Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực hiện pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh thành phố Hồ Chí Minh dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

MỞ ĐẦU

1. Lý do xây dựng đề án

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, thu hút lượng lớn doanh nghiệp mới thành lập mỗi năm, với các hoạt động thành lập doanh nghiệp diễn ra sôi động. Nhu cầu thực hiện pháp luật về đăng ký kinh doanh cao do đó việc đảm bảo thực hiện đúng pháp luật trong quá trình đăng ký thành lập doanh nghiệp là vô cùng quan trọng, góp phần tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch.

Bên cạnh đó vẫn còn tồn tại những khó khăn trong việc thực hiện pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp việc này gây phiền hà, mất thời gian của cho doanh nghiệp. Việc giải quyết các vấn đề còn tồn tại sẽ giúp thực hiện các quy định pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp một cách nhanh chóng hơn, điều mà thực sự ảnh hưởng đến cả doanh nghiệp và người dân.

Với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế, việc thúc đẩy quy trình đăng ký doanh nghiệp một cách hiệu quả và thuận lợi sẽ góp phần tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi, hỗ trợ cho sự phát triển kinh tế. Mục tiêu của đề án cải thiện những bất cập, hạn chế còn tồn tại giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc của Phòng Đăng ký kinh doanh Thanh phố Hồ Chí Minh bên cạnh đó là việc phục vụ tốt hơn cho nhu cầu của doanh nghiệp và người dân. Chính về thế tôi đã chọn đề án “Thực hiện pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu để thực hiện.

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Việt Nam hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu về thành lập mới doanh nghiệp ở những mức độ và phạm vi nghiên cứu khác nhau như:

Bùi Ngọc Sơn (2016) “Giáo trình Pháp luật Doanh nghiệp” của Trường Đại học Ngoại thương do PGS.TS Bùi Ngọc Sơn chủ biên. Trong giáo trình đã cung cấp cho người đọc những lý luận cơ bản về doanh nghiệp và pháp luật về doanh nghiệp.

Trường Đại học luật thành phố Hồ Chí Minh (2019) “Giáo trình pháp luật về chủ thể kinh doanh”. Trong giáo trình này có một bộ phận nhỏ đề cập đến việc thành lập doanh nghiệp. Thông qua giáo trình người học có thể có một cái nhìn tổng quát về các chủ thể kinh doanh và các quy định của pháp luật liên quan đến việc kinh doanh của các cá nhân và tổ chức trong xã hội.

Nguyễn Thị Thủy (2015) “Thực thi pháp luật về đăng ký kinh doanh trên địa bàn Hà Nội”, Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học quốc gia Hà Nội – Khoa Luật, ngành Luật kinh tế. Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

Nguyễn Thị Nga (2016) “Thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay” ,Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học quốc gia Hà Nội – Khoa Luật, ngành Luật Hiếp pháp – Luật Hành chính.

Nguyễn Thị Thu Thủy (2016) “Pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam hiện nay”, Luận án tiến sĩ luật học, Học viện khoa học xã hội, ngành Luật kinh tế.

Nguyễn Thị Thu Thủy (2015) “Hoàn thiện pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam hiện nay”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Hà Nội.

Nguyễn Thanh Tùng (2020) “Một số bất cập, hạn chế về thành lập, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp năm 2014”, Tạp chí Công thương. Bài viết đưa ra một số vấn đề bất cập, hạn chế của Luật Doanh nghiệp năm 2014 trong thành lập, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp

Trương Thành Thiện (2021) “Đăng ký doanh nghiệp theo pháp luật Việt Nam: Thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh”, Tạp chí Công thương.

Phạm Phương Nam (2017) “Đăng ký kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp 2014 từ thực tiễn Thành phố Bắc Ninh”, Luận văn thạc sĩ luật học, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, ngành Luật kinh tế.

Nguyễn Thị Anh (2022) “Trình tự, thủ tục thành lập doanh nghiệp trong các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện theo pháp luật Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ luật học, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, ngành Luật kinh tế.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2013) “Báo cáo tổng kế thi hành luật doanh nghiệp 2005” Báo cáo này đánh giá tình hình triển khai thi hành Luật doanh nghiệp từ năm 2006 đến nay, phân tích những tác động tích cực và hạn chế của Luật.

Đây là những nghiên cứu cơ bản về các khía cạnh liên quan đến việc thành lập mới doanh nghiệp và thực tiễn áp dụng trong môi trường kinh doanh của Việt Nam. Tuy nhiên, những nghiên cứu này chưa đạt đến mức độ sâu sắc trong việc phân tích thực hiện pháp luật về thành lập doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư, vai trò của Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư trong quá trình này, cũng như chưa thể hiện được các vấn đề, hạn chế, để đề xuất các giải pháp cải thiện.

Do đó, có thể kết luận rằng chưa có đề tài nào tập trung nghiên cứu một cách đặc biệt về việc Thực hiện pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh. Vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu với những vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn là hết sức cần thiết.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề án Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

• Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu việc thực hiện pháp luật về thành lập doanh nghiệp của Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi nghiên cứu:
• Phạm vi về nội dung: Trong phạm vi nghiên cứu đề tài chỉ tập trung vào việc áp dụng pháp luật về thành lập doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Doanh nghiệp liên quan đến thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp
• Phạm vi về không gian: Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi về thời gian: Giai đoạn 2021-2023

4. Mục đích và nhiệm vụ của đề án

Mục đích của đề án “Thực hiện pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh” là nâng cao hiệu quả, đảm bảo thực hiện pháp luật trong quá trình thực hiện các quy định pháp luật liên quan đến việc thành lập doanh nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một phần của giúp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

• Nhiệm vụ:

Một là hệ thống hóa, phân tích các quy định pháp luật nhầm đảm bảo thực hiện pháp luật về thành lập doanh nghiệp.

Hai là phân tích đánh giá thực trạng pháp luật về thành lập doanh nghiệp và những thực trạng về tình hình đảm bảo thực hiện pháp luật về thành lập doanh nghiệp của Phòng Đăng ký kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh từ đó nêu ra những kết quả đạt được, hạn chế, yếu kém và tìm ra giải pháp để đảm bảo thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp tại phòng Đăng ký kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh.

Ba là đưa ra phương hướng giải pháp, nâng cao hiệu quả việc đảm bảo thực hiện pháp luật về thành lập doanh nghiệp tại phòng Đăng ký kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh.

5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của đề án

Đề án dựa trên phương pháp duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, đồng thời áp dụng các nguyên lý, đường lối, và chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam làm cơ sở nghiên cứu chính. Phương pháp này giúp đảm bảo tính khoa học và chính xác của nghiên cứu, từ đó tạo ra kết quả phản ánh đúng thực tế của Phòng Đăng ký kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh và có giá trị thực tiễn áp dụng. Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

• Phương pháp nghiên cứu, đề án sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau:

Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tập trung vào việc sử dụng thông tin, tài liệu đã có sẵn từ các nguồn tư liệu như các báo cáo của Phòng Đăng ký kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh, thông tin trên sách, báo và văn bản pháp luật để thu thập thông tin cần thiết cho nghiên cứu.

Phương pháp hệ thống: Tiến hành tổ chức, phân loại thông tin thu thập được từ các văn bản quy phạm pháp luật, số liệu từ Phòng Đăng ký kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh, giúp dễ dàng trong việc phân tích và đánh giá dữ liệu.

Phương pháp tổng hợp và phân tích: Kết hợp thông tin thu thập từ các nguồn khác nhau để đưa ra những phân tích sâu sắc về đề tài nghiên cứu.

Phương pháp thống kê và so sánh: Áp dụng các phương pháp thống kê và so sánh để phân tích số liệu và so sánh các điểm dữ liệu, từ đó tìm ra những điểm tương đồng, khác biệt và từ đó rút ra kết luận cho đề án.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề án trong ứng dụng thực tiễn

Đề án góp phần làm phong phú thêm lý luận về thực hiện pháp luật, cung cấp những thông tin chi tiết về thực trạng thực hiện pháp luật, bao gồm những hạn chế, vướng mắc về thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh và nguyên nhân dẫn đến những hạn chế, vướng mắc đó. Làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật.

Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật, đưa ra những giải pháp cụ thể, khả thi nhằm khắc phục những hạn chế, vướng mắc trong việc thực hiện pháp luật tại Phòng Đăng ký kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh.

Tính thực tiễn, các giải pháp được đề xuất trong đề án dựa trên thực trạng thực hiện pháp luật và phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh, mang có tính khả thi cao, có thể thực hiện được trong điều kiện hiện tại, giúp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Ý nghĩa thực tiễn, nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật cung cấp cho các cơ quan quản lý nhà nước thông tin và dữ liệu để đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật và xây dựng các biện pháp cải thiện hiệu quả thực hiện pháp luật, giúp giảm thiểu sai sót, thời gian trong quá trình thực hiện thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp.

7. Bố cục đề án Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

Kết cấu của đề án ngoài phần mở đầu, kết luận, thì được chia làm 3 chương:

• Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh
• Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh
• Chương 3: Giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp của Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh

1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp của Phòng Đăng ký kinh doanh Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh

1.1.1. Khái niệm, đặc điểm về doanh nghiệp

1.1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp

Lịch sử hình thành và phát triển của doanh nghiệp có nguồn gốc từ thời kỳ cổ đại, khi con người bắt đầu tổ chức các hoạt động kinh doanh nhằm mục đích trao đổi hàng hóa và dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của cộng đồng. Ngày nay, doanh nghiệp không chỉ là các tổ chức kinh doanh mà còn là những bộ phận không thể thiếu của nền kinh tế toàn cầu.

Trải qua các giai đoạn lịch sử, quan điểm pháp lý về doanh nghiệp đã chịu những sự thay đổi phù hợp với tình hình kinh doanh thực tế. Tại Việt Nam, khái niệm về doanh nghiệp nhà nước đã xuất hiện từ năm 1948, khi theo Sắc lệnh số 104-SL được ký bởi Chủ tịch Hồ Chí Minh vào ngày 01/01/1948, doanh nghiệp nhà nước lúc đó được gọi là doanh nghiệp quốc gia. Điều 2 của Sắc lệnh này rõ ràng ghi nhận: “Doanh nghiệp quốc gia là một doanh nghiệp thuộc quyền sở hữu của quốc gia và được quốc gia điều khiển”.[11].

Sau đó, vào năm 1991, thuật ngữ “doanh nghiệp nhà nước” được chính thức sử dụng trong Nghị định số 388-HĐBT. Tuy nhiên, cho đến năm 1995, mới bắt đầu có những nỗ lực đầu tiên để “công ty hóa” đối với doanh nghiệp nhà nước. Cụ thể, theo Luật Doanh nghiệp nhà nước 1995, doanh nghiệp nhà nước được định nghĩa là: “Tổ chức kinh tế do nhà nước đầu tư vốn, thành lập và tổ chức quản lý, hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động công ích, nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế – xã hội do Nhà nước giao”.[12]. Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

Luật này cũng chỉ ra các hình thức tồn tại của doanh nghiệp nhà nước như doanh nghiệp độc lập, tổng công ty và doanh nghiệp thành viên của tổng công ty. Đến năm 2003, theo Luật Doanh nghiệp nhà nước, “Doanh nghiệp nhà nước là tổ chức kinh tế do nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ hoặc có cổ phần, phần góp vốn chi phối được, tổ chức dưới hình thức công ty nhà nước, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn.”.[25].

Đến Luật doanh nghiệp 2005, mới có cách hiểu thống nhất về doanh nghiệp: “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”.[27].

Hiện nay khái niệm về doanh nghiệp được ghi nhận tại Luật Doanh nghiệp năm 2020 thì “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.”.[31].

Như vậy có thể thấy doanh nghiệp là một tổ chức hoặc cơ sở kinh doanh với mục đích chính là tạo ra sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ để kiếm lời. Đây là một tổ chức tự quản lý và tự chủ trong các hoạt động kinh doanh của mình. Mục tiêu chính của doanh nghiệp là tạo ra lợi nhuận cho các chủ sở hữu và cổ đông thông qua việc cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ ra thị trường. Tuy nhiên, không chỉ có mục tiêu lợi nhuận, một số doanh nghiệp cũng có thể theo đuổi các mục tiêu xã hội như bảo vệ môi trường, hỗ trợ cộng đồng.

1.1.1.2. Đặc điểm doanh nghiệp

Doanh nghiệp với tư cách là tổ chức kinh tế có những đặc điểm là cơ sở để phân biệt với các tổ chức khác. Doanh nghiệp có các đặc điểm pháp lý cơ bản như sau:

Thứ nhất, doanh nghiệp phải có tên riêng, tên riêng của doanh nghiệp là dấu hiệu để phân biệt, xác định tư cách chủ thể độc lập của mỗi doanh nghiệp và là cơ sở để Nhà nước thực hiện quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp. Tên của doanh nghiệp không chỉ là một cái tên thông thường, mà nó còn là biểu tượng của danh tiếng và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Trong môi trường cạnh tranh gay gắt hiện nay, việc chọn một tên phù hợp và dễ nhớ là một yếu tố quan trọng để tạo ra ấn tượng và thu hút sự chú ý của khách hàng. Đồng thời, việc bảo vệ tên thương hiệu là một phần quan trọng của chiến lược kinh doanh, giúp ngăn chặn việc sao chép không đúng pháp luật và bảo vệ quyền lợi kinh doanh của doanh nghiệp.

Thứ hai, doanh nghiệp phải có tài sản mục đích thành lập của doanh nghiệp là kinh doanh, do đó tài sản là điều kiện hoạt động của doanh nghiệp. Tài sản đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị cho doanh nghiệp và là nguồn cung cấp vốn để doanh nghiệp thực hiện các hoạt động kinh doanh và đầu tư. Tài sản không chỉ bao gồm tài sản vật chất như nhà xưởng, máy móc, trang thiết bị mà còn bao gồm các nguồn lực phi vật chất như thương hiệu, quan hệ đối tác, và sở hữu trí tuệ.

Thứ ba, doanh nghiệp phải có trụ sở chính, doanh nghiệp thành lập và hoạt động phải đăng ký một địa chỉ giao dịch trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Địa chỉ trụ sở chính cũng là địa chỉ mà cơ quan nhà nước và đối tác kinh doanh có thể liên hệ, nó cũng là nơi tập trung các hoạt động quản lý và điều hành của doanh nghiệp.

Thứ tư, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục thành lập theo quy định của pháp luật. Quy trình thành lập doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định và thủ tục pháp lý để đảm bảo doanh nghiệp được thành lập hợp pháp đúng quy định nhầm đản bảo cho hoạt động kinh doanh sau này và tránh rủi ro pháp lý. Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

Thứ năm, mục tiêu thành lập doanh nghiệp là để thực hiện các hoạt động kinh doanh. Mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp được thể hiện thông qua các sản sản phẩm hoặc dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng. Bằng việc thực hiện các hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp tạo ra giá trị và lợi ích không chỉ cho chính doanh nghiệp mà còn cho cộng đồng và xã hội.

1.1.1.3. Phân loại doanh nghiệp

Doanh nghiệp tồn tại trong thị trường kinh tế với muôn vàn hình thức và phương thức hoạt động khác nhau. Dựa theo từng tiêu chí, mục đích hay các góc nhìn khác nhau mà có các cách phân loại doanh nghiệp khác nhau. Doanh nghiệp có thể được phân loại theo những tiêu chí khác nhau như sau:

Phân loại căn cứ vào tư cách pháp lý của doanh nghiệp, doanh nghiệp được phân chia thành doanh nghiệp có tư cách pháp nhân và doanh nghiệp không có tư cách pháp nhân.

• Doanh nghiệp có tư cách pháp nhân được xem là một thực thể pháp lý riêng biệt, có khả năng pháp lý độc lập và chịu trách nhiệm về nghĩa vụ pháp lý và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật
• Doanh nghiệp không có tư cách pháp nhân là các doanh nghiệp cá nhân không được công nhận là thực thể pháp lý riêng biệt.

Phân loại theo phạm vi trách nhiệm tài sản mức độ chịu trách nhiệm tài sản trong hoạt động kinh doanh của chủ sở hữu doanh nghiệp, doanh nghiệp được chia thành, doanh nghiệp chịu trách nhiệm hữu hạn và doanh nghiệp chịu trách nhiệm vô hạn trong kinh doanh.

Doanh nghiệp chịu trách nhiệm hữu hạn, chủ sở hữu chỉ chịu trách nhiệm đối với nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp. Đây là hình thức phổ biến của nhiều công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn.

Doanh nghiệp chịu trách nhiệm vô hạn, chủ sở hữu chịu trách nhiệm vô hạn đối với nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp, có nghĩa là tài sản cá nhân của chủ doanh nghiệp cũng có thể bị dùng để thanh toán nghĩa vụ về tài chính của doanh nghiệp. Đây thường là trường hợp trong doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty hợp danh.

Phân loại theo cơ cấu chủ sở hữu và phương thức góp vốn vào doanh nghiệp, doanh nghiệp được chia thành: Doanh nghiệp một chủ sở hữu (doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên) và doanh nghiệp nhiều chủ sở hữu (công ty cổ phần, công ty TNHH 2 thành viên trở lên, công ty hợp danh).

Phân loại theo hình thức pháp lý của doanh nghiệp, theo Luật Doanh nghiệp năm 2020, có các loại hình doanh nghiệp sau đây:

Công ty cổ phần; Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên; Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên; Công ty hợp danh; Doanh nghiệp tư nhân.

1.1.2. Khái niệm, đặc điểm của thực hiện pháp luật thành lập mới doanh nghiệp Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

1.1.2.1. Khái niệm thành lập mới doanh nghiệp

Khái niệm thành lập mới doanh nghiệp dưới các góc độ khác nhau, đăng ký thành lập doanh nghiệp mang theo các ý nghĩa và khái niệm khác nhau:

Dưới góc độ kinh tế – xã hội, đăng ký thành lập doanh nghiệp ở góc độ này là một biện pháp thúc đẩy phát triển kinh tế bằng cách tạo điều kiện cho việc hình thành và hoạt động của các doanh nghiệp. Đây cũng có thể được xem là một cơ hội để tạo ra việc làm, đóng góp vào sự phát triển kinh tế thông qua việc tạo ra sản phẩm và dịch vụ mới.

Dưới góc độ pháp lý, đăng ký thành lập doanh nghiệp là quá trình pháp lý cần thiết để công nhận sự tồn tại và hoạt động hợp pháp của một doanh nghiệp. Việc đăng ký doanh nghiệp liên quan đến việc tuân thủ các quy trình, quy định pháp luật về doanh nghiệp.

Dưới góc độ quản lý nhà nước, đăng ký thành lập doanh nghiệp ở góc độ này liên quan đến việc quản lý và giám sát của nhà nước, nhằm đảm bảo rằng các doanh nghiệp hoạt động theo đúng quy định pháp luật.

Dưới góc nhìn của pháp luật doanh nghiệp, theo khoản 1 Điều 3 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp:

Đăng ký doanh nghiệp là việc người thành lập doanh nghiệp đăng ký thông tin về doanh nghiệp dự kiến thành lập, doanh nghiệp đăng ký những thay đổi trong thông tin về đăng ký doanh nghiệp với Cơ quan đăng ký kinh doanh và được lưu giữ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Đăng ký doanh nghiệp bao gồm đăng ký thành lập doanh nghiệp, đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh và các nghĩa vụ đăng ký, thông báo khác theo quy định của Nghị định này.[9].

Như vậy có thể hiểu khái niệm thành lập mới doanh nghiệp là quá trình hình thành nên một doanh nghiệp mới trên thị trường, việc thành lập được thực hiện theo quy định của pháp luật. Quá trình này bao gồm việc cá nhân, tổ chức hoặc nhóm người thực hiện các thủ tục pháp lý để đăng ký doanh nghiệp tại cơ quan có thẩm quyền.

1.1.2.2. Khái niệm của thực hiện pháp luật thành lập mới doanh nghiệp

Thực hiện pháp luật bao gồm những hoạt động nhằm đưa các quy phạm pháp luật vào đời sống xã hội và sinh hoạt hàng ngày của người dân. Bản chất của thực hiện pháp luật là quá trình hiện thực hóa các quy định pháp lý, giúp bộc lộ và phát huy những giá trị tiềm năng của pháp luật trong thực tế. Trong quá trình này, những hoạt động mang tính chủ động như việc sử dụng và áp dụng pháp luật đòi hỏi phải có một cơ chế tổ chức chặt chẽ cùng với nguồn lực lớn về nhân lực và vật chất mới có thể đảm bảo việc thực thi pháp luật một cách hiệu quả. Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

• Hiện nay, khái niệm thực hiện pháp luật đã được định nghĩa:

Theo Giáo trình lý luận nhà nước và pháp luật, Đại học Luật Hà Nội: “Thực hiện pháp luật là một quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật”. [35, tr. 468].

Từ định nghĩa trên, có thể hiểu: Thực hiện pháp luật là hoạt động có mục đích nhằm biến các quy định pháp luật thành các hành vi thực tế và hợp pháp của các chủ thể pháp luật trong đời sống.

Để pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp đi vào thực tiễn xã hội, cần phải chuyển đổi các quy định và yêu cầu của quy phạm pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp thành các hành vi thực tế, hợp pháp của các chủ thể pháp luật.

1.1.2.3. Đặc điểm của thực hiện pháp luật thành lập mới doanh nghiệp

Thứ nhất, thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp là một trong những hình thức để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Việc thực hiện pháp luật thành lập mới doanh nghiệp cũng thể hiện chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của mình đối với xã hội, các cơ quan nhà nước tiến hành nhiều hoạt động khác nhau như: Ban hành các văn bản có tính chất chỉ đạo, đề ra các chủ trương, nhiệm vụ và biện pháp để thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp từ cấp Trung ương đến địa phương; Ban hành các văn bản pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội liên quan đến việc thành lập mới doanh nghiệp. Ngoài ra, các cơ quan quản lý nhà nước còn thực hiện các thủ tục thành lập mới doanh nghiệp như ra quyết định cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, cập nhật thông tin của doanh nghiệp vào cơ sở dữ liệu trên hệ thống thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia.

Thứ hai, việc thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp là một hoạt động mang tính pháp lý, chỉ các chủ thể được pháp luật quy định mới có thể tiến hành. Các trường hợp thành lập mới doanh nghiệp, cùng với trình tự và thủ tục cụ thể, đều đã được quy định rõ ràng trong các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước ban thành như Luật Doanh nghiệp 2020, Nghị định 01/2021/NĐ-CP, Thông tư 01/2021/BKHĐT,…

Thứ ba, thành lập mới doanh nghiệp là một quá trình bao gồm các hoạt động nhằm tạo ra một doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tham gia vào thị trường. Thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp là quy trình khai sinh ra một doanh nghiệp.

Thứ tư, pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp được quy định rất cụ thể và chi tiết. Các quy định này bao gồm hầu hết các vấn đề liên quan đến việc thành lập mới doanh nghiệp, chẳng hạn như: Các trường hợp và điều kiện để thành lập doanh nghiệp, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong việc bảo đảm tuân thủ pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp, cũng như trình tự và thủ tục thành lập mới doanh nghiệp. Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

1.1.3. Vai trò thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp

• Thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp có những vai trò cơ bản, chủ yếu sau:

Thứ nhất, đối với nhà nước, việc quản lý, điều hành và thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp giúp nhà nước thực hiện chức năng quản lý và điều hành hiệu quả.

Thứ hai, giúp cơ quan nhà nước quản lý các doanh nghiệp, giám sát và kiểm soát chặt chẽ quá trình hình thành và hoạt động của các doanh nghiệp, đảm bảo rằng các doanh nghiệp đều hoạt động hợp pháp và tuân thủ đúng quy định giúp dễ dàng quản lý các vấn đề của doanh nghiệp. Bên cạnh đó việc thực hiện pháp luật có tính bắt buộc thực hiện đối với các doanh nghiệp việc này cũng tránh được sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp.

Thứ ba, đối với người dân và doanh nghiệp việc thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụ của các doanh nghiệp bằng cách quy định rõ ràng các yêu cầu và điều kiện cần thiết, đảm bảo rằng hoạt động kinh doanh được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật.

1.2. Quy định của pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

Trong bối cảnh hiện nay, Luật Doanh nghiệp năm 2020 được xem là một công cụ quan trọng, giúp tạo ra một môi trường kinh doanh linh hoạt và thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư. Các điểm đột phá trong Luật Doanh nghiệp 2020 đã được đánh giá tích cực vì đã tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc cho việc hoạt động kinh doanh.

Bên cạnh đó Hiến pháp năm 2013 đề cập đến quyền tự do kinh doanh, sở hữu và quản lý doanh nghiệp của các công dân. Cụ thể, trong điều 32 của Hiến pháp, quy định rằng “Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác…” . Điều này thể hiện quyền của mỗi cá nhân trong việc sở hữu và quản lý tài sản, cũng như tham gia vào các hoạt động kinh doanh.

Ngoài ra, điều 33 của Hiến pháp năm 2013 tuyên bố rõ ràng: “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm.” Điều này khẳng định quyền tự do kinh doanh của các cá nhân và tổ chức trong phạm vi mà pháp luật không hạn chế.

Bên cạnh đó, điều 35 của Hiến pháp cũng đề cập đến quyền tự do nghề nghiệp và việc làm của công dân, xác định rằng “Công dân có quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc.” Điều này mở ra cơ hội cho mỗi cá nhân tự do lựa chọn con đường sự nghiệp của mình mà không bị hạn chế từ phía nhà nước.

Điều 52 của Hiến pháp năm 2013 cũng nhấn mạnh vai trò của nhà nước trong việc xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, điều tiết nền kinh tế trên cơ sở tôn trọng các quy luật thị trường. Điều này thể hiện cam kết của nhà nước đối với sự phát triển của nền kinh tế và cam kết tạo điều kiện bình đẳng cho các doanh nghiệp hoạt động trên thị trường.

Ngoài Luật Doanh nghiệp, các văn bản pháp luật đi kèm như Nghị định 01/2021/NĐ-CP và Thông tư 01/2021/BKHĐT cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn và thực hiện các quy định của Luật Doanh nghiệp. Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-BKHĐT-BTC là một trong những văn bản quan trọng, hướng dẫn việc trao đổi thông tin về doanh nghiệp giữa Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và Hệ thống thông tin thuế. Ngoài ra còn có một số văn bản liên quan đến hoạt động thành lập doanh nghiệp được quy định rải rác trong các văn bản của Tổng cục Hải quan, cơ quan quản lý thuế, của Tòa án nhân dân, công an, bảo hiểm,… . Các văn bản quy phạm pháp luật trên cung cấp chi tiết hơn về cách thức thực hiện các quy định, hướng dẫn cụ thể cho người dân và doanh nghiệp về cách thức thực hiện các quy trình và thủ tục liên quan đến thành lập doanh nghiệp.

1.3. Nội dung thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

1.3.1. Chủ thể thực hiện pháp luật, thẩm quyền thành lập mới doanh nghiệp

1.3.1.1. Chủ thể thực hiện pháp luật thành lập mới doanh nghiệp

Chủ thể của thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp là: Cơ quan đăng ký kinh doanh, các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động có liên quan của doanh nghiệp theo quy định.

1.3.2.2. Thẩm quyền thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp

Phòng Đăng ký Kinh doanh có chức năng tiếp nhận và xử lý hồ sơ đăng ký kinh doanh từ các doanh nghiệp. Qua quá trình kiểm tra, hồ sơ sẽ được xác nhận tính hợp lệ, sau đó Phòng sẽ cấp hoặc từ chối cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo các quy định pháp luật hiện hành. Bên cạnh đó, Phòng Đăng ký Kinh doanh còn tham gia phối hợp trong việc xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, đồng thời thực hiện các biện pháp kiểm tra đối với doanh nghiệp.

Theo Điều 14 Nghị định 01/2021/NĐ-CP về cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan đăng ký kinh doanh được tổ chức ở cấp tỉnh gồm Phòng Đăng ký Kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư; ở cấp huyện thì cơ quan đăng ký kinh doanh là Phòng Tài chính – Kế hoạch thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện.

Đối với hoạt động thành lập mới doanh nghiệp, Phòng Đăng ký Kinh doanh chịu trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ, thông tin từ doanh nghiệp, cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và yêu cầu doanh nghiệp thực hiện các thủ tục theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020.

1.3.2. Điều kiện, hồ sơ, phương thức thành lập mới doanh nghiệp

1.3.2.1. Điều kiện thành lập mới doanh nghiệp Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

Điều kiện thành lập mới doanh nghiệp được quy định tại Chương II, từ Điều 17 đến Điều 45 của Luật Doanh nghiệp 2020. Khi thành lập doanh nghiệp, các chủ thể phải đáp ứng một số điều kiện cơ bản.

Đầu tiên, về chủ thể thành lập doanh nghiệp, cá nhân hoặc tổ chức phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và không thuộc diện bị cấm theo quy định của pháp luật được quy định tại Điều 17.

Tiếp theo, doanh nghiệp cần có vốn điều lệ, trụ sở chính để đảm bảo các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Trụ sở chính của doanh nghiệp phải được đặt tại Việt Nam với địa chỉ rõ ràng, theo quy định tại Điều 42. Về ngành, nghề đăng ký kinh doanh, doanh nghiệp chỉ được phép hoạt động trong các lĩnh vực mà pháp luật không cấm.

Bên cạnh đó tên của doanh nghiệp cũng rất quan trọng nó phải được đặt theo quy định tại Điều 37, 38, 39 và 41 với hai thành tố là loại hình doanh nghiệp và tên riêng, đồng thời không được trùng hoặc gây nhầm lẫn với tên doanh nghiệp đã đăng ký trước đó.

Sau đã chuẩn bị đầy đủ hồ sơ đăng ký doanh nghiệp hợp lệ, bao gồm đơn đăng ký, điều lệ công ty, danh sách thành viên hoặc cổ đông, cùng các tài liệu liên quan khác doanh nghiệp tiến hành bước nộp hồ sơ đăng ký. Cuối cùng, việc nộp đủ lệ phí đăng ký doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí là điều kiện để doanh nghiệp hoàn thành thủ tục và nhận được Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

1.3.2.2. Thành phần hồ sơ khi thành lập mới doanh nghiệp

Hồ sơ thành lập doanh nghiệp là một tập hợp các giấy tờ pháp lý cần thiết để thực hiện việc đăng ký và cấp phép hoạt động cho một doanh nghiệp mới. Thành phần cụ thể của hồ sơ này có thể thay đổi tùy thuộc vào loại hình doanh nghiệp mà người thành lập doanh nghiệp mong muốn.

Theo quy định từ Điều 19 đến Điều 22 của Luật Doanh nghiệp 2020, các thành phần hồ sơ cho từng loại hình doanh nghiệp được xác định rõ ràng. Đặc biệt, Nghị định 01/2021/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết tại các Điều 21, 22, 23, 24 về thành phần hồ đăng ký doanh nghiệp, bao gồm hồ sơ dành cho doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và công ty cổ phần.

Việc quy định rõ thành phần hồ sơ và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ không chỉ giúp doanh nghiệp mới dễ dàng tiếp cận, khi thành phần hồ sơ được quy định rõ ràng, doanh nghiệp sẽ nắm bắt được các yêu cầu cần thiết, từ đó giảm thiểu tình trạng thiếu sót hoặc sai sót trong hồ sơ, giúp quá trình giải quyết thủ tục hành chính diễn ra nhanh chóng và thuận lợi hơn

1.3.3.3. Phương thức thành lập mới doanh nghiệp

Người thành lập doanh nghiệp hoặc người được ủy quyền có thể lựa chọn một trong ba phương thức để thực hiện đăng ký doanh nghiệp.

Cách thứ nhất là đăng ký trực tiếp tại Phòng Đăng ký kinh doanh. Đây là phương thức truyền thống, cách thức này thường mất nhiều thời gian do phải di chuyển và chờ đợi, đặc biệt khi có nhiều người cùng nộp hồ sơ.

Cách thứ hai là đăng ký qua dịch vụ bưu chính, một phương thức giúp tiết kiệm thời gian di chuyển cho người ở xa. Người đăng ký chỉ cần gửi hồ sơ qua đường bưu điện đến Phòng Đăng ký kinh doanh. Phương thức này tiết kiêm được thời gian phải chờ đợi, nhưng thời gian hoàn thành thủ tục có thể kéo dài hơn do phụ thuộc vào quá trình chuyển phát hồ sơ.

Cách thứ ba là đăng ký doanh nghiệp qua mạng thông tin điện tử tại Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Đây là phương thức tối ưu nhất tại thời điểm hiện tại và đang được rất nhiều người sử dụng. Việc nộp hồ sơ trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời người đăng ký có thể tiếp cận thông tin nhanh chóng, thuận tiện và dễ dàng theo dõi quá trình xử lý hồ sơ trực tuyến. Phương thức này đặc biệt phù hợp trong bối cảnh thời đại 4.0.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

Trong chương 1, Đề án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp. Bằng cách nắm vững khái niệm, đặc điểm và phân loại về doanh nghiệp. Từ đó, nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc thành lập mới doanh nghiệp trong việc kích thích phát triển kinh tế, tạo ra cơ hội việc làm, thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới. Hiểu rõ về các khái niệm và bản chất của việc thành lập doanh nghiệp mới là một bước quan trọng để hiểu rõ hơn về quy trình và thủ tục pháp lý liên quan, việc tuân thủ pháp luật không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cơ sở quan trọng để xây dựng và phát triển doanh nghiệp.

Đồng thời, Việc hiểu và đánh giá chính xác các khái niệm này sẽ giúp doanh nghiệp và các cơ quan quản lý hiểu rõ hơn về môi trường kinh doanh và tìm ra các cơ hội và thách thức trong quá trình hoạt động của mình cũng như trong công tác quản lý giúp đạt hiệu quả cao. Các lý thuyết về thực hiện pháp luật về việc thành lập mới doanh nghiệp được đề cập trong Chương 1 là cơ sở khoa học để phân tích và đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn: Pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp