Luận văn: Giải pháp chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Giải pháp chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Những vấn đề pháp lý tiếp tục cần đặt ra về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

Qua các nội dung được phân tích và đánh giá tại Chương 2, một loạt các hạn chế, bất cập của BLDS 2005 và LTM 2005 được phân tích làm rõ. Mặc dù BLDS 2015 đã có nhiều điểm mới tích cực và tiến bộ, khắc phục được cơ bản các hạn chế của BLDS 2005 về các chế tài đối với hợp đồng song vụ, tuy nhiên, để tạo ra hành lang pháp lý có hiệu lực pháp lý cao và khả thi, cần có sự sửa đổi, bổ sung trong cả LTM 2005 hiện hành. Chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ được quy định ở nhiều văn bản khác nhau có điều chỉnh quan hệ hợp đồng, tuy nhiên tâm điểm là BLDS và LTM. Nhà làm luật cũng cần sớm triển khai sửa đổi, bổ sung LTM để khắc phục các hạn chế còn tồn tại, đảm bảo sự thống nhất và hài hòa với BLDS 2015 sắp có hiệu lực (từ 01/07/2017). BLDS 2015 mới được ban hành, song xét đối chiếu với các hạn chế của BLDS 2005, một số vấn đề cần phải được điều chỉnh cụ thể hơn, ít nhất ở tầm Nghị định của Chỉnh phủ, hoặc sửa đổi, bổ sung BLDS sau một thời gian áp dụng. Tại Chương cuối này, tác giả đề xuất các yêu cầu cần tiếp tục đặt ra và giải pháp cụ thể để hoàn thiện quy định về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ.

3.1 Các yêu cầu tiếp tục cần đặt ra để hoàn thiện quy định về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ

3.1.1 Đảm bảo sự đồng bộ các quy định liên quan trong hệ thống pháp luật

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, chế định hợp đồng hiện nay được đi chỉnh trong luật chung (BLDS) và nhiều luật chuyên ngành (LTM, Bộ luật Lao động, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, ….). Với cách tiếp cận từ chung đến riêng và ưu tiên áp dụng luật chuyên ngành, hợp đồng cần thỏa mãn các quy định chung của BLDS, được áp dụng các quy định pháp luật liên quan của luật chuyên ngành nếu thuộc phạm vi điều chỉnh của luật chuyên ngành. Với tư cách là luật chung, BLDS cần quy định theo hướng tạo ra các nguyên tắc pháp lý chung, để từ đó, các luật chuyên ngành sẽ điều chỉnh các nội dung riêng cho chuyên ngành pháp lý cụ thể. Các quy định trong BLDS và các luật chuyên ngành cần đảm bảo sự thống nhất và đồng bộ, đặc biệt tránh tình trạng pháp luật chuyên ngành mâu thuẫn với luật chung hoặc luật chung không tạo ra các quy định mở để phát triển, dẫn chiếu các quy định trong luật chuyên ngành. Tiêu chí đồng bộ có vai trò quan trọng trong việc xây dựng pháp luật, tạo cơ sở cho tính khả thi và thống nhất khi áp dụng, đảm bảo hiệu lực pháp lý của pháp luật. Các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ là một nội dung rất quan trọng trong chế định hợp đồng. Việc hoàn thiện các quy định về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ trong BLDS cũng như các luật chuyên ngành không nằm ngoài tiêu chí và yêu cầu đồng bộ. Tại Chương 2, có khá nhiều các quy định của BLDS và LTM hiện còn có sự mâu thuẫn và chồng chéo. Vì vậy, trong thời gian tới, việc hoàn thiện pháp luật về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ nói riêng và chế định hợp đồng nói chung cần đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất giữa BLDS với LTM và các luật chuyên ngành khác. Luận văn: Giải pháp chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ.

3.1.2 Phát huy vai trò của án lệ theo chủ trương mới

Như phân tích nêu ra tại Mục 2.3, các án lệ được phát triển đóng vai trò quan trọng “mang thêm tính thực tiễn vào luật”, bổ khuyết cho các lỗ h, sự thiếu thống nhất khi áp dụng pháp luật về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ. BLDS 2015 đã có nêu ra vai trò bổ sung của án lệ trong áp dụng pháp luật (Điều 6). Với chủ chương đúng đắn phát triển án lệ của Đảng và Nhà nước, đến nay đã có một số án lệ được ban hành và phát huy hiệu quả đáng kể. Trong thời gian tới, các bản án về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ cần được đầu tư rà soát để sớm đưa ra được ban hành nhiều án lệ có chất lượng, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ cùng luật thực định.

3.1.3 Tham khảo và tạo ra sự hài hòa với pháp luật quốc tế đáp ứng yêu cầu hội nhập

Việt Nam hiện nay ngày càng hội nhập sâu rộng quốc tế và khu vực. Hội nhập được diễn ra trong mọi mặt của đời sống xã hội, pháp luật cũng không nằm ngoài yêu cầu hội nhập. Việc hội nhập pháp luật được hiểu là việc đảm bảo sự hài hòa giữa pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc tế. Cụ thể, các nhà làm luật Việt Nam cần tiếp tục coi trọng và đảm bảo tiêu chí hội nhập, hài hòa pháp luật vào chương trình hoàn thiện pháp luật. Đặc biệt, đưa ra được các quy định về hợp đồng dân sự có yếu tố nước ngoài hay hợp đồng thương mại quốc tế đảm bảo sự hài hòa nội dung và công bằng lợi ích các bên với các điều ước quốc tế song phương và đa phương mà Việt Nam là thành viên. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện các chế tài đối với vi phạm hợp đồng cũng cần tham khảo, tiếp nhận các yếu tố hợp lý, tiến bộ và phù hợp từ pháp luật các nước phát triển và pháp luật quốc tế. Ngoài ra, Nhà nước cần đầu tư nghiên cứu thêm việc gia nhập Công ước viên năm 1980 và vận dụng Bộ nguyên tắc của Unidroit về hợp đồng thương mại quốc tế.

3.2 Các giải pháp cụ thể hoàn thiện quy định về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ Luận văn: Giải pháp chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ.

Trên cơ sở rà soát, phân tích và bình luận tại Chương 2, tác giả đề xuất, kiến nghị các giải pháp cụ thể hoàn thiện quy định về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ như sau:

Thứ nhất, tập trung các quy định chung về hợp đồng nói chung và các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ nói riêng trong BLDS, các luật chuyên ngành chỉ quy định các yếu tố riêng mang tính chuyên ngành được BLDS quy định mở cho phép viện dẫn. Việc điều chỉnh này sẽ đảm bảo nguyên tắc tiếp cận từ chung đến riêng, được ưu tiên áp dụng luật chuyên ngành và tạo ra sự thống nhất cho pháp luật về hợp đồng trong pháp luật Việt Nam. Cụ thể, LTM 2005 khi sửa đổi cần lược bỏ các quy định đã được ghi nhận trong BLDS 2015, chỉ tập trung các quy định mang tính chuyên ngành, tránh các điểm mâu thuẫn giữ LTM và BLDS – hai luật tâm điểm quy định về chế định hợp đồng.

Thứ hai, sửa đổi quy định định nghĩa hợp đồng song vụ. Quy định định nghĩa về hợp đồng song vụ hiện nay tại khoản 1 Điều 406 BLDS 2005 cũng như tại khoản 1 Điều 402 BLDS 2015 cần bổ sung yếu tố tính quan hệ, phụ thuộc lẫn nhau giữa các quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng song vụ.

Thứ ba, bổ sung quy định về vi phạm hợp đồng và vi phạm hợp đồng song vụ trong BLDS và thống nhất với LTM. Mặc dù BLDS 2015 mới được ban hành song chưa khắc phục được hạn chế chưa có quy định cụ thể định nghĩa về vi phạm hợp đồng và vi phạm hợp đồng song vụ ở BLDS 2005. Việc xác định rõ định nghĩa vi phạm hợp đồng và vi phạm hợp đồng song vụ sẽ góp phần tạo ra sự nhận thức thống nhât và đúng đắn về vấn đề pháp lý này, tạo cơ sở tiếp cận các nội dung liên quan, trong đó có các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ.

Thứ tư, cần bổ sung quy định về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ gồm định nghĩa và các chế tài được áp dụng. BLDS cũng cần liệt kê các chế tài được áp dụng đối với vi phạm hợp đồng song vụ giống với Điều 292 của LTM 2005. Điều này vừa tạo ra sự rõ ràng khi áp dụng, vừa tiếp nhận được các yếu tố tiến bộ từ LTM 2005 cũng như tạo ra sự hài hòa giữa BLDS với LTM. Luận văn: Giải pháp chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ.

Thứ năm, sửa đổi bổ sung để khắc mục các hạn chế còn tồ tại trong quy định về chế tài yêu cầu bồi thường thiệt hại như sau:

Bổ sung căn cứ áp dụng chế tài yêu cầu bồi thường thiệt hại vào Điều 360 BLDS 2015. BLDS vẫn còn bỏ ngỏ quy định về các căn cứ áp dụng chế tài yêu cầu bồi thường thiệt hại (cả BLDS 2005 và BLDS 2015). BLDS 2015 khi được sửa đổi cần bổ sung các căn cứ cần và đủ để áp dụng chế tài yêu cầu bồi thường thiệt hại. Các căn cứ áp dụng chế tài yêu cầu bổi thường thiệt hại cần sửa đổi theo hướng bao gồm bốn yếu tố sau: (i) Hành vi vi phạm hợp đồng; (ii) Thiệt hại; (iii) Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hợp đồng và thiệt hại; (iv) Nguyên tắc lỗi và các trường hợp miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng.

Bổ sung quy định về quy đổi thiệt hại thành tiền. Việc bổ sung quy các quy định quy đổi thiệt hại thành tiền để áp dụng chế tài yêu cầu bồi thường thiệt hại là cần thiết khi xây dựng quy định các văn bản hướng dẫn BLDS cũng như khi sửa đổi BLDS. Trong thời gian tới, quy định quy đổi thiệt hại thành tiền khi áp dụng chế tài đối với vi phạm hợp đồng nói chung và hợp đồng song vụ nói riêng cần được Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn chi tiết thi hành bằng Nghị quyết.

Bổ sung quy định về tính thiệt hại do vi phạm hợp đồng trong thời gian thực hiện nghĩa vụ ban đầu của hợp đồng và trong thời gian được gia hạn thực hiện nghĩa vụ do áp dụng chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng. BLDS cần sửa đổi theo hướng quy định rõ thiệt hại do vi phạm hợp đồng được xác định gồm thiệt hại do vi phạm hợp đồng trong thời gian thực hiện nghĩa vụ ban đầu của hợp đồng và trong thời gian được gia hạn thực hiện nghĩa vụ do áp dụng chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng. Điều này sẽ đảm bảo nguyên tắc “bồi thường toàn bộ” và bảo đảm lợi ích tối đa của bên bị vi phạm.

Bổ sung quy định rõ nghĩa vụ bồi thường tổn thất do chi phí hợp lý thuê tư vấn, đại diện bảo vệ quyền lợi để giải quyết tranh chấp. Với tình trạng dân trí và hiểu biết pháp luật còn hạn chế tại Việt Nam hiện nay, hiếm có người có thể tự mình thực hiện các biện pháp pháp luật cho phép nói chung và tham gia tố tụng nói riêng để giải quyết các tranh chấp phát sinh từ vi phạm hợp đồng song vụ. Họ cần tìm đến các luật sư, những người khác được pháp luật cho phép tư vấn pháp luật và đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Trong thực tế có nhiều trường hợp để đòi lại được một khoản bồi thường thiệt hại, bên bị vi phạm phải theo kiện trong một thời gian dài, tố nhiều chi phí để được tư vấn pháp luật và đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp tại cơ quan tố tụng, khiến phát sinh một khoản chi phí lớn cho đến khi được thi hành án mà đáng lẽ bên bị vi phạm không phải gánh chịu. Nguyên nhân phát sinh khoản chi phí thuê dịch vụ tư vấn pháp luật và đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp tại cơ quan tố tụng là do hành vi vi phạm hợp đồng. Bởi vậy, BLDS cần sửa đổi, bổ sung theo hướng quy định do bên bị vi phạm hợp đ được bồi thường chi phí hợp lý để được tư vấn pháp luật và đại diện bảo vệ quyền lợi từ khi khởi kiện cho đến khi được thi hành án.

Thứ sáu, sửa đổi, bổ sung quy định về chế tài phạt vi phạm về mức phạt vi phạm và Tòa tán được quyền quyết định giảm mức phạt vi phạm. Cụ thể, giới hạn mức phạt vi phạm tại LTM 2005 cần được bãi bỏ để tôn trọng nguyên tắc tự do thỏa thuận khi giao kết và thực hiện hợp đồng. Việc cho các bên được tự do quyết định mức phạt, thường sẽ cao hơn 8% sẽ tạo thêm “áp dụng trách nhiệm” và hiệu lực ràng buộc để các bên thực hiện hợp đồng nghiêm túc, thiện chí và trách nhiệm hợn, đặc biệt trong các hoạt động kinh tế. Ngoài ra, cả BLDS cũng như LTM cần ghi nhận quyền của Tòa án được quyết định giảm mức phạt vi phạm khi xác định được mức phạt vi phạm thể hiện rõ: (i) tính sát phạt nhau; (ii) lợi dụng thế mạnh và kinh tế; (3) quá lớn so với mức thiệt hại thực tế có thể xảy ra. Việc bổ sung quy định này cũng dựa trên cơ sở các điểm tiến bộ trong pháp luật của các nước theo hệ thống pháp luật Civil Law (BLDS Đức và BLDS Pháp), pháp luật Liên Bang Nga, Bộ nguyên tắc của Unidroit về hợp đồng thương mại quốc tế. Luận văn: Giải pháp chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ.

Thứ bảy, thống nhất thuật ngữ giữa BLDS và LTM về chế tài tạm ngừng thực hiện hợp đồng và chế tài đình chỉ thực hiện hợp đồng. BLDS cần sửa đổi theo hướng dùng các thuật ngữ giống với quy định trong LTM 2005. Cách dùng thuật ngữ trong LTM 2005 thể hiện chính xác hơn nội hàm của chế tài. Theo đó, BLDS và LTM cần thống nhất sử dụng chung thuật ngữ là “Tạm ngừng thực hiện hợp đồng” và “Đình chỉ thực hiện hợp đồng”.

Thứ tám, BLDS cần bổ sung thời điểm có hiệu lực của chế tài hủy bỏ hợp đồng. Cụ thể, về thời điểm có hiệu lực, BLDS cần sửa đổi theo hướng quy định rõ hợp đồng bị hủy bỏ kể từ khi bên vi phạm hợp đồng nhận được thông báo hủy bỏ hợp đồng từ bên bị vi phạm hợp đồng. Về phạm vi hủy bỏ, BLDS cần bổ sung hai hình thức hủy bỏ hợp đồng gồm: hủy bỏ một phần nội dung hợp đồng và hủy bỏ toàn bộ hợp đồng.

Thứ chín, quy định thống nhất mối quan hệ giữa chế tài phạt vi phạm và chế tài yêu cầu bồi thường thiệt hại trong BLDS và LTM. Cả BLDS và LTM cần sửa đổi theo một trong các hướng sau: (1) việc áp dụng chế tài phạt vi phạm không loại trừ quyền áp dụng chế tài yêu cầu bồi thường thiệt hại; (2) nếu có thỏa thuận phạt vi phạm nhưng không có thỏa thuận về bồi thường thiệt hại thì bên bị vi phạm được quyền yêu cầu phạt vi phạm và yêu cầu bồi thường khoản thiệt hại do vi phạm hợp đồng vượt quá mức phạt vi phạm nếu có.

Thứ mười, BLDS cần bổ sung và quy định rõ về các trường hợp miễn trách nhiệm đối với vi phạm hợp đồng nói chung và hợp đồng song vụ nói riêng giống với tinh thần Điều 294 LTM 2005. Cụ thể, BLDS cần bổ sung cụ thể các trường hợp miễn trách nhiệm đã được quy định trong Điều 294 LTM 2005 mà hiện tại cả BLDS 2005 và BLDS 2015 còn bỏ ngỏ. Thiết nghĩ, để làm được điều này, điều quan trọng nhất là phải thống nhất cách quan niệm và tư duy về lỗi trong pháp luật dân sự và thương mại mới tạo ra sự tương đồng trong miễn trách nhiệm.

KẾT LUẬN Luận văn: Giải pháp chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ.

Tại Chương 1 của Luận văn, tác giả đã phân tích, đánh giá và làm rõ cơ sở lý luận về các chế tài đối với vi phù hợp đồng qua các nội dung: khái niệm, điều kiện áp dụng và phân loại các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ; miễn trách nhiệm đối với vi phạm hợp đồng song vụ; phân biệt giữa chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ trong dân sự và chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ trong thương mại.

Ở phần trung tâm của Luận văn – Chương 2, đầu tiên tác giả đã khái lược lịch sử các quy định về chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ ở Việt Nam theo các giai đoạn lịch sử. Tiếp đến, thực trạng quy định pháp luật về nội dung và mối quan hệ giữa các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ, các trường hợp miễn trách nhiệm đối với vi phạm hợp đồng song vụ đã được phân tích sâu và bình luận cụ thể qua các quy định trong BLDS 2005 và LTM 2015. Đồng thời, tác giả có nêu rõ các điểm mới trong các quy định về chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ theo quy định trong năm BLDS 2015. Theo đó, các điểm mới của BLDS 2015 được đánh giá đã cơ bản khắc phục được các hạn chế, bất cập trong quy định liên quan của BLDS 2005. Ngoài ra, tác giả cũng nêu ra một số vấn đề về thực trạng áp dụng các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ theo pháp luật Việt Nam hiện hành.

Trên cơ sở nghiên cứu các nội dung tại Chương 1 và Chương 2, tác giả đưa ra các đề xuất và kiến nghị các yêu cầu cần đặt ra và giải pháp cụ thể hoàn thiện quy định về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ tại Chương 3 của Luận văn. Với sự kỳ công và đầu tư nghiên cứu nghiêm túc, hy vọng kết quả của Luận văn này đã đóng góp kiến thức chuyên môn có giá trị vào quá trình nghiên cứu hoàn thiện các quy định pháp luật Việt Nam về các chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ, đồng thời, là nguồn tài liệu tham khảo trong việc đào tạo, sử dụng và áp dụng pháp luật liên quan. Luận văn: Giải pháp chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Chế tài đối với vi phạm hợp đồng song vụ