Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng thực hiện pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền – Thành phố Hải Phòng

2.1.1. Đặc điểm tự nhiên quận Ngô Quyền thành phố Hải Phòng

Quận Ngô Quyền nằm ở vị trí trung tâm thành phố Hải Phòng với diện tích 11,1 km2, có 161.086 nhân khẩu, mật độ dân số là 14,512 người/km2 được chia làm 13 phường với 328 tổ dân phố. Phía đông giáp với bờ sông Cấm, phía nam giáp với Quận Hải An, phía tây giáp với quận Lê Chân và phía bắc giáp với Quận Hồng Bàng. Là một địa bàn tập trung nhiều cơ quan, đơn vị doanh nghiệp lớn của trung ương và địa phương; có hệ thống Cảng, bến tàu, bến xe, có các trung tâm thương mại Big C, Thùy Dương Plaza, ngoài ra trên địa bàn quận còn có làng văn hóa Sunflower chuyên cho các chuyên gia người nước ngoài đến thuê ở lưu trú. …. hệ thống chợ, các trường đại học ( đại học Hằng Hải, đại học Y dược Hải Phòng). Đặc biệt là có khu quần thể văn hóa thể thao Lạch Tray ( Cung thanh niên, cung thiếu nhi; nhà văn hóa hưu nghị Việt Tiệp; sân vặn động Lạch Tray, công viên An Biên…) Đây là nơi thường xuyên diễn ra các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa thể thao của cả nước,thành phố và của quận.Chính nhờ vị trí địa lý là đầu mối của giao thông đường thủy, đường bộ, đường hàng không, hoạt động kinh tế xã hội của quận Ngô Quyền trong nhiều năm qua phát triển mạnh mẽ theo định hướng thương mại dịch vụ cảng biển, công nghiệp hóa, hiện đại hóa các ngành nghề khác trên địa bàn. Sự phát triển mạnh mẽ của cơ sở hạ tầng trên địa quận cũng như kinh tế đã thu hút lực lượng lao động lớn thuộc các khu vực trong, ngoài thành phố Hải Phòng về lao động thuộc các khu vực nông thôn của các tỉnh, thành phố khác đến làm việc theo nhu cầu của các doanh nghiệp đóng trên địa bàn quận Ngô Quyền. Điều này đã dẫn đến tình trạng nhập cư lớn, biến động liên tục, công tác thực hiện pháp luật về cư trú của công an quận Ngô Quyền gặp nhiều khó khăn.

2.1.2. Tình hình công dân cư trú tại quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng

Quận Ngô Quyền thành phố Hải Phòng được chia làm 13 phường trong đó:

• Phường Cầu Đất có: 8164 số nhân khẩu.
• Phường Lương Khánh Thiện có: 7334 số nhân khẩu.
• Phường Lê Lợi có: 10513 số nhân khẩu. Phường Lạch Tray có: 9815 số nhân khẩu. Phường Máy Tơ có: 11050 số nhân khẩu. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.
• Phường Đổng Quốc Bình có: 8730 số nhân khẩu.
• Phường Đằng Giang có: 16640 số nhân khẩu.
• Phường Đông Khê có: 14138 số nhân khẩu. Phường Lạc Viên có: 11216 số nhân khẩu. Phường Cầu Tre có: 16427 số nhân khẩu.
• Phường Vạn Mỹ có: 17522 số nhân khẩu. Phường Máy Chai có: 19831 số nhân khẩu. Phường Gia Viên có: 10128 số nhân khẩu.

Căn cứ vào số liệu thu thập nêu trên thì dân số của quận Ngô Quyền tập trung đông tại các phường Đằng Giang, Đông Khê, Máy Chai, Cầu Tre, Vạn Mỹ mức độ tập trung dân số là do điều kiện hoàn cảnh tự nhiên các phường trên có diện tích lớn khi hình thành đô thị quận Ngô Quyền trong thời kỳ mới thì các phường trên cũng có cơ sở hạ tầng tốt, tập trung nhiều cơ quan doanh nghiệp nên thu hút được dân cư đến sinh sống làm việc và lao động. Tuy nhiên trong quá trình khảo sát, đánh giá các số liệu nêu trên cũng chưa thể hiện được bức tranh toàn cảnh về sự phân bố của nhân dân trên 13 phường của quận Ngô Quyền.

Một là: số người lao động tự do ngoại tỉnh đến lao động, tìm việc làm thuê nhà trọ, nhà nghỉ tại địa bàn phường Đằng Giang có lúc lên đến 4000 –5000 người, số người trên còn ở trong các khu xây dựng chưa hoàn thiện trên địa bàn. Một thời gian sau công việc lao động phổ thông đã hết không tìm được việc mới số người lao động trên đã rời khỏi địa bàn mà chưa kịp làm thủ tục tạm trú.

Hai là: số người đăng ký thường trú tại một địa chỉ nhưng lại thường xuyên vắng mặt đi làm ăn nơi xa, cá biệt có người còn bán cả nhà, tập trung chủ yếu ở các phường Cầu Đất, Lương Khánh Thiện, Lê Lợi, Lạch Tray.

Ba là: số người được các cơ sở kinh doanh thuê đến lao động theo diện lao động tự do nhưng chỉ làm ban ngày, không ngủ đêm, số lượng người này cũng rất lớn, tập trung chủ yếu ở khu vực phường Máy Chai, Máy Tơ

Thực trạng phân bố dân cư theo các nhu cầu sử dụng lao động của xã hội có người khai báo tạm trú, lưu trú nhưng có nguời không khai báo. Trường hợp đáp ứng được các yêu cầu thực hiện pháp luật về cư trú như người ngủ qua đêm ở một địa chỉ cụ thể thì dễ dàng khai báo lưu trú, nhưng có những trường hợp không đáp ứng được khai báo lưu trú như người lao động đến làm việc nhưng không ngủ qua đêm hoặc người đi khỏi địa phương, bán nhà nhưng không làm thủ tục chuyển đăng ký hộ khẩu đến nơi mới. Tất cả những vấn đề nêu trên là những thách thức, khó khăn đối với công tác thực hiện pháp luật về cư trú trên địa bàn quận Ngô Quyền.[17]

2.1.3. Tình hình kinh tế xã hội, Trật tự an toàn xã hội tại quận Ngô Quyền thành phố Hải Phòng Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

• Lĩnh vực kinh tế xã hội

Quận Ngô Quyền là nơi tập trung các đầu mối giao thông quan trọng nối Hải Phòng với các địa phương khác trong cả nước, giữa Việt Nam với các nước trên thế giới bằng hệ thống giao thông đường biển, đường sông có năng lực xếp dỡ trên 10 triệu tấn hàng hóa/năm, cùng hệ thống nhà ga sân bay, nhà ga đường sắt và quốc lộ 5 đi qua. Trong đó hoạt động của hệ thống cảng biển là yếu tố quyết định sự hình thành cơ cấu kinh tế của thành phố Hải Phòng nói chung và quận Ngô Quyền nói riêng.

Quận Ngô Quyền có vị trí quan trọng trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế – xã hội, quốc phòng an ninh của Hải Phòng. Nhiều dự án lớn được triển khai tại quận như dự án xây dựng khu đô thị mới ngã 5 sân bay Cát Bi, xây dựng khu đô thị TD Lakeside, xây dựng Công viên An Biên ( đã hoàn thành ).

Chín tháng đầu năm 2019, thu ngân sách trên địa bàn quận đạt hơn 887 tỷ đồng bằng 76,84% dự toán và 126,67% so với cùng kỳ. So với năm 2018, quận phấn đấu giá trị sản xuất công nghiệp tăng trên 4,5% , tổng mức bán lẻ hàng hóa tăng trên 14%, thu ngân sách nhà nước tăng trên 13%, xây mới và sửa chữa 40 ngôi nhà chính sách, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 0,31%, giải quyết việc làm cho trên 6.000 lượt người…

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại một số khu vực trên địa bàn quận, cụ thể hàng loạt cơ sở công nghiệp trên đường Lạch Tray, An Đà, Điện Biên Phủ… đang dần di chuyển ra ngoài đô thị, thay vào đó là các tổ hợp thương mại, văn phòng giao dịch. Điển hình là hai doanh nghiệp có thâm niên là Công ty Cổ phần Sơn Hải Phòng và Công ty Nhựa Thiếu niên tiền phong với mặt bằng sản xuất đã dần thay bằng các tòa nhà phức hợp văn phòng, căn hộ cao cấp và trung tâm thương mại. Tuyến đường Lạch Tray đến nút giao thông Quán Mau được kết nối và trở thành trung tâm văn hóa, thể thao, du lịch, dịch vụ vui chơi giải trí của thành phố.

Ngoài ra, các trung tâm thương mại – dịch vụ, văn phòng cao cấp của các đơn vị lớn đầu tư như: Tập đoàn Vingroup (trên đường Lê Thánh Tông); Trung tâm Thương mại Nguyễn Kim (trên Đường Lương Khánh Thiện); các tòa nhà văn phòng và các trung tâm dịch vụ sau cảng dọc tuyến đường Lê Thánh Tông, hệ thống các ngân hàng…cũng đang được gấp rút xây dựng. Đó là những minh chứng rõ nét cho thấy Ngô Quyền trở thành trung tâm dịch vụ, thương mại, tài chính mang tính đồng bộ, thể hiện sự sáng suốt của lãnh đạo quận trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và quy hoạch đô thị mang tính chiến lược, một điểm nổi bật khác biệt của Quận Ngô Quyền với các địa phương khác. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Thương mại – dịch vụ trên địa bàn tăng trưởng khá, chuyển dịch đúng hướng và phù hợp với tiềm năng, lợi thế của quận. Hạ tầng kỹ thuật các ngành thương mại – dịch vụ theo hướng văn minh, hiện đại bắt đầu được hình thành, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Một số ngành dịch vụ thế mạnh duy trì tốc độ phát triển như: ngân hàng, cho thuê văn phòng, khách sạn, nhà hàng.

Cùng với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, Quận Ngô Quyền tập trung cao cho phát triển đô thị gắn với dịch vụ thương mại theo hướng đô thị xanh, văn minh, hiện đại. Trong đó điển hình là khu đô thị mới Ngã năm – Sân bay Cát Bi cùng với đường Lê Hồng Phong trở thành điểm nhấn và một cửa ô của thành phố. Hiện Quận Ngô Quyền tiếp tục triển khai khu đô thị mới văn minh hiện đại khác, đó là khu đô thị đường Đông Khê 2 do Uỷ ban nhân dân quận là chủ đầu tư. Tính riêng trong giai đoạn 1, khu đô thị này có quy mô hơn 20ha, với định hướng phát triển đồng bộ, hiện đại hóa, bền vững theo tiêu chí đô thị loại 1 cấp quốc gia, hài hòa với quy hoạch chung xây dựng thành phố Hải Phòng đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050 đã được phê duyệt. Tuyến đường Đông Khê 2 cũng được xây dựng trở thành kiểu mẫu về kiến trúc hạ tầng, kiến trúc cảnh quan thu hút các dịch vụ, thương mại.

Việc các tập đoàn lớn trong và ngoài nước chọn Hải Phòng là nơi đầu tư xây dựng đã tạo điều kiện cho việc mở rộng và phát triển các khu công nghiệp lớn như KCN Numora, Vship, Tràng Duệ… tính đến quý I năm 2019, Hải Phòng có 11 khu công nghiệp. Theo quy hoạch phát triển cụm công nghiệp đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2025, Hải Phòng sẽ có 12 cụm công nghiệp mới vào năm 2020. Trong tương lai, nếu toàn bộ khu kinh tế, khu, cụm công nghiệp được “ lấp đầy” sẽ thu hút khoảng 250.000 lao động; trong đó có các chuyên gia nước ngoài cũng như một số lượng không nhỏ công nhân ngoại thành, ngoại tỉnh. Điều này đưa ra nhiều vấn đề trong việc thực hiện pháp luật về cư trú.

Bên cạnh phát triển kinh tế, việc phát triển văn hóa, con người, bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân luôn được được đặt lên hàng đầu. Chú trọng đẩy mạnh cải cách hành chính, vận hành và khai thác hiệu quả Chính quyền điện tử quận Ngô Quyền, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, quan tâm hỗ trợ doanh nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tích cực phòng, chống tham nhũng, giữ vững an ninh chính trị, Trật tự an toàn xã hội.[18]

Quận Ngô Quyền là trung tâm văn hóa thể thao của thành phố, do vậy nơi đây thường xuyên diễn ra các hoạt động chính trị, văn hóa thể thao quan trọng của đất nước và thành phố; cũng như tổ chức tốt các hoạt động thông tin, tuyên truyền, cổ động trực quan, văn hóa, văn nghệ, thể thao kỷ niệm các ngày Lễ, Tết và phục vụ nhiệm vụ chính trị; kỷ niệm 64 năm ngày giải phóng Hải Phòng, Lễ hội Hoa Phượng Đỏ 2019. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Tình hình ANCT và Trật tự an toàn xã hội trên địa bàn quận

• Tình hình ANCT tiếp tục được giữ vững. Bảo vệ tuyệt đối an toàn các đoàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước, thành phố đến thăm và làm việc cũng như các hoạt động trong các ngày lễ, Tết, các sự kiện.
• Tình hình trật tự an toàn xã hội:

Hoạt động của tội phạm hình sự được kiềm chế, số vụ phạm pháp hình sự giảm, tỷ lệ điều tra khám phá cao, các bang nhóm tội phạm hoạt động theo kiểu xã hội đen chưa phát hiện được, không xảy ra tội phạm giết người, cướp tài sản. Tuy nhiên, hoạt động của tội phạm hình sự trên địa bàn quận vẫn còn những vấn đề sau : một số nhóm thanh niên sử dụng vũ khí thô sơ để giải quyết mâu thuẫn, cố ý gây thương tích, đòi nợ thuê…tội phạm cướp giật, trộm cắp tài sản vẫn còn diễn biến phức tạp. Đến hết tháng 11/2019, phạm pháp hình sự xảy ra 107 vụ, giảm 5 vụ = 5,47% so với cùng kỳ năm 2018. Điều tra khám phá 97 vụ, đạt tỷ lệ 90,6%, bắt 116 đối tượng.

Tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn cơ bản không phát sinh mới các tụ điểm và điểm phức tạp mới về tội phạm ma túy. Tuy nhiên trên địa bàn quận có một số sàn nhảy, khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ còn tiềm ẩn những biểu hiện hoạt động của tội phạm và tệ nạn ma túy, đáng chú ý là số đối tượng sử dụng ma túy tổng hợp vẫn có chiều hướng gia tăng.

Về tội phạm kinh tế : năm 2019, công an quận đã phát hiện, bắt giữ 12 vụ vi phạm về gian lận thương mại, buôn bán hàng cấm và các hang hóa khác, trị giá gần 1 tỷ đồng gồm : bóng đèn, đồ gia dụng, loa đài, xe máy cũ, xe ô tô…Ngoài ra, do chính sách thuế thông thoáng của nhà nước nhưng việc kiểm tra, quản lý, giám sát thực hiện chưa tốt dẫn đến tình trạng một số cá nhân, tổ chức thành lập “doanh nghiệp ma” để mua bán hóa đơn bất chính đã ảnh hưởng lớn tới công tác quản lý kinh tế.

• Công tác thanh tra, giải quyết đơn thư khiếu tố :

Công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo của công an quận Ngô Quyền có nhiều chuyển biến tích cực. Qua công tác thanh tra, kiểm tra đã góp phần ổn định nội bộ, củng cố xây dựng lực lượng, phát huy nhân tố tích cực, chủ động phòng ngừa, kịp thời phát hiện và xử lý sai phạm. Kiến nghị đề xuất các biện pháp khắc phục , chấn chỉnh quản lý, tăng cường hiệu lực, hiệu quả các mặt công tác công an.

2.2. Thực trạng việc thực hiện pháp luật cư trú tại quận Ngô Quyền – Thành phố Hải Phòng Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

2.2.1. Việc xây dựng và ban hành các văn bản quản lý nhà nước về thực hiện pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền – Thành phố Hải Phòng

Việc xây dựng và ban hành các văn bản quản lý nhà nước về thực hiện pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền – Thành phố Hải Phòng trước hết luôn được thực hiện dựa trên Hiến pháp và pháp luật của nhà nước, cũng như các điều luật trong luật cư trú. Trong thực tế ,những năm qua lực lượng công an quận Ngô Quyền đã tham mưu cho Uỷ ban nhân dân quận những văn bản quy phạm pháp luật, đó là : những nghị quyết, quyết định, chỉ thị của Chính phủ, Đảng ủy Công an TW về công tác tăng cường quản lý nhà nước, tổ chức thực hiện pháp luật về cư trú như sau:

Ngày 25/10/2013, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TW về chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; trong đó, nêu lên nhiệm vụ, giải pháp: Chủ động nắm chắc tình hình, đánh giá và dự báo đúng các tình huống phức tạp có thể xảy ra. Phát hiện kịp thời các âm mưu, hành động của các thế lực thù địch để chủ động có phương án ứng phó, ngăn chặn, đẩy lùi từ xa và tích cực chuẩn bị lực lượng bảo đảm giành thắng lợi khi tình huống xấu xảy ra, không để bị động bất ngờ;

Nghị quyết số 36/NQ-TW ngày 01/7/2014 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế đề ra giải pháp: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quốc phòng, an ninh;

Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đề ra mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ dân số Việt Nam được đăng ký, quản lý trong hệ thống cơ sở dữ liệu dân cư thống nhất trên quy mô toàn quốc;

Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 22/6/2015 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới đề ra nhiệm vụ: Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh, trật tự, nhất là quản lý xuất, nhập cảnh, quản lý cư trú…; Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Điều 23 Hiến Pháp năm 2013 quy định: Công dân có quyền tự do đi lại và cư trú ở trong nước, có quyền ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định;

Nghị quyết số 112/NQ-CP ngày 30/10/2017 của Chính phủ về phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan đến quản lý dân cư thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Công an xác định đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan tới công tác đăng ký, quản lý cư trú;

Quyết định số 896/QĐ-TTg ngày 08/6/2013 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án tổng thể đơn giản hóa thủ tục hành chính giấy tờ công dân và các cơ sở dữ liệu liên quan đến quản lý dân cư giai đoạn 2013 – 2020 (đã được sửa đổi, bổ sung theo Quyết định số 524/QĐ-TTg ngày 19/4/2017 của Thủ tướng Chính phủ);

Nghị quyết số 10-NQ/ĐUCA ngày 08/01/2018 của Đảng ủy Công an Trung ương về nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, xây dựng lực lượng Công an nhân dân năm 2018 và những năm tiếp theo đề ra nhiệm vụ, giải pháp: Tăng cường quản lý cư trú, quản lý dân cư góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh, trật tự.

Ngày 11/10/2013, Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền đã ban hành kế hoạch số 986/KH-UBND về việc triển khai thi hành luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật cư trú. Với mục đích tổ chức việc phối kết hợp giữa các ban ngành đoàn thể trên toàn quận trong công tác tuyên truyền pháp luật về cư trú đến các tầng lớp nhân dân, cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ Tổ chức tập huấn và bồi dưỡng nghiệp vụ cho lực lượng cán bộ cơ sở ( tổ trưởng tổ dân phố, bảo vệ dân phố, dân phòng, thanh niên ) cũng như làm tốt công tác tập huấn nghiệp vụ cho lực lượng công an trực tiếp làm công tác thực hiện pháp luật về cư trú ( cán bộ các đội : An ninh nhân dân, quản lý hành chính; lực lượng cảnh sát khu vực tại 13 phường ).

Ngày 5/12/2013, Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền ban hành công văn số 451/UBND về việc xây dựng kế hoạch triển khai thi hành luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật cư trú, giao cho công an quận Ngô Quyền triển khai thực hiện.

Trên cơ sở đó,ngày 20/12/2013 Công an quận Ngô Quyền đã ban hành công văn số 1021/CANQ về việc triển khai thi hành luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật cư trú, chỉ đạo Công an 13 phường thực hiện cho đến nay.

Tóm lại, các văn bản quy phạm pháp luật về cư trú trên địa bàn quận Ngô Quyền đã quy định cụ thể trình tự thủ tục, thẩm quyền cũng như cách thức tiến hành đăng ký hộ khẩu thường trú, đăng ký tạm trú, thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng. Đây là cơ sở pháp lý để nâng cao vai trò trách nhiệm của lực lượng Công an quận Ngô Quyền trong việc phối kết hợp với các ban ngành đoàn thể của quận, phường về việc tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nhân dân thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình trong đăng ký hộ khẩu thường trú, đăng ký tạm trú, thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng trên địa bàn 13 phường.[19]

Các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quân công an cấp trên, của Uỷ ban nhân dân thành phố Hải Phòng cũng như các kế hoạch, công văn của Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền, Công an quận Ngô Quyền đã thực sự quy định cụ thể các trình tự, thủ tục thẩm quyền cũng như cách thức tiến hành đăng ký hộ khẩu thường trú, đăng ký tạm trú, khai báo tạm vắng và thông báo lưu trú. Đồng thời các văn bản quy phạm trên cũng là cơ sở để cán bộ làm công tác thực hiện pháp luật về cư trú trong lực lượng công an cũng như các ban ngành đoàn thể, nâng cao vai trò trách nhiệm trong việc thực hiện pháp luật về cư trú tại địa phương, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhân dân khi thực hiện các quyền và lợi ích hợp pháp của mình liên quan đến cư trú.

2.2.2. Tổ chức thực hiện pháp luật về cư trú tại địa bàn quận Ngô Quyền – thành phố Hải Phòng: Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

• Tổ chức thực hiện luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật cư trú:

Kế hoạch số 986/KH-UBND ngày 11/10/2013 của Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền về triển khai thực hiện luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật cư trú, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền đã phân công nhiệm vụ cụ thể cũng như trách nhiệm của các phòng nghiệp vụ đối với việc thi hành luật cư trú đảm bảo kịp thời, thống nhất, hiệu quả đáp ứng nhu cầu thực tiễn của nhân dân. Từ khi thực hiện kế hoạch cho đến nay, các phòng nghiệp vụ đã phối kết hợp với công an quận Ngô Quyền nói chung, Uỷ ban nhân dân 13 phường thuộc quận, lực lượng cảnh sát khu vực tại 13 phường thường xuyên tuyên truyền pháp luật đối với nhân dân, kịp thời tháo gỡ những khó khăn về thủ tục hành chính trong công tác thực hiện pháp luật về cư trú, đảm bảo tiến độ hiệu quả trong việc triển khai thực hiện thi hành luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật cư trú.[20]

Một là: hoạt động phổ biến pháp luật về cư trú được Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền quan tâm chỉ đạo, tổ chức thực hiện. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được gắn với các phong trào khác tại địa phương sao cho pháp luật về cư trú đi vào đời sống nhân dân để người dân nắm, hiểu được quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình thực hiện pháp luật về cư trú. Tại trụ sở của Uỷ ban nhân dân, công an 13 phường, phòng tiếp dân đều được niêm yết công khai các nội dung liên quan đến việc thực hiện pháp luật về cư trú (Các biểu mẫu khai báo, các trình tự thủ tục hành chính, lệ phí, thời gian,…). Cán bộ trực tiếp dân phải niềm nở, hướng dẫn cho nhân dân tìm hiểu và thực hiện đúng các quy định của pháp luật về cư trú.

Hai là: công tác tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú được lãnh đạo Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền chỉ đạo Công an quận Ngô Quyền xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai các buổi tập huấn pháp luật rộng rãi cho nhiều đối tượng học tập (lực lượng công an quận nói chung, lực lượng làm công tác thực hiện pháp luật về cư trú, cảnh sát khu vực, cán bộ cơ sở, nhân dân có nhu cầu). Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Ba là: phòng tư pháp, Uỷ ban nhân dân quận rà soát, xử lý các văn bản trái với quy định của luật sửa đổi bổ sung của luật cư trú, các quy trình công tác liên quân đến việc thực hiện pháp luật về cư trú như công tác đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú, lưu trú, thủ tục khai báo đối với người nước ngoài.

Bốn là: Đảm bảo các cơ sở vật chất phục vụ cho việc thực hiện pháp luật về cư trú tại địa phương (phòng tiếp dân tại công an quận, Uỷ ban nhân dân, công an 13 phường luôn luôn sạch sẽ, thoáng mát, đảm bảo đủ ánh sáng, niêm yết công khai các thủ tục hành chính theo hướng chính xác, công khai, minh bạch). Tăng cường công tác giải quyết các kiến nghị hoặc tố cáo của nhân dân liên quan đến việc thực hiện pháp luật về cư trú tại địa phương theo hướng tháo gỡ các khó khăn trong thủ tục hành chính cho người dân khi thực hiện pháp luật về cư trú. Kiên quyết xử lý nghiêm những cán bộ làm công tác thực hiện pháp luật về cư trú có cử chỉ, lời nói, thái độ thiếu nghiêm túc hoặc sách nhiễu, gây phiền hà cho nhân dân trong công tác thực hiện pháp luật về cư trú tại địa phương.

• Cải cách hành chính trong công tác thực hiện pháp luật về cư trú:

Đối với Uỷ ban nhân dân 13 phường bố trí cán bộ tư pháp hộ tịch trực tiếp dân tại bộ phận một cửa ở Uỷ ban nhân dân phường các cán bộ tư pháp hộ tịch trên thực hiện các nhiệm vụ theo luật hộ tịch năm 2014 đăng ký khai sinh, kết hôn nhận cha, mẹ, con: giám hộ. Căn cứ vào quyết định 1299/QĐ-TTg ngày 04/8/2014 của thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt đề án thực hiện liên thông các Thủ tục hành chính; đăng ký khai sinh, đăng ký hộ khẩu thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi. Công tác thực hiện tư pháp liên thông trên đã đảm bảo được những quyền cơ bản của trẻ em; quyền được khai sinh, quyền được cư trú, quyền được chăm sóc y tế, trong đó mỗi trẻ em khi sinh ra đều bắt đầu bằng thủ tục đăng ký khai sinh. Trên cở sở đăng ký giấy khai sinh sẽ được thực hiện hai thủ tục tiếp theo, thủ tục đăng ký thường trú và thủ tục cấp thẻ bảo hiểm y tế với việc thực hiện đề án trên đã góp phần giảm được thời gian đi lại hồ sơ giấy tờ cho công dân trong việc giải quyết ba Thủ tục hành chính liên quan đến ba lĩnh vực khác nhau. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Lãnh đạo công an quận Ngô Quyền phân công cán bộ làm công tác chuyên trách tiếp dân tại bộ phận một cửa tiếp dân của công an quận. Cán bộ tiếp dân tiếp nhận các loại hồ sơ yêu cầu của nhân dân về việc thực hiện luật cư trú số cán bộ trên có nhiệm vụ: kiểm duyệt hồ sơ đối với việc đăng ký hộ khẩu thường trú chuyển đến; chuyển đăng ký hộ khẩu thường trú đi nơi khác; Tách hộ thành lập hộ mới trả lời xác minh nhân khẩu hộ khẩu tất các hồ sơ thực hiện pháp luật về cư trú khi đầy đủ thủ tục thì trình lãnh đạo công an quận ký duyệt sau đó chuyển trả lại cho người dân. Ngoài ra còn đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp nhận thông báo lưu trú; đội ngũ cán bộ làm công tác lưu trữ hồ sơ hộ khẩu, đội ngũ cán bộ tham mưu thông kê đồng thời thực hiện việc kiểm tra các cơ sở lưu trú; khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ, nhà cho người nước ngoài thuê; khu vực nhà hàng, khu vui chơi giải trí…

• Tổ chức tuyền truyền, giáo dục pháp luật về cư trú:

Trên cơ sở luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật cư trú và các văn bản hướng dẫn thi hành các chương trình, kế hoạch chỉ đạo của cấp trên, Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền luôn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về cư trú là một phần của chương trình hành động pháp luật trong nhiệm vụ thực thi pháp luật của năm. Tuyên truyền pháp luật về cư trú là công tác thường xuyên, liên tục, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, nhân dân trong toàn quận góp phần đưa pháp luật vào đời sống nhân dân, từng bước nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân trong việc thực thi pháp luật góp phần nâng cao đời sống kinh tế xã hội, giữ vững tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Việc phân công trách nhiệm trong phổ biến pháp luật về cư trú được chủ tịch Uỷ ban nhân dân quận giao cho phòng tư pháp chủ trì, phối kết hợp với công an quận Ngô Quyền, Uỷ ban nhân dân, công an 13 phường triển khai, tuyên truyền pháp luật với nội dung và hình thức phù hợp găn với phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ ở từng phường. Hằng quý phải tổ chức những hội nghị phổ biến pháp luật nói chung và pháp luật về cư trú nói riêng tại các cơ quan, doanh nghiệp, trường học, chợ, những tổ dân phố là điểm nóng về tình hình ANCT và Trật tự xã hội.[15]

• Công tác kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm: Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Công tác kiểm tra giám sát thanh tra và xử lý vi phạm là một nhân tố quan trọng đảm bảo cho cương lĩnh chính trị, điều lệ, nghị quyết, chỉ thị quy định của Đảng và chính sách, pháp luật của nhà nước được thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả. Đồng thời nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng: giữ gìn sự trong sạch về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của đội ngũ cán bộ Đảng viên, ngăn chặn và đẩy lùi những biểu hiện suy thoái tiêu cực,củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Đảng ta đã khẳng định: lãnh đạo phải có kiểm tra giám sát: lãnh đạo mà không có kiểm tra, giám sát thì coi như không lãnh đạo. Thực hiện quan điểm này trong nhiều năm qua lãnh đạo chỉ huy công an quận Ngô Quyền luôn tập trung vào công tác kiểm tra giám sát việc thực hiện nhiệm vụ đối với từng cán bộ chiến sỹ trong công an Quận. Đặc biệt tập trung vào khu vực tiếp dân một cửa vì nơi đây là nơi tiếp dân liên quan đến các việc nhậy cảm dễ dẫn đến tiêu cực đối với đội ngũ cán bộ, làm công tác tiếp dân, cụ thể: Công an quận Ngô Quyền thành lập một tổ kiểm tra điều lệnh không chuyên trách ( tổ này hàng tuần được lãnh đạo chỉ huy công an quận đội trưởng, đội phó trực làm công tác trên) tổ điều lệnh bán chuyên trách có nhiệm vụ chức năng kiểm tra các cán bộ tại công an quận nói chung cũng như khu vực một cửa tiếp dân nói riêng, kiểm tra về việc chấp hành giờ giấc làm việc, việc cán bộ đi làm muộn, về sớm, việc chấp hành điểu lệnh về trang phục, tư thế tác phong, giao tiếp trong công tác tiếp dân, giám sát chặt chẽ quy trình đăng ký thường trú tạm trú, lưu trú tại bộ phận tiếp dân một cửa. Khi phát hiện các sai phạm của các cán bộ chiến sỹ của công an quận nói chung, bộ phận tiếp dân một cửa nói riêng đều được tổ điều lệnh bán chuyên trách lập biên bản, trong biên bản vi phạm đều ghi rõ thời gian địa điểm nội dung vi phạm của các cán bộ chiến sỹ sau đó báo cáo lãnh đạo chỉ huy Công an Quận. Ngoài việc kiểm tra giám sát tại công an quận, tổ điều lệnh bất ngờ, đột xuất kiểm tra công an 13 phường với những nội dung đã nêu trên. Cuối tuần đội tổ chức chính trị hậu cần sẽ tập hợp biên bản vi phạm của cán bộ chiến sỹ tìm ra những lỗi chung và những vi phạm cá biệt từ đó đưa ra các đề xuất cho công tác tham mưu, báo cáo cho lãnh đạo chỉ huy công an quận để thi hành việc đôn đốc, nhắc nhở kiểm điểm thậm chí đề xuất biện pháp kỷ luật đối với các đồng chí vi phạm nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng. Tăng cường công tác kiểm tra giám sát thanh tra và xử lý vi phạm chính là nâng cao hiệu quả về công tác phòng chống tham nhũng lãng phí đồng thời tạo sự đồng thuận của các cán bộ chiến sỹ, trong toàn công an quận. Việc nghiêm túc chấp hành điều lệnh Công an nhân dân, quy chế làm việc, quy trình làm việc đã phát huy tính dân chủ, khơi dậy ý thức tự giác về việc chấp hành kỷ cương lao động, thúc đẩy ý thức phê và tự phê của mỗi Đảng viên trong lực lượng Công an nhân dân, cũng như tính thẳng thắn trung thực,tự giác đối với công việc của cán bộ chiến sỹ công an quận Ngô Quyền.

2.2.3. Công tác đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú, kiểm tra lưu trú tại công an quận Ngô Quyền – TP Hải Phòng.

• Số liệu đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú, thông báo lưu trú:

Theo số liệu của cơ quan công an quận Ngô Quyền cung cấp Công tác đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú, lưu trú trong những năm từ năm 2013 đến hết năm 2018 đã đạt được những kết quả như sau:

• Bảng 2.1. Đăng ký thường trú giai đoạn 2013 – 2018
• Bảng 2.2. Đăng ký tạm trú và Thông báo lưu trú giai đoạn 2013 – 2018

Công tác đăng ký hộ khẩu thường trú, đăng ký tạm trú, khai báo lưu trú của người nước ngoài, khai báo tạm vắng tại quận Ngô Quyền – Hải Phòng Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Công tác đăng ký hộ khẩu thường trú:

• Đối với cán bộ đăng ký:

Trường hợp đăng ký tạm trú, điều chỉnh những thay đổi trong sổ tạm trú trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cán bộ đăng ký phải đề xuất văn bản và chuyển toàn bộ hồ sơ lên Trưởng công an phường xem xét, quyết định;

Trường hợp cấp đổi, cấp lại sổ tạm trú, gia hạn tạm trú thì trong thời hạn 01 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cán bộ đăng ký phải đề xuất văn bản và chuyển toàn bộ hồ sơ lên Trưởng công an phường xem xét, quyết định;

Trường hợp thay đổi nơi tạm trú ngoài phạm vi phường thì cán bộ đăng ký yêu cầu công dân xuất trình sổ tạm trú tại nơi tạm trú trước đây (nếu có) để ghi thời gian đã tạm trú liên tục tại thành phố.

• Đối với Trưởng công an phường:

Trong thời hạn 01 ngày làm việc, kể từ khi nhận được hồ sơ và đề xuất của cán bộ đăng ký thì Trưởng công an phường phải duyệt hồ sơ đăng ký tạm trú, cấp đổi, cấp lại, gia hạn tạm trú hoặc điều chỉnh thay đổi trong sổ tạm trú, ghi rõ thời gian, nội dung (đồng ý hay không đồng ý) vào văn bản đề xuất của cán bộ đăng ký, ký sổ tạm trú.

Trường hợp không đủ điều kiện đăng ký tạm trú, cấp đổi, cấp lại, gia hạn tạm trú hoặc điều chỉnh những thay đổi trong sổ tạm trú thì Trưởng công an phường phải trả lời công dân bằng văn bản.

Hồ sơ đăng ký tạm trú, cấp đổi, cấp lại, gia hạn tạm trú hoặc điều chỉnh những thay đổi trong sổ tạm trú phải lưu trữ, bảo quản tại Công an phường và sắp xếp theo thứ tự sau đây: Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

1. Văn bản đề xuất giải quyết hồ sơ;
2. Phiếu báo thay đổi nhân khẩu, hộ khẩu;
3. Bản khai nhân khẩu (nếu có);
4. Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp (nếu có);
5. Phiếu xác minh hộ khẩu, nhân khẩu (nếu có);
6. Sổ tạm trú (nếu có);
7. Giấy tờ, tài liệu khác (nếu có).

Công tác khai báo lưu trú của người nước ngoài

Ngày 16/6/2014 tại kỳ họp thứ VII Quốc hội khóa XIII đã thông qua luật nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam gồm 9 chương và 55 điều quy định về nguyên tắc điều kiện, trình tự thủ tục quyền và nghĩa vụ của người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh cư trú tại Việt Nam, của cơ quan tổ chức và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước Việt Nam: Người nước ngoài tạm trú tại Việt Nam, phải thông qua người trực tiếp quản lý điều hành hoạt động của cơ sở lưu trú để khai báo tạm trú với cơ quan công an xã phường thị trấn, ở nơi nào có đồn công an khu công nghiệp thì phải khai báo với đồn công an. Người trực tiếp quản lý hoạt động tại cơ sở lưu trú có trách nhiệm ghi đầy đủ thông tin vào mẫu khai báo tạm trú cho người nước ngoài và chuyển đến cơ quan công an địa phương trong thời gian 12 tiếng cơ quan công an địa phương (xã phường,thị trấn, đồn) thống kê báo cáo chuyển thông tin khai báo của người nước ngoài đến đội an ninh nhân dân đồng thời báo gửi đội Quản lý hành chính về Trật tự xã hội và chuyển đến phòng PA 72 và PC 06.

Thủ tục khai báo tạm trú của người nước ngoài: Xuất trình giấy tờ xác định quốc tịch nước ngoài hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế cụ thể:

Giấy tờ xác định quốc tịch nước ngoài: là loại giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài hoặc liên hợp quốc cấp, gồm hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay hộ chiếu. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế: là loại giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền của một nước cấp cho người không quốc tịch đang cư trú tại nước đó và được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam chấp thuận.

Mẫu khai báo tạm trú cho người nước ngoài được bộ công an ban hành theo thông tư số 04/2015/TT-BCA ngày 05/1/2015. Đó là phiếu khai báo tạm trú của người nước ngoài( NA 17) danh sách người nước ngoài khai báo tạm trú ( NA 18). Phiếu khai báo cho người nước ngoài dùng để các cơ sở lưu trú du lịch, khu nhà ở cho người nước ngoài làm việc, lao động, học tập,thực tập cơ sở khám chữa bệnh, nhà riêng hoặc các cơ sở lưu trú khác theo quy định của pháp luật, khai báo tạm trú cho người nước ngoài với cơ quan công an có thẩm quyền.

Công tác khai báo tạm vắng

1. Cán bộ làm công tác tiếp nhận khai báo tạm vắng phải yêu cầu công dân đến khai báo tạm vắng xuất trình giấy từ tùy thân, văn bản đồng ý cho tạm vắng của cơ quan có thẩm quyền (đối với trường hợp thuộc khoản 1 Điều 32 Luật cư trú) và có trách nhiệm hướng dẫn công dân ghi đầy đủ thông tin vào phiếu khai báo tạm vắng.
2. Trong thời hạn 01 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đề nghị của công dân, Công an phường cấp phiếu khai báo tạm vắng cho công dân (trường hợp đặc biệt thì kéo dài thời gian giải quyết nhưng không quá 02 ngày làm việc).

Công tác xử lý vi phạm pháp luật trong thực hiện pháp luật về cư trú:

Trong những năm qua, công an quận Ngô Quyền thường xuyên tham mưu cho Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền chỉ đạo Uỷ ban nhân dân 13 phường trong công tác kiểm tra việc thực hiện pháp luật về cư trú đối với người dân trên địa bàn quận. Thực hiện kế hoạch chỉ đạo của Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền, Uỷ ban nhân dân 13 phường đã xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện với nhiều nội dung cụ thể, chi tiết, có sự phối hợp giữa các ban ngành, đoàn thể trong phường, sự vào cuộc của các hội: hội cựu chiến binh, hội phụ nữ, hội khuyến học trong công tác kiểm tra, xử lý pháp luật về cư trú, đảm bảo yêu cầu phòng ngừa, đấu tranh tội phạm giữ gìn ANCT và Trật tự xã hội trên địa bàn.

Kiểm tra định kỳ: Hoạt động này được tiến hành theo kế hoạch của Uỷ ban nhân dân quận Ngô Quyền với sự tham gia phối kết hợp của các ban ngành, đoàn thể, các hội, lực lượng cảnh sát khu vực trong 13 phường đã tổ chức các buổi kiểm tra tại các cơ quan, doanh nghiệp, các cơ sở kinh doanh lưu trú, hộ gia đình. Công tác kiểm tra lưu trú được kết hợp với công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về cư trú, vận động quần chúng nhân dân tố giác tội phạm. Quá trình kiểm tra tại các cơ sở nêu trên đã phát hiện nhiều nhân khẩu không khai báo tạm trú, lưu trú với những nguyên nhân do trình độ hiểu biết pháp luật về cư trú, thiếu các giấy tờ liên quan đến nhân thân như chứng minh nhân dân, thẻ căn cước công dân. Một số nhân khẩu lưu trú đến sinh sống, làm việc trên địa bàn có tính chất thời vụ vài ba ngày, hết việc lại chuyển đi nơi khác. Qua công tác kiểm tra, lực lượng cảnh sát khu vực 13 phường đã rà soát các hộ gia đình thuộc diện khai báo tạm trú nhưng chưa làm thủ tục khai báo tạm trú thì lập danh sách, báo cáo chỉ huy công an phường có kế hoạch hướng dẫn các hộ gia đình trên từng bước hoàn thiện thủ tục khai báo tạm trú. Đối với số nhân khẩu không đủ điều kiện tạm trú do không có chứng minh nhân dân, thẻ căn cước công dân, lực lượng cảnh sát khu vực đã chủ động cho nhân khẩu trên khai phiếu thu thập thông tin dân cư, bản khai NK1, sau đó chụp ảnh lập phiếu xác minh gửi cơ quan công an nơi đăng ký hộ khẩu thường trú của các nhân khẩu nêu trên.

Kiểm tra đột xuất: Thông qua công tác nắm tình hình, vận động quần chúng nhân dân tố giác tội phạm, lực lượng cảnh sát khu vực đã nắm bắt được các cơ sở kinh doanh lưu trú, các hộ gia đình kinh doanh các ngành nghề kinh doanh có điều kiện có các đối tượng có biểu hiện nghi vấn hoạt động phạm tội nhưng không khai báo lưu trú. Lực lượng cảnh sát khu vực đã phối hợp với lực lượng quần chúng nòng cốt trên địa bàn kiểm tra đột xuất, bất ngờ các địa điểm trên, các trường hợp nhân khẩu vi phạm việc khai báo lưu trú đều được mời về trụ sở công an phường lập biên bản để xử lý vi phạm trên. Việc xử lý vi phạm không dừng ở nhân khẩu vi phạm mà còn xử lý các chủ kinh doanh có những vi phạm trên. Cá biệt lực lượng cảnh sát khu vực báo cáo chỉ huy phường đề xuất Uỷ ban nhân dân phường dừng việc cấp giấy kinh doanh, trong quá trình kiểm tra đột xuất các cơ sở kinh doanh còn phát hiện các vi phạm pháp luật khác như việc xả nước thải công nghiệp vào hệ thống thoát nước chung của dân cư mà chưa qua xử lý

2.3. Nhận xét, đánh giá Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

2.3.1. Ưu điểm

Từ năm 2013 cho đến nay, công tác thực hiện pháp luật về cư trú trên địa bàn quận Ngô Quyền – thành phố Hải Phòng đã được Uỷ ban nhân dân, công an quận Ngô Quyền quan tâm chỉ đạo lực lượng công an cơ sở luôn phối kết hợp với các ban ngành, đoàn thể địa phương triển khai thực hiện các quy định pháp luật về cư trú bằng nhiều hình thức khác nhau, đặc biệt vào mỗi buổi sáng, cán bộ văn hóa Uỷ ban nhân dân phường có buổi phát thanh trên loa phát thanh của phường về việc đôn đốc nhắc nhở nhân dân thực hiện việc đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú, lưu trú. Đối với cán bộ làm công tác giải quyết đăng ký hộ khẩu thường trú tại công an quận đã tham mưu với lãnh đạo công an quận chủ động rút ngắn thời gian giải quyết, trả kết quả giải quyết về cư trú cho công dân, nhất là đối với trường hợp đăng ký đơn giản, không cần xác minh như điều chỉnh các thay đổi trong sổ hộ khẩu, vợ về với chồng, chồng về với vợ, con về với bố mẹ,…

Qua công tác đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú, công an quận Ngô Quyền đã kịp thời cung cấp số liệu về nhân khẩu, hộ khẩu giúp cho cấp ủy chính quyền địa phương và các ngành có liên quan xây dựng các kế hoạch, chỉ tiêu kinh tế xã hội và đề ra các chủ trương, giải pháp thực hiện chính sách phát triển kinh tế xã hội: chính sách xóa đối giảm nghèo, giải quyết việc làm,.. tăng cường công tác thực hiện pháp luật về cư trú tại cơ sở cũng góp phần tích cực vào việc thực hiện các quy định về quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ: quy định về điều kiện an ninh, trật tự đối với một số ngành có điều kiện: về đăng ký quản lý, sử dụng con dấu: về việc nghiêm cấm sản xuất,buôn bán hàng giả, hàng nhái…[16]. Qua công tác thực hiện pháp luật về cư trú, lực lượng cảnh sát khu vực 13 phường cũng nắm được những cá nhân điển hình, tích cực, có điều kiện tham gia vào các tổ chức bảo vệ an ninh, trật tự tại địa bàn cơ sở, góp phần tích cực trong công tác phát động quần chúng nhân dân tham gia bảo vệ an ninh tổ quốc, xây dựng thế trận an ninh nhân dân. Trong những năm qua, các tổ chức bảo vệ an ninh, trật tự tại cơ sở đã phối hợp tuyên truyền, vận động, nhân dân giao nộp nhiều vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo các loại, tự giác di chuyển hàng quán lấn chiếm vỉa hè; phối hợp cùng lực lượng Công an tại cơ sở tuần tra, phát hiện, đề nghị xử lý các trường hợp vi phạm các quy định về thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng và các vi phạm khác về quản lý hành chính về trật tự xã hội; tham mưu xây dựng các quy tắc, nội quy, quy ước bảo vệ an ninh, trật tự tại địa bàn dân cư; tham mưu giải quyết nhiều vụ việc có liên quan đến an ninh, trật tự, hòa giải các tranh chấp trong nội bộ nhân dân; xây dựng nhiều phong trào toàn dân tham gia tố giác tội phạm, quản lý, giáo dục, cảm hóa người lầm lỗi tại gia đình và cộng đồng dân cư góp phần kiềm chế sự gia tăng tội phạm và tệ nạn xã hội.

2.3.2. Hạn chế Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Một là: công tác xây dựng và ban hành các văn bản thực hiện pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền còn mang tính chủ quan của cơ quan tham mưu là công an quận Ngô Quyền đơn vị trực tiếp thực hiện pháp luật về cư trú.

Hai là: việc tổ chức thực hiện các văn bản trên trong công tác quản lý tạm trú, lưu trú còn nhiều thiếu sót, có nhiều hộ gia đình thuộc diện tạm trú nhưng chưa làm thủ tục đăng ký tạm trú dẫn đến việc nắm bắt số người tạm trú chưa kịp thời, thiếu thông tin gây khó khăn trong việc hoạch định các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội tại địa phương.

Ba là: công tác tuyên truyền pháp luật về cư trú đã đạt được những hiệu quả song vẫn chưa thể đáp ứng kịp thời với tình hình phát triển về dân cư tại địa phương. Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân chưa cao dẫn đến những khó khăn nhất định cho lực lượng cán bộ làm công tác thực hiện pháp luật về cư trú. Việc xử lý các vi phạm pháp luật về cư trú còn nặng tính răn đe, giáo dục trong quá trình thực hiện còn có nhiều nhân khẩu chống đối, gây khó khăn cho lực lượng công an cơ sở. Nội dung tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về cư trú còn cứng nhắc, khô khan, dập khuôn nguyên trạng nội dung văn bản, việc vận động người dân tham gia các buổi sinh hoạt phổ biến pháp luật còn ít, thành phần tham gia còn mang tính đại diện.

Bốn là: Quản lý bằng sổ hộ khẩu còn nhiều bất cập [26]. Luật Cư trú quy định việc quản lý cư trú được thực hiện bằng hình thức quản lý thông qua sổ hộ khẩu, sổ tạm trú. Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện cho thấy hình thức quản lý cư trú bằng sổ hộ khẩu, sổ tạm trú còn nhiều hạn chế, có rất nhiều thủ tục hành chính khác nhau, có thể kể đến các thủ tục liên quan đến sổ hộ khẩu, sổ tạm trú như quy định về tách, cấp đổi, cấp lại, điều chỉnh thay đổi trong sổ hộ khẩu; xóa đăng ký thường trú, xác nhận việc trước đây đã đăng ký thường trú; hủy bỏ kết quả đăng ký thường trú trái pháp luật; cấp giấy chuyển hộ khẩu (thực hiện tại cấp huyện, cấp xã); cấp đổi, cấp lại sổ tạm trú, điều chỉnh những thay đổi trong sổ tạm trú, gia hạn tạm trú, hủy bỏ đăng ký tạm trú trái pháp luật tại Công an cấp xã. Với phương thức quản lý cư trú sử dụng sổ hộ khẩu, sổ tạm trú như hiện nay cho thấy nhiều hạn chế, việc giải quyết thủ tục hành chính cần nhiều thời gian, công sức của lực lượng chức năng và công dân. Do vậy, cần có biện pháp sửa đổi quy định hiện hành để cải cách, hiện đại hóa phương thức quản lý cư trú, có thể thay thế bằng hình thức quản lý mới tiên tiến, hiệu quả hơn để nâng cao hiệu quả, tiến trình thực hiện đăng ký thường trú, tạm trú. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Năm là: Quy định nhập khẩu gây khó khăn cho người dân [40]. Luật Cư trú đã có tác dụng hạn chế người nhập hộ khẩu vào nội thành, thành phố trực thuộc trung ương bằng quy định về thời hạn tạm trú và các điều kiện khác có liên quan tại Điều 20 Luật Cư trú, nhưng thực tế cho thấy quy định này chỉ hạn chế nhập hộ khẩu chứ không hạn chế được tình trạng nhập cư. Số lượng người dân cư trú từ các tỉnh đến làm ăn, sinh sống ở các thành phố lớn là xu hướng tất yếu; điều này cũng đồng nghĩa nhu cầu nhập hộ khẩu vào thành phố hiện nay rất lớn. Tuy nhiên, các quy định hiện hành về nhập hộ khẩu đã gây khó khăn cho người dân, đặc biệt là đối tượng nhập cư, lao động có thu nhập thấp dẫn tới có một tỷ lệ lớn người dân phải tạm trú, gây khó khăn trong quản lý cư trú và bảo đảm an ninh, trật tự tại địa phương. Hơn thế nữa, việc khó khăn trong nhập hộ khẩu còn ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân trong một số hoạt động như học tập, chăm sóc y tế… gây khó khăn cho công dân trong việc thực hiện quyền tự do cư trú của mình. Việc quy định tăng thời hạn tạm trú theo quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cư trú (năm 2013) đối với các quận nội thành chưa phải là giải pháp tối ưu để tăng cường hiệu quả công tác quản lý nhà nước về dân cư và giải quyết được vấn đề nhập cư ở các thành phố lớn. Do vậy, cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định này cho phù hợp hơn.

Sáu là: Phân cấp thẩm quyền đăng ký thường trú chưa hợp lý. Bất cập trong phân cấp thẩm quyền đăng ký thường trú tại các địa phương. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 21 Luật Cư trú thì người đăng ký thường trú nộp hồ sơ đăng ký thường trú tại cơ quan Công an sau đây:

• “a) Đối với thành phố trực thuộc trung ương thì nộp hồ sơ tại Công an huyện, quận, thị xã;
• b) Đối với tỉnh thì nộp hồ sơ tại Công an xã, thị trấn thuộc huyện, Công an thị xã, thành phố thuộc tỉnh”.

Theo đó, thẩm quyền giải quyết việc đăng ký thường trú của công dân được quy định tại Điều 9 Thông tư số 35/2014/TT-BCA ngày 09/9/2014 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Cư trú và Nghị định số 31/2014/NĐ-CPngày 18/4/2014 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú như sau:

Công an quận, huyện, thị xã thuộc thành phố trực thuộc Trung ương có thẩm quyền đăng ký thường trú tại quận, huyện, thị xã thuộc thành phố trực thuộc Trung ương.

Công an xã, thị trấn thuộc huyện thuộc tỉnh có thẩm quyền đăng ký thường trú tại các xã, thị trấn thuộc huyện thuộc tỉnh. Công an thị xã, thành phố thuộc tỉnh có thẩm quyền đăng ký thường trú tại thị xã, thành phố thuộc tỉnh”.

Công an xã là lực lượng bán chuyên trách, thuộc hệ thống tổ chức của Công an nhân dân và theo quy định tại Khoản 5 Điều 9 Pháp lệnh Công an xã năm 2008 thì Trưởng Công an xã có nhiệm vụ thực hiện các quy định của pháp luật về quản lý cư trú, chứng minh nhân dân và các giấy tờ đi lại khác… Trong khi đó, tại quận, huyện, thị xã, thuộc thành phố trực thuộc trung ương, đặc biệt tại các quận nội thành, Cảnh sát khu vực, Trưởng Công an phường, thậm chí là Đội trưởng đội Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội là lực lượng Công an chính quy nhưng lại không được giao thẩm quyền đăng ký thường trú, mà thẩm quyền này thuộc về Trưởng Công an quận, huyện, thị xã thuộc thành phố trực thuộc trung ương. Có thể thấy, địa bàn tại thành phố lớn là khu đông dân cư, tính chất cư trú phức tạp, có địa bàn lên đến hàng vạn nhân khẩu nên việc chỉ giao thẩm quyền đăng ký thường trú cho Trưởng Công an quận, huyện, thị xã thuộc thành phố trực thuộc trung ương thực hiện công tác quản lý thường trú của công dân trên địa bàn là chưa thật sự phù hợp với thực tiễn. Do đó, nên phân cấp thẩm quyền quản lý đăng ký thường trú về cơ sở, mà cụ thể là trao cho trưởng Công an cấp xã (gồm xã, phường, thị trấn) để tăng cường hiệu quả và bảo đảm chặt chẽ trong công tác quản lý cư trú. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Bảy là: Bất cập khi xóa đăng ký thường trú. Bất cập trong một số trường hợp xóa đăng ký thường trú theo quy định tại Khoản 1 Điều 22 Luật Cư trú Tại Điểm a Khoản 1 Điều 22 Luật Cư trú quy định trường hợp người bị xóa đăng ký thường trú khi chết, bị Tòa án tuyên bố là mất tích hoặc đã chết, tuy nhiên, hiện nay chưa có văn bản nào quy định về việc thỏa thuận giữa những người trong hộ về việc cử người là chủ hộ mới khi chủ hộ cũ chuyển di, chết hoặc trường hợp những người còn lại trong hộ gia đình không tự thỏa thuận được ai làm chủ hộ thì chưa thể xem xét giải quyết.

Tại Điểm b Khoản 1 Điều 22 Luật Cư trú quy định trường hợp người bị xóa đăng ký thường trú khi được tuyển dụng vào Quân đội nhân dân, Công an nhân dân ở tập trung trong doanh trại; tuy nhiên, có trường hợp khi công dân được tuyển dụng vào Quân đội nhân dân, Công an nhân dân ở tập trung trong doanh trại lại không đến để thực hiện việc xóa đăng ký thường trú tại nơi ở cũ, dẫn đến nhiều trường hợp còn có hai nơi đăng ký thường trú khác nhau.

Tại Điểm d Khoản 1 Điều 22 Luật Cư trú quy định trường hợp người bị xóa đăng ký thường trú khi ra nước ngoài để định cư; tuy nhiên, có trường hợp công dân đã đăng ký thường trú mà nay lại ra nước ngoài để định cư nhưng không có cơ quan nào thông báo cho lực lượng làm công tác đăng ký cư trú là công dân đó đã được định cư ở nước ngoài để xóa đăng ký thường trú trong nước. Bên cạnh đó, Luật Cư trú hiện hành cũng không quy định cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý xuất nhập cảnh với lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội; do đó, cơ quan quản lý đăng ký thường trú không có cơ sở để làm thủ tục xóa đăng ký thường trú; dẫn tới việc hồ sơ quản lý thường trú công dân vẫn có, song thực tế, công dân lại không sinh sống tại Việt Nam. Cũng tương tự như vậy, đối với trường hợp công dân chuyển đi nơi khác nhưng không làm thủ tục chuyển hộ khẩu hoặc người đang chấp hành án phạt tù giam có thời hạn từ 12 tháng trở lên, tù chung thân tại các trại giam cũng không thuộc diện xóa đăng ký thường trú, dù theo quy định về việc giảm án tha tù, những người đang chấp hành án chung thân vẫn có cơ hội trở về tái hòa nhập với cộng đồng nhưng thực tế họ phải bảo đảm chấp hành án trong thời gian rất lâu; trong suốt thời gian phải chấp hành án, họ không có mặt tại địa phương nơi đã đăng ký thường trú, điều này dẫn tới sự khác biệt giữa quản lý hồ sơ và quản lý thực tế việc công dân cư trú. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Tại Điểm đ Khoản 1 Điều 22 Luật Cư trú quy định trường hợp người bị xóa đăng ký thường trú khi “đã đăng ký thường trú ở nơi cư trú mới; trong trường hợp này, cơ quan đã làm thủ tục đăng ký thường trú cho công dân ở nơi cư trú mới có trách nhiệm thông báo ngay cho cơ quan đã cấp giấy chuyển hộ khẩu để xóa đăng ký thường trú ở nơi cư trú cũ”; tuy nhiên, trên thực tế nhiều trường hợp chuyển đến nơi ở mới nhưng Công an nơi cấp giấy chuyển hộ khẩu không nhận được thông báo của Công an nơi đến, gây khó khăn trong việc quản lý, có khả năng công dân đăng ký thường trú tại 02 nơi; nhất là đối với lực lượng Công an cấp xã hiện nay không có kinh phí để gửi thông báo trao đổi với các địa phương khác. Bên cạnh đó, trường hợp khi nhận được thông báo của Công an nơi đến thì Công an nơi cấp giấy chuyển hộ khẩu phải mời chủ hộ đến để tiến hành làm thủ tục xóa đăng ký thường trú cho thành viên đã chuyển hộ khẩu đi, như vậy chủ hộ phải đi đến cơ quan Công an ít nhất 02 lần, tốn nhiều thời gian, có trường hợp chủ hộ không đến để xóa đăng ký thường trú.

Bên cạnh đó, Luật Cư trú và các văn bản hướng dẫn thi hành không quy định xóa đăng ký thường trú đối với các trường hợp công dân không còn đảm bảo điều kiện về chỗ ở hợp pháp như nhà ở thực tế không còn do di dời, đền bù, giải tỏa hay đã bán nhà cho người khác, trường hợp hết hợp đồng thuê nhà, mượn nhà hoặc không còn được ở nhờ… nên gây khó khăn trong công tác quản lý cư trú; nhiều trường hợp hộ gia đình có nhà bị giải tỏa hoặc bán nhà chuyển đi nơi khác sinh sống, có nhiều trường hợp sau khi đã được đăng ký thường trú ở nơi cư trú mới thì không quay lại để xóa tên trong sổ hộ khẩu dẫn đến việc quản lý số lượng người thường trú thực tế tại địa phương còn chưa được sát, đúng với thực tế.

Tám là: Đăng ký tạm trú còn nhiều vướng mắc. Một số bất cập trong việc đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú [29].

Tại Điểm b Khoản 1 Điều 6 Thông tư số 35/2014/TT-BCA ngày 09/9/2014 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết một số điều của Luật Cư trú và Nghị định số 31/2014/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú quy định người chưa thành niên nếu không đăng ký thường trú cùng cha, mẹ hoặc cha hoặc mẹ mà đăng ký thường trú cùng với người khác thì phải có ý kiến đồng ý bằng văn bản của cha, mẹ hoặc cha hoặc mẹ, có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nhưng trong thực tế nhiều trường hợp cha, mẹ trẻ đã lỵ hôn và bỏ địa phương đi, trẻ em được ông, bà, người khác nhận nuôi dưỡng, chăm sóc thay thế, đến khi đăng ký thường trú cho các em thì không tìm được cha, mẹ để lấy ý kiến nên gây khó khăn trong giải quyết đăng ký thường trú. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Tương tự như vậy, việc đăng ký thường trú vào các cơ sở tôn giáo chỉ áp dụng đối với đối tượng là “chức sắc tôn giáo, nhà tu hành hoặc người khác chuyên hoạt động tôn giáo theo quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo”, trong khi thực tế hiện nay số người tự nguyện xin đi tu và sinh sống tại các cơ sở tôn giáo, đặc biệt là Phật giáo rất nhiều, trong đó có nhiều trường hợp trẻ em mồ côi, không cha không mẹ… tuy nhiên các em này chưa đảm bảo điều kiện là chức sắc tôn giáo, nhà tu hành hoặc người khác chuyên hoạt động tôn giáo do đó không thể đăng ký thường trú theo quy định. Từ đó, gây rất nhiều khó khăn cho các em trong các quan hệ giao dịch, kể cả làm giấy tờ về căn cước công dân (bắt buộc phải có sổ hộ khẩu). Do đó, cần điều chỉnh, sửa đổi Luật Cư trú phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân trong trường hợp này.

Tại Điều 13 Luật Cư trú quy định nơi cư trú của người chưa thành niên là nơi cư trú của cha, mẹ; nếu cha, mẹ có nơi cư trú khác nhau thì nơi cư trú của người chưa thành niên là nơi cư trú của cha hoặc mẹ mà người chưa thành niên thường xuyên chung sống. Thực tế, công tác đăng ký, quản lý cư trú cho thấy có trường hợp cha, mẹ có nơi đăng ký thường trú khác nhau, nên cha, mẹ đã lợi dụng để đăng ký thường trú tại 02 nơi cho trẻ em.

Tại Điều 30 Luật Cư trú về đăng ký tạm trú có quy định việc cấp sổ tạm trú cho công dân, tuy nhiên trên thực tế có trường hợp công dân đã được cấp sổ tạm trú tại một địa chỉ nhưng sau đó lại di chuyển đến chỗ ở khác, đăng ký tạm trú tiếp và lại được cấp một sổ tạm trú khác trong khi sổ tạm trú cũ vẫn chưa hết hạn sử dụng; dẫn đến một người có thể có hai sổ tạm trú vẫn còn thời hạn sử dụng, gây khó khăn cho công tác quản lý nhân, hộ khẩu tạm trú.

Chín là: một số bất cập khác liên quan đến quy định của Luật Cư trú Tại Khoản 1 Điều 12 Luật Cư trú quy định nơi cư trú của công dân là chỗ ở hợp pháp mà người đó thường xuyên sinh sống; nơi cư trú của công dân là nơi thường trú hoặc nơi tạm trú. Tuy nhiên Luật Cư trú và các văn bản hướng dẫn thi hành chưa quy định rõ ràng thể nào là “thường xuyên sinh sống” nên nhiều địa phương gặp lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 5 Nghị định số 31/2014/NĐ-CP thì “Mỗi công dân chỉ được đăng ký thường trú tại một chỗ ở hợp pháp và là nơi thường xuyên sinh sống” thì phải đáp ứng được hai điều kiện “một chỗ ở hợp pháp” và “là nơi ở thường xuyên sinh sống” thì mới được đăng ký thường trú. Cách hiểu và sử dụng cụm từ “thường xuyên sinh sống” trong thực tế không có sự thống nhất, chưa được giải thích cụ thể và chỉ là yếu tố định tính dẫn đến cách hiểu và áp dụng ở mỗi địa phương không giống nhau. Có nơi coi việc công dân mỗi tháng cư trú từ 02 đến 04 tuần là thỏa mãn quy định “thường xuyên sinh sống”, nhưng cũng có nơi lại quy định công dân phải cư trú tuy không liên tục nhưng ít nhất từ 09 tháng trở lên trong một năm mới được coi là “thường xuyên sinh sống”.

Bên cạnh đó, việc áp dụng quy định về “chỗ ở hợp pháp” cũng còn vướng mắc phát sinh là nhiều trường hợp giấy tờ chứng minh về chỗ ở hợp pháp lại không hợp lệ như nhà ở đã qua mua bán nhiều lần mà không sang tên, đổi chủ hợp pháp hoặc nhà đất tự cơi nới, tôn tạo, nhà đất được cơ quan, tổ chức tạm giao, tạm phân… trong khi các đơn vị chủ quản hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã lại không xác nhận tính hợp pháp về nhà ở nên đã gây khó khăn trong giải quyết đăng ký cư trú cho công dân.

Tại Khoản 1 Điều 16 Luật Cư trú quy định nơi cư trú của cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân và Công an nhân dân: “Nơi cư trú của người đang làm nghĩa vụ quân sự hoặc đang phục vụ có thời hạn trong Công an nhân dân là nơi đơn vị của người đó đóng quân”, tuy nhiên, hiện nay rất nhiều trường hợp cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân và Công an nhân dân có hai nơi thường trú, khi đi nghĩa vụ quân sự hoặc phục vụ có thời hạn trong Công an nhân dân nhưng không thực hiện xóa đăng ký hộ khẩu thường trú cũ khi chuyển đến đơn vị đóng quân. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Tại Điều 24 Luật Cư trú quy định về sổ hộ khẩu, trong đó có trường hợp cấp lại sổ hộ khẩu, việc cấp lại sổ hộ khẩu là dựa trên đơn trình báo của công dân; tuy nhiên, trên thực tế đã xảy ra một số trường hợp công dân báo mất sổ hộ khẩu nhưng là giữ lại sổ hộ khẩu này, sau khi được cấp sổ mới thì lại chuyển nơi đăng ký thường trú khác dẫn đến việc có 02 sổ hộ khẩu ở hai nơi khác nhau gây khó khăn cho công tác quản lý cư trú.

Theo quy định hiện nay của một số ngành đã lấy tiêu chí sổ hộ khẩu là điều kiện để giải quyết chế độ chính sách, quyền lợi của công dân như: cấp đất xây dựng nhà ở, xác lập hộ nghèo, ký hợp đồng cung cấp điện, nước sinh hoạt, tuyển chọn học sinh các bậc học… nên nảy sinh hiện tượng tách hộ khẩu hoặc chuyển hộ khẩu đến các địa bàn khác có điều kiện hưởng ưu tiên hơn nhưng thực tế vẫn cư trú tại nơi ở cũ đã gây xáo trộn về nhân khẩu, khó khăn cho công tác quản lý cư trú của nhiều địa phương. Do vậy, có thể nghiên cứu, điều chỉnh quy định về tách sổ hộ khẩu theo quy định tại Điều 27 Luật Cư trú cho phù hợp hơn.

Việc giải quyết điều chỉnh, thay đổi thông tin trong sổ hộ khẩu căn cứ vào giấy khai sinh do ngành tư pháp cấp qua theo dõi còn nhiều vấn đề vướng mắc như trong tàng thư hộ khẩu lưu trữ giấy khai sinh ban đầu có thông tin không đúng với trích lục khai sinh do công dân cung cấp khi yêu cầu điều chỉnh thông tin trong sổ hộ khẩu, có trường hợp trích lục cải chính hộ tịch do tư pháp xã ký nhưng qua xác minh làm rõ không có cơ sở pháp lý điều chỉnh (chỉ dựa vào văn bản cam kết của công dân để điều chỉnh). Từ đó phát sinh nhiều trường hợp điều chỉnh thông tin vi phạm pháp luật, có trường hợp công dân là nữ đã khai tăng tuổi để kết hôn với người nước ngoài; một số trường hợp trẻ em là con lai được Sở tư pháp cấp giấy khai sinh mang quốc tịch Việt Nam (theo mẹ) nhưng dân tộc ghi là Thailan, Malaysia, Hàn quốc… không thuộc danh mục 54 dân tộc Việt Nam; khi công dân có yêu cầu điều chỉnh thông tin hộ khẩu, giấy tờ về chứng minh thư nhân dân, căn cước công dân nhưng chưa có văn bản hướng dẫn thực hiện, giải quyết trường hợp này.

2.3.3. Nguyên nhân của ưu điểm và hạn chế:

• Nguyên nhân của ưu điểm: Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Trong xu thế xã hội hiện nay, việc người dân được thụ hưởng pháp luật là một nhu cầu tất yếu của sự phát triển xã hội, các quyền và lợi ích của người dân đều được thể chế bằng các đạo luật. Sự bùng nổ phát triển của công nghệ thông tin (mạng internet, máy điện thoại smartphone) là những công cụ, phương tiện giúp người dân thực sự tiếp cận đến các văn bản pháp quy của pháp luật. Người dân thường xuyên trao đổi, đúc rút các kinh nghiệm ứng xử với các quy định pháp luật sao cho các quy định pháp luật hiện tại góp phần đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp, nâng cao đời sống cả về mặt kinh tế, văn hóa, xã hội. Việc nhân dân chấp hành pháp luật về cư trú là phát triển về quyền con người trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Song song với việc người dân được thụ hưởng pháp luật thì bộ máy chính quyền nhà nước thực thi về pháp luật đã có những cải cách rõ rệt trong nhiều năm qua. Số lượng cán bộ công chức qua thi tuyển chiếm phần đông trong bộ máy công quyền của nhà nước, số cán bộ trên được đảm bảo về trình độ, chuyên môn, có ý thức cao trong việc chấp hành các quy định của công sở và việc thực thi chức năng, nhiệm vụ của mình. Thủ tướng chính phủ liên tục có những chỉ thị chỉ đạo trong việc cải cách hành chính, cải cách các thủ tục liên quan đến các quy định pháp luật: trong những năm qua, chính phủ đã cắt giảm hàng trăm thủ tục hành chính có những bất cập là rào cản cho doanh nghiệp, nhân dân, cơ quan nhà nước trong quá trình xây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa xã hội Việt Nam trong tình hình mới.

• Nguyên nhân của hạn chế:

Lực lượng cán bộ công an nhân dân làm công tác thực hiện pháp luật về cư trú còn chưa được đào tạo về chuyên môn nghiệp vụ theo đúng chuyên ngành. Tại công an quận số cán bộ tốt nghiệp chuyên khoa quản lý hành chính về trật tự an toàn xã hội mới đạt tỷ lệ 40%. Tại cơ sở số lượng cảnh sát khu vực còn phải làm trái chuyên môn nghiệp vụ, tham gia sâu vào các nhiệm vụ của chính quyền địa phương như vận động nhân dân đóng thuế, tiêm chủng cho trẻ em, phòng chống các dịch bệnh, tham gia cứu hộ, cứu nạn trong mùa mưa bão, trực tiếp hoặc gián tiếp làm công tác phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở. Lực lượng Cánh sát khu vực tại công an các phường ( quản lý số dân, lớn gấp 2 đến 3 lần theo quy định của điều lệnh Cánh sát khu vực đồng thời còn phải làm nhiều việc khác như trực ban, chốt điểm, tuần tra) [1].

Số cán bộ liên quan đến việc thực hiện pháp luật về cư trú cũng như số cán bộ trực tiếp làm công tác thực hiện pháp luật về cư trú như cán bộ cơ sở ( còn kiêm nhiệm nhiều việc tại địa phương). Cán bộ làm tư pháp tại Uỷ ban nhân dân 13 phường quận Ngô Quyền theo quyết định số 1299/QĐ-TTg ngày 04/8/2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt liên thông các Thủ tục hành chính đăng ký khai sinh, đăng ký hộ khẩu thường trú, cấp thẻ y tế đối với những trường hợp dưới 6 tuổi còn có thái độ tiếp dân làm thủ tục chưa thực sự vui vẻ khi nhân dân đến liên hệ làm việc.

Mặt trái của sự phát triển kinh tế trong xã hội cũng đã tác động trực tiếp đến đời sống của cán bộ công chức thực hiện pháp luật về cư trú. Việc trượt giá trong sinh hoạt tiêu dùng, giá đất, nhà tăng nhanh làm tâm lý của cán bộ hoang mang dao động, chế độ đãi ngộ và mức lương hiện nay của cán bộ công chức khó duy trì được đời sống của cán bộ công chức, chưa nói đến việc mua nhà, sửa nhà và các nhu cầu đời sống khác. Bên cạnh đó, một số người dân luôn có tâm lý bồi dưỡng cán bộ trong quá trình thực hiện các thủ tục liên qua đến công tác đăng ký thường trú, tạm trú cũng dẫn đến các sai phạm của cán bộ thực hiện pháp luật về cư trú.

Tiểu kết chương 2 Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

Quận Ngô Quyền nằm ở vị trí trung tâm thành phố Hải Phòng với diện tích 11,1 km2, có 161.086 nhân khẩu, mật độ dân số là 14,512 người/km2 được chia làm 13 phường với 328 tổ dân phố. Là một địa bàn tập trung nhiều cơ quan, đơn vị doanh nghiệp lớn của trung ương và địa phương; có hệ thống Cảng, bến tàu, bến xe, có các trung tâm thương mại Big C, Thùy Dương Plaza, ngoài ra trên địa bàn quận còn có làng văn hóa Sunflower chuyên cho các chuyên gia người nước ngoài đến thuê ở lưu trú. Đây là nơi thường xuyên diễn ra các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa thể thao của cả nước,thành phố và của quận.Chính nhờ vị trí địa lý là đầu mối của giao thông đường thủy, đường bộ, đường hàng không, hoạt động kinh tế xã hội của quận Ngô Quyền trong nhiều năm qua phát triển mạnh mẽ theo định hướng thương mại dịch vụ cảng biển, công nghiệp hóa, hiện đại hóa các ngành nghề khác trên địa bàn. Sự phát triển mạnh mẽ của cơ sở hạ tầng trên địa quận cũng như kinh tế đã thu hút lực lượng lao động lớn thuộc các khu vực trong, ngoài thành phố Hải Phòng về lao động thuộc các khu vực nông thôn của các tỉnh, thành phố khác đến làm việc theo nhu cầu của các doanh nghiệp đóng trên địa bàn quận Ngô Quyền. Điều này đã dẫn đến tình trạng nhập cư lớn, biến động liên tục, công tác thực hiện pháp luật về cư trú của công an quận Ngô Quyền gặp nhiều khó khăn.

Trong thời gian qua, công tác thực hiện pháp luật về cư trú trên địa bàn quận Ngô Quyền đã được Uỷ ban nhân dân, công an quận Ngô Quyền quan tâm chỉ đạo sâu sát thông qua những kế hoạch, chương trình hành động cụ thể thực hiện pháp luật về cư trú trên địa bàn. Việc thực hiện pháp luật về cư trú đã được cán bộ nhân dân trên địa bàn quận tham gia hưởng ứng tích cực, tuy nhiên trong từng nội dung thực hiện pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền vẫn còn tồn tại ít nhiều hạn chế, đặc biệt trong luật cư trú còn một số điều quy định vẫn còn nhiều bất cập gây khó khăn cho người dân. Một thực tế cho thấy luật cư trú chỉ nhằm hạn chế việc đăng ký hộ khẩu chứ không hạn chế được tình trạng nhập cư. Công tác ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Uỷ ban nhân dân, công an quận Ngô Quyền còn mang nặng tính chủ quan của cơ quan đơn vị thực thi pháp luật. Vẫn còn tình trạng sót lọt trong công tác đăng ký tạm trú, khai báo lưu trú, cán bộ làm công tác tiếp dân, lực lượng cảnh sát khu vực còn thiếu, yếu, công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật về cư trú còn đơn điệu khô cứng. Việc kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về cư trú còn mang tính đôn đốc, nhắc nhở, động viên.

Trước những thực tế đó, việc nghiên cứu đề xuất những giải pháp cải thiện hiệu quả thực hiện pháp luật về cư trú trên địa bàn quận Ngô Quyền là vô cùng cần thiết. Các giải pháp đòi hỏi tính ứng dụng cao, làm tăng tính hiệu quả thực sự của công tác này. Luận văn: Thực trạng pháp luật về cư trú tại quận Ngô Quyền.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Giải pháp bảo đảm pháp luật cư trú tại quận Ngô Quyền