tăng cường ý thức cho mọi công chức, giáo dục họ có ý thức tôn trọng và thực hiện các quy định về trật tự an ninh, an toàn xã hội, thì trách nhiệm kỷ luật là nhằm tăng cường ý thức trách nhiệm của công chức trong nội bộ cơ quan, tổ chức nhà nước, nâng cao ý thức chấp hành những quy định của cơ quan, tổ chức mình nói riêng, cũng như pháp luật của nhà nước nói chung, để họ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Trách nhiệm kỷ luật cũng là loại trách nhiệm pháp lý liên hệ mật thiết với trách nhiệm hành chính. Trong một số trường hợp công chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính vừa phải chịu trách nhiệm hành chính đồng thời lại phải chịu trách nhiệm kỷ luật.

Nghị định số 34/2011/NĐ-CP quy định về xử lý, kỷ luật đối với cán bộ công chức tại các điều 2, 3 quy định các hành vi cụ thể, theo đó nếu vi phạm thì cán bộ, công chức sẽ bị áp dụng các hình thức xử lý kỷ luật. Cũng như phạt hành chính, phải kỷ luật là chế tài nhà nước đối với chủ thể có hành vi vi phạm pháp luật. Nhưng khác với trách nhiệm kỷ luật, trong trách nhiệm hành chính chủ thể bị xử phạt và người bị xử phạt không ở cùng một quan hệ trực thuộc với tổ chức.

Nét tương đồng cơ bản giữa trách nhiệm hành chính và trách nhiệm kỷ luật được biểu hiện ở cơ quan áp dụng cùng là cơ quan hành chính và có nét gần nhau ở khách thể vi phạm đó là quy tắc quản lý. Cũng chính vì điều đó mà nhiều người hoặc ngay như văn bản một số cơ quan nhà nước có thẩm quyền sử dụng thuật ngữ kỷ luật hành chính. Việc sử dụng thuật ngữ như vậy, theo quan điểm của chúng tôi là hoàn toàn không phù hợp, dễ dẫn đến tình trạng hiểu sai về bản chất của trách nhiệm kỷ luật.

Như vậy, một vi phạm hành chính đặc biệt nào đó đối với các công chức, bên cạnh việc xử lý hành chính có thể còn bị xử lý kỷ luật. Ví dụ như mại dâm, ma túy, cờ bạc, an toàn giao thông, phòng cháy, chữa cháy.

Ngoài ra cần lưu ý rằng, nhiều vi phạm hành chính do một số đối tượng đặc biệt thực hiện thì không bị xử phạt vi phạm hành chính như công dân thường mà được chuyển sang cơ quan, đơn vị quản lý đối tượng đó để xử lý theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012. Đây không nên hiểu lầm là một kiểu “xử lý nội bộ” làm giảm nhẹ, mà thực ra là tăng nặng hình thức trách nhiệm hơn, do đặc trưng của loại công vụ đặc biệt trong lực lượng vũ trang.

Theo quy định tại Điều 5 Luật xử lý vi phạm hành chính thì cán bộ, công chức đều bị xử lý khi vi phạm không phân biệt cấp bậc, chức vụ: Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân vi phạm hành chính thì bị xử lý như đối với công dân khác; trường hợp cần áp dụng hình thức phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn liên quan đến quốc phòng, an ninh thì người xử phạt đề nghị cơ quan, đơn vị Quân đội nhân dân, Công an nhân dân có thẩm quyền xử lý [15].

Nhìn tổng quát về chế định trách nhiệm hành chính, như đã trình bày ở trên, đó là hệ thống pháp luật khá hoàn chỉnh. Tuy nhiên, trước tình hình phát triển mới của xã hội nước ta và yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, chế định trách nhiệm hành chính nói chung, của công chức nói riêng còn bộc lộ những tồn tại sau đây:

Chính sách chỉ được hoạch định ở một phạm vi hẹp bởi Ủy ban thường vụ Quốc hội và Chính phủ. Chính sách đấu tranh với vi phạm hành chính là vấn đề có tầm quan trọng to lớn, cần phải có chính sách tương đương như chính sách hình sự. Cần thấy đấu tranh tốt đối với vi phạm hành chính là biện pháp phòng ngừa tội phạm có hiệu quả. Giữa vi phạm hành chính và tội phạm có mối quan hệ chặt chẽ thể hiện ngay trong từng cá nhân;

Sự không đầy đủ của chính sách đấu tranh với các vi phạm hành chính được thể hiện rõ nét trong sự quan tâm chưa đúng mức của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và trách nhiệm đâu tranh đối với loại vi phạm này bằng việc xây dựng một cơ chế được pháp luật quy định rõ ràng.

Chính sách đấu tranh với các vi phạm hành chính thiếu tính tổng quát, pháp luật về vi phạm hành chính còn tản mạn về áp dụng chế tài và các biện pháp cưỡng chế hành chính khác trong các lĩnh vực quản lý khác nhau: an ninh, trật tự, hải quan, thuế, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, môi trường… Chính sự điều chỉnh pháp luật về vi phạm hành chính tách rời giữa các lĩnh vực khác nhau của quản lý nhà nước đã làm mất tính đồng bộ vừa trong việc đánh giá về vi phạm hành chính nói chung cũng như thiếu đi cái nhìn tổng thể về chế tài áp dụng, có khi chứa đựng cả những mâu thuẫn trong quy định của pháp luật. Chính vì vậy hiệu quả đấu tranh với vi phạm hành chính trong hoạt động công vụ. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Thứ hai, trong hệ thống các biện pháp trách nhiệm hành chính quy định đầy đủ các biện pháp xử lý, tuy nhiên chưa phân định rõ công chức thì bị xử lý như thế nào, bị xử lý nặng hơn hay không?… Điều đó cho thấy hệ thống các biện pháp trách nhiệm hành chính của chúng ta chưa đa dạng, còn bất cập. Việc áp dụng hình thức phạt tiền trong thực tế không phải lúc nào cũng đạt được kết quả như mong muốn trong việc phòng ngừa vi phạm pháp luật mới. Sự lạm dụng quá mức hình thức phạt tiền có hai nhược điểm về mặt mặt lý luận và thực tiễn; một mặt, người ta không thể đặt ra mức phạt tiền cao vô hạn, vì điều đó trái với nguyên tắc ngang bằng giữa vi phạm hành chính và biện pháp xử lý; mặt khác, trong nền kinh tế thị trường tất yếu có sự phân hóa giàu nghèo. Định ra mức phạt tiền dù ở mức nào cũng có thể đưa đến hai mặt trái ngược nhau. Đối với người nghèo, phạt tiền có tác động mạnh, nhưng cũng có những trường hợp họ không đủ khả năng nộp phạt. Trái lại, đối với người giàu nhiều khi mức phạt tiền cao cũng không có tác dụng hoặc ít tác dụng.

Thứ ba, công tác xây dựng văn bản quy định việc xử phạt vi phạm hành chính trên các lĩnh vực còn chậm, chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu điều chỉnh và bảo vệ các quan hệ xã hội trong điều kiện hiện nay. Các biện pháp xử lý đối với cán bộ công chức nhà nước và những người có hành vi liên quan đến mại dâm, ma túy, cờ bạc và say rượu bê tha , hiện nay hầu hết trong các văn bản quy địn h về xử lý vi phạm hành chính còn thiếu vắng quy định trách nhiệm tăng nặng đối với công chức khi có cùng hành vi vi phạm hành chính như dân thường mặc dù Luật về xử lý vi phạm hành chính đều có quy định việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn vi phạm là một trong tình tiết tăng nặng; thiếu quy định về việc kết hợp các biện pháp trách nhiệm xã hội với biện pháp trách nhiệm hành chính. Đáng lẽ ra, khi quy định về từng loại hành vi vi phạm hành chính và biện pháp xử lý đối với chung, cần bổ sung một khung hình phạt riêng đối với đối tượng vi phạm là công chức trong những loại hành vi mà công chức có thể thực hiện.

1.2.5. Trách nhiệm vật chất của công chức

Trách nhiệm vật chất của công chức là một hình thức trách nhiệm pháp lý được áp dụng đối với công chức khi thực hiện các hành vi gây thiệt hại về tài sản cho Nhà nước, gồm: 1) Bồi thường cho Nhà nước vì đã có hành vi làm mất mát, hư hỏng trang thiết bị hoặc có hành vi khác gây thiệt hại tài sản cho Nhà nước; 2) “hoàn trả” cho Nhà nước (cơ quan, tổ chức có thẩm quyền) khoản tiền mà Nhà nước đã bồi thường cho công dân thiệt hại về tài sản do công chức đó gây ra khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động công vụ. Khái niệm “bồi thường” và “hoàn trả” nói trên lần đầu tiên đã được quy định dưới cấp độ luật trong các điều 623, 624 Bộ luật dân sự. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Để pháp điển hóa các quy định pháp luật về trách nhiệm vật chất của công chức, Quốc hội đã ban hành Luật trách nhiệm bồi thường nhà nước số 35 năm 2009 để quy định rõ hơn trách nhiệm đối với công chức trong khi thự hành công vụ được giao.

Khi phát hiện cán bộ, công chức có hành vi gây ra thiệt hại về tài sản phải xử lý trách nhiệm vật chất thì cơ quan, tổ chức, đơn vị phải tổ chức xác minh, sơ bộ đánh giá thiệt hại và lập biên bản về nội dung vụ việc để làm căn cứ xem xét, xử lý trách nhiệm vật chất đối với cán bộ, công chức. Đó là một trong những nội dung được quy định tại Nghị định số 118/2006/NĐ-CP ban hành ngày 10/10/2006 về xử lý trách nhiệm vật chất đối với cán bộ, công chức (Nghị định số 118/2006/NĐ-CP). Nghị định gồm 3 chương, 16 Điều, quy định về xử lý trách nhiệm vật chất đối với cán bộ công chức có hành vi vi phạm các quy định của pháp luật, làm mất mát, hư hỏng trang thiết bị hoặc gây ra thiệt hại về tài sản của cơ quan, tổ chức, đơn vị nhưng chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự. Nghị định nêu rõ, cán bộ, công chức gây ra thiệt hại về vật chất có trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quyết định của người đứng dầu cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc cấp có thẩm quyền. Nếu cán bộ, công chức không đủ khả năng bồi thường một lần thì sẽ bị trừ 20% tiền lương hàng tháng cho đến khi bồi thường đủ theo quyết định của người có thẩm quyền. Tài sản bị mất mát, hư hỏng, thiệt hại do lỗi cố ý của cán bộ, công chức thì cán bộ, công chức gây mất mát, hư hỏng thiệt hại tài sản phải bồi thường toàn bộ giá trị thiệt hại gây ra. Nếu tài sản bị mất mát, hư hỏng, thiệt hại do lỗi vô ý của cán bộ, công chức thì căn cứ vào từng trường hợp cụ thể cơ quan, người có thẩm quyền quyết định mức và phương thức bồi thường. Trường hợp thiệt hại vật chất xảy ra do nguyên nhân bất khả kháng thì cán bộ, công chức liên quan không phải chịu trách nhiệm bồi thường. Cũng theo Nghị định số 118/2006/NĐ-CP, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng và quản lý cán bộ, công chức gây ra thiệt hại phải thành lập Hội đồng xử lý trách nhiệm vật chất đối với cán bộ, công chức trong thời hạn 30 ngày làm việc, kể từ ngày phát hiện cán bộ, công chức gây ra thiệt hại hoặc từ ngày nhận được văn bản kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Cán bộ, công chức gây ra thiệt hại và các bộ phận chức năng của cơ quan, tổ chức, đơn vị có tài sản bị thiệt hại phải thực hiện đúng thời hạn, mức và phương thức bồi thường ghi trong quyết định bồi thường thiệt hại. Đồng thời, cơ quan, tổ chức, đơn vị phải thu và nộp vào tài khoản của cơ quan, tổ chức, đơn vị tại kho bạc nhà nước số tiền bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, khi bàn về trách nhiệm vật chất của công chức trong nhà nước pháp quyền, thì cũng cần nên lưu ý rằng về nguyên tắc nhà nước, công chức, công dân đều có quyền bình đẳng về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm qua lại. Điều này còn có nghĩa nếu nhà nước gây thiệt hại về vật chất hay tinh thần cho công chức thì cũng phải bồi thường.

Như vậy, từ những phân tích ở trên cho thấy giữa các hình thức trách nhiệm pháp lý của công chức vừa có những điểm chung vừa có nét khác biệt nhau, đồng thời lại có liên kết mật thiết và gắn kết chuyển hóa cho nhau. Nhận thức đúng đắn những vấn đề trên là điều kiện cần thiết để lựa chọn hợp lý biện pháp xử lý đối với những vi phạm pháp luật của công chức trong hoạt động công vụ, tránh trường hợp chỉ “xử lý nội bộ” (kỷ luật) tràn lan. Sau nhận thức đó cũng cho phép phối hợp tốt các biện pháp tác động trong những trường hợp vi phạm pháp luật nhất định.

1.3. Yêu cầu về trách nhiệm pháp lý của công chức trong thời đại ngày nay Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Từ khái niệm, đặc điểm của nhà nước pháp quyền nói chung và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam nói riêng, thì trách nhiệm pháp lý của công chức phải đáp ứng được các yêu cầu sau đây:

Một là, xuất phát từ quan điểm “dân là gốc” Đảng và nhà nước ta đã xác định quyền lực thuộc về nhân dân. Nhân dân thực hiện quyền lực của mình thông qua Nhà nước và đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước là chủ yếu. Trách nhiệm của nhà nước thể hiện ở trách nhiệm của công chức nhà nước đối với công dân, là mối quan hệ cơ bản nhất và phải được cụ thể trong pháp luật. Hay nói cách khác, nội dung nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân phải được quy định trong pháp luật. Như thế, nền công vụ nói chung, chức trách của từng công chức nói riêng trong cơ quan nhà nước ở trung ương đến các cơ quan nhà nước ở địa phương và cơ sở phải được định chế trong pháp luật. Đó là cơ sở pháp lý quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy của cơ quan nhà nước, chức trách bổn phận, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan nhà nước, các biện pháp chế tài áp dụng với công chức vi phạm pháp luật hoặc không hoàn thành chức trách, bổ phận, nhiệm vụ trong thi hành công vụ. Đây chính là cơ sở để thực hiện nguyên tắc của nhà nước pháp quyền: người dân được làm những gì mà pháp luật không cấm, công chức nhà nước chỉ được làm những gì mà pháp luật cho phép.

Tóm lại, xuất phát từ bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đòi hỏi các tổ chức chính trị, chính trị xã hội, các cơ quan nhà nước hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật; đòi hỏi công chức nhà nước thi hành công vụ với trách nhiệm cao, đúng đắn, đầy đủ và kịp thời. Mọi hành vi thiếu trách nhiệm, chậm trễ trong thi hành công vụ, đặc biệt là tệ quan liêu, cửa quyền, lạm dụng chức vụ quyền hạn, cục bộ, địa phương bản vị, mất đoàn kết và vì lợi ích cá nhân đều phải được phát hiện và nghiêm trị. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Hai là, đặc trưng về sự bình đẳng giữa Nhà nước với công dân về quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm đặt ra yêu cầu người công chức (người đại diện cho cơ quan nhà nước) cũng như công dân khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật không phải tình tiết giảm nhẹ, miễn trừ các biện pháp trách nhiệm mà còn phải là tình tiết tăng nặng để áp dụng biện pháp trách nhiệm nghiêm khắc hơn so với công dân bình thường khi cùng thực hiện một hành vi vi phạm. Hay nói cách khác, trong nhà nước pháp quyền trách nhiệm pháp lý của công chức phải bảo đảm bình đẳng trước pháp luật giữa công chức và công dân khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Ba là, việc bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của công dân là vấn đề trung tâm của Nhà nước pháp quyền. Công chức là người thay mặt nhà nước trong quan hệ với dân. Vì vậy, nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dan, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đặt ra yêu cầu đối với trách nhiệm pháp lý của công chức là phải đấu tranh không khoan nhượng với các biểu hiện độc đoán, chuyên quyền, quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng và sách nhiễu dân của đội ngũ công chức nhà nước.

Cơ sở của vấn đề này là ở chỗ trong quá trình đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực, chống vi phạm và tội phạm, con người với tất cả lợi ích và phẩm giá của nó là trung tâm của mọi hoạt động và quan hệ. Nhà nước và pháp luật của chúng ta vừa có nhiệm vụ chống cái sai, bảo vệ cái đúng, vừa phải không để lọt kẻ vi phạm và phạm tội, lại không làm oan người vô tội.

Thực tế cho thấy, bảo vệ quyền con người, quyền dân sự, kinh tế và quyền tự do dân chủ và vì lợi ích hợp pháp của công dân là cuộc đấu tranh gian khó, phức tạp nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan cũng như điều kiện phát triển kinh tế xã hội và khoa học, kỹ thuật, công nghệ. Việc một bộ phận công chức Nhà nước- những người có chức vụ quyền hạn xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của công dân là điều không thể chấp nhận được, nhưng đấu tranh với những đối tượng này lại càng khó khăn hơn. Chính vì vậy, mà mọi hoạt động đấu tranh với các vi phạm pháp luật của công chức phải tuân thủ các thủ tục cần thiết. Công chức làm việc trong cơ quan quản lý, cơ quan bảo vệ pháp luật phải có nghiệp vụ tốt, lương tâm nghề nghiệp và đạo đức trong sáng. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Bốn là, nói đến nhà nước pháp quyền là nói đến một nhà nước có hệ thống pháp luật hoàn thiện, bởi vì nhà nước pháp quyền phải quản lý xã hội bằng pháp luật. Pháp luật phải có tính pháp lý cao, tức là phải thực sự khách quan, là đại lượng phổ biến và công bằng nhất. Không ngừng nâng cao chất lượng của pháp luật là yêu cầu cơ bản, quan trọng của Nhà nước pháp quyền. Trách nhiệm pháp lý nói chung, trách nhiệm pháp lý của công chức nói riêng là một chế định của hệ thống pháp luật, do đó, không thể thoát ly khỏi những yêu cầu này. Để làm được đó, đòi hỏi chúng ta phải xây dựng đồng bộ các quy định pháp lý của công chức, bao gồm cả trách nhiệm hình sự, trách nhiệm kỷ luật, trách nhiệm hành chính, trách nhiệm vật chất cả về nội dung lần thủ tục với quy định rõ ràng, đơn giản, dễ hiểu, dễ áp dụng và dễ thực hiện. Đồng thời phải xây dựng các cơ chế, biện pháp để ngăn chặn và xử lý kịp thời về các vi phạm pháp luật của công chức; kiên quyết đưa ra khỏi bộ máy công quyền những công chức thoái hóa biến chất, sách nhiễu dân và thay thế kịp thời những người không đáp ứng được yêu cầu của công việc.

Năm là, dân chủ là bản chất của nhà nước pháp quyền. Do đó, yêu cầu về dân chủ cũng được đặt ra đối với quá trình xây dựng, hoàn thiện chế độ định trách nhiệm pháp lý của công chức. Pháp luật cần phải tạo ra cơ chế hữu hiệu để người dân, mọi công chức nhà nước được tham gia đóng góp hoàn thiện các dự thảo văn bản pháp luật về trách nhiệm pháp lý của công chức, khuyến khích người dân, công chức tố cáo, phát giác hành vi vi phạm pháp luật của công chức, khuyến khích người dân, công chức tố cáo, phát giác hành vi vi phạm pháp luật của công chức, có biện pháp bảo vệ người tố giác, nghiêm trị các hành vi vùi dập, bao che, chống đối người tố giác, công chức vi phạm có quyền được bào chữa trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Sáu là, trong nhà nước pháp quyền, pháp luật phải thấm vào máu thịt mỗi công chức và công dân, phải được thi hành một cách nghiêm minh, triệt để. Do đó, vấn đề đặt ra đối với chủ thể quản lý và đối tượng bị quản lý là không những phải hiểu biết pháp luật, có ý thức pháp luật cao, mà còn phải có tinh thần tôn trọng, chấp pháp “vô điều kiện” các quy định của pháp luật như “tinh thần pháp quyền” tức là phải có văn hóa pháp lý cao. Trình độ văn hóa pháp lý cao, trong đó biểu hiện pháp luật nói chung, trách nhiệm pháp lý nói riêng sẽ là tín hiệu chỉ đường cho các đối tượng này trong việc áp dụng pháp luật và thực hiện pháp luật. Ý thức pháp luật càng cao cùng với tinh thần tôn trọng pháp luật sẽ hạn chế đến mức thấp nhất các vi phạm pháp luật khi các công chức áp dụng pháp luật trong thi hành công vụ. Vì vậy, trong điều kiện Nhà nước pháp quyền một yêu cầu đặt ra là cần nâng cao trình độ văn hóa pháp lý nói chung, đồng thời đặc biệt quan là trình độ văn hóa pháp lý đối với đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước nói riêng Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Bảy là, tính công khai, minh bạch, dễ tiếp cận của pháp luật trong nhà nước pháp quyền không chỉ thể hiện về mặt nội dung, thủ tục và mà quan trọng hơn là trong các hành động cụ thể của công chức trong quá trình thực hiện pháp luật (trong đó có quá trình áp dụng pháp luật). Đây là “nhà nước pháp quyền trong thực tiễn” – là đặc điểm, cũng là yêu cầu quan trọng của nhà nước pháp quyền. Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam có trở thành hiện thực hay không phần nhiều phụ thuộc vào yêu cầu này, tức là phụ thuộc mỗi công chức trong thực thi công vụ làm cho pháp luật thực sự có tính công khai, minh bạch, dễ tiếp cận cho mọi người dân và mọi cơ quan, tổ chức hay không. Điều đó đặt ra nhiều yêu cầu đối với vấn đề trách nhiệm pháp lý của công chức trong qua trình thực hiện công vụ, thực hiện thủ tục hành chính trong quan hệ công dân, các cơ quan, tổ chức.

Tám là, xuất phát từ bản chất tốt đẹp của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, một yêu cầu đặt ra với trách nhiệm pháp lý của công chức là sự kết hợp giữa đức trị và pháp trị trong xử lý công chức vi phạm pháp luật trong hoạt động công vụ. Đây cũng là cơ sở cho việc hoàn thiện các quy định pháp luật về trách nhiệm pháp lý của công chức, đồng thời chỉ đạo việc xem xét, xử lý các vi phạm pháp luật. Trách nhiệm pháp lý không chỉ mang tính trừng phạt mà phải mang tính giáo dục cao đối với người công chức vi phạm. Mọi vi phạm pháp luật của công chức phải được xem xét thấu tình đạt lý. Có như vậy mới tạo động lực chung cho sự phát triển xã hội, nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính trong hoạt động bộ máy nhà nước.

Kết luận chương 1 Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ là một dạng trách nhiệm xã hội . Dưới giác độ tiêu cực , trách nhiệm này được hiểu là hậu quả pháp lý bất lợi phát sinh từ phía Nhà nước đối với công chức vi phạm pháp luật trong hoạt động công vụ. Chính vì vậy, nghiên cứu trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ không thể xem xét dưới giác độ lý luận một số vấn đề về công vụ, công chức và các yêu cầu của nhà nước pháp quyền đối với trách nhiệm của công chức nước ta hiện nay.

Trách nhiệm công cụ bao gồm các dạng khác nhau căn cứ vào các cấp độ khác nhau để phân loại. Trách nhiệm đó gắn liền với mục tiêu và nhiệm vụ của công chức trong việc thực hiện chế độ công vụ theo quy định của pháp luật Việt Nam. Các trách nhiệm này được pháp điển hóa thành thành các quy phạm pháp luật trong các luật liên quan để điều chỉnh và quản lý cho phù hợp. Mỗi loại trách nhiệm có quy định riêng và chế tài xử phạt khác nhau nhằm góp phần nâng cao năng lực, đạo đức của công chức trong hoạt động thay mặt nhà nước để bảo vệ uy tín của nhà nước đặc biệt trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền hiện nay.

Sự khác biệt giữa trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ với công dân ở chủ thể vi phạm và khách thể bị xâm hại trong hoạt động công vụ. Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ bao gồm các hình thức trách nhiệm kỷ luật, vật chất, hành chính, hình sự trong đó trách nhiệm kỷ luật là hình thức đặc thù trong hoạt động công vụ thường gặp nhất, trách nhiệm hình sự là hình thức trừng phạt nghiêm khắc nhất.

Xuất phát từ bản chất Nhà nước ta và đặc thù hệ thống chính trị ở Việt Nam, trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ có mối liên hệ mật thiết với trách nhiệm chính trị và trách nhiệm đạo đức, tạo cơ sở toàn diện cho việc truy cứu trách nhiệm pháp lý của công chức vi phạm pháp luật trong thi hành công vụ, cũng như việc đánh giá về phẩm chất chính trị, đạo đức của công chức Việt Nam. Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Contact Me on Zalo
0906865464