Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Phương hướng, giải pháp nhằm hoàn thiện chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

3.1 Phương hướng hoàn thiện các quy định pháp luật về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Luật Doanh nghiệp 2014 được coi là cuộc đột phá thể chế thể hiện đúng tinh thần Hiến pháp 2013 về quyền tự do kinh doanh của công dân, của doanh nghiệp, theo đó, những gì luật pháp không cấm thì người dân, doanh nghiệp được tự do đầu tư, kinh doanh. Luật Doanh nghiệp 2014 hướng tới sự phù hợp với thực tế kinh doanh hiện tại của doanh nghiệp và tháo gỡ nhiều khó khăn, hạn chế, góp phần tạo điều kiện mở ra một môi trường kinh doanh thuận lợi phù hợp với xu hướng chung của thế giới. Trên thực tế cũng phải thừa nhận, mặc dù được đánh giá là đạo luật tiến bộ trong việc tạo điều kiện cho việc hình thành các loại hình doanh nghiệp, tuy nhiên các các thiết chế để tạo hành lang pháp lý cho các chủ thể tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình vẫn là một thách thức lớn đối với các nhà lập pháp.

Với những kết quả đã đạt được của Luật Doanh nghiệp năm 2014 trong việc nâng cao hơn nữa hiệu quả của Ban kiểm soát, đảm bảo cho Ban kiểm soát trong công ty cổ phần thực hiện được đúng chức năng, nhiệm vụ của mình bảo vệ được quyền lợi cổ đông và nhà đầu tư. Từ đó tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi, phát triển lành mạnh là điều kiện thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam. Chức năng giám sát trong công ty cổ phần là vấn đề được quan tâm trong giới nghiên cứu về luật công ty ở các nước phát triển và công nghiệp hoá. Có thể nói rằng, mô hình Ban kiểm soát độc lập từ Hội đồng quản trị và do Đại hội đồng cổ đông bầu trong các công ty cổ phần ở Việt Nam là cấu trúc khá độc đáo và hiệu quả, nếu Ban kiểm soát làm việc thực sự như được thiết kế trong luật. Tuy nhiên chế định Ban kiểm soát của công ty cổ phần theo Luật Doanh nghiệp năm 2014 còn nhiều bất cập, chưa thực sự phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế thị trường, hiệu quả hoạt động của Ban kiểm soát trong công ty cổ phần còn hạn chế như vẫn còn tâm lý xem thường vị trí của Ban kiểm soát; phần lớn thành viên Ban kiểm soát là người lao động dưới quyền quản lý, điều hành của chính những người mà họ giám sát (Hội đồng quản trị, Giám đốc, Tổng giám đốc). Vì vậy, vấn đề cần thiết phải hoàn thiện hơn nữa quy chế pháp lý về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần Việt Nam là một trong những ưu tiên quan trọng. Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Từ những phân tích trên, tác giả xin đưa ra những đề xuất định hướng hoàn thiện hơn nữa chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần để nâng chất lượng, hiệu quả của Ban kiểm soát như sau:

Thứ nhất, thống nhất các quy định hiện hành về hoàn thiện chế định Ban kiểm soát trong quản trị công ty cổ phần Việt Nam. Quá trình thực tiễn áp dụng pháp luật nhận thấy còn tồn tại nhiều quy định bất hợp lý, không phù hợp với thực tiễn. Điều này hạn chế quyền chủ động của chủ thể kinh doanh không đáp ứng được yêu cầu to lớn của nền kinh tế thị trường. Hệ thống pháp luật nước ta còn nhiều quy định chưa phù hợp với thông lệ quốc tế gây ra khó khăn trong quá trình hội nhập nền kinh tế thế giới do vậy cần tiến hành đổi mới hơn nữa để hoàn thiện quy chế pháp lý về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần trên cơ sở kế thừa ưu điểm của các quy định trước và học tập cho phù hợp vớ thực tiễn hội nhập hiện Việc sửa đổi, bổ sung các quy định ở các văn bản pháp luật về chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần là cơ sở cần thiết và quan trọng cho sự phát triển của nền kinh tế thị trường nước ta đảm bảo quyền tự do, bình đẳng, quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, kích thích tính năng động, sáng tạo đồng thời đảm bảo phù hợp với các quy luật khách quan của cơ chế thị trường hiện nay.Khi hoàn thiện pháp luật về quy chế pháp lý về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần nói riêng và Luật Doanh nghiệp nói chung cần thay đổi tư duy từ phương pháp điều chỉnh mang nặng tính mệnh lệnh, quyền uy sang phương pháp điều chỉnh bình đẳng, đảm bảo quyền tự do, quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Thứ hai, hoạt động của công ty cổ phần phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống quản lý, điều hành của công ty. Trong đó Ban kiểm soát của công ty cổ phần là một trong những bộ phận đóng vai trò quan trọng. Ban kiểm soát là cơ quan do Đại hội đồng cổ đông bầu ra, có sứ mệnh kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định pháp luật, Điều lệ và các quy đinh của công ty, góp phần nâng cao công tác quản lý điều hành của công ty, bảo vệ quyền lợi của cổ đông và nhà đầu tư. Ban kiểm soát trong công ty cổ phần được quy định là cơ quan kiểm soát nội bộ của công ty, việc nâng cao tính độc lập, chuyên nghiệp và hiệu quả của Ban kiểm soát là giải pháp cơ bản. Do đó việc hoàn thiện chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần nhằm xây dựng cơ sở pháp lý hoàn chỉnh tạo điều kiện cho các chủ sở hữu công ty và nhà quản lý vận dụng linh hoạt vào điều kiện cụ thể để đạt được những mục tiêu đề ra. Các quy về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần góp phần tăng cường năng lực quản lý công ty. Công ty sẽ khó có thể phát huy được hiệu quả nếu được điều hành bởi một hệ thống quản lý lỏng lẻo và yếu kém. Do đó, vai trò của Ban kiểm soát trong công ty cổ phần có ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả hoạt động của công ty, góp phần đảm bảo lợi ích của các cổ đông trong công ty.

3.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần. Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Hiệu quả xây dựng, ban hành và áp dụng các quy định pháp luật nói chung và các quy định có liên quan đến chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần nói riêng là chưa cao, còn nhiều hạn chế, tồn tại một số quy định chưa phù hợp với nhu cầu thực tế. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do lối tư duy trong công tác xây dựng pháp luật. Cần hoàn thiện hơn nữa chế định về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần phù hợp với đặc trưng của nền kinh tế thị trường của nước ta hiện nay. Luật Doanh nghiệp 2014 có nhiều ưu thế hơn so với các văn bản pháp luật quy định về quy chế pháp lý về Ban kiểm soát trước đây (Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Doanh nghiệp 1999). Tuy nhiên, qua thực tiễn áp dụng Luật Doanh nghiệp 2014 cũng bộc lộ được những điểm chưa phù hợp cần phải được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hơn nữa để trở thành cơ sở pháp lý quan trọng cho các doanh nghiệp nói chung và công ty cổ phần nói riêng. Việc hoàn thiện chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần trong điều kiện hiện nay đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế của nước ta là điều rất cần thiết. Sự hoàn thiện các quy định pháp luật về chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần luôn có tính tương đối, thích ứng với từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế. Do đó, việc xây dựng, hoàn thiện các quy định pháp luật là một quá trình lâu dài, liên tục. Với những lí do phân tích ở trên cùng với kinh nghiệm làm việc của bản thân, tác giả xin được phép đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần ở Việt Nam hiện nay.

3.2.1 Giải pháp pháp lý.

Hiệu quả xây dựng, ban hành và áp dụng các quy định của pháp luật liên quan đến mô hình quản trị công ty cổ phần là chưa cao, còn hạn chế, tồn tại một số điểm chưa hợp lý. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến vấn đề này là do lề lối và tư duy trong công tác xây dựng pháp luật của nước ta hiện nay. Việc hoàn thiện quy chế pháp lý về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần cần được thực hiện cho phù hợp hơn với nền kinh tế thị trường hiện nay. Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Luật Doanh nghiệp năm 2014 có nhiều ưu thế hơn so với các văn bản pháp luật quy định về chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần. Tuy nhiên, qua thực tiễn áp dụng, Luật Doanh nghiệp năm 2014 đã bộc lộ nhiều điểm chưa phù hợp cần phải được sửa đổi, bổ sung kịp thời nhằm tiếp tục đưa đạo luật này thực sự đi vào cuộc sống, trở thành cơ sở pháp lý quan trọng cho các doanh nghiệp, trong đó có công ty cổ phần. Do vậy, việc hoàn thành quy chế pháp lý về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần trong điều kiện hiện nay đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta là vấn đề thiết yếu, cần thiết. Để góp phần hoàn thiện hơn nữa chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần, tôi xin đề xuất một số ý kiến cụ thể như sau:

Về thành lập Ban kiểm soát, Luật Doanh nghiệp 2014 đã thiết kế một khung pháp lý tương đối đầy đủ và phù hợp để thành lập nên Ban kiểm soát với những điều kiện thuận lợi để thực hiện vai trò, chức năng giám sát, kiểm toán một cách hiệu quả nhất. Tuy nhiên vấn đề thành lập Ban kiểm soát trong công ty cổ phần, nhất là công ty đại chúng, công ty niêm yết ở Việt Nam dường như chỉ tuân thủ về mặt hình thức, thành lập cho đủ số lượng yêu cầu của Luật. Vì vậy, để thành lập Ban kiểm soát chất lượng hơn cần đưa ra các tiêu chuẩn, điều kiện nghiêm khắc hơn đặc biệt là về chuyên môn nghiệp vụ và tính khách quan, độc lập trong quá trình thành lập Ban kiểm soát. Bên cạnh đó cũng cần đưa ra chế tài trong trường hợp Ban kiểm soát được thành lập không đúng với quy định, ví dụ như quy định việc thành lập Ban kiểm soát không đúng với quy định sẽ dẫn đến vô hiệu, các đối tượng có liên quan phải liên đới chịu trách nhiệm.

Các thành viên Ban kiểm soát nên được lựa chọn dựa trên kinh nghiệm và chuyên môn của họ về lĩnh vực tài chính (kiểm toán, kế toán). Chỉ những người có uy tín cá nhân và phẩm chất đạo đức tốt mới nên được chọn vào Ban kiểm soát. Điều lệ và các quy chế nội bộ của công ty có thể có những yêu cầu thêm đối với thành viên Ban kiểm soát, ví dụ như các thành viên Ban kiểm soát phải thành thạo về kế toán và lập báo cáo tài chính.

Thông lệ về quản trị công ty (Tổ chức Tài chính quốc tế, Cẩm nang Quản trị công ty, NXB Nông nghiệp, Hà Nội 2010) có một số khuyến nghị cụ thể khi thành lập Ban kiểm soát trong công ty cổ phần như sau:

• Không nên bầu các thành viên Ban kiểm soát ở cùng vị trí đó nhiều hơn 05 nhiệm kỳ liên tiếp ở cùng một công ty, bởi điều này sẽ có ảnh hưởng tiêu cực đến tính độc lập của họ;
• Một người không nên đồng thời là thành viên Ban kiểm soát của 05 công ty hoặc nhiều hơn ngoại trừ trường hợp các công ty có liên kết; Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.
• Thành viên Hội đồng quản trị của một công ty niêm yết không nên là thành viên Ban kiểm soát của hơn 03 công ty niêm yết khác, trừ khi các công ty có sự liên kết;
• Nếu thành viên Hội đồng quản trị của một công ty đồng thời là thành viên Ban kiểm soát của một công ty khác, trong trường hợp này, thành viên Hội đồng quản trị của công ty thứ hai không được là thành viên Ban kiểm soát của công ty thứ nhất (thành viên tương hỗ).

Xuất phát từ thực tế thành lập Ban kiểm soát tại các công ty cổ phần ở Việt Nam, Luật Doanh nghiệp cần quy định rõ ràng, cụ thể hơn nữa nội dung này. Ví dụ: quy định Đại hội đồng cổ đông là cơ quan duy nhất có quyền bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm thành viên Ban kiểm soát, theo đó Luật cần đưa ra chế tài trong trường hợp Ban kiểm soát được thành lập không đúng với quy định này; quy chế hoạt động của Ban kiểm soát phải được xây dựng và trình lên Đại hội đồng cổ đông biểu quyết thông qua, việc quy định một tỷ lệ biểu quyết thông qua quy chế cũng cần quy định cụ thể trong Luật.

Về thẩm quyền của Ban kiểm soát, bên cạnh chức năng kiểm tra, giám sát hoạt động của Hội đồng quản trị và Ban Giám đốc trong việc quản lý và điều hành công ty, kiểm tra tính hợp lý, hợp pháp, tính trung thực và mức độ cẩn trọng trong quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh, trong tổ chức công tác kế toán, thống kê và lập báo cáo tài chính, cũng như thẩm định báo cáo tình hình kinh doanh, báo cáo tài chính hằng năm và sáu tháng của công ty, báo cáo đánh giá công tác của Hội đồng quản trị, cần xem xét bổ sung thêm thẩm quyền của Ban kiểm soát như: điều tra các vụ việc sử dụng nguồn thông tin nội bộ, kiểm tra tính hợp lý của khoản thanh toán cho các nhà thầu và các khoản phí nộp ngân sách, kiểm tra tính hợp lý của các khoản trích trước và chi trả cổ tức, cũng như việc thực hiện các cam kết về tài chính của công ty, kiểm tra tính phù hợp của việc sử dụng các quỹ của công ty, kiểm tra thời hạn nhận tiền phát hành cổ phiếu, giám sát tính hợp lý của việc định giá các tài sản trong công ty, yêu cầu và nhận thông tin liên quan đến các bên liên quan và giao dịch với các bên liên quan, kiểm tra tình hình tài chính của công ty đặc biệt là về khả năng thanh toán và tính thanh khoản của tài sản, về khả năng thanh toán các khoản nợ,… (Tổ chức Tài chính quốc tế, Cẩm nang quản trị công ty, NXB Nông nghiệp, Hà Nội 2010). Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Ngoài ra, cũng cần mở rộng thẩm quyền của Ban kiểm soát, cho phép Ban kiểm soát có quyền tham gia vào các cuộc họp đánh giá, miễn nhiệm, bãi nhiệm đối với Ban Giám đốc và các thành viên Hội đồng quản trị.

Về trách nhiệm pháp lý của Ban kiểm soát, Luật Doanh nghiệp năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Doanh nghiệp hiện tại không nêu rõ trách nhiệm mà Ban kiểm soát phải gánh chịu nếu như không làm tròn nhiệm vụ của mình. Do đó, để nâng cao hơn nữa chất lượng của Ban kiểm soát trong công ty cổ phần, cần quy định cụ thể, chi tiết về trách nhiệm pháp lý đối với kiểm soát viên khi họ không làm tròn vai trò của mình cũng như trường hợp kiểm soát viên vi phạm nghĩa vụ gây thiệt hạ cho công ty hoặc người khác. Ví dụ, có thể tham khảo các thông lệ về quản trị công ty, tất cả các thành viên của Ban kiểm soát phải ký vào báo cáo của Ban kiểm soát và người không ký vào báo cáo sẽ phải giải thích lý do hoặc chỉ ra ai là thành viên từ chối ký báo cáo mà không giải thích được lý do từ chối. Hơn nữa, thành viên Ban kiểm soát tham dự họp Đại hội đồng cổ đông nên dành cho cổ đông cơ hội để hỏi và thảo luận kết quả thẩm tra của Ban kiểm soát.

Về thành viên Ban kiểm soát, cần sửa đổi cơ chế giới thiệu và bầu thành viên Ban kiểm soát. Để hạn chế, tránh sự phụ thuộc của thành viên Ban kiểm soát đối với thành viên Hội đồng quản trị và Ban Giám đốc công ty cần quy định rõ các thành viên Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc công ty không được quyền cử, giới thiệu các thành viên Ban kiểm soát. Bên cạnh đó cần đảm bảo điều kiện hoạt động cho các thành viên Ban kiểm soát như lương và các khoản thù lao của Ban kiểm soát không bị ảnh hưởng với quyết định của Hội đồng quản trị và Ban Giám đốc. Do vậy, nên sửa đổi thành lương và các khoản thù lao của Ban kiểm soát do Đại hội đồng cổ đông quyết định. Điều này nhằm tăng cường sự độc lập trong hoạt động của Ban kiểm soát.

Cũng cần sửa đổi quy định về số lượng thành viên Ban kiểm soát. Theo quy định Luật Doanh nghiệp 2014 hiện hành, số lượng thành viên Ban kiểm soát do đại diện chủ sở hữu quyết định căn cứ vào quy mô của công ty. Tuy nhiên, khoản 1 Điều 102 Luật Doanh nghiệp năm 2014 quy định số lượng thành viên Ban kiểm soát tối thiểu là 03 người và tối đa là 05 người. Quy định này chưa thực sự phù hợp, bởi có nhiều công ty cổ phần quy mô lớn, hoạt động đầu tư kinh doanh trên nhiều lĩnh vực khác nhau mà Ban kiểm soát tối đa chỉ có 05 người là ít so với nhu cầu không đảm bảo thực hiện được chức năng, nhiệm vụ của Ban kiểm soát. Với những công ty cổ phần hoạt động đa ngành như vậy, Ban kiểm soát phải chuyên môn hoá, phải hoạt động tích cực hiệu quả hơn nữa mới hoàn thành nhiệm vụ của mình. Để đạt được điều đó cần có nguồn nhân lực với trình độ chuyên môn cao mà luật lại giới hạn số lượng thành viên Ban kiểm soát như vậy là chưa thực sự phù hợp với thực tiễn. Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Cần đặt ra các tiêu chuẩn, điều kiện cụ thể về thành viên Ban kiểm soát nhằm đảm bảo hơn nữa hoạt động độc lập của cơ quan này. Luật Doanh nghiệp năm 2014 về cơ bản đã tạo cho Ban kiểm soát có vị trí độc lập trong quan hệ với Hội đồng quản trị và Ban Giám đốc. Tuy nhiên, luật không cấm thành viên Ban kiểm soát là người lao động của công ty nên khả năng một người vừa là lao động, vừa là cổ đông được Đại hội đồng cổ đông bầu làm thành viên Ban kiểm soát. Thực tế, thành viên Ban kiểm soát thường được bầu từ những người do cổ đông lớn đề cử, hoặc có quan hệ với Hội đồng quản trị bởi vậy họ thường không giữ được sự khách quan khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ của thành viên Ban kiểm soát. Bởi vậy, cần đặt ra tiêu chuẩn, điều kiện của thành viên Ban kiểm soát từ khi ứng cử, đề cử đến hết nhiệm kỳ nhằm đảm bảo vị trí độc lập của thành viên Ban kiểm soát. Có thể hiểu đơn giản, tại thời điểm được bầu làm thành viên Ban kiểm soát, thành viên này không còn là người lao động của công ty mà người này sẽ hoạt động độc lập với Hội đồng quản trị và Ban giám đốc.

Quy định về thù lao Ban kiểm soát cần được rõ ràng, độc lập với việc đề xuất của Hội đồng quản trị. Vấn đề thù lao là một trong những nguyên nhân thực tế ảnh hưởng đến tính độc lập trong hoạt động của Ban kiểm soát trong công ty cổ phần. Thành viên Ban kiểm soát xét cho cùng là người lao động và việc kiểm soát lại những người sử dụng lao động – người quyết định thu nhập của họ là điều khó làm. Chính vì thế, cần có quy định để đảm bảo rằng thành viên Ban kiểm soát không bị chi phối, lo lắng về vấn đề thù lao khi thực hiện vai trò kiểm tra, giám sát của mình. Vì vậy, cần bổ sung cơ chế công khai thù lao thành viên Ban kiểm soát cũng như cơ sở, cách thức hưởng thù lao và các lợi ích khác của thành viên Ban kiểm soát. Quyết định về vấn đề mức thù lao cho thành viên Ban kiểm soát cần có những cân nhắc khi trao cho Hội đồng quản trị xem xét đề đạt trước khi trình Đại hội đồng cổ đông.

Về nhiệm vụ của Ban kiểm soát trong việc thẩm định báo cáo, báo cáo giám sát của Ban kiểm soát tại Đại hội đồng cổ đông thường mang tính hình thức, không có giá trị như là kênh thông tin cho Đại hội đồng cổ đông. Các bản báo cáo của Ban kiểm soát thường có nội dung tương tự với báo cáo của Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc công ty, nội dung chủ yếu là khen, đánh giá những thành tích trong hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty. Với những hạn chế, khuyết điểm trong việc thực hiện kế hoạch kinh doanh, thực hiện điều lệ, nghị quyết của công ty thường được nói giảm, nói tránh không thể hiện được tính khách quan. Do đó để đảm bảo cho báo cáo của Ban kiểm soát phản ánh trung thực, khách quan tình hình hoạt động của công ty thì cần thiết yêu cầu nội dung của bản báo cáo, đặc biệt cần có giải trình liên quan đến xung đột lợi ích. Với việc yêu cầu nội dung báo cáo có thể giúp cho Ban kiểm soát thuận lợi trong việc thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát và đưa ra kiến nghị phù hợp. Có như vậy, báo cáo thẩm định của Ban kiểm soát mới có ý nghĩa trong việc chấn chỉnh hoạt động của các thành viên Hội đồng quản trị và Ban giám đốc và lợi ích của cổ đông và công ty. Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Để kết quả trong hoạt động kiểm tra, giám sát của Ban kiểm soát được tôn trọng và có ý nghĩa cảnh báo đói với Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc thiết nghĩa nên bắt buộc các báo cáo của Ban kiểm soát phải cung cấp cho các cơ quan nhà nước cũng như phải công khai đối với những công ty cổ phần có thành lập Ban kiểm soát, điều này góp phần làm cho các công ty cổ phần phải nhanh chóng thành lập Ban kiểm soát khi hội đủ điều kiện theo quy định của pháp luật doanh nghiệp. Để làm được điều đó, cần có chế tài cụ thể và những biện pháp hữu hiệu để thực thi những cảnh báo của Ban kiểm soát khi phát hiện những hành vi vi phạm của thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc mà Ban kiểm soát đã có văn bản thông báo cho Hội đồng quản trị và yêu cầu người có hành vi vi phạm chất dứt hành vi mà họ không thực hiện thì Ban kiểm soát được quyền triệu tập Đại hội đồng cổ đông để xem xét miễn nhiệm các trường hợp này. Trình tự thủ tục triệu tập họp Đại hội đồng cổ đông của Ban kiểm soát quy định trong Luật Doanh nghiêp cũng phải đơn giản và gọn nhẹ hơn so với thủ tục thông thường và Ban kiểm soát phải chịu trách nhiệm về việc triệu tập cuộc họp này. Bên cạnh đó, cũng cần mở rộng quyền cảnh báo của Ban kiểm soát đến toàn bộ các phòng ban và những người quản lý khác trong công ty. Để giám sát việc tuân thủ pháo luật của cuộc họp Đại hội đồng cổ đông, Luật Doanh nghiệp cũng nên quy định cho phép thành viên Ban kiểm soát đương nhiên có mặt tại cuộc họp và Ban kiểm soát có quyền yêu cầu các cơ quan tài phán xem xét tính hợp pháp các quyết định của Đại hội đồng cổ đông.

3.2.2 Giải pháp bổ trợ khác. Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

• Tăng cường chuyên môn của Ban kiểm soát trong công ty cổ phần:

Bên cạnh việc bổ sung các quy định pháp luật về chuyên môn bắt buộc đối với thành viên Ban kiểm soát thì trước hết bản thân kiểm soát viên với vai trò giám sát của mình cần thường xuyên rèn luyện, nâng cao trình độ chuyên môn để có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Để nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ của kiểm soát viên, tác giả xin phép đưa ra một số giải pháp cụ thể như: Xây dựng cơ chế điều động linh hoạt thay đổi vị trí công việc giữa Ban kiểm soát và các bộ phận trong công ty nhằm mục đích giúp các thành viên Ban kiểm soát hiểu rõ hơn về việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận trong công ty; Tổ chức tập huấn, chuyên môn nghiệp vụ cho các thành viên Ban kiểm soát và cử cán bộ tham gia các lớp học chuyên môn về nghiệp vụ kiểm tra, giám sát theo chủ đề.

• Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến để nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Đây là nhiệm vụ cần thiết và quan trọng mang tính đồng bộ trong tổng thể các giải pháp đối với công ty cổ phần trong bối cảnh yêu cầu về nâng cao hiệu quả, hiệu lực của Ban kiểm soát. Hiện nay nhiều công ty cổ phần còn chưa coi trọng Ban kiểm soát, nhiều nơi còn lờ đi sự tồn tại của Ban kiểm soát, không chủ động trong việc xây dựng quy chế hoạt động của Ban kiểm soát. Hiện trạng trên rất khó để tạo điều kiện, cơ sở, căn cứ cho Ban kiểm soát thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm tra, giám sát của mình. Bên cạnh việc xây dựng khung pháp lý hoàn thiện về thành lập, tổ chức, hoạt động của Ban kiểm soát, cần thiết phải thay đổi nhận thức của các thiết chế trong công ty cổ phần về vai trò của Ban kiểm soát. Một số giải pháp định hướng nhằm nâng cao nhận thức về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần: Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc công ty cổ phần cần chủ động xây dựng và hoàn thiện các hệ thống văn bản nội bộ của công ty trong đó có quy chế tổ chức và hoạt động của Ban kiểm soát theo hướng quy định cụ thể, chi tiết hơn; và tích cực tham gia các khoá đào tạo, bồi dưỡng về kỹ năng, nghiệp vụ trong công tác kiểm tra, giám sát nội bộ công ty để nâng cao nhận thức, hiểu biết về trình độ chuyên môn của Ban kiểm soát.

• Nâng cao nhận thức của cổ đông về vị trí quan trọng của Ban kiểm soát trong giám sát công ty cổ phần.

Luật Doanh nghiệp năm 2014 trao quyền cho cổ đông quyết định các vấn đề tại Đại hội đồng cổ đông bằng nghị quyết hoặc trao quyền cho cổ đông hoặc nhóm cổ đông biểu quyết thực hiện một số quyền nhất định như cử người tham gia ứng cử vào Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và yêu cầu Ban kiểm soát xem xét các tài liệu của công ty, các công việc quản lý điều hành của công ty. Có thể nhận thấy, hạn chế của việc thực hiện yêu cầu xem xét từ phía Đại hội đồng cổ đông do một năm chỉ có thể họp thường niên 01 lần và họp bất thường từ 01 đến 02 lần. Bởi vậy, việc trao quyền cụ thể, thường xuyên cho Ban kiểm soát trong nhiệm kỳ thông qua việc ban hành quy chế tổ chức và hoạt động là vô cùng quan trong. Trên thực tế, có nhiều trường hợp Đại hội đồng cổ đông đã giao quyền soạn thảo Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban kiểm soát cho Hội đồng quản trị dẫn đến tình trạng Hội đồng quản trị hạn chế quyền của Ban kiểm soát hoặc Đại hội đồng cổ đông chấp thuận cho Hội đồng quản trị bổ nhiệm thành viên Ban kiểm soát, điều này làm hạn chế tính độc lập của Ban kiểm soát trong kiểm tra, giám sát. Ngoài ra, mặc dù Luật Doanh nghiệp năm 2014 có quy định hạn chế những người được bầu làm thành viên Ban kiểm soát không phải là người có quan hệ huyết thống, gia đình với thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc, Tổng giám đốc và người quản lý khác để thâu tóm lợi ích và thông đồng trục lợi nhưng không thể phủ nhận tình trạng cổ đông lớn sẽ có đại diện trong Ban kiểm soát và người thân quen của các thành viên Hội đồng quản trị được bầu làm thành viên Ban kiểm soát nhằm tăng sự ủng hộ và củng cố quyền lực. Bởi vậy, cổ đông khi tham gia góp vốn vào công ty cổ phần cần thiết phải nhận thức được quyền của mình, đồng thời thông qua thẩm quyền ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát để hoàn chỉnh cơ chế giám sát nội bộ theo hướng củng cố vị trí độc lập của Ban kiểm soát, quy định nghĩa vụ phối hợp hoạt động của Hội đồng quản trị với Ban kiểm soát nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng quyền hạn của người quản lý, điều hành. Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Một vấn đề nóng gần đây, trong mô hình mới xoá bỏ Ban kiểm soát chính thức có hiệu lực từ năm 2015, doanh nghiệp niêm yết có thể áp dụng mô hình kiểm toán độc lập, trong đó thay thế Ban Kiểm soát bằng việc bầu cử thành viên độc lập, trực thuộc Hội đồng quản trị. Và trên thế giới, đặc biệt tại các nước châu Âu, hầu hết doanh nghiệp đều không có phòng Ban kiểm soát trong bộ máy, Việt Nam là quốc gia trong số ít vẫn thực hiện mô hình này. Thậm chí, không chỉ kiểm toán, đối với bộ phận kế toán tại các nước tiên tiến này, doanh nghiệp còn áp dụng mô hình kế toán quản trị, tức một phòng ban có thể thực hiện kiểm toán nội bộ, song song với nhiệm vụ tham mưu chiến lược, phòng ngừa rủi ro cho doanh nghiệp. Có thể hiểu đơn giản rằng, kế toán quản trị không còn đơn thuần là bộ phận kế toán như cách hiểu của chúng ta (tức bookkeeping), mà sẽ là một business patner – nơi nguồn nhân lực đủ trình độ chuyên môn, tín nhiệm để kiểm toán lại dòng tiền, BCTC, thu chi của Công ty, phát hiện những vấn đề tồn đọng… từ đó đưa ra chiến lược quản trị rủi ro, tham mưu kế hoạch kinh doanh cho ban điều hành. (Hiếu Nguyễn, Bỏ Ban Kiểm soát có thể giảm tối thiểu 5% doanh thu thất thoát, tại sao nhiều doanh nghiệp vẫn chưa làm?, Tri thức trẻ, tại địa chỉ:

Ví dụ cụ thể, doanh nghiệp Nhà nước Trung Quốc từ lâu đã đặt quan tâm đủ lớn vào vai trò của kế toán quản trị, với những nét tương đồng trong kinh doanh, quản trị… Còn Việt Nam trước đó theo mô hình kinh doanh của Liên Xô, dẫn đến vô hình trung hình thành Ban kiểm soát. Để rồi đến nay, mặc dù cũng có quy định nhân sự Ban kiểm soát phải có chứng chỉ hành nghề, song đó là chứng chỉ gì vẫn còn chưa rõ ràng. Do đó, Ban kiểm soát thời gian qua chưa có phát huy được vai trò của mình, tính độc lập không có, hoặc nếu có cũng không cao. Như vậy, việc đi đến quyết định loại bỏ Ban Kiểm soát một mặt không ảnh hưởng đến kiểm soát của công ty, mà còn tiết giảm được chi phí, tinh gọn bộ máy cũng như tập trung được về vai trò của Hội đồng quản trị. Nhận thức được nhược điểm về mô hình quản trị công ty cổ phần khi Ban kiểm soát là người “thổi còi” nhưng “thấp cổ bé họng”, một số công ty đã mạnh dạn lựa chọn cho mình hướng đi mới. Đây cũng là lý do chung của nhiều đơn vị tiên phong loại bỏ Ban kiểm soát để thay thế bằng thành viên Hội đồng quản trị độc lập, kể tên có Vinamilk (VNM), Hoa Sen (HSG), Licogi (LCG), Cơ điện lạnh (REE), Coteccons (CTD), Novaland (NVL)…

Song bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa tiến hành chuyển đổi theo mô hình mới. Lí do đầu tiên có lẽ là chưa đủ quan tâm, ngay cả hành lang pháp lý cũng chưa rõ ràng dẫn đến doanh nghiệp ngại làm.Điển hình các tiểu ban thì do ai bổ nhiệm, nhiệm vụ, quyền hạn thế nào; tiểu ban kiểm toán có làm nhiệm vụ như Ban kiểm soát trong mô hình cũ hay không? Hơn nữa, nếu áp dụng mô hình một cấp thì bắt buộc ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập và có Ban Kiểm toán nội bộ trực thuộc Hội đồng quản trị, đồng thời trưởng ban kiểm toán và trưởng tiểu ban lương thưởng bắt buộc là thành viên độc lập. Như vậy, với trường hợp công ty chỉ có từ 3-5 thành viên Hội đồng quản trị, làm sao có được nhân sự độc lập để làm tiểu ban kiểm toán và các tiểu ban khác? Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Xa hơn, sau khi loại bỏ Ban Kiểm soát và theo lộ trình tiến đến một bộ phận kiểm toán độc lập – nơi không chỉ kiểm soát mà còn tham mưu chiến lược – hiện phòng ban kiểm soát của doanh nghiệp chưa có tiếng nói nhiều trong việc đề xuất, hay tham gia vào quá trình kinh doanh, điều hành.Để khắc phục điều này, bên cạnh thời gian cần thiết, nguồn nhân lực vẫn là bài toán nan giải. Thực trạng hiện nay theo ông Thanh, một nhân sự kiểm toán mà có đủ tín nhiệm để phát biểu thì phải có thâm niên, tuy nhiên vị trí kiểm toán nội bộ lại đòi hỏi về độ nhạy với dòng chảy kinh tế, tài chính, đáp ứng được nền tảng cuộc cách mạng 4.0 – đây chính là vấn đề. Song song với đó, nguồn nhân lực trẻ chuyên môn cao tại Việt Nam cũng chưa có nhiều.Với mô hình Ban Kiểm soát tồn tại độc lập, đóng vai trò là “cơ quan tư pháp”, có nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát hoạt động của Hội đồng quản trị và Ban Giám đốc công ty.Tuy nhiên, Ban kiểm soát chỉ đóng vai trò quan trọng về mặt lý thuyết. Thành viên của Ban kiểm soát là nhân viên bình thường trong công ty, không có chức vụ quản lý, không được phép nắm giữ nhiều cổ phần, vậy tiếng nói của họ còn có sức nặng hay không? Câu trả lời thực tế, đây chỉ là bộ phận bàn giấy “thấp cổ bé họng” và gần như lép vế trước các quyết định quan trọng của công ty. Thực trạng rằng, nhiều vụ việc liên quan đến hành động vụ lợi của Ban giám đốc đã gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của cổ đông công ty, nhưng không hề có bất kỳ tiếng nói cảnh báo từ Ban kiểm soát cho đến khi vụ việc bị phát giác muộn màng. Điển hình nhất là vụ việc tham ô, lạm dụng chức quyền chiếm đoạt tài sản của một loạt cán bộ cấp cao Ocean Bank, gây thiệt hại cho ngân hàng 1.500 tỷ đồng. Ban kiểm soát đã không hề có bất kỳ phản ứng nào về sai phạm liên quan đến việc chi lãi ngoài của Ocean Bank, cho tới khi cơ quan chức trách nhúng tay và phát hiện. Thậm chí, khi sự kiện bị phát giác, Trưởng Ban kiểm soát có những tuyên bố một cách vô can: “Không thể phát hiện ra sai phạm từ Báo cáo tài chính” hay “Tôi không được tham gia cuộc họp của Hội đồng quản trị”. Trong mô hình mới, xoá bỏ Ban kiểm soát, điều khác biệt nằm ở người thực hiện vai trò kiểm soát. Tiểu ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị được thay thế. Thành viên của Tiểu ban này là thành viên độc lập của Hội đồng quản trị, người có uy tín và chuyên môn, đặc biệt về kiểm soát và kiểm toán. Với hai vai trò trên, họ vừa có sự độc lập nhất định đối với công ty, lại là người có tiếng nói và “sức nặng” nhất định. (Tiểu Liên,‘Cạch’ Ban kiểm soát ra khỏi bộ máy, doanh nghiệp Việt tiến hành đến đâu?,Kinh tế & Tiêu dùng (2017). Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Trước những bất cập này cũng như tính cần thiết của việc có một bộ phận kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp, các cơ quan chức năng cũng như đơn vị liên quan đã tiến hành rất nhiều cuộc họp nhằm đưa ra giải pháp. Việt Nam đã thành lập một hiệp hội VIOD – liên quan đến kiểm toán nội bộ – nơi chia sẻ, giao lưu cũng như thúc đẩy mạng lưới kiểm toán nội bộ phát triển, phổ biến. Tuy nhiên, hiệp hội này vẫn chưa nhận được quan tâm nhiều từ phía thị trường.

Hay giải quyết bài toán nhân sự, trong một hội thảo liên quan tại HoSE mới đây, đặc biệt nhấn mạnh đến kỹ năng phỏng vấn cũng như kiểm định rủi ro gian lận trong quá trình kiểm toán tại doanh nghiệp. Việt Nam có thói quen ngại chia sẻ, nhất là các rủi ro, các điểm yếu, ai sẽ nói ra. Do đó, chuyên viên kiểm toán nội bộ cần chú trọng tích lũy kiến thức, kỹ năng theo tiêu chuẩn hành nghề quốc tế để đáp ứng yêu cầu hiệu quả hoạt động của bộ phận. Trong đó, việc loại bỏ Ban kiểm soát để thay thế bằng thành viên Hội đồng quản trị là một phần trong công tác xây dựng hệ thống quản trị nội bộ cho doanh nghiệp. Về vi mô trên từng doanh nghiệp, với những khúc mắc về số lượng thành viên Hội đồn quản trị chưa đủ đáp ứng hay tính khách quan khi chính người công ty kiểm toán cho đơn vị của mình, điều này không quá lo ngại. Đặc biệt, đơn bị kiểm toán nội bộ (hiện là thành viên Hội đồng quản trị độc lập) hoàn toàn độc lập với Ban Tổng Giám đốc hay thậm chí chính Công ty, mà đây là cơ quan của cổ đông nhằm bảo vệ lợi ích cổ đông. Hơn nữa, những báo cáo kiểm toán nội bộ muốn công bố hay không phải thông qua sự xem xét của Hội đồng quản trị, mục đích duy nhất của kiểm toán nội bộ là tự rà soát lại hoạt động công ty, phát hiện vấn đề để báo cáo cấp lãnh đạo, từ đó đưa ra chiến lược, định hướng kinh doanh.

• Tiểu kết chương 3

Căn cứ vào những nghiên cứu, phân tích các quy định hiện hành của Luật Doanh nghiệp năm 2014 về chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần tại Việt Nam và xuất phát từ những bất cập của Luật Doanh nghiệp 2014 cùng với thực tiễn thi hành chế định Ban kiểm soát theo Luật này, tác giả xin mạnh dạn đưa ra phương hướng, giải pháp hoàn thiện hơn nữa về tổ chức, thành lập, thẩm quyền, trách nhiệm pháp lý và thành viên Ban kiểm soát cùng với một số biện pháp bổ trợ khác góp phần hỗ trợ cho Ban kiểm soát trong công ty cổ phần thực hiện chức năng, nhiệm vụ kiểm tra, giám sát của mình trên thực tế. Thông qua những kiến nghị được đưa ra tại chương 3, góp phần làm cho vị trí vai trò của Ban kiểm soát cũng như quyền và trách nhiệm của thành viên Ban kiểm soát trong công ty cổ phần ngày càng được khẳng định.

KẾT LUẬN Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Với chức năng, nhiệm vụ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cổ đông, của các nhà đầu tư đòi hỏi công ty cổ phần phải đảm bảo tính minh bạch rõ ràng trong hoạt động, như vậy công ty mới phát triển bền vững, ngăn ngừa rủi ro đối với các nguồn vốn đầu tư vào công ty. Cùng với sự kỳ vọng của cổ đông vào hoạt động Ban kiểm soát trở thành một cơ chế hiệu quả để họ có thể tự bảo vệ mình thì hoạt động của Ban kiểm soát phải được điều chỉnh về quy định với một khung pháp lý rõ ràng, cụ thể hơn nữa. Để đạt được những mục tiêu đó, Luật Doanh nghiệp cần có những quy định tiến bộ hơn về cơ cấu tổ chức và hoạt động giám sát công ty cổ phần thông qua chế định Ban kiểm soát. Để chế định này phát huy được vai trò của nó đòi hỏi phải có những sửa đổi trong thời gian tới. Luật Doanh nghiệp 2014 là một bước tiến quan trọng trong việc xác định mô hình cấu trúc quản trị công ty mà trong đó, việc xây dựng thiết chế về Ban kiểm soát là minh chứng cho thấy sự quyết tâm phát triển doanh nghiệp Việt Nam tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế thị trường. Tuy nhiên, qua thực tiễn áp dụng, những chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần theo Luật Doanh nghiệp 2014 vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập nhất định cần được sửa đổi, bổ sung và khắc phục nhằm hoàn thiện quy chế pháp lý và nâng cao hơn nữa hoạt động của Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

Luận văn đã tiến hành nghiên cứu, phân tích về chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần theo Luật Doanh nghiệp 2014. Cụ thể là:

Tại chương 1, luận văn tập trung nghiên cứu một số vấn đề lý luận chung về công ty cổ phần và Ban kiểm soát trong công ty cổ phần. Tác giả đã nghiên cứu khái niệm, đặc điểm, cơ cấu tổ chức của công ty cổ phần và vị trí, vai trò của Ban kiểm soát trong công ty cổ phần tại Việt Nam.

Tại chương 2, tác giả đã phân tích các quy định pháp luật về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần để từ đó có cách nhìn tổng quát về thực tiễn áp dụng những quy định này trong các công ty cổ phần ở Việt Nam. Từ thực trạng áp dụng chế định Ban kiểm soát, tác giả nhận thấy được những điểm còn chưa hợp lý, chưa phù hợp của các quy định pháp luật trong thực tế.

Tại chương 3, trên cơ sở, phân tích, đánh giá một cách tổng quát về thực trạng pháp luật về quy định về Ban kiểm soát trong công ty cổ phần ở chương 2, tác giả xin phép được đưa ra một số đề xuất, giải pháp nhằm hoàn thiện quy định về chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần ở Việt Nam, đồng thời nâng cao khả năng thực thi của Luật Doanh nghiệp năm 2014 trên thực tế cho phù hợp hơn với nền kinh tế thị trường hiện nay.

Trong điều kiện nền kinh tế đang trên đà phát triển mạnh mẽ như ở Việt Nam hiện nay, các quan hệ kinh tế luôn vận động phát triển thay đổi, các quy định pháp luật về chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần cần được xây dựng và hoàn thiện hơn nữa nhằm đảm bảo sự phù hợp với tình hình thực tiễn và thông lệ quốc tế. Với những nghiên cứu, phân tích đã trình bày trong luận văn của mình, tác giả hi vọng đây sẽ là nghiên cứu khoa học có ích, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và góp phần nâng cao hiệu của của chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần nói riêng và nền kinh tế thị trường Việt Nam hiện nay nói chung. Luận văn: Giải pháp chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Chế định Ban kiểm soát trong công ty cổ phần