Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng tư vấn pháp luật cho người yếu thế trên địa bàn tỉnh Long An dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Thực trạng chủ thể tư vấn pháp luật cho người yếu thế trên địa bàn tỉnh Long An

Long An là tỉnh còn nhiều khu vực vùng sâu vùng xa; người dân sống tại các vùng nông thôn xa xôi hoặc điều kiện giao thông kém cũng như vùng đô thị nghèo có thể gặp khó khăn khi tới trung tâm tư vấn pháp luật, trung tâm trợ giúp pháp lý chỉ hoạt động tại các khu vực trung tâm của huyện, của tỉnh. Khoảng cách xa đô thị có thể gây ra sự bất bình đẳng trong việc tiếp cận pháp luật và người dân không hề biết mình thuộc diện đối tượng được trợ giúp pháp lý hoặc tư vấn pháp luật miễn phí.

Long An xuất phát là tỉnh nông nghiệp; người dân trước đây đa phần chủ yếu làm nông, trình độ người dân trên 15 tuổi không biết đọc không biết viết chiếm nhiều; Long An có nhiều huyện vùng sâu vùng xa giáp biên giới… dẫn đến vấn đề được tiếp xúc các chính sách pháp luật của người dân bị hạn chế hoặc quan ngại các vấn đề kiện tụng hoặc nhờ tư vấn khi quyền lợi bị xâm phạm…. Phần đông người dân hay nhờ các đối tượng có hiểu biết chút ít về pháp luật hoặc có trình độ nhưng không hẳn biết nhiều về pháp luật làm đại diện ủy quyền khi có các vấn đề liên quan đến luật pháp như tranh chấp đất đai hay bị xâm phạm tinh thần thân thể… để giải quyết vụ việc của mình; điều này vô tình có thể ảnh hưởng chung đến hoạt động tư pháp nói chung khi các đối tượng này có mục đích không tốt hoặc không đủ trình độ năng lực giải quyết; càng làm tăng thêm cách nhìn không đúng về các vấn đề liên quan đến pháp luật nói chung, cụ thể là cách nhìn nhận không tốt đối với những người hoạt động về tư vấn pháp luật hoặc trợ giúp pháp lý

Trong một số trường hợp, người dân lo ngại về sự trả thù hoặc những hậu quả tiềm ẩn khi họ tiếp cận các trung tâm tư vấn pháp luật, các trung tâm trợ giúp pháp lý hoặc cá nhân làm việc trong các trung tâm này để bảo vệ quyền lợi của mình. Điều này có thể làm họ từ bỏ việc tìm kiếm sự giúp đỡ pháp lý hoặc không dám nói lên sự thật khi cơ quan chức năng đã can thiệp

Thiếu nguồn tài trợ, chi phí hoạt động: đối với các trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước thì được nhà nước cấp kinh phí hoạt động nhưng các trung tâm tư vấn pháp luật thuộc các Hội, Đoàn thì nguồn kinh phí theo cơ chế tự thu tự chi không được cấp kinh phí hoạt động, thường phụ thuộc vào nguồn thu từ các vụ việc được phép thu phí để hoạt động. Nguồn kinh phí không có đủ, tài chính không có sẽ có thể không thực hiện công việc một cách tốt nhất dẫn đến sự nghi ngờ, lòng tin của người dân vào luật pháp và những người thực thi pháp luật không trọn vẹn; người dân sẽ không nghĩ đến các trung tâm trợ giúp pháp lý hoặc trung tâm tư vấn pháp luật khi đang vướng vào một vấn đề pháp luật; điều này vô tình gây gây hưởng rất lớn đến công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Chính phủ. Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

Thói quen giải quyết xử lý các vụ việc theo phong tục, tập quán là một rào cản lớn đối với người dân khi có lợi ích bị xâm hại nhưng không được giải quyết theo các quy định của pháp luật; cho dù các tổ chức về TGPL và TVPL đã hoạt động tại địa phương. Điều này dẫn đến sự bức bí của người dân có hiểu biết pháp luật; các tổ chức hoạt động trợ giúp pháp lý và tư vấn pháp luật bị động năng lực của mình; nhiều người không nhờ đến các tổ chức của nhà nước mà lại nhờ những người có uy tín trong họ hoặc bộ tộc giải quyết việc của mình và họ mặc nhiên là đúng; dẫn đến hoạt động tư pháp không phát triển và có phần bị động lép vế hơn so với các tổ chức tín ngưỡng tôn giáo đang tồn tại ở địa phương; điều này vô hình sai lệch không thực hiện được chủ trương của Đảng đưa ra, tình trạng phạm tội có thể phát triển với cách thức giải quyết các vấn đề theo hướng tập tục, tôn giáo không công bằng. Có nhiều trường hợp mang tính chất vi phạm pháp luật liên quan đến thân thể hay tranh chấp tài sản nhưng vì tiếng tăm của họ tộc nên tự giải quyết; quá trình giải quyết không công bằng thiên vị, lợi ích cá nhân hay vì yếu tố gì đó… dẫn đến tức nước vỡ bờ và những vụ án mạng thương tâm đáng tiếc….

Tình hình không thống kê được hết số vụ việc đã được tư vấn pháp luật; tình trạng hiện nay là các hoạt động của trung tâm trợ giúp pháp lý thì có thống kê số vụ việc cụ thể; còn hoạt động tư vấn của các trung tâm pháp luật thì chưa có hoạt động thống kê hoặc chưa thống kê cụ thể, có thể là do người dân đến cơ quan chức năng khi vướng mắc một vấn đề nào đó, sau khi được chuyên viên nhà nước trả lời giải đáp được những thắc mắc họ có thể tự xử lý việc của họ, trường hợp khi sự việc quá khả năng của họ thì họ mới nhờ các cơ quan chức năng xử lý giải quyết giúp; khi đó sự việc mới được ghi nhận và chuyển qua TGPL thì khi đó mới có sự tập hợp vụ việc lại trong các báo cáo. Việc chưa thống kê hoặc thống kê chưa đầy đủ cũng ảnh hưởng đến công tác này; nhà nước không nắm được tình hình thực tế vì số liệu báo cáo chỉ dựa trên các số liệu được ghi nhận lại; còn các trường hợp có đến tư vấn nhưng người dân tự giải quyết được nên không trợ giúp pháp lý thì không được ghi nhận vào công tác thống kê. Tình trạng này vô tình không thống kê thực tế được sự hài lòng hay không hài lòng đối với công tác tư pháp nói chung; không biết được sự hiệu quả của các công tác( tiếp xúc, giải quyết vụ việc, năng lực thực tế của cán bộ (tư pháp nói chung chung) ……) của cán bộ với người dân….lãnh đạo không nắm hết được tình hình thực tế mà chỉ qua các báo cáo số liệu. Người dân tâm lý sẽ ngại đến các cơ quan nhà nước làm việc vì lý do khi tiếp xúc gặp các vấn đề không tư vấn rõ, giải thích không đủ đúng pháp luật, theo kiểu qua loa…thì càng làm tăng sự ngại tiếp xúc các cơ quan chức năng của người dân( nói thẳng là người dân ngại đến các cơ quan nhà nước khi có vấn đề liên quan pháp luật); thời gian vừa qua số lượng không nhỏ người dân bị các đối tượng đại diện ủy quyền, không qua trường lớp, không qua đào tạo hứa nhận giải quyết các vấn đề liên quan đến pháp luật; làm ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của ngành tư pháp của nước nhà…. dẫn đến các đối tượng đại diện ủy quyền nói trên càng có đất sống và tình trạng người dân mất lòng tin vào hoạt động Tư pháp càng tăng lên( vì người dân nghĩ hệ thống pháp luật và các cơ quan Tư pháp là nguyên nhân chính dẫn đến các mất mác của mình.

Một số trường hợp, các cơ quan tiến hành tố tụng vẫn chưa đề nghị Trung tâm TGPL cử người giúp đỡ hỗ trợ cho đối tượng thuộc diện được TGPL trong trường hợp bắt buộc phải có người bào chữa. Điều này vô tình đã gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ, tại các phiên tòa nhiều trường hợp nhờ có TGPL đã làm rõ được tình tiết, làm thay đổi nội dung vụ án theo hướng có lợi cho người được TGPL. Ngoài ra còn có một số trường hợp, khi bị bắt giữ đối tượng không khai rõ ràng về lai lịch, sau khi xác minh địa phương thì xác định đối tượng thuộc diện được TGPL nên dẫn đến việc tiến hành các thủ tục TGPL chậm trễ. Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

• Thủ tục pháp lý phức tạp với nhiều quy định, thủ tục, và biểu mẫu.

Người không chuyên về lĩnh vực này có thể gặp khó khăn trong việc hiểu và tuân thủ các quy định này. Điều này có thể làm cho việc theo đuổi các vụ kiện hoặc giải quyết các vấn đề pháp lý trở nên khó khăn và đòi hỏi sự hỗ trợ từ luật sư hoặc các tổ chức trợ giúp pháp lý.

Đội ngũ trợ giúp viên, tư vấn viên, cộng tác viên trên địa bàn tỉnh luôn được Sở Tư pháp và các cơ quan chủ quản tổ chức nhiều khóa đào tạo nghiệp, kỹ năng nghề nghiệp vụ thường xuyên hoặc tạo điều kiên cho bản thân họ cũng tự phát triển kiến thức chuyên môn nhưng vẫn chưa đáp ứng thực tế nhu cầu quá tải về yêu cầu tư vấn và trợ giúp pháp lý thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau trong tình hình xã hội hiện tại, đòi hỏi người tư vấn viên phải thường xuyên cập nhật kiến thức liên tục chưa kể các thông tư văn bản luật luôn điều chỉnh; nhu cầu về giải quyết đòi hỏi kết quả của yêu cầu tư vấn phải đạt chất lượng tốt sẽ đồng thời kéo theo đòi hỏi số lượng đội ngũ thực hiện tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý phải phát triển chưa tương xứng với yêu cầu của nhiệm vụ công tác này trong tình hình mới. Rào cản về ngôn ngữ có ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả TGPL cho đồng bào. Công việc nào cũng vậy, khi triển khai thực hiện mà không có sự kiểm tra, giám sát hoặc có nhưng xuề xòa qua loa sẽ dẫn đến kết quả đạt được sẽ không như mong muốn; đối với tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý cho người yếu thế là công việc mang ý nghĩa rất quan trọng, đại diện cho nhà nước trong công tác tư pháp thì đòi hỏi việc thực hiện kiểm tra, giám sát cần phải nghiêm túc và thực hiện đúng; tuy nhiên hiện tại công tác này còn bị hạn chế do nhiều nguyên nhân khách quan( kinh phí, biên chế cho đội ngũ thanh tra giám sát công tác này tại các sở không nhiều; chưa được đào tạo bài bản, hoặc bản thân cán bộ làm chưa hết trách nhiệm….)vì thế dẫn đến kết quả chưa kịp thời để nắm bắt những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn để để xuất những chính sách, giải pháp phù hợp và hiệu quả…

Đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý và tư vấn pháp luật còn hạn chế về kiến thức chung; có thể giỏi về lĩnh vực này nhưng lại hạn chế về lĩnh vực khác mà yêu cầu giải đáp thắc mắc của người dân thì vô tận; hệ thống văn bản pháp luật của Việt Nam rất nhiều, được cập nhật thường xuyên bản thân người làm luật cũng không thể nào nhớ hết nỗi cùng lúc; hoặc như có thể giỏi về chuyên môn nhưng lại bị hạn chế về công nghệ, giao tiếp hay các lĩnh vực khác … ví dụ như tình trạng áp dụng công nghệ thông tin vào công việc hiện nay, cán bộ nhân sự lớn tuổi giỏi kiến thức năng lực pháp luật nhưng lại hạn chế sử dụng vi tính, công nghệ và ngược lại nhân sự trẻ thì giỏi công nghệ nhưng kinh nghiệm giải quyết xử lý vụ việc pháp luật chưa nhiều…

Công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp, cơ quan chủ quản với các trung tâm trực thuộc trong việc triển khai hoạt động trợ giúp pháp lý và tư vấn pháp luật còn có những bất cập; chưa có cơ chế phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước trong các lĩnh vực khác nhằm huy động thêm lực lượng những người có điều kiện tiếp xúc hàng ngày với người dân như: cán bộ xã, phường trên địa bàn, công an xã, trưởng thôn, cán bộ hòa giải, cán bộ Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, người có uy tín… để giải thích cho người dân về quyền được trợ giúp pháp lý, hướng dẫn người được trợ giúp pháp lý có nhu cầu đến các trung tâm trợ giúp pháp lý và tư vấn pháp luật yêu cầu được giải quyết vấn đề mình đang vướng mắc và đang gặp phải.

Người dân khi có các vấn đề vướng mắc về pháp luật khó nói, ví dụ như các vụ việc xâm phạm thân thể, tranh chấp có yếu tố gia đình người thân…vì sợ đàm tiếu, sợ bị nhiều người biết đến sẽ ảnh hưởng đến đời sống hiện tại hoặc sau này…. ngại tố cáo hoặc trình báo với cơ quan chức năng… việc này rất khó để thống kê vụ việc cần được trợ giúp. Chính vì thế, người thực hiện tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý cần phải khéo léo giữ kín bí mật… tạo cho người bị hại, người yếu thế cảm giác an tâm chia sẽ để có cơ sở giải quyết vụ việc đến nơi đến chốn.

2.2 Thực trạng nội dung tư vấn pháp luật cho người yếu thế trên địa bàn tỉnh Long An Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

Thời gian qua, các Trung tâm Tư vấn pháp luật trên địa bàn tỉnh luôn thực hiện đúng trách nhiệm được giao, đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật, không có vụ việc sai phạm nào xảy ra dẫn đến khiếu nại, tố cáo của công dân.

Công tác tổ chức điều hành của các Trung tâm tư vấn pháp luật khá chặt chẽ, lập sổ theo dõi các vụ việc tư vấn pháp luật, lưu trữ đầy đủ các phiếu yêu cầu tư vấn pháp luật của các đối tượng được tư vấn, sử dụng các loại biểu mẫu trong nghiệp vụ tư vấn pháp luật.

Tiếp theo việc thực hiện các chỉ thị, các quyết định trước đây mà tỉnh đã ban hành về hoạt động tư pháp đến mọi người dân trên địa bàn tỉnh. Năm 2021, UBND tỉnh Long An đưa Trung tâm phục vụ hành chính công đi vào hoạt động theo Quyết định số 501/QĐ-UBND ngày 20/01/2021 của Ủy ban nhân dân tỉnh Long An; theo đó các hoạt động trợ giúp pháp lý cũng được thực hiện một cách bài bản hơn và giúp người dân dễ dàng tiếp cận khi có nhu cầu cần được trợ giúp pháp lý. Cụ thể, khi có yêu cầu TGPL, người dân chỉ cần nộp hồ sơ trực tiếp tại Trung tâm phục vụ hành chính công tỉnh Long An, quy trình thực hiện được hướng dẫn trên cổng thông tin https://dichvucong.longan.gov.vn/ . Ngày 17/01/2023 Chủ tịch UBND tỉnh Long An đã ký quyết định số 448/QĐ-UBND triển khai kế hoạch hoạt động tư pháp số 118/KH-STP ngày 11/01/2023 của Sở tư pháp tỉnh Long An để tiếp tục thực hiện Nghị quyết 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương; nội dung ghi rõ hoạt động hỗ trợ tư pháp trên địa bàn tỉnh năm 2023, công tác tham mưu các nội dung theo chức năng để tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Ngoài việc xây dựng các quy trình, quy định, hướng dẫn chi tiết giúp cho công tác hỗ trợ người dân dễ dàng thuận tiện; bên cạnh đó hàng năm, Sở tư pháp Long An đều thực hiện chương trình Tư pháp thông qua các công tác kiểm tra về tổ chức và hoạt động của các tổ chức hành nghề luật sư và trung tâm tư vấn pháp luật trên địa bàn tỉnh; mục đích thông qua việc kiểm tra tăng cường công tác quản lý Nhà nước về luật sư và tư vấn pháp luật trên địa bàn tỉnh; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, xử lý và kiến nghị xử lý nghiêm các hành vi phạm pháp luật của tổ chức, cá nhân liên quan trong hoạt động hành nghề luật sư, tư vấn pháp luật. Công tác kiểm tra được tiến hành một cách khách quan, đúng quy định pháp luật và nội dung kế hoạch đảm bảo sự hoạt động bình thường của đơn vị kiểm tra. Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

• Các kết quả đạt được của các Trung tâm TVPL trên địa bàn tỉnh Long An:

Theo báo cáo số 2789/BC-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Long An ngày 9/9/2022,tổng kết thi hành Nghị định số 77/2008/NĐ-CP ngày 16/7/2008 của Chính phủ về tư vấn pháp luật, số liệu tổng hợp từ năm 2015 đến nay: tổng số vụ, việc tư vấn pháp luật có thu phí là 2.228; tham gia tố tụng có thu phí 22 vụ, việc; tổng số phí thu được là 326.000.000 đồng. Tư vấn pháp luật miễn phí là 4.627 vụ, việc; tham gia tố tụng miễn phí 22 vụ, việc. Tổng số cuộc tư vấn cho các đối tượng là phạm nhân tại các trại giam trên địa bàn tỉnh là 16 cuộc, với 1.689 phạm nhân. Bên cạnh đó, Sở còn phối hợp với các tổ chức chính trị – xã hội của tỉnh ban hành Kế hoạch thực hiện TVPL, TGPL; hòa giải cơ sở trong xây dựng pháp luật trên địa bàn tỉnh Long An. Theo Kế hoạch đề ra, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh chỉ đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ cấp huyện, cấp xã khảo sát, nắm nhu cầu tư vấn pháp luật của hội viên, phụ nữ; tổ chức tư vấn pháp luật thông qua việc tiếp nhận, giải quyết đơn thư khiếu nại; tư vấn hôn nhân gia đình. Kết quả, đã thực hiện tư vấn pháp luật kết hợp với trợ giúp pháp lý được trên 276 cuộc, với trên 9.046 lượt phụ nữ tham dự.

Tại Hội nghị tổng kết hoạt động của Đoàn Luật sư năm 2022 và triển khai nhiệm vụ năm 2023 của Đoàn luật sư tỉnh Long An, Trung tâm tư vấn pháp luật trực thuộc Đoàn duy trì hoạt động của Đề án “ Pháp luật vì cộng động” đã tham gia bảo vệ quyền lợi 3 vụ và tư vấn pháp luật miễn phí cho nhân dân với 52 vụ việc tại huyện Thạnh Hóa và đang triển khai hoạt động tại huyện Đức Hòa, Bến Lức, TP.Tân An và các sở, ngành.

Tiếp theo, tại Hội nghị Ban chấp hành Hội Luật gia tỉnh Long An lần thứ X năm 2022, Hội báo cáo sẽ tiếp tục nhân rộng và nâng cao chất lượng hoạt động của mô hình Trung tâm pháp luật cộng đồng. Năm 2021, Trung tâm pháp luật cộng đồng đã tư vấn pháp luật miễn phí cho 55 trường hợp cho người thuộc diện gia đình chính sách và hộ hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh.Các trung tâm pháp luật cộng đồng tại các huyện Tân Trụ, Bến Lức, Đức Huệ, Cần Giuộc, Tân Thạnh, Cần Đước và TP.Tân An,… tham gia tư vấn phấn pháp luật miễn phí 187 vụ việc, tham gia hòa giải ở cơ sở thành 343/381 vụ. Trung tâm tư vấn pháp luật cấp huyện tham gia tư vấn pháp luật miễn phí 241 vụ việc, trong đó, phối hợp tiếp công dân, tư vấn, tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo cho 35 trường hợp.

Không có số liệu báo cáo cụ thể công việc của Tổ Tư vấn pháp luật của Liên đoàn lao động tỉnh; tuy nhiên theo các báo cáo liên quan về hoạt động pháp luật cũng thể hiện các số liệu liên quan đến việc hỗ trợ pháp lý cho đối tượng người yếu thế; cụ thể trong báo cáo 109/BC-CSPL&QHLĐ ngày 15 tháng 12 năm 2022 của Liên đoàn lao động tỉnh Long An về kết quả thực hiện Chuyên đề chính sách pháp luật và quan hệ lao động năm 2022 thì Liên đoàn sẽ tổ chức Hội nghị phản biện xã hội về dự thảo Nghị quyết của HĐND tỉnh về việc phân bổ ngân sách hỗ trợ hoạt động chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn tỉnh Long An năm 2023 theo Quyết định số 217 –QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị; tư vấn tại văn phòng cho trên 2000 trường hợp người lao động làm việc tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh; phối hợp tổ chức 15 cuộc tư vấn pháp luật lao động tại các doanh nghiệp và khu nhà trọ có trên 1000 lượt người tham dự; tiếp nhận tư vấn cho 217 trường hợp hưu trí, chế độ trợ cấp thất nghiệp; hỗ trợ pháp lý cho 65 trường hợp người lao động; hỗ trợ 4 trường hợp khởi kiện ra tòa … Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

Thực trạng tư vấn pháp luật cho người yếu thế trên địa bàn tỉnh Long An luôn phát triển theo hướng tích cực tăng về số lượng vụ việc và chất lượng các vướng mắc của người dân được giải quyết một cách thỏa đáng, thuyết phục họ. Kết quả là cuộc sống của người yếu thế trên địa bàn tỉnh ngày càng tốt hơn. Tuy nhiên bên cạnh những đạt được đó còn tồn tại khá nhiều những hạn chế gây ảnh hưởng, cản trở đến sự phát triển của hoạt động tư pháp trên địa bàn tỉnh:

Trình độ dân trí, điều kiện kinh tế và vị trí xã hội, đặc điểm về giới tính, độ tuổi, kinh nghiệm cá nhân… sẽ đánh giá được mức độ hiểu biết về pháp luật của người dân đến đâu và ở mức độ nào; ngoài ra còn rất nhiều yếu tố sẽ tác động lên quan điểm nhận thức nhìn nhận vấn đề pháp luật của người dân sẽ khác nhau như: trình độ văn hóa, phong tục tập quán, điều kiện kinh tế – xã hội… dẫn đến ý thức tự giác và chấp hành pháp luật của người dân sẽ khác nhau. Đặc biệt, dân trí càng cao thì thực trạng khiếu kiện phức tạp càng nhiều, do đó, nhu cầu về hiểu biết pháp luật cũng được quan tâm hơn; vì thế hoạt động tư pháp sẽ được phát triển theo hướng tích cực và ngược lại. Đặc biệt, dân trí càng cao thì thực trạng khiếu kiện phức tạp càng nhiều, do đó, nhu cầu về hiểu biết pháp luật cũng được quan tâm hơn. Hiện nay, Long An vẫn còn gặp khá nhiều khó khăn tại các huyện vùng sâu vùng xa do tâm lý thờ ơ và khả năng tiếp cận hoạt động pháp luật còn nhiều hạn chế của người dân địa phương; một phần do nhận thức thờ ơ, bàng quan cho rằng không cần biết, thậm chí chẳng ảnh hưởng gì tới mình. Ý thức về thực hiện pháp luật chưa như mong đợi, người dân nghĩ rằng không thực hiện cũng chẳng làm sao, đôi lúc vi phạm cũng không ai biết, mà bị phát hiện chưa chắc đã bị xử lý. Mặt khác nội dung phổ biến giáo dục pháp luật còn nghèo nàn, khô khan; hình thức chưa thực sự hấp dẫn người dân; kinh phí không có, phương tiện và cơ sở vật chất chưa được đầu tư phù hợp.

Những tồn tại, hạn chế trong công tác tổ chức thực hiện chưa phù hợp; việc triển khai thực hiện chương trình phối hợp, quy chế phối hợp vẫn còn những tồn tại và hạn chế; một số nơi chưa sâu rộng, có địa phương không xây dựng kế hoạch phối hợp thực hiện nên kết quả đạt được không đồng đều. Công tác chỉ đạo tại địa phương các huyện vùng sâu vùng xa đôi lúc thiếu quyết liệt, chưa kịp thời; không có các công tác tổng kết, rút kinh nghiệm.

Việc phát triển các số lượng Trung tâm tại địa phương cũng còn hạn chế; nguyên nhân chủ yếu là khó khăn về đội ngũ, nhà nước quy định Trung tâm TVPL phải có ít nhất là hai tư vấn viên pháp luật hoặc một tư vấn viên pháp luật và một luật sư hành nghề với tư cách cá nhân, trong khi đó, đội ngũ tư vấn viên pháp luật trong tỉnh không nhiều. Việc phát triển các số lượng trung tâm tại địa phương cũng còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là chính sách đãi ngộ đối với Tư vấn viên pháp luật còn hạn chế, chưa đủ sức hút người có đủ điều kiện tham gia vì người có trình độ, có điều kiện để hoạt động chuyên trách có xu thế hoạt động luật sư thay vì làm tư vấn viên pháp luật vì không đủ đam mê nhiệt huyết; yêu nghề thì không đủ có kinh tế trang trãi cho cuộc sống… Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

Một trong những khó khăn, hạn chế nữa là công tác tuyên truyền chưa đạt hiệu quả. Khi một văn bản pháp luật được ban hành thì cũng có nơi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục tốt bằng hình thức này hay hình thức khác như loa đài, tờ rơi hay đưa trên các phương tiện thông tin đại chúng… Có nơi dành nhiều thời lượng, có nơi hạn chế, thậm chí có nơi người dân tự nhận thức, tìm hiểu khi cần… Bên cạnh đó, mỗi cấp địa phương cũng có cách tuyên truyền, phổ biến, thực thi khác nhau. Có địa phương thì trực tiếp hoặc thông qua sân khấu, kịch trong nhà ngoài phố; có địa phương thì phổ biến thông qua cuộc họp tổ dân phố, địa phương…

Nội dung thông tin chuyển tải đến người dân chưa sát với thực tiễn, mang tính hình thức, phong trào… là một trong những hạn chế ảnh hưởng đến việc thực hiện tư vấn pháp luật cho người yếu thế là công tác tuyên truyền và thực thi pháp luật chủ yếu theo chỉ đạo từ trên yêu cầu; mà lãnh đạo ở trên do quá nhiều việc và chỉ đạo theo những báo cáo thống kê từ cấp dưới tham mưu( có báo cáo sát sườn nội dung đúng thực tế, có báo cáo thống kê là những số liệu hời hợt…) nên không có khảo sát tính toán kỹ lưỡng tình hình thực tế tại địa phương, chưa thực sự đi sâu phân tích vấn đề và giải thích một cách cụ thể những nội dung người dân cần tìm hiểu; chưa xuất phát từ nhu cầu bức xúc của người dân dẫn đến không thành công hoặc thực hiện một cách máy móc trong công tác xây dựng và ban hành các chính sách pháp luật; không mang lại kết quả như mong muốn của chủ trương chỉ đạo; không mang tính giải đáp pháp luật từ những vụ việc thực tế.Trong khi đó, hình thức áp dụng thực thi pháp luật mặc dù đã được đổi mới nhưng hiệu quả không cao chưa phù hợp với tính chất, đặc điểm của các đối tượng và nội dung cần yêu cầu tư vấn. Vẫn còn hiện tượng theo phong trào, chưa sát với nhu cầu của người dân, còn đơn điệu, không hấp dẫn cũng là nguyên nhân ảnh hưởng đến chủ trương chỉ đạo đối với trợ giúp pháp lý và tư vấn pháp luật.

Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động trợ giúp pháp lý và tư vấn pháp luật đã được triển khai rất nhiều, tuy nhiên công năng của việc sử dụng CNTT chưa được khai thác triệt để do nhiều yếu tố, ví dụ như việc cán bộ lớn tuổi giỏi kiến thức năng lực pháp luật nhưng lại hạn chế sử dụng vi tính, công nghệ và ngược lại nhân sự trẻ thì giỏi công nghệ nhưng kinh nghiệm giải quyết xử lý vụ việc pháp luật chưa nhiều … dẫn đến người dân khi đến làm việc sẽ nghi ngờ hoặc không tin tưởng vào trình độ chuyên môn của người tư vấn. Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

Cách tổ chức bộ máy bố trí chưa phù hợp chỉ tập trung tại các trung tâm không phân bổ về vùng sâu vùng xa dẫn đến hoạt động chưa hiệu quả toàn diện theo chủ trương và so với yêu cầu thực tiễn; nhân sự ít do chưa có cơ chế hợp lý để thu hút nguồn lực tài chính cũng như thu hút các luật sư, luật gia tham gia vào hoạt động TGPL và TVPL chiếm tỉ lệ rất thấp. Ở một số địa phương, mặc dù đội ngũ trợ giúp viên pháp lý, tư vấn viên được đào tạo tương đối bài bản, nhưng trong số họ còn nhiều người còn trẻ, chưa có nhiều kinh nghiệm nên chưa thực sự tự tin khi thực hiện TGPL trong các vụ việc phức tạp cũng như trong tranh tụng tại phiên tòa; chất lượng dịch vụ pháp lý miễn phí chưa đáp ứng yêu cầu. Mặc dù, pháp luật về TGPL đã có quy định tương đối chặt chẽ về quy trình khi thực hiện trợ giúp một vụ việc cụ thể kể từ khi tiếp nhận yêu cầu của người dân cho đến khi kết thúc vụ việc

Tương tự, sự nhận thức pháp luật của mỗi người là không giống nhau, việc bố trí kinh phí dành cho công tác pháp luật ở từng nơi cũng có sự khác biệt. Điều kiện chế độ làm việc và kinh phí chi trả cho đội ngũ lực lượng thực hiện công tác này bị hạn chế, chưa thật tạo sự động viên, khích lệ cho các đội ngũ cộng tác viên tham gia; họ công tác do đam mê nghề vì được giúp đỡ nhiều người yếu thế. Hoạt động của các trung tâm thuộc các cơ quan chủ quản khác nhau; các trung tâm của các Hội đã thành lập lâu năm( Hội Luật gia, Đoàn luật sư) là các tổ chức lớn thì có thể được cơ quan chủ quản hỗ trợ kinh phí hoạt động; còn các trung tâm thuộc các tổ chức mới thành lập chưa có nhiều kinh phí để hỗ trợ cho trung tâm trực thuộc trong hoạt động, các trung tâm này tự trang trải kinh phí để hoạt động; dẫn đến khó khăn về vật chất, trụ sở làm việc, chi phí chi trả nhân sự cộng tác… Trong khi đó, việc huy động các nguồn lực hỗ trợ xã hội gặp nhiều khó khăn và chưa thực sự được mở rộng, khuyến khích các tổ chức trong nước và nước ngoài đóng góp kinh phí vào phát triển các trung tâm tư vấn pháp luật.

2.3 Thực trạng hình thức tư vấn pháp luật cho người yếu thế trên địa bàn tỉnh Long An

Thực hiện văn bản số 2432/BTP – BTTP ngày 13/7/2022 của Bộ Tư pháp yêu cầu tổng kết thi hành Nghị định số 77/2008/NĐ-CP ngày 16/7/2008; UBND tỉnh Long An tổng kết công tác trên địa bàn tỉnh tại báo cáo số 2789/BC-UBND ngày 9 tháng 9 năm 2022 như sau:

Nhận thức của các cấp, các ngành đối với tư vấn pháp luật tương đối thống nhất, xác định vị trí, vai trò, yêu cầu, tác dụng của tư vấn pháp luật là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, giảm tải tình trạng khiếu nại, tố cáo không đúng, vượt cấp không cần thiết. Đa số người thực hiện tư vấn pháp luật có trình độ chuyên môn và qua đào tạo cơ bản, chất lượng tư vấn pháp luật từng bước được nâng lên, góp phần tích cực trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân có yêu cầu; góp phần đưa pháp luật đến với những người yếu thế trong xã hội, giúp họ nâng cao được nhận thức, hiểu và biết được quyền của mình. Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

Hoạt động của các Trung tâm Tư vấn pháp luật ngày càng được sự quan tâm của lãnh đạo các địa phương, được nhìn nhận, đánh giá một cách đầy đủ, khách quan hơn. Mối quan hệ phối hợp giữa các ngành, đoàn thể chức năng các cấp với các Trung tâm Tư vấn pháp luật ngày càng chặt chẽ, tháo gỡ được những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong việc thực thi pháp luật.

Trong những năm qua, tư vấn pháp luật đã góp phần vào sự phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương, trong đó nổi bật là các hoạt động: tham gia phối hợp cùng Mặt trận tổ quốc các cấp phản biện, kiến nghị UBND, các ngành chức năng địa phương chấn chỉnh những bất cập trong thực thi pháp luật; tham gia các hình thức phổ biến, tuyên truyền biện pháp về an toàn giao thông, tham gia tư vấn cho các đối tượng phạm nhân tại các trại tạm giam sắp mãn hạn tù, tư vấn cho các đối tượng chính sách, kiến nghị các giải pháp chấn chỉnh trong giải quyết tranh chấp đất đai tại địa phương, tham gia đóng góp văn bản pháp luật, tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ tư vấn pháp luật về kỹ năng pháp luật, tham gia hòa giải, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ TGPL, kỹ năng TVPL.

Về tổ chức, các Trung tâm tư vấn pháp luật được bố trí trụ sở riêng, được trang bị cơ sở vật chất cơ bản đầy đủ như: bàn ghế làm việc, máy vi tính, máy in, internet, tủ lưu hồ sơ … thuận lợi phục vụ cho tư vấn pháp luật. Đối với các cơ quan chủ quản cũng thường xuyên quan tâm và hỗ trợ kinh phí, tạo điều kiện thuận lợi cho các trung tâm tư vấn pháp luật hoạt động, thực hiện vai trò đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho thành viên của tổ chức mình nói riêng và người dân nói chung. Hội Luật gia tỉnh, Đoàn Luật sư tỉnh, Hội Luật gia các huyện, thành phố, Hội phổ biến và tham vấn pháp luật Việt Nam, Sở Tư pháp luôn tạo điều kiện cho các Trung tâm Tư vấn pháp luật hoạt động.

Về hoạt động: thời gian qua các Trung tâm Tư vấn pháp luật trên địa bàn tỉnh luôn thực hiện đúng trách nhiệm được giao, đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật, không có vụ việc sai phạm nào xảy ra dẫn đến khiếu nại, tố cáo của công dân. Công tác tổ chức điều hành của các Trung tâm Tư vấn pháp luật khá chặt chẽ, lập sổ theo dõi các vụ việc tư vấn pháp luật, lưu trữ đầy đủ các phiếu yêu cầu tư vấn pháp luật của các đối tượng được tư vấn, sử dụng các loại biểu mẫu trong nghiệp vụ tư vấn pháp luật.Việc phối hợp giữa Sở Tư pháp và tổ chức chủ quản trong quản lý tổ chức, hoạt động của Trung tâm Tư vấn pháp luật cũng như quản lý đội ngũ thực hiện TVPL tại địa phương khá chặt chẽ, xử lý các khó khăn, vướng mắc về tư vấn pháp luật theo thẩm quyền luôn kịp thời, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động tư vấn có hiệu quả, tuân thủ đúng các quy định.[43]

Tuy nhiên, tư vấn pháp luật cho người yếu thế tại các Trung tâm TVPL còn hạn chế khó khăn; nguyên nhân chủ yếu là khó khăn về đội ngũ; nhà nước quy định Trung tâm TVPL phải có ít nhất là hai tư vấn viên pháp luật hoặc một tư vấn viên pháp luật và một luật sư hành nghề với tư cách cá nhân, trong khi đó, đội ngũ tư vấn viên pháp luật trong tỉnh không nhiều.

Hệ thống các chính sách pháp luật liên quan: sự xung đột, chồng chéo giữa các văn bản pháp luật làm cản trở việc thực thi pháp luật, làm giảm niềm tin vào pháp luật, tạo cơ hội phát sinh hiện tượng nhũng nhiễu, tiêu cực, tham nhũng… gây ra nhiều tác động tiêu cực như lãng phí thời gian, công sức, tiền bạc trong thực hiện các kế hoạch phát triển đất nước và ảnh hưởng công cuộc xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Từ đây cần tăng cường nhiệm vụ phối hợp truyền thông với các cơ quan liên quan nhằm phát huy trách nhiệm TVPL, tính chủ động của các Sở, ban, ngành cơ quan đơn vị trong trợ giúp pháp lý và tư vấn pháp luật. Đồng thời, cần tăng cường công tác truyền thông các hoạt động này đến người dân để kịp thời hướng dẫn họ liên hệ với Trung tâm khi cần.

2.4 Thực trạng trách nhiệm của Chính quyền địa phương ở Long An trong tư vấn pháp luật cho người yếu thế Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

Thực hiện trách nhiệm về TGPL và TVPL cho người yếu thế trên địa bàn tỉnh; UBND tỉnh đã phối hợp Sở Tư pháp ban hành nhiều chính sách pháp luật phù hợp với tình hình trên địa bàn; thực hiện các công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật được thực hiện tốt trong phối hợp góp ý xây dựng văn bản theo quy định của Luật ban hành văn bản QPPL và các văn bản hướng dẫn thi hành; phối hợp rà soát, nghiên cứu nhằm phát hiện các vướng mắc, bất cập, mẫu thuẫn nhằm kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực QLNN về tư pháp. Nhằm nâng cao hiệu quả TVPL cho người yếu thế trên địa bàn tỉnh, UBND tỉnh đã ban hành văn bản chỉ đạo Sở Tư pháp và các cơ quan, đơn vị có liên quan phối hợp, tạo điều kiện để thành lập, phát triển các Trung tâm Tư vấn pháp luật, đội ngũ tư vấn viên pháp luật trên địa bàn tỉnh. Các sở, ngành tỉnh có liên quan và các tổ chức chủ quản quản lý các trung tâm tư vấn pháp luật đã tích cực phối hợp với Sở Tư pháp – Cơ quan tham mưu giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước về tư vấn pháp luật trên địa bàn tỉnh trong việc thành lập, củng cố, kiện toàn và duy trì hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật thuộc Đoàn Luật sư tỉnh, Hội Luật gia các huyện, thành phố trong tỉnh và Hội phổ biến và tham vấn pháp luật Việt Nam; tạo điều kiện về trụ sở, nhân sự, kinh phí hoạt động và các điều kiện cần thiết khác cho hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật thuộc quyền quản lý.

Các trung tâm tư vấn pháp luật thuộc các Hội, Đoàn thành lập, được Sở tư pháp cấp phép hoạt động và giám sát chuyên môn về lĩnh vực tư vấn pháp luật; cũng góp phần hỗ trợ và tiếp sức cho hoạt động hỗ trợ tư pháp cho người yếu thế trên địa bàn tỉnh được phát triển sâu rộng, công tâm trên phương diện tổ chức thuộc chính phủ và tổ chức phi chính phủ. Các Trung tâm TVPL với tổ chức chủ quản và Sở Tư pháp khá chặt chẽ và thuận lợi. Hội Luật gia tỉnh, Đoàn Luật sư tỉnh, Hội Luật gia các huyện, thành phố, Hội phổ biến và tham vấn pháp luật Việt Nam, Sở Tư pháp luôn tạo điều kiện cho các Trung tâm Tư vấn pháp luật hoạt động.

Công tác tổ chức điều hành của các Trung tâm Tư vấn pháp luật khá chặt chẽ, lập sổ theo dõi các vụ việc đã tư vấn pháp luật, lưu trữ đầy đủ các phiếu yêu cầu tư vấn pháp luật của các đối tượng được tư vấn, sử dụng các loại biểu mẫu trong nghiệp vụ tư vấn pháp luật. Các cơ quan chủ quan của các Trung tâm tư vấn pháp luật như: Hội Luật gia, Đoàn Luật sư tỉnh, Hội phổ biến và tham vấn pháp luật Việt Nam và Sở Tư pháp hỗ trợ hết sức, luôn tạo điều kiện giúp đỡ công tác về chuyên môn nghiệp vụ, xây dựng phát triển tổ chức…. để các Trung tâm được phát triển mạnh; các trung tâm khi phát triển mạnh cũng là cánh tay đắc lực giúp chính phủ trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; mối quan hệ giữa các cơ quan giám sát với các trung tâm khá chặt chẽ. Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

Bên cạnh những thuận lợi, tư vấn pháp luật vẫn còn bộc lộ những hạn chế, vướng mắc như: tư vấn pháp luật cho người yếu thế nói chung chỉ thực hiện phần lớn tại trung tâm của tỉnh và các địa bàn lân cận; tại các địa bàn vùng sâu, biên giới tình hình tư vấn pháp luật chưa được thực hiện thường xuyên, rộng rãi do các vấn đề chính sách an sinh xã hội chưa cao dẫn đễn hạn chế việc phát triển lĩnh vực tư vấn pháp luật tại các khu vực này.

Việc phát triển các số lượng Trung tâm tại địa phương cũng còn hạn chế; nhất là các khu vực vùng sâu vùng xa của tỉnh; nguyên nhân chủ yếu là khó khăn về đội ngũ. Nhà nước quy định trung tâm TVPL phải có ít nhất là hai tư vấn viên pháp luật hoặc một tư vấn viên pháp luật và 01 luật sư hành nghề với tư cách cá nhân, trong khi đó, đội ngũ tư vấn viên pháp luật trong tỉnh không nhiều.

Số lượng tư vấn viên pháp luật vẫn chưa đáp ứng nhu cầu TVPL trên địa bàn tỉnh. Nguyên nhân chủ yếu là chính sách đãi ngộ đối với Tư vấn viên pháp luật còn hạn chế, chưa đủ sức hút người có đủ điều kiện tham gia vì người có trình độ, có điều kiện để hoạt động chuyên trách có xu thế hoạt động luật sư thay vì làm tư vấn viên pháp luật.

Bên cạnh đó, việc triển khai thực hiện Nghị định số 77/2008/NĐ-CP cũng còn khó khăn, vướng mắc nhất định như: đội ngũ tư vấn viên còn ít, nguồn tài chính phục vụ nhu cầu tư vấn pháp luật gần như không có do các vụ việc đa số là tư vấn miễn phí…, đội ngũ thực hiện tư vấn pháp luật có sự phát triển về số lượng và chất lượng so với thời gian trước đây nhưng không nhiều. Số lượng người thực hiện tư vấn pháp luật tăng và phân bố không đều ở các cấp.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

Đây là chương quan trọng của luận văn, chương này phân tích các thực trạng đang tồn tại gây ảnh hưởng đến tư vấn pháp luật cho người yếu thế; những hạn chế như là sự hiểu biết của người yếu thế về việc được tư vấn pháp luật miễn phí; cách thực hiện các chính sách pháp luật đang ban hành; bộ máy nhân sự thực hiện… được thể hiện qua các số liệu báo cáo của Sở Tư pháp.

Chương 2 phân tích thực trạng về chủ thế, nội dung, hình thức và trách nhiệm tư vấn pháp luật cho người yếu thế tại địa phương; từ đó đưa ra phương hướng, giải pháp được đề cập ở chương 3. Các phương hướng đó là việc kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Tư pháp tỉnh kịp thời triển khai thực hiện các đề án tư pháp phù hợp với tình hình và điều kiện thực tiễn của địa phương; bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm; có hiệu quả với kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh. Qua phân tích thấy được năng lực, trách nhiệm và hạn chế của những người tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý; họ cũng đã cố gắng rất nhiều. Về thể chế, các văn bản quy phạm pháp luật đã ghi nhận đầy đủ quyền được trợ giúp pháp lý của người nghèo và các đối tượng chính sách, các đối tượng yếu thế. Nhà nước luôn cố gắng tạo ra các cơ chế pháp luật phù hợp để thực thi trên thực tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập và hạn chế là nguyên nhân gây trở ngại đối với việc thực hiện quyền được trợ giúp pháp lý của người dân. Luận văn: Thực trạng tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An.

Việc phân tích thực trạng thực tế của tư vấn pháp luật cho người yếu thế là cần thiết; từ đó, những người thực hiện tư vấn pháp luật có cơ sở đưa ra đề xuất các giải pháp phương hướng cụ thể lên các cấp lãnh đạo, các cơ quan liên quan để thực hiện tốt hơn, hiệu quả hơn công việc của mình; mang lại kết quả như nhà nước mong muốn.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Giải pháp tư vấn PL cho người yếu thế tại Long An