Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng thực hiện pháp luật về đăng ký thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Địa vị pháp lý của Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh

Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hồ Chí Minh, trước đây được biết đến là Ủy Ban Kế Hoạch Thành Phố Hồ Chí Minh, được thành lập từ ngày 15/11/1975.

Chức năng, nhiệm vụ, và quyền hạn của Sở Kế hoạch và Đầu tư được quy định trong Quyết định số 42/2023/QĐ-UBND, được ban hành vào ngày 09/10/2023, về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh.

Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, có nhiệm vụ tham mưu và hỗ trợ Ủy ban nhân dân Thành phố trong việc quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch và đầu tư phát triển của thành phố.

Cơ cấu tổ chức của Sở bao gồm:

• Ban Giám đốc gồm có Giám đốc và Phó Giám đốc
• Các phòng chuyên môn, nghiệp vụ bao gồm: Văn phòng; Thanh tra; Phòng Tổng hợp, Quy hoạch; Phòng Đăng ký kinh doanh; Phòng Kinh tế ngành; Phòng Đấu thầu, Thẩm định và Giám sát đầu tư; Phòng Kinh tế đối ngoại; Phòng Khoa giáo, Văn xã; Phòng Doanh nghiệp, kinh tế tập thể và tư nhân; Phòng Hợp tác công tư.
• Các đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư: Trung tâm Tư vấn đấu thầu, Hỗ trợ đầu tư và Phát triển doanh nghiệp. Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Sở Kế hoạch và Đầu tư Tp.Hồ Chí Minh

Hình 1.1 Sơ đồ tổ chức của Sở Kế hoạch và Đầu tư Tp.Hồ Chí Minh

Phòng Đăng ký Kinh doanh, một phần của Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh, ra đời dưới sự ban hành của Quyết định số 4522/QĐ-UB-CN ngày 12/7/2000 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Trước khi trở thành Phòng Đăng ký Kinh doanh, tiền thân là Phòng Doanh nghiệp trong nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh. Tính đến thời điểm hiện tại, Phòng Đăng ký Kinh doanh có tổ chức nhân sự gồm 01 Trưởng phòng, 05 Phó trưởng phòng và 52 chuyên viên, và đôi khi cần tuyển thêm nhân viên hợp đồng để đáp ứng nhu cầu xử lý hồ sơ của các doanh nghiệp.

Với sứ mệnh được quy định rõ ràng trong Điều 15 của Nghị định 01/201/NĐ-CP ngày 04/01/2021 của Chính phủ về Đăng ký doanh nghiệp, Phòng Đăng ký Kinh doanh có các nhiệm vụ và quyền hạn quan trọng như sau:

Phòng chịu trách nhiệm tiếp nhận và xử lý hồ sơ đăng ký kinh doanh từ các doanh nghiệp. Qua quá trình kiểm tra, hồ sơ sẽ được xác nhận tính hợp lệ và sau đó Phòng sẽ cấp hoặc từ chối cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cho các doanh nghiệp, tuân theo quy định của pháp luật hiện hành.

Ngoài ra, Phòng Đăng ký Kinh doanh cũng tham gia vào việc phối hợp xây dựng, quản lý, và vận hành hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Đồng thời cũng cung cấp thông tin liên quan đến đăng ký doanh nghiệp cho các cơ quan và tổ chức có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Phòng Đăng ký Kinh doanh cũng có trách nhiệm yêu cầu các doanh nghiệp báo cáo về việc tuân thủ các quy định của Luật Doanh nghiệp, và trong trường hợp cần thiết, có thể tạm ngừng kinh doanh các ngành nghề có điều kiện hoặc thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Phòng cũng thực hiện các biện pháp kiểm tra đối với doanh nghiệp, hướng dẫn về thủ tục đăng ký kinh doanh cho cơ quan đăng ký cấp huyện, cũng như hướng dẫn các doanh nghiệp và cá nhân về các thủ tục cần thiết cho quá trình đăng ký kinh doanh.

2.2. Thực tiễn thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

2.2.1. Cơ quan có thẩm quyền và điều kiện để được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

2.2.1.1. Cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

Cơ quan đăng ký kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong quá trình thành lập doanh nghiệp, cơ quan đăng ký kinh doanh là cơ quan nhà nước được giao nhiệm vụ tiếp nhận, xem xét tính hợp lệ của hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp và quyết định về việc cấp hoặc không cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho các chủ thể kinh doanh, tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó Điều 14 và Điều 15 của Nghị định số 01/2021/NĐ-CP quy định rõ ràng về tổ chức và nhiệm vụ của cơ quan đăng ký kinh doanh được tổ chức ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cụ thể là Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư là đơn vị chịu trách nhiệm tiếp nhận và xử lý hồ sơ đăng ký doanh nghiệp.

2.2.1.2. Điều kiện để được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp khi thành lập mới doanh nghiệp

Khi bắt đầu thành lập một doanh nghiệp mới, quy trình đăng ký và nhận giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là bước không thể bỏ qua và đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Tuy nhiên, để có được giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, các tổ chức và cá nhân phải đáp ứng một số điều kiện và tiêu chuẩn nhất định, đồng thời phải tuân thủ các quy trình và thủ tục theo quy định của pháp luật. Dưới đây là các điều kiện cần thỏa mãn để nhận được giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp:

Thứ nhất, điều kiện về tên doanh nghiệp, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện tại Điều 37, 38 và 41 Luật Doanh nghiệp 2020 như tên doanh nghiệp cần thể hiện loại hình doanh nghiệp và có tên riêng được viết bằng chữ cái tiếng việt, chữ số và ký hiệu. Bên cạnh đó cần tránh những tên trùng lặp hoặc gây nhầm lẫn với doanh nghiệp khác.

Thứ hai, điều kiện về trụ sở doanh nghiệp, trụ sở chính của doanh nghiệp phải đặt trên lãnh thổ Việt Nam và phải là địa chỉ liên lạc chính thức của doanh nghiệp, được xác định theo địa giới hành chính, trụ sở phải có số điện thoại.

Thứ ba, điều kiện về vốn doanh nghiệp, tài sản góp vốn có thể là đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật hoặc tài sản khác có thể định giá được bằng đồng Việt Nam.

Thứ tư, ngành nghề kinh doanh không thuộc các ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh hay những ngành nghề độc quyền nhà nước. Ví dụ như không được kinh doanh các chất ma túy; Kinh doanh mại dâm; Mua, bán người, mô, bộ phận cơ thể người; In tiền,..

Thứ năm, chủ thể có quyền thành lập doanh nghiệp không bị cấm theo các quy định tại Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020.

Thứ sáu, doanh nghiệp đã thực hiện việc nộp đủ phí, lệ phí đăng ký doanh nghiệp theo quy định.

Bên cạnh đó khi đăng ký thành lập mới doanh nghiệp thì doanh nghiệp còn phải đáp ứng những điều kiện quy định về số lượng thành viên, cổ đông ở từng loại hình khi thành lập doanh nghiệp.

2.2.2. Trình tự, thủ tục thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Việc thành lập một doanh nghiệp mới là một quá trình đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tuân thủ các quy định pháp luật. Trước hết, các doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ theo các quy định cụ thể. Ngoài việc lập kế hoạch và chuẩn bị, xác định loại hình doanh nghiệp muốn thành lập, lập kế hoạch kinh doanh,….

Trình tự, thủ tục thực hiện pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp được quy định tại Điều 26 Luật Doanh nghiệp 2020 bao gồm các bước cơ bản sau đây:

Người thành lập doanh nghiệp hoặc người được ủy quyền thực hiện đăng ký doanh nghiệp nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan đăng ký kinh doanh thuộc cấp tỉnh, thành phố nơi doanh nghiệp dự kiến đặt trụ sở chính hoặc nộp qua dịch vụ bưu chính hoặc nộp trực tuyến qua cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ Phòng Đăng ký kinh doanh trao giấy biên nhận cho người nộp hồ sơ. Trong trường hợp hồ sở chưa hợp lệ Phòng Đăng ký kinh doanh thông báo bằng văn bản cho người thành lập doanh nghiệp trong 03 ngày làm việc

Trường hợp hồ sơ hợp lệ trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ Phòng Đăng ký kinh doanh sẽ cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho doanh nghiệp.

Sau khi nhận được giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp có thể tiến hành các bước cần thiết để bắt đầu hoạt động kinh doanh như thuê nhân viên, tiếp thị sản phẩm hoặc dịch vụ. Qua các bước trên, quá trình thành lập doanh nghiệp mới được thực hiện một cách hợp, việc này cũng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động trong thị trường kinh doanh.

Thành lập mới doanh nghiệp là một trong những thách thức quan trọng trong quản lý doanh nghiệp hiện nay. Với tư cách là trung tâm kinh tế hàng đầu của đất nước, Thành phố Hồ Chí Minh thu hút sự tập trung của nhiều doanh nghiệp, tạo ra một số lượng lớn các doanh nghiệp mới. Điều này đặt ra một nhu cầu cấp thiết trong việc quản lý doanh nghiệp và đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật. Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Trình tự thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh người thành lập doanh nghiệp hoặc doanh nghiệp hoặc người được ủy quyền thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp nộp 01 bộ hồ sơ theo phương thức sau đây:

Cách thứ nhất, đăng ký doanh nghiệp trực tiếp tại Phòng Đăng ký kinh doanh hoặc qua dịch vụ bưu chính.

Người nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp theo quy định tại Nghị định số 01/2021/NĐ-CP ngày 04/01/2021 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp nộp hồ sơ tại bộ phận một cửa thuộc Phòng Đăng ký kinh doanh. Người nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp nộp phí, lệ phí đăng ký doanh nghiệp tại thời điểm nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, Phòng Đăng ký kinh doanh trao giấy biên nhận về việc nhận hồ sơ cho người nộp hồ sơ. Phòng Đăng ký kinh doanh chấp thuận hồ sơ trên hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và trả kết quả cho doanh nghiệp trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ.

Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ hoặc tên doanh nghiệp yêu cầu đăng ký không đúng theo quy định, Phòng Đăng ký kinh doanh sẽ thông báo bằng văn bản nội dung cần sửa đổi, bổ sung cho người thành lập doanh nghiệp hoặc doanh nghiệp trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ.

Hình 2.1 Quy trình xử lý hồ sơ thành lập mới doanh nghiệp nộp trực tiếp tại Phòng Đăng ký kinh doanh

Cách thứ hai, đăng ký doanh nghiệp qua mạng thông tin điện tử tại cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Người nộp hồ sơ sử dụng chữ ký số hoặc tài khoản đăng ký kinh doanh để kê khai thông tin, tải văn bản điện tử, ký xác thực hồ sơ đăng ký doanh nghiệp qua mạng thông tin điện tử và thanh toán phí, lệ phí đăng ký doanh nghiệp theo quy trình trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Sau khi hoàn thành việc gửi hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, người nộp hồ sơ sẽ nhận được giấy biên nhận hồ sơ đăng ký doanh nghiệp qua mạng thông tin điện tử.

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ. Trường hợp hồ sơ đủ điều kiện cấp đăng ký doanh nghiệp, Phòng Đăng ký kinh doanh thực hiện cấp đăng ký doanh nghiệp và thông báo cho doanh nghiệp về việc cấp đăng ký doanh nghiệp. Trường hợp hồ sơ chưa đủ điều kiện cấp đăng ký doanh nghiệp, Phòng Đăng ký kinh doanh gửi thông báo qua mạng thông tin điện tử cho doanh nghiệp để yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ. Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Có thể hình dung các bước xử lý hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp đăng ký qua sơ đồ dưới đây:

Hình 2.2 Quy trình xử lý hồ sơ thành lập mới doanh nghiệp đăng ký qua mạng thông tin điện tử

Như đã đề cập trước đó, mỗi năm Thành phố Hồ Chí Minh chứng kiến sự gia nhập của nhiều doanh nghiệp vào thị trường, tạo ra áp lực lớn cho Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư. Để đáp ứng nhu cầu này, Phòng Đăng ký kinh doanh đã phát triển hệ thống hồ sơ và biểu mẫu tiêu chuẩn cho việc thành lập doanh nghiệp, nhằm giúp các doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ một cách thuận tiện trước khi nộp đến cơ quan chức năng. Các biểu mẫu, trình tự và thủ tục cụ thể được công bố trên trang web chính thức của Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, để hỗ trợ doanh nghiệp, Phòng Đăng ký kinh doanh Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai chương trình “Phục vụ đăng ký doanh nghiệp tại nhà” thông qua trang web.

Theo chương trình này, doanh nghiệp chỉ cần nhập thông tin doanh nghiệp đầy đủ và sau vài bước đơn giản, hệ thống sẽ tự động tạo ra bộ hồ sơ hoàn chỉnh. Doanh nghiệp chỉ cần kiểm tra thông tin, ký tên và hoàn thiện hồ sơ trước khi nộp. Chương trình này mang lại lợi ích và tiện ích đáng kể, giúp tiết kiệm thời gian và công sức cho doanh nghiệp.

Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và cách mạng công nghệ 4.0, công tác quản lý nhà nước, đặc biệt là trong lĩnh vực thành lập mới doanh nghiệp, đang trải qua những thay đổi đáng kể. Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã thiết lập một quy trình chặt chẽ cho việc nộp hồ sơ đăng ký thành lập mới doanh nghiệp, kết hợp với việc thiết lập hệ thống dữ liệu đăng ký kinh doanh trên cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia. Điều này đánh dấu một bước tiến quan trọng, giúp quy trình thành lập mới doanh nghiệp diễn ra thuận lợi hơn và cung cấp cho các cơ quan đăng ký kinh doanh sự quản lý linh hoạt và nhanh chóng hơn đáng kể so với phương thức truyền thống.

Quy trình đăng ký doanh nghiệp trực tuyến được quy định cụ thể từ Điều 42 đến Điều 46 của Nghị định số 01/2021/NĐ-CP của Chính phủ về Đăng ký doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp có thể thực hiện đăng ký doanh nghiệp bằng cách truy cập trực tiếp vào hệ thống mạng của Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia. Trước khi tiến hành đăng ký qua hệ thống, doanh nghiệp cần phải đăng ký tài khoản của mình và sau đó có thể tạo hồ sơ thành lập theo các quy trình được quy định rõ ràng.

Trên thực tế hiện nay gần như tất cả các doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đều lựa chọn nộp hồ sơ thành lập doanh nghiệp qua mạng điện tử. Bên cạnh sự thuận lợi của việc nộp hồ sơ trực tuyến, giúp tiết kiệm công sức, thời gian và chi phí di chuyển, phương thức này còn cho phép các doanh nghiệp dễ dàng theo dõi tình trạng xử lý hồ sơ của mình.

Hiện nay, quá trình đăng ký doanh nghiệp thông qua mạng đã trở thành một lựa chọn phổ biến đối với các doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong quá trình này, có nhiều nguyên nhân mà doanh nghiệp thường gặp phải:

Thứ nhất, người dân và doanh nghiệp chưa quen với thao tác trên hệ thống, việc sử dụng công nghệ để thực hiện các bước đăng ký có thể gây ra một số khó khăn đối với những người không có kinh nghiệm hoặc không quen thuộc với việc làm việc trên máy tính và các ứng dụng trực tuyến. Trên thực tế việc đăng ký doanh nghiệp qua mạng không chỉ đòi hỏi sự hiểu biết về công nghệ và pháp lý mà còn đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận và sự chú ý đến chi tiết từ phía doanh nghiệp để đảm bảo quy trình diễn ra thuận lợi. Tuy nhiên việc đăng ký doanh nghiệp qua mạng có thể đem lại lợi ích lớn về tiết kiệm thời gian và chi phí. Mặt khác để tận dụng được các lợi ích này, doanh nghiệp cần phải có kiến thức và kỹ năng cần thiết, cũng như sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi bắt đầu quy trình đăng ký trực tuyến. Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Thứ hai, việc chưa tìm hiểu kỹ về các quy định pháp luật về doanh nghiệp cũng như các quy định khác liên quan như việc lựa chọn ngành nghề, địa điểm kinh doanh,… Điều này có thể dẫn đến như việc lựa chọn địa điểm làm trụ sở chính của doanh nghiệp không phù hợp với mục đích sử dụng. Doanh nghiệp thường sử dụng các địa điểm như chung cư để làm trụ sở chính vì sự tiện lợi hoặc sở thích cá nhân. Tuy nhiên, những địa điểm này có thể không đáp ứng các yêu cầu về diện tích, chức năng, an ninh,… Đặc biệt chính là không có chức năng kinh doanh để dùng làm trụ sở chính cho doanh nghiệp hay cũng như việc lựa chọn ngành nghề kinh doanh chưa phù hợp.

Thứ ba, doanh nghiệp thường gặp khó khăn khi đăng ký doanh nghiệp thông qua mạng do thiếu nghiên cứu kỹ về các ngành nghề đòi hỏi điều kiện đặc biệt. Như các ngành nghề xuất bản sách, báo chí, thu phát sóng, các hoạt động tài chính của ngân hàng, các hoạt động ngành hàng không,… Cùng với một số quy hoạch địa trên đại bàn Thành phố Hồ Chí Minh cũng là một nguyên nhân phổ biến gây khó khăn trong quá trình đăng ký doanh nghiệp. Việc không hiểu rõ về các yêu cầu pháp lý và quy định của từng ngành nghề có thể dẫn đến việc đăng ký sai hoặc đăng ký vào các lĩnh vực có yêu cầu về điều kiện khi đăng ký.

Ở phía Phòng Đăng ký kinh doanh, với số lượng lớn các doanh nghiệp đăng ký cũng gây ra tình trạng quá tải hệ thống cũng như không đáp ứng nhu cầu đăng ký của doanh nghiệp. Dẫn đến gặp khó khăn trong việc xử lý các yêu cầu đăng ký một cách nhanh chóng và hiệu quả, dẫn đến việc kéo dài thời gian chờ đợi và gây ra sự bất tiện cho các doanh nghiệp mới.

Một ví dụ cụ thể là từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 4 năm 2023, một số thông tin không chính thống đã lan truyền đến các doanh nghiệp về yêu cầu từ cơ quan Thuế. Theo thông báo, doanh nghiệp phải hoàn thành thủ tục cập nhật Căn cước công dân gắn chip cho người đại diện theo pháp luật trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trước ngày 31/3/2023, ngược lại sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính. Sự thông báo này đã gây ra một đợt tăng cao đột biến trong số lượng hồ sơ đăng ký doanh nghiệp (vượt quá 3.000 hồ sơ/ngày), làm tăng thêm gánh nặng cho quá trình giải quyết hồ sơ và không tránh khỏi việc phát sinh hồ sơ trễ hạn. Để khắc phục tình trạng nêu trên, Phòng Đăng ký kinh doanh đã chỉ đạo, sắp xếp, phân công và động viên những cán bộ, công chức của Phòng tập trung cao độ, tăng cường thời gian để xử lý hồ sơ (gồm cả buổi tối và ngày nghỉ).

2.3. Đánh giá chung Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

2.3.1. Những kết quả đạt được

Thành phố Hồ Chí Minh luôn được biết đến là trung tâm kinh tế, thương mại và công nghiệp hàng đầu của Việt Nam. Sự năng động và phát triển của thành phố tạo ra một môi trường kinh doanh sôi động và tiềm năng cho việc thành lập mới doanh nghiệp.

Tổng số hồ sơ tiếp nhận, giải quyết năm 2022 là 235.970 hồ sơ. Trong đó số hồ sơ tiếp nhận trực tiếp 2.921 hồ sơ chiếm tỷ lệ 1,24%, số hồ sơ tiếp nhận trực tuyến 233.049 hồ sơ chiếm tỷ lệ 98,76%. Trong năm 2023 kết quả cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Tổng số hồ sơ thủ tục hành chính tiếp nhận, xử lý 273.848 hồ sơ.

Trong đó hồ sơ thủ tục hành chính dịch vụ công trực tuyến toàn trình là 270.919 hồ sơ, chiếm 98,93%.

Tỷ lệ giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính đúng hạn đạt 99%, cho thấy sự hiệu quả trong quá trình xử lý và giải quyết các thủ tục hành chính. Kết quả khảo sát trực tuyến về sự hài lòng về giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp năm 2022 và 2023 lần lượt là 2.735 lượt tỷ lệ 97,6% và 3769 tỷ lệ 97,2% với tổng lượt đánh giá của người dân và tổ chức hài lòng với dịch vụ của Phòng. Tất cả các phản ánh và kiến nghị từ cá nhân và tổ chức đã được tiếp nhận, xử lý và công khai kết quả trả lời trên cổng dịch vụ công quốc gia, đảm bảo sự minh bạch và trung thực.

Việc cải tiến chương trình phục vụ doanh nghiệp, soạn thảo hồ sơ đăng ký kinh doanh tại nhà đã giúp hơn 163.783 cá nhân và tổ chức thành công soạn thảo hồ sơ. Bên cạnh đó Phòng cũng gửi thư điện tử nhắc nhở thời hạn góp vốn điều lệ cho doanh nghiệp đã giúp họ thực hiện nghĩa vụ một cách đầy đủ và kịp thời. Phòng cũng cung cấp sổ tay hướng dẫn đăng ký doanh nghiệp trên trang thông tin điện tử của Sở đã thu hút 6.489 lượt truy cập, cung cấp thông tin hữu ích và hỗ trợ cho doanh nghiệp mới.

Trong gian đoạn từ năm 2021 đến năm 2023 số lượng thành lập mới doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cụ thể:

Năm 2021, số lượng doanh nghiệp thành lập mới là 32.244 doanh nghiệp, trong đó có 4.156 công ty cổ phần, 20.562 công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, 7.247 công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, 2 công ty hợp danh và 277 doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, số lượng này đã giảm 23.1% so với cùng kỳ năm 2020, với số vốn đăng ký là 1.049.754,22 tỷ đồng, giảm 10.27% so với cùng kỳ năm 2020. Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Trái lại, năm 2022 đã chứng kiến một sự tăng trưởng đáng kể với 45.561 doanh nghiệp mới được thành lập trong đó có 5.063 công ty cổ phần, 30.665 công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, 9.361 công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, 5 công ty hợp danh và 467 doanh nghiệp tư nhân, tăng 41.9% so với năm trước. Tuy nhiên, số vốn đăng ký lại giảm đáng kể, chỉ còn 484.629,105 tỷ đồng, giảm 53.83% so với cùng kỳ năm 2021.

Năm 2023, mặc dù số lượng doanh nghiệp mới vẫn tiếp tục tăng lên con số 53,164 doanh nghiệp trong đó có 4.406 công ty cổ phần, 39.186 công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, 8.966 công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, 5 công ty hợp danh và 601 doanh nghiệp tư nhân, tăng 16.67% so với năm trước, nhưng số vốn đăng ký lại giảm nhẹ, chỉ còn 479.898,261 tỷ đồng, giảm 0.97% so với năm 2022.

Các con số này đều cho thấy sự biến động đáng kể trong việc thành lập doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời cũng đặt ra những câu hỏi và nhu cầu phải được thăm dò và phân tích sâu hơn để hiểu rõ hơn về nguyên nhân và hướng đi trong tương lai của nền kinh tế địa phương.

Việc thúc đẩy và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập mới các doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế và xã hội của thành phố mà còn đã góp phần vào sự tăng trưởng về số lượng doanh nghiệp mới. Sự đa dạng và phong phú của các doanh nghiệp mới này không chỉ thể hiện sự sáng tạo và năng động của cộng đồng doanh nhân mà còn mang lại nhiều cơ hội việc làm, tăng cường thu nhập và phát triển cộng đồng. Việc tiếp tục hỗ trợ và khuyến khích sự thành lập mới các doanh nghiệp sẽ giúp thúc đẩy sự phát triển bền vững và mang lại lợi ích to lớn cho cả Thành phố Hồ Chí Minh và cộng đồng xã hội.

Biểu đồ 2.1: Số lượng doanh nghiệp thành lập mới doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước

Trong 3 năm thực hiện Luật Doanh nghiệp 2020, trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đã có những đổi mới quan trọng đã được thực hiện nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả trong giải quyết thủ tục hành chính, cũng như tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và người dân. Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Thứ nhất, chính sách đổi mới thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông đã được áp dụng. Điều này nhằm mục đích tăng cường chất lượng phục vụ mà không phụ thuộc vào địa giới hành chính, đồng thời giảm thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Bằng việc gắn kết việc số hoá hồ sơ, giấy tờ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính với quá trình tiếp nhận và xử lý tại bộ phận một cửa, đã tạo ra một cơ sở dữ liệu đầy đủ và chính xác. Đồng thời, tổ chức quản lý, kết nối và chia sẻ dữ liệu đã được đổi mới để đơn giản hóa quá trình chuẩn bị, tiếp nhận và giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính. Sự triển khai của các ki ốt thông minh tại bộ phận một cửa cũng đã giúp tư vấn và hướng dẫn người dân và doanh nghiệp trong việc kê khai và chuẩn bị hồ sơ, thậm chí tự động hoàn thành thủ tục hành chính mà không cần sự hỗ trợ của cán bộ một cửa.

Thứ hai, việc xây dựng hệ thống thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia đã đạt được thành công, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình đăng ký hồ sơ doanh nghiệp. Hệ thống này đã hỗ trợ thành lập hơn 130.000 doanh nghiệp mới trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn thực hiện Luật Doanh nghiệp 2020, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình đăng ký và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Thứ ba, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước được quy định rõ ràng hơn và ngày càng chặt chẽ. Cụ thể, việc liên kết giữa khu công nghệ cao, khu công nghiệp, khu chế xuất với các cơ quan thuế và các cơ quan chuyên môn khác đã được định rõ. Điều này giúp tạo doanh nghiệp rút ngắn và giảm thiểu thời gian liên quan đến thủ tục hành chính.

Thứ tư, đội ngũ công chức và người lao động của Phòng Đăng ký kinh doanh đã hiểu rõ vai trò và trách nhiệm trong việc hỗ trợ doanh nghiệp cũng như trong việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Mặc dù khối lượng công việc ngày càng lớn, nhưng đội ngũ công chức và người lao động vẫn cố gắng tối đa trong việc kiểm tra và xem xét cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp gia nhập vào thị trường kinh doanh một cách thuận lợi.

Thứ năm, tổ chức, bộ máy và nhân lực làm công tác thành lập doanh nghiệp đang được kiện toàn và nâng cao. Những nỗ lực này nhằm mục đích tăng cường hiệu quả trong quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sự phát triển của nền kinh tế và xã hội.

2.3.2. Những hạn chế thành lập doanh nghiệp tại phòng đăng ký kinh doanh Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

• Trong quá trình thành lập doanh nghiệp tại còn tồn tại những hạn chế:

Về thủ tục hành chính đôi khi phát sinh thêm những loại giấy tờ khác. Về thành phần hồ sơ đăng ký thành lập mới doanh nghiệp cũng yêu cầu nhiều giấy tờ, với thông tin chi tiết như điều lệ công ty hay đơn đề nghị việc này dễ dẫn đến sai sót thông quá trình kê khai thông tin, bên cạnh đó việc kê khai thông tin cũng có thể là một thách thức đối với nhiều doanh nghiệp. Song song đó các thông tin hay những thủ tục trên chưa được liên thông do vậy người dân và doanh nghiệp phải tốn thời gian, công sức đăng ký ở nhiều nơi. Doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục tại các cơ quan khác như thuế, đăng ký lao động, an toàn thực phẩm, ngân hàng, và các loại giấy phép khác… để có thể bắt đầu hoạt động kinh doanh sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Như hiện nay Thành phố Hồ Chí Minh, nơi có nhiều chung cư và tòa nhà văn phòng. Theo quy định của pháp luật, doanh nghiệp không được sử dụng căn hộ chung cư làm trụ sở chính. Tuy nhiên, do tên gọi của các tòa nhà hoặc do doanh nghiệp hay người dân chưa hiểu rõ quy định pháp luật cũng như đôi khi các tên gọi đó gây nhầm lẫn về mục đích sử dụng, Phòng Đăng ký kinh doanh đôi khi buộc phải yêu cầu doanh nghiệp cung cấp tài liệu chứng minh về công năng sử dụng của địa chỉ đăng ký trụ sở để đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật.

Bên cạnh đó mặc dù có những nỗ lực để đơn giản hóa quy trình, nhưng vẫn còn nhiều yêu cầu pháp lý và thủ tục mà doanh nghiệp cần phải đối mặt, nhiều ngành lĩnh vực còn nhiều điều kiện, nằm rải rác ở nhiều văn bản khác nhau, chưa có hệ thống tổng hợp. Đặc biệt là những quy hoạch đặc thù về ngành lĩnh vực hay địa điểm được những ngành nghề nào hay không được kinh doanh nghành nghề nào kinh doanh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cũng là một thách thức khó cho doanh nghiệp tìm hiểu để thực hiện. Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với các doanh nghiệp mới hoặc những doanh nghiệp nhỏ và vừa, với nguồn lực hạn chế.

Một khía cạnh khác của là sự thiếu thông tin và hỗ trợ cho các doanh nghiệp. Vì hạn chế về nhân sự Phòng cùng không thể triển khai hướng dẫn, giải đáp thắc mắc cho tất cả các doanh nghiệp. Hậu quả là một số doanh nghiệp chưa hiểu rõ quy định trước khi nộp hồ sơ việc này vô tình làm cho các doanh nghiệp phải mất nhiều thời gian để sửa đổi và bổ sung hồ sơ thành lập doanh nghiệp. Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Bên cạnh đó với việc quản lý hơn năm triệu doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh do đó số khối lượng hồ sơ doanh nghiệp có nhu cầu thành lập mới hay thay đổi thông tin lớn gần như là nhiều nhất cả nước, vấn đề này vô hình chung là cho khối lượng công việc Phòng Đăng ký kinh doanh phải giải quyết là rất lớn hậu quả dẫn đến khả năng gặp phải sai sót trong quá trình xử lý hồ sơ như các lỗi chính tả, thiếu sót thông tin, việc này dẫn đến việc liên thông dữ liệu với cơ quan thuế xảy ra lỗi hoặc các sai sót do thông tin thể dẫn đến việc phải điều chỉnh hoặc làm lại các thủ tục hiệu đính thông tin, tốn thêm thời gian và công sức của cả doanh nghiệp và cả cơ quan đăng ký kinh doanh.

Về thời gian thời gian xử lý cho việc giải quyết hồ sơ đăng ký kinh doanh theo quy định là 3 ngày làm việc. Tuy nhiên, thực tế cho thấy thời gian này có thể kéo dài hơn do nhiều yếu tố như cơ chế phối hợp của các cơ quan còn tốn nhiều thời gian, hệ thống thông tin dữ liệu đường truyền thường xuyên gặp sự cố như người dân và doanh nghiệp không truy cập vào cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp để nộp hồ sơ cũng như phía các chuyên viên xử lý không thể mở các tệp tài liệu mà hồ sơ đính kèm, các thiết bị cơ sở vật chất còn chưa được đồng bộ gây ra các lỗi về phần mềm, không thể thanh toán các khoản phí,…

Trong quá trình thành lập doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh, mặc dù có những cải tiến và nỗ lực để giảm bớt khó khăn cho doanh nghiệp và cho chính Phòng Đăng ký Kinh doanh, vẫn có những trường hợp mất nhiều thời gian để hoàn thành các thủ tục cần thiết. Hậu quả của điều này không chỉ là sự chậm trễ trong việc bắt đầu hoạt động kinh doanh mà còn ảnh hưởng đến sự linh hoạt và cạnh tranh của doanh nghiệp.

2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế

Việc doanh nghiệp gặp những khó khăn, hạn chế đến từ các nguyên nhân chính có thể được phân tích như sau:

Thứ nhất, doanh nghiệp còn chưa quan tâm và chủ động tìm hiểu về pháp luật doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp có thể không chủ động tìm hiểu về quy định pháp luật trước khi bắt đầu hoạt động kinh doanh. Họ có thể đánh giá thấp trách nhiệm pháp lý của mình và không đầu tư đủ thời gian vào việc nắm vững các quy định và yêu cầu pháp lý. Điều này dẫn đến việc họ dễ dàng vi phạm luật và gặp phải các vấn đề pháp lý phức tạp trong quá trình kinh doanh.

Thứ hai, hệ thống pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp ở một số vấn đề chưa được quy định rõ một số vấn đề hoặc chưa quy định gây khó khăn trong quá trình thực hiện như xem xét tên, ngành nghề của doanh nghiệp hay cung cấp thêm các tài liệu khác. Cũng như về thành phần hồ sơ, biểu mẫu trong thủ tục thành lập doanh nghiệp mới, vẫn còn nhiều nội dung bị lặp lại, khiến doanh nghiệp phải bỏ ra nhiều công sức để chuẩn bị. Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Thứ ba, hệ thống ngành nghề kinh doanh còn đang có nhiều quy định và điều kiện cũng như nằm rải rác ở có văn bản khác nhau chưa có hệ thống tổng hợp, gây khó khăn trong việc tra cứu thông tin cũng như tìm hiểu các quy định liên quan về các ngành nghề kinh doanh mà người dân và doanh nghiệp đăng ký.

Thứ tư, thiếu sự liên thông và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan nhà nước. Doanh nghiệp thường phải đối mặt với tình trạng phải nộp các tài liệu và thông tin lặp đi lặp lại cho nhiều cơ quan khác nhau trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính. Thiếu cơ chế phối hợp của các cơ quan nhà nước, cơ chế phối hợp thông tin của các cơ quan còn chưa mạng lại hiệu quả cao đặc biệt là cơ chế phối hợp thông tin với cơ quan thuế.

Thứ năm, hệ thống cơ sở dữ liệu không ổn định, mặc dù đã có sự đầu tư vào các hệ thống cơ sở dữ liệu công nghệ thông tin nhưng nhiều hệ thống vẫn chưa hoạt động ổn định. Các hệ thống này thường xuyên gặp lỗi hoặc bị tắc nghẽn, gây ra những trở ngại đáng kể trong quá trình doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính cũng như quá trình xử lý hồ sơ của Phòng Đăng ký kinh doanh. Điều này có thể dẫn mang đến trở ngại cho doanh nghiệp và làm giảm niềm tin vào khả năng hoạt động của các cơ quan quản lý.

Thứ sáu, trong nhiều trường hợp, việc hướng dẫn, hỗ trợ và tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoàn tất nhanh chóng các thủ tục hành chính liên quan theo quy trình thành lập doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh vẫn chưa đạt hiệu quả tốt do số lượng doanh nghiệp khá lớn.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

Trong chương này, Đề án đã nêu ra những thực trạng pháp luật liên quan đến việc thành lập doanh nghiệp mới, bao gồm các điều kiện và quy trình thủ tục cần thiết. Đồng thời, cũng đã đánh giá tình hình thực hiện quy trình này trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như tại Phòng Đăng ký Kinh doanh. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như thời gian xử lý chậm, sự phức tạp trong quy trình thủ tục, và thiếu hạ tầng để hỗ trợ doanh nghiệp mới.

Nhìn sâu hơn, nguyên nhân của những hạn chế này có thể bắt nguồn từ sự phức tạp của hệ thống pháp luật, thiếu hụt về nguồn lực. Để cải thiện tình hình, cần phải tiếp tục cải tiến quy trình và hỗ trợ từ về nhiều mặt từ phía nhà nước và doanh nghiệp.

Chương 3 của đề án này sẽ đề xuất một số ý kiến đóng góp nhằm bảo đản thực hiện pháp luật về thành lập doanh nghiệp và đưa ra các giải pháp cụ thể để cải thiện việc thực hiện pháp luật về thành lập doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký Kinh doanh. Mục tiêu là tăng cường hiệu lực và hiệu quả trong công tác này, đồng thời đáp ứng được nhu cầu và mong muốn của doanh nghiệp và cộng đồng kinh doanh. Luận văn: Thực trạng pháp luật về đăng ký thành lập doanh nghiệp.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Giải pháp pháp luật về thành lập mới doanh nghiệp