Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức ở Việt Nam hiện nay dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Thực trạng quy định pháp luật về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức

2.1.1. Các quy định chung về ngành nghề kinh doanh có điều kiện, trong đó có dịch vụ kinh doanh vận tải đa phương thức

Điều 7 Luật Đầu tư 2014 định nghĩa “Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là ngành, nghề mà việc thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành, nghề đó phải đáp ứng điều kiện vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng”. Điều kiện đầu tư kinh doanh phải được quy định phù hợp với mục tiêu nói trên, cụ thể:

  • Khoản 1 Điều 3 Luật An ninh quốc gia 2004 giải thích “An ninh quốc gia là sự ổn định, phát triển bền vững của chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, sự bất khả xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc”.

Trong khi đó, trật tự an toàn xã hội là một khái niệm chưa được luật hóa trong các văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam hiện hành. Nói đến trật tự xã hội là nói đến tình trạng ổn định, có trật tự, kỷ cương của xã hội. Trật tự, kỷ cương đó được xác lập trên cơ sở các quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành (được gọi là quy phạm pháp luật) và những giá trị xã hội, chuẩn mực đạo đức truyền thống được mọi người trong xã hội thừa nhận, tôn trọng, tuân thủ và nhờ đó mà mọi người có được cuộc sống yên ổn. Dưới góc độ đảm bảo an ninh, trật tự, khái niệm trật tự an toàn xã hội được xem là trạng thái xã hội bình yên trong đó mọi người được sống yên ổn trên cơ sở các quy phạm pháp luật, các quy tắc và chuẩn mực đạo đức, pháp lý xác định.

Đạo đức xã hội là một triết lý đạo đức trong đó nêu rõ: chúng ta sống trong một xã hội toàn cầu nơi mọi người được kết nối và không ai sống cô lập với những người còn lại. Mỗi cá nhân có ảnh hưởng đến người khác và những người khác có ảnh hưởng đến từng cá nhân. Ở trong một xã hội toàn cầu, chúng ta cần có một hệ thống đạo đức và giá trị, điều mà mọi người đều đồng ý, và hầu hết đều tuân theo trên thực tế.

Sức khỏe cộng đồng là trạng thái thoải mái toàn diện về thể chất, tinh thần và xã hội và không phải chỉ bao gồm có tình trạng không có bệnh hay thương tật. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Các quy điều kiện đầu tư kinh doanh không chỉ phải phù hợp với các mục tiêu nói trên, mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về công khai, minh bạch, khách quan; tiết kiệm thời gian, chi phí tuân thủ của nhà đầu tư:

Công khai, minh bạch, khách quan: điều kiện kinh doanh cần phải được công khai để các nhà đầu tư, kinh doanh dễ dàng tiếp cận; đồng thời, các quy định này phải rõ ràng, cụ thể, bảo đảm sự công bằng giữa các đối tượng, các ngành, lĩnh vực, giữa các vùng miền, giữa trong nước và ngoài nước.

Tiết kiệm thời gian: đối với những điều kiện kinh doanh là kết quả của một thủ tục hành chính, thì thủ tục hành chính đó phải đảm bảo tiết kiệm thời gian cho các cá nhân, tổ chức, phù hợp với khả năng đáp ứng của cá nhân, tổ chức phải tuân thủ quy định điều kiện kinh doanh.

Chi phí tuân thủ của nhà đầu tư: Mỗi nội dung quy định điều kiện đầu tư kinh doanh phải được tính toán chi phí tuân thủ, trên cơ sở đó xem xét tính hiệu quả của quy định. Quy định điều kiện đầu tư kinh doanh vừa phải bảo đảm chặt chẽ về mặt pháp lý, vừa đáp ứng được mục tiêu quản lý của Nhà nước nhưng đồng thời phải đơn giản, tạo thuận lợi nhất cho đối tượng tuân thủ, giảm thiểu tối đa những chi phí mà đối tượng phải bỏ ra, đặc biệt là những chi phí không cần thiết. Điều kiện đầu tư kinh doanh có chi phí phù hợp khi tổng chi phí để tuân thủ điều kiện đó là thấp nhất; phí, lệ phí và các khoản chi trả khác (nếu có) cho việc thực hiện xác nhận điều kiện đầu tư kinh doanh được quy định rõ ràng, cụ thể, phù hợp với chi phí mà cơ quan nhà nước bỏ ra để chứng nhận điều kiện, trong đó có tính đến đặc điểm từng vùng miền, từng lĩnh vực và thông lệ quốc tế.

Như vậy, những ngành nghề kinh doanh có khả năng ảnh hưởng đến sự ổn định, phát triển bền vững của chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Việt Nam, độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, làm ảnh hưởng đến trạng thái bình yên của xã hội, xâm phạm đến các giá trị đạo đức được xã hội thừa nhận hoặc xâm phạm đến sức khỏe chung của cộng đồng được coi là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Việc quy định điều kiện kinh doanh đối với những ngành, nghề này cần phải đám bảo tính công khai, công bằng, minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Luật Đầu tư 2014 liệt kê 243 ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Khi Luật Đầu tư 2020 được ban hành, số ngành nghề kinh doanh có điều kiện giảm xuống còn 227, trong đó cắt giảm 22 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện bất hợp lý, gây cản trở quá trình gia nhập thị trường của người dân, doanh nghiệp. Danh mục ngành, nghề tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài được xây dựng theo cách tiếp cận “chọn bỏ” nhằm nâng cao tính minh bạch, khả thi trong việc áp dụng cam kết về mở cửa thị trường của Việt Nam theo các FTA thế hệ mới. Tuy nhiên, vận tải đa phương thức vẫn được xem là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Điều kiện kinh doanh dịch vụ này được quy định tại Nghị định 87/2009/NĐ-CP và Nghị định 144/2018/NĐ-CP sửa đổi một số điều của Nghị định 87/2009/NĐ-CP. Cụ thể, Nghị định 87/2009/NĐ-CP quy định các điều kiện về chủ thể được kinh doanh vận tải đa phương thức, điều kiện để kinh doanh dịch vụ này, thủ tục cấp và cấp lại giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức. Các quy định này đều được công khai trên Công báo, áp dụng chung đối với các chủ thể kinh doanh trên toàn lãnh thổ Việt Nam và các nhà đầu tư nước ngoài muốn tham gia vào thị trường. Đồng thời, từ khi Luật Doanh nghiệp 2005 được ban hành, Nghị định 144/2018/NĐ-CP sửa đổi quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức quốc tế theo hướng đưa các điều kiện về giai đoạn “hậu kiểm”, góp phần tiết kiệm thời gian thực hiện các thủ tục hành chính để gia nhập thị trường.

2.1.2 Các quy định về công bố và kiểm soát điều kiện kinh doanh, trong đó có điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức.

Theo Điều 8 Nghị định 87/2009/NĐ-CP, Bộ Giao thông vận tải thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức trong trường hợp chủ thể kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức quốc tế vi phạm điều kiện kinh doanh vận tải đa phương thức và các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

Theo Điều 5 Nghị định 87/2009/NĐ-CP, các điều kiện kinh doanh đối với doanh nghiệp, hợp tác xã Việt Nam, doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam bao gồm: bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và duy trì tải sản tối thiểu tương đương 80.000SDR hoặc bảo lãnh tương đương. Như vậy, nếu các chủ thể kinh doanh thuộc nhóm trên không có bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và không có bảo lãnh tương đương hoặc không hoàn thành nghĩa vụ duy trì tài sản tối thiểu và không có bảo lãnh tương đương thì sẽ bị thu hồi Giấy phép kinh doanh.

Trong khi đó, đối với doanh nghiệp của quốc gia là thành viên Hiệp định khung ASEAN hoặc doanh nghiệp của quốc gia có ký kết Điều ước quốc tế về vận tải đa phương thức với Việt Nam, ngoài hai trường hợp kể trên, chủ thể kinh doanh thuộc nhóm này sẽ bị thu hồi Giấy phép kinh doanh nếu không có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế hoặc giấy tờ tương đương do cơ quan có thẩm quyền của nước đó cấp.

Ngoài việc vi phạm các điều kiện quy định tại Điều 5 Nghị định 87/2009/NĐ-CP, chủ thể kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức vẫn có thể bị thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức trong những trường hợp khác do pháp luật quy định. Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có văn bản nào hướng dẫn cụ thể, chi tiết điều luật này.

2.1.3 Các quy định về thẩm quyền của cơ quan cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức; Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức và các loại giấy xác nhận khác Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

  • Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh

Khoản 12 Điều 4 Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là văn bản hoặc bản điện tử mà Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp cho doanh nghiệp, ghi lại những thông tin về đăng ký doanh nghiệp. Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đồng thời là Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và Giấy chứng nhận đăng ký thuế của doanh nghiệp.

Theo Nghị định 78/2015/NĐ-CP, cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cấp tỉnh là Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư, cấp huyện là Phòng Tài chính – Kế hoạch thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện. Các doanh nghiệp đăng ký kinh doanh tại Phòng Đăng ký kinh doanh trong khi hộ kinh doanh đăng ký kinh doanh tại Phòng Tài chính – Kế hoạch.

Đối với kinh doanh vận tải đa phương thức, chủ thể tiến hành kinh doanh chỉ bao gồm doanh nghiệp nói chung, không bao gồm hộ kinh doanh. Do đó, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức tiến hành đăng ký kinh doanh tại Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư.

Ngoài các doanh nghiệp nói chung, Điều 5 Nghị định 87/2009/NĐ-CP quy định hợp tác xã cũng là chủ thể kinh doanh vận tải đa phương thức. Theo Nghị định 193/2013/NĐ-CP và Nghị định 107/2017/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 193/2013/NĐ-CP hướng dẫn một số điều của Luật Hợp tác xã 2012, hợp tác xã đăng kí kinh doanh tại Phòng Tài chính – Kế hoạch thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện.

Như vậy, tùy thuộc vào loại hình doanh nghiệp, chủ thể kinh doanh sẽ tiến hành đăng ký kinh doanh tại Phòng đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch Đầu tư hoặc Phòng Tài chính – Kế hoạch thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện.

  • Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Đây là hình thức xác nhận doanh nghiệp đã thỏa mãn các điều kiện luật định để tiến hành các hoạt động kinh doanh nhất định. Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh do cơ quan quản lý chuyên ngành cấp theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Ví dụ, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược do Bộ Y tế cấp, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu do Bộ Công thương cấp…

Đối với vận tải đa phương thức, hiện nay, Nghị định 87/2009/NĐ-CP cũng như Nghị định 144/2018/NĐ-CP không đặt ra quy định về thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, do đó, không có quy định về cơ quan có thẩm quyền cấp loại giấy tờ này.

2.1.4 Các quy định về nghĩa vụ đăng ký kinh doanh gắn với điều kiện kinh doanh nói chung và điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức nói riêng

Căn cứ theo khoản 6 Điều 8 Luật Doanh nghiệp 2014 thì doanh nghiệp phải có nghĩa vụ đăng ký kinh doanh, thực hiện đầy đủ, kịp thời các nghĩa vụ về đăng ký doanh nghiệp, đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, công khai thông tin về thành lập và hoạt động, báo cáo và các nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan. Như vậy, doanh nghiệp kinh doanh vận tải đa phương thức phải có nghĩa vụ đăng ký doanh nghiệp.

Theo khoản 1 Điều 3 Nghị định 78/2015/NĐ-CP, đăng ký doanh nghiệp bao gồm đăng ký thành lập doanh nghiệp, đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp và các nghĩa vụ đăng ký, thông báo khác theo quy định của Nghị định này.

  • Đăng ký thành lập doanh nghiệp:

Dưới góc độ kinh tế, thành lập doanh nghiệp là việc chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần và đủ để hình thành nên một tổ chức kinh doanh. Theo đó, nhà đầu tư phải chuẩn bị trụ sở, nhà xưởng, dây chuyền sản xuất, thiết bị kỹ thuật, đội ngũ nhân công, quản lý…

Dưới góc độ pháp lý, thành lập doanh nghiệp là một thủ tục pháp lý được thực hiện tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tùy thuộc vào loại hình mà thủ tục pháp lý này có tính đơn giản hay phức tạp không giống nhau.

Đăng ký thành lập doanh nghiệp không chỉ là đảm bảo quyền lợi cho chủ thể doanh nghiệp mà còn góp phần đảm bảo trật tự quản lý nhà nước, đảm bảo quyền của các chủ thể khác. Chính vì vậy, có thể nói thành lập doanh nghiệp vừa là nhu cầu tất yếu vừa là đòi hỏi mang tính nghĩa vụ đối với mỗi doanh nghiệp trong sự phát triển kinh tế chung của cả nước.

Về điểm này, Luật Doanh nghiệp 2020 đã có điểm mới so với Luật Doanh nghiệp 2014, cụ thể: Điều 21 và 22 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định yêu cầu hồ sơ đăng ký công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần phải có thêm bản sao giấy tờ pháp lý của người đại diện theo pháp luật. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

  • Đăng ký thay đổi nội dung đăng ký kinh doanh:

Sau khi thành lập và đi vào hoạt động vì nhiều lý do khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu kinh doanh mà doanh nghiệp có những thay đổi nội dung đăng ký kinh doanh như tên công ty, địa chỉ trụ sở, ngành nghề kinh doanh, vốn điều lệ, thành viên… Những thông tin này được ghi nhận trên Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, vậy khi có sự thay đổi những nội dung kể trên, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp với những thông tin mới.

Tuy nhiên, khi Luật Doanh nghiệp 2020 có hiệu lực, nếu có sự thay đổi thông tin về họ, tên, địa chỉ liên lạc, quốc tịch, số Thẻ căn cước công dân, Giấy chứng minh nhân dân, Hộ chiếu hoặc chứng thực cá nhân hợp pháp khác của thành viên Hội đồng quản trị đối với công ty cổ phần; thành viên Ban kiểm soát hoặc Kiểm soát viên; Giám đốc hoặc Tổng giám đốc thì doanh nghiệp không cần phải báo cáo với Cơ quan đăng ký kinh doanh.

  • Đăng ký khác, ví dụ đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện.

Các quy định về loại hình doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức đòi hỏi tuân thủ điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức

Chủ thể kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức theo Nghị định 87/2009/NĐ-CP và Nghị định 144/2018/NĐ-CP bao gồm:

  • Doanh nghiệp, hợp tác xã Việt Nam;
  • Doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam;
  • Doanh nghiệp của các quốc gia là thành viên Hiệp định khung ASEAN về vận tải đa phương thức hoặc là doanh nghiệp của quốc gia đã ký điều ước quốc tế với Việt Nam về vận tải đa phương thức.
  • Doanh nghiệp, hợp tác xã Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam
  • Doanh nghiệp Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Doanh nghiệp là mô hình kinh doanh phổ biển ở nước ta, đa dạng về quy mô và hình thức sở hữu. Các doanh nghiệp ở nước ta có thể được phân chia theo các thành phần kinh tế ghi nhận trong các văn kiện chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam hoặc được phân chia theo hình thức và bản chất pháp lý của nó.

Theo khoản 7 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2014, “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh”. Định nghĩa này đã bao hàm gần như đầy đủ các đặc tính của doanh nghiệp với tư cách là một chủ thể kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, bao gồm:

Thứ nhất, là tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật và phải dưới một hình thức pháp lý nhất định. Luật Doanh nghiệp 2014 định nghĩa doanh nghiệp là tổ chức nói chung, các loại hình doanh nghiệp không phân biệt hình thức pháp lý hay hình thức sở hữu đều được thành lập theo một thủ tục đăng ký thành lập tại cơ quan có thẩm quyền để được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Khi thành lập doanh nghiệp, nhà đầu tư phải lựa chọn một mô hình tổ chức kinh doanh trong số những hình thức doanh nghiệp mà pháp luật quy định. Tuy nhiên, nhà đầu tư có quyền thành lập nhiều doanh nghiệp với các hình thức pháp lý khác nhau phù hợp với quy định của pháp luật.

Thứ hai, doanh nghiệp có tên riêng, có trụ sở giao dịch, có tài sản và có sử dụng lao động làm thuê. Tên của doanh nghiệp do nhà đầu tư tự lựa chọn và phải tuân theo đúng quy định của pháp luật. Doanh nghiệp phải có trụ sở chính do chính chủ sở hữu của doanh nghiệp đó lựa chọn, đồng thời, doanh nghiệp phải có tài sản và được quyền sử dụng tài sản đó vào hoạt động kinh doanh của mình. Ngoài các đặc điểm về tên riêng, trụ sở và tài sản, doanh nghiệp còn phải luôn có lao động làm thuê. Ngay cả những người bỏ vốn ra đầu tư thành lập công ty, với tư cách là chủ sở hữu hay thành viên sáng lập, nếu làm việc cho doanh nghiệp cũng được coi là người lao động trong doanh nghiệp. Doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp tư nhân nói riêng khác hộ kinh doanh ở chỗ doanh nghiệp thường xuyên sử dụng từ 10 lao động trở lên.

  • Thứ ba, mục đích hoạt động chủ yếu của doanh nghiệp là kinh

Đây là đặc điểm quan trọng để phân biệt doanh nghiệp với các tổ chức không phải là doanh nghiệp. Mục đích sinh lợi có thể được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm hoạt động nhằm thu lợi nhuận với ý nghĩa kinh tế đơn thuân và cả những hoạt động sinh lợi khác không chỉ vì lợi ích kinh tế một cách trực tiếp. Song, xét dưới góc độ thực tiễn, mục tiêu chủ yếu của tất cả các nhà đầu tư khi thành lập doanh nghiệp là tìm kiếm lợi nhuận. Đây cũng là một thuộc tính không thể tách rời của doanh nghiệp. Tuy nhiên, bên cạnh các doanh nghiệp được thành lập với mục dích thuần túy là kinh doanh thu lợi nhuận, cũng có doanh nghiệp được thành lập và hoạt động nhằm mục đích thực hiện nhiệm vụ công ích, phục vụ lợi ích công cộng chứ không phải tìm kiếm lợi nhuận. Những doanh nghiệp như thế có thể thấy trong số các công ty thuộc sở hữu nhà nước.

Trong các cách phân loại doanh nghiệp thì phân loại theo hình thức pháp lý là cách phân loại phổ biến nhất. Theo cách phân loại này, doanh nghiệp Việt Nam bao gồm các hình thức: (i) công ty trách nhiệm hữu hạn (bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên); (ii) công ty cổ phần; (iii) công ty hợp danh; (iv) doanh nghiệp tư nhân. Cần lưu ý, doanh nghiệp nhà nước không phải là một loại hình doanh nghiệp dưới góc độ hình thức pháp lý, mà dựa vào tỷ lệ sở hữu của Nhà nước trong công ty. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Theo quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức quốc tế tại Điều 5 VBHN 03, nhà làm luật sử dụng “doanh nghiệp” nói chung, như vậy, pháp luật Việt Nam không giới hạn loại hình doanh nghiệp nào được quyền kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức quốc tế. Theo Luật Doanh nghiệp 2014, các loại hình doanh nghiệp bao gồm:

  • Doanh nghiệp tư nhân:

Khoản 1 Điều 183 Luật Doanh nghiệp 2014 quy định “Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp”. Khái niệm này giúp phân biệt doanh nghiệp tư nhân với các hình thức kinh doanh khác. Những đặc điểm quan trong của loại hình doanh nghiệp này bao gồm chủ sở hữu, chế độ trách nhiệm, tư cách pháp lý và khả năng huy động vốn.

Doanh nghiệp tư nhân là loại hình doanh nghiệp một chủ. Chủ thể này dùng tài sản của mình đầu tư vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, không có sự liên kết và chia sẻ với ai khác.

Chủ doanh nghiệp tư nhân phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ, nghĩa vụ tài sản của doanh nghiệp tư nhân bằng toàn bộ tài sản của mình, trong đó có cả những tài sản mà người này đầu tư và kinh doanh trong doanh nghiệp và những tài sản không đưa vào kinh doanh. Khi hoạt động của doanh nghiệp làm phát sinh các khoản nợ thì chủ doanh nghiệp có trách nhiệm lấy tài sản, không phân biệt là tài sản trong doanh nghiệp hay tài sản khác trong khối tài sản của mình, để trả nợ cho các chủ nợ.

  • Công ty trách nhiệm hữu hạn:

Luật Doanh nghiệp 2014 quy định về loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn với hai mô hình: công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên. Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên là loại hình doanh nghiệp có tư cách pháp nhân. Công ty có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác, bao gồm những thành viên của công ty, và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó; công ty có quyền nhân danh chính mình tham gia các quan hệ pháp luật. Thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên có thể là tổ chức có tư cách pháp nhân hay cá nhân mà góp vốn vào vốn điều lệ của công ty, tối thiểu là hai và tối đa là năm mươi thành viên. Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên phải tự chịu trách nhiệm về các khoản nợ, nghĩa vụ phát sinh trong hoạt động kinh doanh của mình bằng tài sản của chính nó. Đồng thời, công ty cũng không được quyền phát hành cổ phiếu để huy động vốn từ công chúng.

Sự xuất hiện của công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là hệ quả tất yếu của nền kinh tế thị trường. Dù thuộc sở hữu của một pháp nhân hay cá nhân, thì công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên cũng đều có tư cách pháp nhân. Chủ sở hữu công ty chịu trách nhiệm đối với các khoản nợ của công ty trong phạm vi mức vôn mà chủ sở hữu cam kết đưa vào vốn điều lệ.

  • Công ty cổ phần: Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Công ty cổ phần là loại hình công ty có tư cách pháp nhân, do đáp ứng đủ các điều kiện đối với pháp nhân được quy định tại Điều 74 Bộ luật Dân sự 2015.

Công ty cổ phần có chế độ trách nhiệm hữu hạn. Cổ đông chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi vốn cổ phần đã góp vào công ty.

  • Công ty hợp danh:

Công ty hợp danh là loại hình doanh nghiệp có tư cách pháp nhân do thỏa mãn các điều kiện quy định tại Điều 74 Bộ luật Dân sự 2015.

Công ty hợp danh có hai loại thành viên với quy chế pháp lý khác nhau, bao gồm: ít nhất hai thành viên hợp danh, là những cá nhân cùng tiến hành hoạt động kinh doanh dưới một tên chung và chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của công ty bằng toàn bộ tài sản của mình; có thể có thành viên góp vốn, chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của công ty trong phạm vi số vốn đã góp vào công ty.

Công ty hợp danh chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của công ty bằng tài sản của công ty, nếu tài sản không đủ để thanh toán các khoản nợ, thành viên hợp danh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty.

Như vậy, dù doanh nghiệp dù lựa chọn loại hình doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh hay công ty cổ phần đều có thể kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức. Quy định này của Việt Nam tương đối khác với quy định trong Luật Kinh doanh vận tải đa phương thức 2005 của Thái Lan. Cụ thể, Điều 1013 Luật Dân sự và Thương mại Thái Lan ghi nhận các loại hình doanh nghiệp ở Thái Lan bao gồm: công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp hợp danh thông thường và doanh nghiệp hợp danh hữu hạn. Trong khi đó, Điều 40 Luật Vận tải đa phương thức 2005 của Thái Lan quy định doanh nghiệp kinh doanh vận tải đa phương thức chỉ có công ty trách nhiệm hữu hạn niêm yết hoặc không niêm yết.

  • Hợp tác xã Việt Nam Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Ngoài doanh nghiệp, theo Điều 5 VBHN 03, hợp tác xã cũng được phép kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức. Tổ chức kinh tế tập thể loại này được thành lập và hoạt động theo Luật Hợp tác xã 2012, không được xem là một loại hình doanh nghiệp chịu sự điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp 2014.

Khác với loại hình doanh nghiệp được Luật Doanh nghiệp 2014 điều chỉnh, hợp tác xã là một tổ chức kinh tế mang tính hợp tác và xã hội cao. Trong hợp tác xã, tính hợp tác và xã hội được thể hiện rõ ở sự tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các thành viên.

Theo Điều 3 Luật Hợp tác xã 2012 định nghĩa, “hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã”. Hợp tác xã có những đặc điểm như sau:

Thứ nhất, là tổ chức kinh tế mang tính hợp tác, tính tương trợ và tính xã hội. Đây là đặc điểm khác biệt giữa hợp tác xã với các loại hình doanh nghiệp khác. Hợp tác xã là tổ chức kinh tế do các thành viên tự nguyện liên kết với nhau vì nhu cầu, mục đích chung, thông qua hoạt động của hợp tác xã, thành viên giúp đỡ, hỗ trợ nhau thực hiện các hoạt động sản xuất kinh tế và là nơi để thành viên thể hiện tinh thần hợp tác, dân chủ, bình đẳng trong quản lý hợp tác xã.

Thứ hai, sở hữu trong hợp tác xã là sở hữu tập thể. Tài sản được hình thành từ nguồn vốn góp của thành viên, thu nhập hợp pháp từ hoạt động sản xuất kinh doanh, được hỗ trợ từ các nguồn khác phù hợp vơi qui định của pháp luật là tài sản thuộc sở hữu tập thể. Có thể thấy, tài sản của hợp tác xã cũng được hình thanh từ phần vốn góp của thành viên như công ty, nhưng tính chất sở hữu có sự khác nhau. Sở hữu của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và công ty cổ phần là sở hữu chung, còn trong hợp tác xã là sở hữu tập thể. Do đó, việc quản lý, sử dụng và định đoạt tài sản phải do tập thể quyết định. Chế độ sở hữu tập thể đã tạo ra sự kết hợp giữa lợi ích ca nhân và lợi ích tập thể cả về lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội.

  • Thứ ba, hợp tác xã có tư cách pháp nhân. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

So với pháp luật Ấn Độ, Thái Lan và Trung Quốc, việc quy định hợp tác xã cũng là chủ thể được phép kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế là một điểm khác biệt. Nhưng đây là hình thức tổ chức kinh tế tập thể được Đảng và Nhà nước quan tâm và khuyến khích phát triển ngay từ những năm đầu thực hiện công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc. Đồng thời, hợp tác xã còn tạo việc làm và thu nhập cho xã viên (nay được gọi là thành viên), người lao động, đồng thời góp phần đóng góp cho Ngân sách nhà nước. Chính vì vậy, việc quy định hợp tác xã được tiến hành hoạt động kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế, mặc dù khác biệt so với các quốc gia trong khu vực, nhưng phù hợp với tình hình kinh tế, xã hội của Việt Nam. Bên cạnh đó, cũng mở rộng các ngành nghề mà hợp tác xã được phép tiến hành, nhằm tạo điều kiện để hợp tác xã phát triển rộng rãi trên thực tế, đem lại lợi ích không chỉ cho thành viên hợp tác xã, mà còn cho cả Nhà nước và xã hội.

  • Doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam

Doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam không phải là một loại hình doanh nghiệp. Nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư vào Việt Nam phải theo các hình thức sau đây:

  • Thứ nhất, đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, khi đó, nhà đầu tư nước ngoài sẽ được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động và các điều kiện khác sẽ do Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên quy định;
  • Thứ hai, đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp vào tổ chức kinh tế như công ty cổ phần, công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn và các tổ chức kinh tế khác.
  • Thứ ba, đầu tư theo hợp đồng đối tác công tư (PPP). Đây là loại hợp đồng được ký kết giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án để thực hiện dự án đầu tư xây dựng mới hoặc cải tạo, nâng cấp, mở rộng, quản lý và vận hành công trình kết cấu hạ tầng hoặc cung cấp dịch vụ công.
  • Thứ tư, đầu tư theo hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC). Đây là hợp đồng được ký kết giữa các nhà đầu tư nhằm hợp tác kinh doanh để phân chia lợi nhuận, phân chia sản phẩm mà không thành lập tổ chức kinh tế.

Như vậy, doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam có thể hiện diện dưới các loại hình do pháp luật doanh nghiệp điều chỉnh, thông qua các hình thức đầu tư khác nhau. Theo VBHN 03, các doanh nghiệp này đều được tiến hành kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức quốc tế. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Pháp luật Ấn Độ và Trung Quốc không ghi nhận loại hình doanh nghiệp là một trong những điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức. Pháp luật Thái Lan mặc dù có quy định, nhưng không đề cập đến doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Thái Lan. Thay vào đó, Điều 39 Luật Vận tải đa phương thức 2005 Thái Lan ghi nhận trường hợp người kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức ở nước ngoài thành lập đại lý ở Thái Lan. Điều này cho thấy pháp luật Thái Lan không bắt buộc doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức ở nước ngoài muốn vận hành dịch vụ này ở Thái Lan phải góp vốn, mua cổ phần trong công ty trách nhiêm hữu hạn hoặc đầu tư thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn để kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức ở Thái Lan. Quy định này tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, công ty nước ngoài mở rộng hoạt động kinh doanh ở Thái Lan.

Doanh nghiệp của các quốc gia là thành viên Hiệp định khung ASEAN về vận tải đa phương thức hoặc doanh nghiệp của quốc gia đã ký điều ước quốc tế với Việt Nam về vận tải đa phương thức.

  • Hiệp định khung ASEAN về vận tải đa phương thức

Hiệp định khung ASEAN về vận tải đa phương thức được ký kết tại Lào vào năm 2004, với mục đích tạo thuận lợi cho doanh nghiệp logistics kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức giữa các nước ASEAN, nhất là thủ tục đăng ký và chế độ Hải quan cho hoạt động vận tải đa phương thức.

Các thành viên của Hiệp định này bao gồm: Brunei, Cambodia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan, Việt Nam.

Như vậy, các doanh nghiệp của các quốc gia trong khu vực ASEAN đều có thể kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức ở Việt Nam nếu đáp ứng được các điều kiện quy định tại Điều 5 VBHN 03.

  • Điều ước quốc tế về vận tải đa phương thức

Hiện nay, điều ước quốc tế về vận tải đa phương thức duy nhất chính là Công ước của Liên hiệp quốc về chuyên chở hàng hóa bằng vận tải đa phương thức quốc tế 1980. Công ước này được thông qua tại hội nghị của Liên hiệp quốc ngày 24 tháng 5 năm 1980 tại Geneva gồm 84 nước tham gia. Cho đến nay, công ước này vẫn chưa có hiệu lực do chưa đủ số nước cần thiết để phê chuẩn, gia nhập, trong đó có Việt Nam. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Như vậy, Việt Nam hiện nay chưa phải là thành viên của bất kỳ điều ước quốc tế về vận tải đa phương thức. Tuy nhiên, Nghị định 87/2009/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 144/2018/NĐ-CP vẫn đề cập đến “doanh nghiệp của quốc gia đã ký điều ước quốc tế với Việt Nam về vận tải đa phương thức”. Quy định này mang tính chất dự liệu trong tương lai, khi Việt Nam tiến tới phê chuẩn Công ước 1980 về vận tải đa phương thức cũng như gia nhập các điều ước quốc tế khác về vận tải đa phương thức.

Gần đây, Việt Nam tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA). Mặc dù không trực tiếp quy định về vận tải đa phương thức, tuy nhiên, việc hai Hiệp định này chính thức có hiệu lực sẽ giúp gia tăng nhu cầu sử dụng dịch vụ logistics, đem đến tác động đáng kể đến triển vọng thị trường và ngành vận tải đa phương thức Việt Nam.

Các quy định về điều kiện để được kinh doanh ngành nghề kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức như:

  • Giấy phép kinh doanh

Trước khi Nghị định 144/2018/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 87/2009/NĐ-CP được ban hành, chủ thể kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức quốc tế phải có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh trong đó có đăng ký ngành nghề kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức quốc tế. Vào thời điểm Nghị định 87/2009/NĐ-CP được ban hành, Luật Doanh nghiệp 2005 đang có hiệu lực áp dụng. Mặc dù Luật Doanh nghiệp 2005 không có định nghĩa về giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, nhưng có thể hiểu, đây là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, ghi lại những thông tin về đăng ký doanh nghiệp. Doanh nghiệp, không quan trọng loại hình nào đều được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh khi ngành nghề đăng ký kinh doanh không bị cấm đầu tư kinh doanh, tên doanh nghiệp được đặt theo quy định pháp luật, hồ sơ đăng ký doanh nghiệp hợp lệ và nộp đầy đủ lệ phí đăng ký doanh nghiệp. Theo khoản 5 Điều 25 Luật Doanh Nghiệp 2005, ngành nghề kinh doanh là một trong những nội dung của giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Như vậy, chủ thể kinh doanh có nghĩa vụ đăng ký kinh doanh ngành nghề dịch vụ vận tải đa phương thức và được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, trong đó ghi nhận kinh doanh ngành nghề vận tải da phương thức. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Ngoài giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, chủ thể kinh doanh còn cần phải có Giấy phép kinh doanh. Tính đến thời điểm hiện tại, dù giấy phép kinh doanh được sử dụng rộng rãi ở hầu hết các lĩnh vực và ngành nghề, nhưng vẫn chưa có định nghĩa chính thức nào về giấy phép kinh doanh được quy định trong một văn bản quy phạm pháp luật. Theo ông Trần Hữu Huỳnh, giấy phép kinh doanh là các loại giấy tờ, chấp thuận bằng văn bản hoặc dưới hình thức khác mà doanh nghiệp phải xin cơ quan quản lý nhà nước trước khi có thể tiến hành hoạt động kinh doanh ngoài giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc giấy phép thành lập ban đầu [26, tr.8]. Theo TS. Bùi Ngọc Cường, giấy phép kinh doanh là chứng thư pháp lý do Nhà nước cấp cho một số chủ thể nhất định khi có đủ điều kiện mà Nhà nước đặt ra [11, tr. 106]. Theo quan điểm của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, giấy phép kinh doanh là loại giấy tờ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, cho phép chủ thể kinh doanh tiến hành một hoặc nhiều hoạt động kinh doanh nhất định [13, tr. 104]. Như vậy, tổng hợp từ các cách định nghĩa nêu trên, có thể hiểu “Giấy phép kinh doanh là loại điều kiện kinh doanh được thể hiện dưới hình thức văn bản do Nhà nước cấp cho một số chủ thể nhất định khi họ đáp ứng những điều kiện mà Nhà nước đặt ra. Giấy phép kinh doanh là một trong những cơ sở pháp lý cho hoạt động của các chủ thể kinh doanh trong ngành nghề kinh doanh có điều kiện” [44, 29].

Giấy phép kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức ở Việt Nam do Bộ Giao thông vận tải cấp theo mẫu quy định. Giấy phép này có giá trị năm năm kể từ ngày cấp. Nếu trong thời hạn này, có sự thay đổi một trong các nội dung thể hiện trong Giấy phép thì người kinh doanh vận tải đa phương thức cần làm thủ tục xin cấp lại Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế.

Như vậy, Giấy phép kinh doanh là một trong những điều kiện kinh doanh của vận tải đa phương thức. Tuy nhiên, điều kiện này chỉ áp dụng đối với chủ thể kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế. Khi Nghị định 144/2018/NĐ-CP được ban hành sửa đổi các Nghị định về vận tải đa phương thức, vận tải đa phương thức nội địa không còn được xem là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Các điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức quốc tế đã có sự thay đổi. Mặc dù chủ thể kinh doanh sẽ được cấp Giấy phép kinh doanh khi thỏa mãn các điều kiện luật định, nhưng điều kiện về Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh đã được loại bỏ, nhằm đơn giản hóa điều kiện kinh doanh dịch vụ này trên thực tế.

  • Chứng chỉ hành nghề dịch vụ vận tải đa phương thức Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Chứng chỉ hành nghề là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc hội nghề nghiệp cấp cho cá nhân có đủ trình độ chuyên môn và kinh nghiệm nghề nghiệp để hoạt động trong một ngành nghề nào đó. Chứng chỉ hành nghề không phải giấy chứng nhận về chuyên môn của người hành nghề mà chỉ là công cụ để giám sát, thực hiện đạo đức của người hành nghề. Nhưng, để được cấp chứng chỉ hành nghề, cá nhân phải đủ trình độ chuyên môn và kinh nghiệm hoạt động.

Đối với một số ngành nghề kinh doanh, yêu cầu về trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp là cần thiết. Đây là điều kiện ràng buộc để đảm bảo trong suốt quá trình kinh doanh, công ty có nghĩa vụ tuyển nhân viên, hoặc giám đốc có chứng chỉ hành nghề nhằm tuần thủ đạo đức nghề nghiệp cũng như tăng tính chịu trách nhiệm của cá nhân và doanh nghiệp.

Hiện nay có khoảng 30 ngành nghề cần có chứng chỉ hành nghề trước khi tiến hành kinh doanh, được quy định rải rác trong các văn bản pháp luật chuyên ngành. Tuy nhiên, vận tải đa phương thức không phải là một ngành nghề cần có chứng chỉ hành nghề. Nghị định 87/2009/NĐ-CP cũng như Nghị định 144/2018/NĐ-CP không quy định chứng chỉ hành nghề là một trong những điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức.

  • Vốn pháp định kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức.

Trước đây, Luật Doanh nghiệp 2004 có định nghĩa về vốn pháp định như sau: “Vốn pháp định là mức vốn tối thiểu phải có để có thể thành lập một doanh nghiệp.”. Tuy nhiên, khi Luật Doanh nghiệp 2014 được ban hành, việc xác định vốn pháp định đã được lượt bỏ với mục đích hiện thực hóa quyền tự do kinh doanh của tất cả các ngành nghề mà pháp luật không cấm theo quy định tại Hiến pháp 2013. Nhưng, đối với một số ngành nghề cụ thể, vẫn quy định rõ vốn pháp định để thành lập doanh nghiệp.

Vốn pháp định có những đặc điểm như sau:

  • Vốn pháp định được xác định theo từng ngành, nghề kinh doanh cụ thể;
  • Việc quy định mức vốn vốn pháp định cụ thể ở Việt Nam chủ yếu được xác định thông qua các văn bản dưới luật do cơ quan hành pháp ban hành;
  • Trong suốt quá trình kinh doanh, vốn sở hữu của doanh nghiệp không được thấp hơn số vốn pháp định;

Đối với kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức, Nghị định 144/2018/NĐ-CP không quy định vốn pháp định là điều kiện kinh doanh, thay vào đó, nhà làm luật quy định “tài sản tối thiểu tương đương 80.000 SDR hoặc có bảo lãnh tương đương hoặc có phương án tài chính thay thế theo quy định của pháp luật”.

Dưới góc độ kinh tế, tài sản là tất cả các nguồn lực do doanh nghiệp kiểm soát, nắm giữ và có thể thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó, được biểu hiện dưới hình thái vật chất như nhà xưởng, máy móc thiết bị, vật tư hàng hóa hoặc không thể hiện dưới hình thái vật chất như bản quyền, bằng sáng chế. Tài sản có thể được phân thành tài sản ngắn hạn và tài sản dài hạn. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Tài sản ngắn hạn là những tài sản có giá trị thấp, thời gian sử dụng ngắn trong vòng mười hai tháng hoặc một chu kỳ kinh doanh bình thường của doanh nghiệp và thường xuyên thay đổi hình thái giá trị trong quá trình sử dung. Trong doanh nghiệp, tài sản ngắn hạn bao gồm: tiền và những khoản tương đương tiền; đầu tư tài chính ngắn hạn; các khoản phải thu ngắn hạn; hàng tồn kho và tài sản ngắn hạn khác.

Tài sản dài hạn là những tài sản có thời gian sử dụng, luận chuyển và thu hồi dài (hơn mười hai tháng hoặc trong nhiều chu kỳ kinh doanh), ít khi thay đổi hình thái giá trị trong quá trình kinh doanh. Tài sản dài hạn bao gồm: tài sản cố định (hữu hình và vô hình); đầu tư tài chính dài hạn; các khoản phải thu dài hạn; bất động sản đầu tư và tài sản dài hạn khác.

Ở góc độ luật học, cụ thể là pháp luật doanh nghiệp, mỗi loại hình doanh nghiệp có chế độ tài sản khác nhau. Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, tài sản của công ty độc lập với tài sản của cá nhân góp vốn. Tài sản này không chỉ có vốn điều lệ mà còn các tài sản khác bao gồm:

  • Tài sản mà các cổ đông, thành viên chuyển quyền sở hữu cho công ty, có thể là Đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, giá trị quyền sử dụng đất, giá trị quyền sở hữu trí tuệ…
  • Tài sản tạo lập được mang tên công ty: trong quá trình hoạt động, tồn tại của doanh nghiệp, do nhu cầu phục vụ sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp mua, nhận chuyển nhượng… nhiều loại tài sản, ví dụ nhà xưởng, máy móc, trang thiết bị, nguyên vật liệu.
  • Tài sản thu được từ hoạt động kinh doanh: Khi công ty tiến hành hoạt động kinh doanh, đàm phán, kí kết hợp đồng, thỏa thuận hoặc giao ước những điều kiện có lợi cho công ty… đây là những hoạt động phát sinh lợi nhuận và tạo ra tài sản. Số tài sản thu được này là tài sản công ty. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Các tài sản khác theo quy định của pháp luật.

Có thể thấy, điều kiện kinh doanh được nhắc đến ở Nghị định 87/2009/NĐ-CP và Nghị định 144/2018/NĐ-CP là “tài sản”, thuật ngữ này khác biệt hoàn toàn với “vốn điều lệ”. Như đã đề cập, vốn điều lệ là vốn do các thành viên, cổ đông cam kết góp trong một thời hạn nhất định. Trong khi đó, tài sản của công ty bao gồm cả vốn điều lệ và các tài sản khác như đã phân tích. Như vậy, việc nhà làm luật sử dụng thuật ngữ “tài sản” rất khó xác định, định giá giá trị trên thực tế. Hơn nữa, điều kiện này được pháp luật Việt Nam ghi nhận theo hướng là nghĩa vụ duy trì hoạt động kinh doanh, thể hiện việc đưa các điều kiện kinh doanh về giai đoạn “hậu kiểm”, thay vì “tiền kiểm” như trước. Mặc đù đây là một sự tiến bộ nhưng lại thiếu đi quy định về cách xác định, tính toán tài sản, gây khó khăn cho việc áp dụng trên thực tế. Nếu không áp dụng tài sản tối thiểu, Nghị định 87/2009/NĐ-CP và Nghị định 144/2018/NĐ-CP ghi nhận doanh nghiệp phải có bảo lãnh tương đương hoặc phương án tài chính thay thế theo quy định của pháp luật. Quy định này đã xuất hiện trong Hiệp định khung ASEAN về vận tải đa phương thức. Có vẻ như biện pháp bảo lãnh hoặc phương án tài chính thay thế sẽ đơn giản hơn việc xác định, định giá tài sản của doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiện nay, pháp luật Việt Nam vẫn còn đang bỏ ngỏ việc quy định chi tiết về hai phương pháp thay thế này.

Ngoài ra, Điều 43 Luật này còn quy định, người kinh doanh phải duy trì tài sản tối thiểu không thấp hơn 80000 SDR. Yêu cầu về tài sản tối thiểu chỉ xuất hiện như một nghĩa vụ mà doanh nghiệp phải đảm bảo để duy trì hoạt động kinh doanh và phương pháp xác định tài sản sẽ dựa theo quy định của Bộ ngành có liên quan. Pháp luật Việt Nam khi quy định trong Nghị định 87/2009/NĐ-CP và Nghị định 144/2018/NĐ-CP cũng theo hướng này, chỉ ấn định nghĩa vụ duy trì tài sản tối thiểu trong quá trình kinh doanh, không quy định điều kiện về vốn điều lệ tối thiểu. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Giá trị tiêu chuẩn mà Việt Nam sử dụng là SDR (Special Drawing Right) hay quyền rút vốn đặc biệt, tương tự như pháp luật Thái Lan. Đây là định dạng do Quỹ tiền tệ quốc tế IMF sáng tạo ra cho các quốc gia thành viên, dùng để bổ sung vào dự trữ ngoại hối nhà nước của mình, đồng thời, quốc gia thành viên cũng có thể dễ dàng sử dụng SDR để chuyển đổi và thu về “ngoại tệ tự do sử dụng” nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước. Về bản chất, SDR không phải là một loại tiền tệ cụ thể như đồng Đô la Mỹ (USD), đồng Yên Nhật (JPY) hay Nhân dân tệ (CNY hay Ren)… mà SDR được biết đến như một dạng tài sản dự trữ của quốc gia thành viên, một đơn vị quy đổi.

Tương tự với Việt Nam, pháp luật Thái Lan cũng sử dụng SDR khi quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức. Khác với Việt Nam và Thái Lan, pháp luật Ấn Độ không sử dụng SDR, mà sử dụng đồng tiền của quốc gia – rupee, khi xác định vốn điều lệ tối thiểu.

Nhìn chung, pháp luật các quốc gia trong khu vực đều ghi nhận về vốn điều lệ như là một điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức. Trong khi đó, pháp luật Việt Nam không sử dụng vốn điều lệ, mà xác định doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh dựa trên nghĩa vụ duy trì tài sản tối thiểu. Quy định này chính là sự nội luật hóa pháp luật của Việt Nam đối với những điều khoản trong Hiệp định khung ASEAN về vận tải đa phương thức. Tuy nhiên, Thái Lan lại có quy định cụ thể cách tính toán tài sản tối thiểu còn Việt Nam lại thiếu sót quy định này. Điều này gây khó khăn cho việc áp dụng pháp luật trên thực tế, đặc biệt là việc tính giá trị tài sản của một doanh nghiệp.

  • Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp

Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp là sản phẩm được thiết kế với mục đích bảo vệ doanh nghiệp và cá nhân với các trách nhiệm dân sự do hành động vô ý dẫn đến bị kiện hoặc phải bồi thường thiệt hại với chi phí lớn. So với các loại hình bảo hiểm trách nhiệm tổng quát chỉ bảo vệ các rủi ro như thương tật hay thiệt hại tài sản, vật chất, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp bảo vệ cụ thể hơn cho doanh nghiệp trong trường hợp có sai sót gây thiệt hại về tài chính. Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp có ba đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, quy định hạn mức trách nhiệm cụ thể: Mức trách nhiệm bảo hiểm của bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp sẽ được thỏa thuận giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm. Khi sự kiện bảo hiểm xảy ra, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ bồi thường thiệt hại cho bên thứ ba và chi trả những chi phí pháp lý liên quan như: phí y tế, phí kiện tụng, phí ngăn chặn rủi ro phát sinh thêm… Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Thứ hai, trách nhiệm bảo hiểm phải được xác định dựa trên tất cả các yếu tố:

  • Phải là hành động vô ý, sơ xuất: Người được bảo hiểm hoặc nhân viên của họ đã không cẩn trọng trong khi làm việc dẫn đến thiệt hại cho người khác mà họ phải đền bù theo quy định của pháp luật.
  • Sự kiện bảo hiểm phải xảy ra khi khách hàng cung cấp dịch vụ chuyên môn.
  • Hành động gây thiệt hại phải trong phạm vi ranh giới ngành nghề chuyên môn đã được nêu rõ trong hợp đồng bảo hiểm.
  • Gây thiệt hại cho bên thứ ba có mối quan hệ độc lập với người được bảo hiểm: Doanh nghiệp bảo hiểm không có trách nhiệm bồi thường khi người được bảo hiểm gây ra tổn thất cho các đối tượng là nhà chuyên môn hay chính người được bảo hiểm và nhân viên của họ.
  • Có phát sinh khiếu nại từ bên thứ ba.
  • Trong thời hạn hồi tố: Nếu tổn thất xảy ra đối với bên thứ ba phát sinh trước thời điểm bắt đầu hiệu lực hồi tố thì khiếu nại liên quan sẽ không thuộc phạm vi bảo hiểm.

Quy định về điều kiện bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp trong kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức không xuất hiện trong pháp luật Thái Lan, Ấn Độ, Trung Quốc, nhưng xuất hiện trong Hiệp định khung ASEAN về vận tải đa phương thức. Việc Việt Nam quy định điều kiện này thể hiện sự nội luật hóa pháp luật Việt Nam cho phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Như đã đề cập, vận tải đa phương thức rất phức tạp, hoạt động trên phạm vi lãnh thổ rộng lớn, chính vì vậy tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ra thiệt hại về lợi ích cho các bên liên quan. Chính vì vậy, việc ghi nhận điều kiện này là cần thiết và hợp lý, không chỉ bảo vệ cho người kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức mà còn cho người sử dụng dịch vụ này.

  • Các quy định về thủ tục hành chính để được cấp giấy phép

Giấy phép kinh doanh nói chung sẽ do Cơ quan quản lý ngành cấp cho doanh nghiệp, khi doanh nghiệp đã đáp ứng được các điều kiện do pháp luật quy định. Với mỗi ngành nghề kinh doanh mà giấy phép kinh doanh là một trong những điều kiện kinh doanh sẽ có thủ tục, hồ sơ xin cấp giấy phép khác nhau. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Đối với vận tải đa phương thức, thủ tục cấp giấy phép kinh doanh được quy định tại Nghị định 87/2009/NĐ-CP sau đó được sửa đổi bởi Nghị định 144/2018/NĐ-CP.

  • Hồ sơ cấp giấy phép kinh doanh có sự khác nhau giữa hai nhóm chủ thể:
  • Doanh nghiệp, hợp tác xã Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam:

Hồ sơ cấp giấy phép kinh doanh bao gồm: đơn đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh, bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc giấy tờ tương đương, báo cáo tài chính được kiểm toán. Trong trường hợp chủ thể kinh doanh vận tải đa phương thức không thực hiện kiểm toán thì phải được tổ chức ngân hàng hoặc tổ chức, cá nhân khác bảo lãnh tương đương; hoặc có phương án tài chính thay thế theo quy định của pháp luật.

  • Doanh nghiệp của quốc gia là thành viên Hiệp định khung ASEAN hoặc doanh nghiệp của quốc gia ký kết điều ước quốc tế với Việt Nam về vận tải đa phương thức:

Hồ sơ cấp giấy phép kinh doanh bao gồm đơn đề nghị cấp giấy phép kinh doanh, bản sao Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc giấy tờ tương đương do Cơ quan có thẩm quyền nước đó cấp và đã được hợp pháp hóa lãnh sự, hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp hoặc có bảo lãnh tương đương.

Trong trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, Bộ Giao thông vận tải phải có văn bản trả lời doanh nghiệp và nêu rõ lý do trong vòng ba ngày làm việc, kể từ ngày nhạn được hồ sơ trực tiếp hoặc ngày ghi trên dấu bưu điện.

  • Thủ tục cấp và cấp lại giấy phép

Trong thời hạn năm ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Bộ Giao thông vận tải cấp Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thực quốc tế cho doanh nghiệp. Giấy phép này có giá trị năm năm kể từ ngày cấp.

Bộ Giao thông vận tải tiến hành cấp lại Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức trong hai trường hợp:

  • Có thay đổi một trong những nội dung ghi trong Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế trong thời hạn có hiệu lực;
  • Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế hết hạn, bị mất, bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng

Hồ sơ cấp lại Giấy phép bao gồm: đơn đề nghị cấp lại giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế; bản sao có chứng thực Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ tương đương (nếu có thay đổi); báo cáo tài chính được kiểm toán hoặc có phương án tài chính thay thế theo quy định của pháp luật hoặc bảo lãnh tương đương (nếu có thay đổi).

Nếu hồ sơ đề nghị cấp lại Giấy phép chưa hợp lệ, trong thời hạn hai ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ trực tiếp hoặc ngày đến ghi trên dấu bưu điện, Bộ Giao thông vận tải phải có văn bản trả lời doanh nghiệp và nêu rõ lý do

Kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định, Bộ Giao thông vận tải cấp lại Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế cho doanh nghiệp trong thời hạn ba ngày làm việc. Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế có giá trị năm năm kể từ ngày cấp.

2.2. Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức ở Việt Nam hiện nay Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Từ khi Luật Doanh nghiệp 2014 có hiệu lực, các yêu cầu về điều kiện kinh doanh nói chung và điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức nói riêng được chuyển từ tiền kiểm sáng hậu kiểm. Cụ thể, Nghị định 144/2018/NĐ-CP đã sửa đổi Điều 5 Nghị định 87/2009/NĐ-CP theo hướng bỏ đi điều kiện về Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Quy định này góp phần đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục, tạo thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư khi thành lập doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức.

Bên cạnh đó, việc cắt giảm thời gian xử lý hồ sơ đăng ký doanh nghiệp chỉ còn 3 ngày làm việc, rút ngắn thời gian gia nhập thị trường cho doanh nghiệp. Theo thống kê của Cục quản lý đăng ký kinh doanh – Bộ Kế hoạch và đầu tư, trong năm 2016, năm đầu tiên sau khi Luật Doanh nghiệp 2014 có hiệu lực, đã có 13.904 doanh nghiệp đăng ký mới với tổng số vốn hơn 110.000 tỷ đồng, tăng hơn 61% so với năm 2015 và tăng gần 80% so với năm 2014, khi Luật Doanh nghiệp 2014 chưa có hiệu lực. Trong số các doanh nghiệp đăng ký mới năm 2016, có 1492 doanh nghiệp đăng ký kinh doanh dịch vụ vận tải nói chung, trong đó, số doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức chiếm hơn 70% [2, tr. 92].

Tuy nhiên, thủ tục hành chính trong việc thành lập doanh nghiệp vẫn còn phức tạp nên doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức nói riêng mất nhiều thời gian và phải thực hiện nhiều thủ tục.

  • Thứ nhất, về thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp

Nhìn chung, để đăng ký thành lập doanh nghiệp, người thành lập doanh nghiệp cần phải chuẩn bị bộ hồ sơ bao gồm các giấy tờ như:

  • Giấy đề nghị đăng ký kinh doanh theo mẫu thống nhất do cơ quan đăng ký kinh doanh có thẩm quyền quy định;
  • Danh sách thành viên (đối với công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn), danh sách cổ đông sáng lập (đối với công ty cổ phần); Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.
  • Giấy tờ chứng thực cá nhân/tổ chức của chủ doanh nghiệp tư nhân, thành viên, cổ đông sáng lập;
  • Điều lệ công ty (đối với công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần).

Một trong những điểm mới nổi bật của Luật Doanh nghiệp năm 2014 là đơn giản hóa thành phần hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, đặc biệt, bỏ đi yêu cầu về các điều kiện kinh doanh. Theo đó, tại thời điểm đăng ký thành lập doanh nghiệp, doanh nghiệp không phải đáp ứng các yêu cầu về điều kiện kinh doanh ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp được phép kinh doanh ngành, nghề kinh doanh có điều kiện kể từ khi đáp ứng được các yêu cầu về điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Như vậy, các doanh nghiệp kinh doanh ngành nghề kinh doanh có điều kiện sau khi thực hiện xong thủ tục đăng ký doanh nghiệp, vẫn phải tiến hành thêm thủ tục đăng ký cấp giấy phép kinh doanh. Cụ thể, đối với các doanh nghiệp đăng ký kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức, sau khi hoàn thành hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp lại tiếp tục chuẩn bị hồ sơ xin cấp phép kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức.

Không chỉ tốn kém về mặt thời gian, việc tiến hành thêm một thủ tục xin cấp giấy phép kinh doanh đồng nghĩa với việc có thêm cơ quan có thẩm quyền tham gia vào thủ tục hành chính này. Theo Điều 6 Nghị định 87/2009/NĐ-CP, Bộ Giao thông vận tải là cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế. Ngoài Sở Kế hoạch đầu tư, Bộ Giao thông vận tải, việc thành lập doanh nghiệp còn có thể liên quan đến các cá nhân tổ chức khác. Chẳng hạn, một trong những điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức là “có bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp hoặc bảo lãnh tương đương”, do đó, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ này phải có hợp đồng bảo hiểm với doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm hoặc hợp đồng bảo lãnh với người bảo lãnh. Chính quy định này làm cho doanh nghiệp phải mất thời gian, chi phí khi xin phép nhiều cơ quan liên quan để doanh nghiệp có thể đủ điều kiện về mặt pháp lý trước khi tiến hành hoạt động kinh doanh.

  • Thứ hai, về việc ghi nhận mã số ngành trong Hệ thống ngành nghề kinh tế

Mặc dù Luật Doanh nghiệp 2014 quy định không ghi ngành nghề kinh doanh trong Giấy Chứng nhận đăng ký doanh nghiệp nhưng theo quy định của Điều 7 Nghị định 78/2015/NĐ-CP thì khi đăng ký thành lập doanh nghiệp, nhà đầu tư vẫn phải đăng ký ngành nghề kinh doanh theo mã ngành cấp IV trong Hệ thống ngành, nghề kinh tế Việt Nam như quy định tại Nghị định 43/2010/NĐ-CP trước đây. Cơ quan đăng ký kinh doanh đối chiếu và ghi nhận ngành, nghề kinh doanh, mã số ngành, nghề kinh doanh vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, trong trường hợp ngành, nghề kinh doanh không có trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam nhưng được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật khác thì ghi theo ngành, nghề quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật đó. Tuy nhiên trong thực tế, nhiều trường hợp nhà đầu tư dự định đăng ký kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm hoặc không hạn chế hay kinh doanh có điều kiện nhưng không có trong mã ngành kinh tế. Nguyên nhân là do Hệ thống ngành kinh tế của Việt Nam vẫn chưa bao quát hết các ngành kinh tế. Vì thế dẫn tới hiện tượng doanh nghiệp cũng như cơ quan Nhà nước không biết xác định ngành, nghề kinh doanh của doanh nghiệp thuộc mã nào. Đây cũng là bất cập đặt ra đối với việc kinh doanh vận tải đa phương thức, nhất là vận tải đa phương thức quốc tế. Vận tải đa phương thức quốc tế là một ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư 2014, nhưng trong Hệ thống ngành, nghề kinh tế Việt Nam chưa có mã số ngành này, mà chỉ có mã số ngành logistics nói chung hoặc mã số ngành cho từng phương thức vận tải khác nhau. Do đó, cơ quan đăng ký kinh doanh gặp khó khăn trong việc ghi nhận mã số vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

  • Thứ ba, về thủ tục thay đổi nội dung đăng ký kinh doanh

Nghị định 87/2009/NĐ-CP cũng như Nghị định 144/2018/NĐ-CP không có hướng dẫn cụ thể về việc thay đổi nội dung đăng ký kinh doanh mà chỉ có quy định về việc thay đổi nội dung của Giấy phép kinh doanh tại Điều 6, “nếu có thay đổi một trong những nội dung ghi trong Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế trong thời hạn có hiệu lực, người kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế phải làm thủ tục theo quy định tại Điều 7 của Nghị định này để đề nghị cấp lại Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế”. Như vậy, trong trường hợp thay đổi các nội dung trong giấy đăng ký kinh doanh, doanh nghiệp phải áp dụng các thủ tục quy định chung trong Luật Doanh nghiệp 2014.

  • Thứ tư, về việc xin Giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức

Trong khi Luật Doanh nghiệp 2014 có nhiều quy định mở theo hướng đơn giản, thuận tiện cho doanh nghiệp thì các Luật chuyên ngành, hoặc văn bản của các cơ quan quản lý lại “siết chặt” bằng các giấy phép con, quy định thủ tục rườm rà, phức tạp, hoặc ban hành trái thẩm quyền. Cụ thể, doanh nghiệp đăng ký kinh doanh dịch vụ logistics đang phải tuân thủ cùng lúc ít nhất hai tầng điều kiện kinh doanh, một là điều kiện cho ngành riêng lẻ trong chuỗi và hai là điều kiện chung của chuỗi logistics khi bị gọi là ngành nghề kinh doanh. Mỗi hoạt động này tương ứng với một ngành, nghề kinh doanh và được điều chỉnh bởi pháp luật chuyên ngành. Do vậy, doanh nghiệp phải thỏa mãn điều kiện về khai thuế hải quan hay vận tải hàng hóa, đồng thời phải có cái “mũ” điều kiện của ngành Logistics nếu đăng ký kinh doanh theo tên này. Điều này là vô lý, vừa không phục vụ mục tiêu quản lý nhà nước, vừa làm tăng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Đây chính là nguyên nhân gây khó khăn cho cho doanh nghiệp khi thực thi các quy định về điều kiện kinh doanh, đồng thời địa phương cũng mất cơ hội thu hút nhà đầu tư, kinh doanh và làm cho nền kinh tế bị ảnh hưởng.

  • Thứ năm, về việc thực thi pháp luật của cơ quan có thẩm quyền

Theo nghiên cứu “Khảo sát về môi trường kinh doanh” của Ngân hàng Thế giới (WB) năm 2017, chi phí kinh doanh ở Việt Nam về cơ bản vẫn cao so với các nước trong khu vực ASEAN. Không chỉ chi phí chính thức có thể lượng hóa được mà cả các chi phí không chính thức, không tính toán hết được đang đè nặng vai doanh nghiệp, cản trở sự phát triển của cả nền kinh tế, dù đã có những nỗ lực lớn từ Chính phủ với thông điệp Chính phủ kiến tạo. Thủ tục hành chính ở Việt Nam chưa bao giờ là lợi thế so với nhiều nước trên thế giới. So sánh với quốc tế và khu vực về tính cạnh tranh của môi trường đầu tư, thủ tục thành lập doanh nghiệp và khởi sự kinh doanh ở nước ta vẫn còn phức tạp, tốn kém về thời gian và chi phí. Chẳng hạn, ở Singapore, để thành lập một công ty ở Singapore chỉ cần thỏa mãn các điều kiện: một giám đốc chỉ định là người Singapore, một thư ký chỉ định người Singapore, một địa chỉ văn phòng ở Singapore và vốn điều lệ tối thiểu 1 SGD. Mọi thủ tục thành lập công ty đều có thể được thực hiện ngay cả khi ở ngoài lãnh thổ Singapore, trừ việc mở tài khoản ngân hàng cho công ty. Tổng thời gian để thành lập doanh nghiệp là ba ngày làm việc, sau khi doanh nghiệp cung cấp đầy đủ hồ sơ theo quy định pháp luật.

Khi nộp hồ sơ đăng ký kinh doanh, cán bộ làm công tác đăng ký kinh doanh thường trả lại hồ sơ với các lý do như hồ sơ khai không đúng ngành nghề, dịch tên viết tắt không đúng…, do đó nhà đầu tư để “được việc” thường phải bỏ ra các chi phí không chính thức. Bên cạnh đó, nhiều cán bộ kinh doanh không đủ năng lực chuyên môn cũng như thẩm quyền để thẩm định các nội dung đăng ký doanh nghiệp là đúng hay sai, vì thế dẫn đến nhiều sai sót khi cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

TIỂU KẾT CHƯƠNG Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

Theo Nghị định 87/2009/NĐ-CP và Nghị định 144/2018/NĐ-CP, chủ thể được quyền kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức bao gồm các loại hình doanh nghiệp theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2014, doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam và các doanh nghiệp của quốc gia là thành viên Hiệp định khung ASEAN hoặc quốc gia đã ký điều ước quốc tế với Việt Nam về vận tải đa phương thức. Nhìn chung, điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức quốc tế ở Việt Nam chủ yếu ở giai đoạn hậu kiểm. Các doanh nghiệp cần phải duy trì tài sản tối thiểu ở mức 80.000SDR hoặc có bảo lãnh tương đương hoặc có phương án tài chính thay thế theo quy định của pháp luật. Đồng thời cần có bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp hoặc bảo lãnh tương đương. Riêng đối với doanh nghiệp của quốc gia là thành viên Hiệp định khung ASEAN hoặc quốc gia có ký điều ước quốc tế với Việt Nam về vận tải đa phương thức, doanh nghiệp không có nghĩa vụ duy trì tài sản tối thiểu, nhưng cần có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế hoặc giấy tờ tương đương cùng với bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp. Những quy định này thể hiện sự nội luật hóa kịp thời các quy định của Hiệp định khung ASEAN về vận tải đa phương thức, đảm bảo hệ thống pháp luật Việt Nam phù hợp, không mâu thuẫn với các điều ước mà Việt Nam gia nhập, đồng thời, bắt kịp xu hướng pháp luật của khu vực. So với Nghị định 87/2009/NĐ-CP, Nghị định 144/2018/NĐ-CP đã giảm bớt một số điều kiện cho phù hợp với xu thế hiện tại ở Việt Nam, khi đưa các điều kiện kinh doanh về giai đoạn hậu kiểm. Mặc dù tạo điều kiện thuận lợi về mặt thủ tục, giấy tờ, nhưng lại thiếu đi điều kiện quan trọng như vốn điều lệ, vốn giúp doanh nghiệp đánh giá khả năng tài chính của mình cũng như tạo ra một mức giới hạn để doanh nghiệp không quá chủ quan khi gia nhập thị trường tiềm năng này.

Tuy nhiên, quy định như tại Nghị định 87/2008/NĐ-CP cũng như Nghị định 144/2018/NĐ-CP còn mang tính chung chung, chưa được giải thích rõ ràng. Do đó, cần thiết phải có các quy định mang tính hướng dẫn, cụ thể hóa nhằm định hướng cho việc áp dụng pháp luật một cách chính xác trên thực tế, cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý Nhà nước.

Đồng thời, các thủ tục thực hiện việc đăng ký kinh doanh nói chung, đăng ký kinh doanh vận tải đa phương thức nói riêng, xin giấy phép kinh doanh, sự thiếu hoàn chỉnh của Hệ thống ngành nghề kinh tế cùng với ý thức trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền trong việc thực thi pháp luật cũng tạo nên không ít khó khăn cho doanh nghiệp.

Với doanh số hàng tỷ USD, dịch vụ logistics đang hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài và thực tế họ đang kinh doanh rất sôi động tại Việt Nam. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong nước hiện không cạnh tranh được với các doanh nghiệp có vốn nước ngoài trên thị trường này. Hiện nay, nguồn lợi lớn từ dịch vụ logistics đang thuộc về doanh nghiệp nước ngoài, trong khi doanh nghiệp Việt Nam chỉ là các nhà thầu phụ. Theo thống kê, các doanh nghiệp tham gia phát triển dịch vụ logistics ở Việt Nam hiện nay khoảng 800 doanh nghiệp, trong đó, đa phần quy mô nhỏ, hạn chế về vốn, công nghệ và nhân lực. Mặc dù Luật Doanh nghiệp 2014, Luật Đầu tư 2014 được ban hành đã gia tăng đáng kể số doanh nghiệp được thành lập mới và số vốn đưa vào thị trường, trong đó có số lượng doanh nghiệp kinh doanh logistics và kinh doanh vận tải đa phương thức. Tuy nhiên, không thể phủ nhận sự thiếu hoàn chỉnh của một số quy định pháp luật. Vì vậy, để khai thác hết tiềm năng của ngành logistics nói chung và vận tải đa phương thức nói riêng, cần phải nhận ra được những mặt còn hạn chế từ đó đưa ra những giải pháp hoàn chỉnh pháp luật cũng như áp dụng pháp luật có hiệu quả trên thực tế. Luận văn: Thực trạng PL về điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Giải pháp pháp luật điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Contact Me on Zalo
0906865464