Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng các yếu tố tác động đến hoạt động giám sát của HĐND thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk lắk dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Khái quát về tình hình kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

2.1.1. Đặc điểm, tình hình

Buôn Ma Thuột là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Đắk Lắk, là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội của tỉnh, thủ phủ khu vực Tây nguyên. Có vị trí địa lí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh trong khu vực và cả nước.

Khí hậu ở đây là nhiệt đới gió mùa, một năm có 2 mùa rõ rệt (mùa nắng và mùa mưa):

• Mùa mưa: Lượng mưa trung bình chiếm khoảng 87% lượng mưa của cả năm. Lượng mưa các tháng 8, tháng 9 thường lớn hơn các tháng khác, đạt khoảng 300mm/tháng.
• Mùa khô: Trong mùa khô, thời tiết hanh khô, ít mưa, lượng mưa chiếm khoảng 13% lượng mưa cả năm. Trong mùa này, ít có mưa, chỉ xuất hiện một số ngày vào cuối hoặc đầu mùa khô, lượng mưa cũng rất thấp.

Thành phố Buôn Ma Thuột có quỹ đất phần lớn đã được khai thác và đưa vào sản xuất, thế mạnh chính của Thành phố là cây công nghiệp, nhất là cây cà phê Buôn Ma Thuột được các chuyên gia và người tiêu dùng đánh giá là ngon và nổi tiếng nhất Việt Nam. Hiện nay, Tỉnh và thành phố Buôn Ma Thuột đang tích cực đầu tư, quảng bá thương hiệu cà phê để vươn tầm ra thế giới. Theo đó, cấp uỷ, chính quyền Thành phố đang phấn đấu xây dựng để Buôn Ma Thuột trở thành “Thành phố cà phê thế giới”, là nơi hội tụ của 3 nền văn minh cà phê thế giới tại mảnh đất cao nguyên đầy nắng và gió. Hiện nay, thành phố Buôn Ma Thuột có hệ thống giao thông như:

• Về giao thông đường bộ

Giao thông đường bộ được Trung ương quan tâm đầu tư, thuận tiện cho việc đi lại giữa các tỉnh trong khu vực Tây nguyên, các tỉnh duyên hải miền Trung và các tỉnh phía Nam. Trên địa bàn có quốc lộ 14 đi qua các tỉnh Gia Lai và tỉnh Kon Tum. Quốc lộ 26 kết nối với thành phố Nha Trang thuộc tỉnh Khánh Hòa.

• Về phía Đông Bắc qua quốc lộ 29 nối dài tới tỉnh Phú Yên.

Phía Đông Nam qua quốc lộ 27 tới thành phố Đà Lạt của tỉnh Lâm Đồng, Đà Lạt là thành phố du lịch, rất phát triển, là Thành phố đối trọng hỗ trợ cho thành phố Buôn Ma Thuột phát triển trong khu vực.

Về giao thông đường hàng không: Thành phố có sân bay Buôn Ma Thuột, đây là một trong ba sân bay của khu vực Tây Nguyên. Những năm gần đây, sân bay được Tỉnh quan tâm đầu tư, cải tạo, sửa chữa, nhằm đáp ứng nhu cầu lượng khách ngày càng tăng. Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của Tỉnh, Buôn Ma Thuột là một trong 10 thành phố thuộc tỉnh có dân số đông nhất cả nước. Thành phố hiện có 21 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 13 phường và 08 xã, với 246 thôn, buôn, tổ dân phố); dân số hiện có khoảng 388.350 người, với 107.969 hộ, gồm 40 dân tộc anh em cùng sinh sống, đồng bào các dân tộc thiểu số chiếm khoảng 15,8% dân số, trong đó Dân tộc Ê Đê là dân tộc chiếm số lượng lớn nhất so với các DTTS khác.

• Bảng 2.1. Thông tin về đơn vị hành chính thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

Nhìn chung, các dân tộc thiểu số ở thành phố Buôn Ma Thuột thờ cúng thần linh, họ có niềm tin là những vị thần này sẽ bảo vệ cho họ. Trên địa bàn Thành phố có 04 tôn giáo như: Công giáo, Phật giáo, Tin lành, Cao đài,… nhìn chung các tôn giáo đều sinh hoạt thuần tuý, đúng pháp luật. Các dân tộc sinh sống trên địa bàn Thành phố hoà thuận, đoàn kết, tương trợ, gắn bó với nhau, luôn giúp đỡ nhau cùng phát triển. Vì vậy, Buôn Ma Thuột luôn mang một bản sắc văn hoá riêng, là vùng đất giàu truyền thống anh hùng cách mạng với những bản trường ca hào hùng, được sử sách ghi chép và truyền cho con cháu bao đời sau.

• Bảng 2.2. Thông tin về số lượng, cơ cấu dân cư theo thành phần dân tộc của thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

2.1.2. Tình hình kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh

Về kinh tế: Là Thành phố có vị trí quan trọng trong khu vực Tây Nguyên, vì thế Buôn Ma Thuột luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm. Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 67-KL/TW nhằm tập trung nguồn lực phát triển Buôn Ma Thuột. Những năm qua, các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể Thành phố không ngừng nỗ lực cố gắng, phát huy tiềm năng, thế mạnh của địa phương, vì vậy kinh tế Thành phố luôn tăng trưởng khá. Môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện, có nhiều giải pháp được triển khai tích cực, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế đăng ký và mở rộng đầu tư nâng cao chất lượng và hiệu quả. Theo báo cáo đánh giá nhiệm kì của Ban chấp hành Đảng bộ Thành phố, thì quy mô các ngành kinh tế của Thành phố tiếp tục tăng, cơ cấu kinh tế Thành phố chuyển dịch đúng hướng, tỷ trọng các ngành công nghiệp và xây dựng chiếm khoảng 29,92%; các ngành thương mại – dịch vụ chiếm khoảng 59,23%; ngành nông lâm nghiệp – thủy sản chiếm khoảng 6,14%; GRDP bình quân (giai đoạn 2015 – 2020) ước đạt khoảng 8,88%; GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 96,3 triệu đồng. Về Chương trình xây dựng nông thôn mới, với sự nỗ lực cố gắng của cả hệ thống chính trị, vì vậy năm 2020 Thành phố vinh dự được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới (8/8 xã). Thành phố hiện có 11 sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP. Thành phố còn 348 hộ nghèo (cuối năm 2022), chiếm tỷ lệ 0,32%, có 674 hộ cận nghèo, chiếm 0,62% trên tổng số hộ dân toàn Thành phố. Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Thu, chi ngân sách địa phương hàng năm đều đạt và vượt chỉ tiêu tỉnh giao, trong 05 năm (2015 – 2020), tổng thu ngân sách theo phân cấp cho Thành phố ước đạt 8.514 tỷ đồng, tăng bình quân hàng năm 18,56%. Năm 2022 khi tình hình dịch bệnh Covid-19 cơ bản được kiểm soát, nền kinh tế phục hồi sau đại dịch, vì vậy thu ngân sách đạt 133% kế hoạch năm, tăng 37,4% so với năm 2021. Thành phố luôn quan tâm đến công tác đầu tư cơ sở hạ tầng, trong những năm qua, công tác đầu tư và thu hút các nguồn vốn đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội đạt kết quả khá tốt. Trong giai đoạn (2015 – 2020), HĐND Thành phố đã quyết định đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng Thành phố với tổng 310 công trình, trị giá vốn đầu tư 1.851 tỷ đồng. Năm 2021 và 2022, đầu tư xây dựng 461 công trình, tổng nguồn vốn 1.610,648 tỷ đồng (năm 2021: 169 công trình, 346,928 tỷ đồng, năm 2022: 292 công trình, 1.263,720 tỷ đồng, bao gồm ngân sách Trung ương, Tỉnh và Thành phố).

Về văn hóa – xã hội: Hoạt động văn hóa, thông tin, thể dục thể thao tiếp tục phát triển, đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân được nâng cao; phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được triển khai sâu rộng, hàng năm số hộ gia đình văn hóa đạt trên 90%; thôn, buôn, TDP văn hóa trên 85%; cơ quan, đơn vị văn hóa trên 95%; 8/8 xã đạt chuẩn văn hóa và 11/13 phường đạt chuẩn văn minh đô thị. Công tác giáo dục, đào tạo được quan tâm mạnh mẽ, tỷ lệ học sinh lên lớp hàng năm đạt từ 98 – 99,5%, học sinh giỏi các cấp tăng hàng năm. Huy động trên 90% trẻ em trong độ tuổi học mẫu giáo, 100% trẻ em trong độ tuổi tiểu học và trung học cơ sờ đến trường; hàng năm có 99,98% học sinh tiểu học được công nhận hoàn thành chương trình và 99,76% học sinh được xét tốt nghiệp trung học cơ sở, 100% cán bộ quản lý và giáo viên đạt chuẩn theo quy định. Công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe Nhân dân luôn được Thành phố quan tâm, công tác y tế được triển khai rộng khắp đến các thôn, buôn; trên địa bàn Thành phố có một số bệnh viện lớn như: bệnh viện Vùng Tây nguyên, bệnh viện đa khoa Thành phố, các bệnh viện tư nhân,…Trạm y tế xã, phường đều đạt chuẩn theo quy định, đáp ứng phần lớn nhu cầu khám, chữa bệnh của Nhân dân. Nhiều thành tựu khoa học và tiến bộ kỹ thuật được áp dụng vào sản xuất trên các lĩnh vực; ứng dụng công nghệ thông tin và những tiến bộ kỹ thuật mới trong lĩnh vực môi trường, y tế, giáo dục đào tạo, quản lý hành chính và giải quyết thủ tục hành chính theo mô hinh trung tâm dịch vụ hành chính công đã góp phàn hiện đại hóa công tác quản lý, điều hành của cơ quan hành chính Nhà nước.

Chính sách đối với người có công, hộ nghèo, cận nghèo, người gặp khó khăn do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 được Thành phố quan tâm; chính sách đối với đồng bào dân tộc thiểu số được giải quyết kịp thời, quan tâm đào tạo nghề, đầu tư hạ tầng, phát triển kinh tế trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Về quốc phòng – an ninh: Xây dựng, kiện toàn tổ chức, biên chế lực lượng vũ trang Thành phố đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; xây dựng lực lượng bộ đội thường trực, dân quân tự vệ đủ số lượng, đảm bảo chất lượng; xây dựng lực lượng dự bị động viên đủ 100% đầu mối, quân số sắp xếp đạt tỷ lệ 98% và sắp xếp phương tiện kỹ thuật đạt 100%; công tác tuyển quân, tuyển sinh quân sự được triển khai chặt chẽ, đủ chỉ tiêu và có chất lượng. Hàng năm tổ chức diễn tập chiến đấu phòng thủ phường, xã và đơn vị tự vệ theo quy định.

2.2. Khái quát về tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

2.2.1. Cơ cấu tổ chức Hội đồng nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

• Nhiệm kì 2016 – 2021

HĐND Thành phố nhiệm kì 2016 – 2021 có 39 vị đại biểu, được chia thành 07 Tổ đại biểu HĐND, mỗi Tổ từ 5 – 8 thành viên (Tổ 1: Phường Tân Tiến, phường Thành Nhất, phường Thống Nhất, phường Thắng Lợi và phường Tân Lợi; Tổ 2: Phường Tự An, phường Tân An, phường Thành Công và xã Cư Êbur; Tổ 3: Xã Hòa Phú, xã Hòa Khánh và xã Hòa Xuân; Tổ 4: Phường Tân Lập và xã Hòa Thắng; Tổ 5: Phường Tân Hòa, xã Hòa Thuận và xã Ea Tu; Tổ 6: Phường Tân Thành và phường Ea Tam; Tổ 7: Phường Khánh Xuân và xã Ea Kao).

Thường trực HĐND Thành phố khóa XII, có 06 thành viên: Chủ tịch, 02 Phó chủ tịch và 03 Phó trưởng các Ban của HĐND.

Đến giữa nhiệm kỳ (năm 2018), do yêu cầu công tác, nhân sự Thường trực HĐND Thành phố có những sự thay đổi (đồng chí Chủ tịch HĐND Thành phố chuyển công tác về Sở Y tế; đồng chí Ủy viên BTV Thành ủy – Phó chủ tịch HĐND Thành phố chuyển công tác sang khối Đảng). Tháng 9/2018 HĐND Thành phố bầu bổ sung Phó Chủ tịch HĐND (là Ủy viên BTV Thành ủy). Đến tháng 10 năm 2020, đồng chí Thành ủy viên – Phó Chủ tịch HĐND Thành phố nghỉ hưu theo chế độ, như vậy Thường trực HĐND Thành phố lúc này còn 04 đồng chí: đồng chí Ủy viên BTV Thành ủy, Phó chủ tịch HĐND Thành phố phụ trách HĐND Thành phố đến hết nhiệm kì.

Cũng trong nhiệm kì này, HĐND Thành phố có 03 Ban: Ban KT – XH, Ban Pháp chế, Ban Dân tộc, các đồng chí trưởng Ban đều hoạt động kiêm nhiệm, các Phó trưởng Ban hoạt động chuyên trách (đến giữa nhiệm kì, đồng chí Phó ban chuyên trách Ban Pháp chế được bầu làm Trưởng ban chuyên trách, khuyết Phó Ban đến hết nhiệm kì). Ban KT- XH có 07 Ủy viên, Ban Pháp chế và Ban Dân tộc có 05 Ủy viên.

• Nhiệm kì 2021 – 2026

HĐND Thành phố nhiệm kì 2021 – 2026 có 35 vị đại biểu được chia thành 06 Tổ đại biểu HĐND, mỗi Tổ từ 5 – 8 thành viên (Tổ 1: Phường Thành Công, Phường Tân Tiến, phường Thành Nhất và xã Cư Êbur; Tổ 2: Phường Thắng Lợi, phường Thống Nhất, phường Tự An và phường Tân An; Tổ 3: Phường Tân Lập và xã Hòa Thắng; Tổ 4:Phường Tân Hòa, xã Ea Tu và xã Hòa Thuận; Tổ 5: Phường Tân Thành và phường Ea Tam; Tổ 6: Phường Khánh Xuân, xã Ea Kao, xã Hòa Phú, xã Hòa Khánh và xã Hòa Xuân). Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Thường trực HĐND Thành phố khóa XII, có 04 thành viên: Chủ tịch, 01 phó chủ tịch và 02 Phó ban chuyên trách. Như vậy số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách ít hơn so với nhiệm kì 2016 – 2021 (số đại biểu HĐND Thành phố cũng giảm hơn so với nhiệm kì trước).

Thư ký các kì họp của HĐND Thành phố do Văn phòng HĐND – UBND Thành phố đảm nhiệm (Thường là 01 đồng chí Phó Chánh Văn phòng HĐND – UBND Thành phố và 01 Chuyên viên phụ trách công tác HĐND).

• Bảng 2.3. Số lượng và cơ cấu đại biểu HĐND thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (nhiệm kì 2016 – 2021)
• Bảng 2.4. Số lượng và cơ cấu đại biểu HĐND thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (nhiệm kì 2021 – 2026)
• Bảng 2.5. Cơ cấu trình độ đại biểu HĐND thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (nhiệm kì 2016 – 2021)
• Về trình độ chuyên môn
• Về trình độ chính trị
• Bảng 2.6. Cơ cấu trình độ đại biểu HĐND thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (nhiệm kì 2021 – 2026)
• Về trình độ chuyên môn
• Về trình độ chính trị
• Bảng 2.7. Cơ cấu độ tuổi đại biểu HĐND thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (nhiệm kì 2016 – 2021)
• Bảng 2.8. Cơ cấu độ tuổi đại biểu HĐND thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (nhiệm kì 2021 – 2026)

2.2.2. Kết quả hoạt động của Hội đồng nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, giai đoạn 2018 – 2022

• Công tác chuẩn bị và tổ chức kỳ họp của Hội đồng nhân dân

Muốn tổ chức thành công kỳ họp HĐND, công tác chuẩn bị giữ vai trò quan trọng, đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan, bảo đảm đúng theo các quy định pháp luật và tinh thần, ý thức trách nhiệm cao của những người trực tiếp tham gia. Trước mỗi kỳ họp HĐND, Thường trực, các ban của HĐND Thành phố luôn chủ động, thành lập đoàn đi khảo sát thực tế, thu thập thông tin, phối hợp tốt với các phòng, ban, ngành liên quan nhằm phục vụ công tác thẩm tra trình kì họp và chuẩn bị ý kiến chất vấn tại kỳ họp.

Nhiệm kì 2016 – 2021 (từ 2016 đến hết năm 2020), HĐND Thành phố tổ chức 14 kì họp (trong đó 10 kì họp thường lệ, 04 kì họp bất thường). Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Nhiệm kì 2021 – 2026, từ tháng 7/2021 đến tháng 12/2022, HĐND Thành phố tổ chức 07 kì họp, trong đó có 05 kì họp thường lệ, 02 kì họp chuyên đề.

Thông thường, mỗi kỳ họp HĐND Thành phố được tổ chức từ 1,5 đến 02 ngày, riêng các kỳ họp chuyên được tổ chức thời gian ít hơn, khoảng 01 ngày đến 1,5 ngày. Số lượng đại biểu HĐND tham gia các kỳ họp đạt khá cao (khoảng 96,7%/tổng số đại biểu). Các vấn đề quan trọng về kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh của địa phương được thông qua các kì họp, đại biểu HĐND thảo luận, cho ý kiến và biểu quyết thông qua. Đa số đại biểu HĐND thống nhất cao các chỉ tiêu, nhiệm vụ phát triển KT-XH cũng như các chỉ tiêu khác mà UBND trình HĐND xem xét, quyết nghị.

Về công tác chuẩn bị nội dung các kỳ họp: Trước mỗi kì họp khoảng 01 tháng, Thường trực HĐND Thành phố tích cực chỉ đạo, tổ chức cuộc họp liên tịch với UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam, các Ban HĐND và các ngành liên quan để thống nhất nội dung, chương trình, thời gian kỳ họp, theo đó phân công cụ thể trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc chuẩn bị báo cáo, thẩm tra báo cáo và các nội dung khác phục vụ kỳ họp. Thường trực HĐND phân công cụ thể công tác thẩm tra các báo cáo chuyên đề, dự thảo nghị quyết, đề án,… cho các Ban của HĐND phụ trách lĩnh vực; các báo cáo của UBND và các ngành trình tại kỳ họp được Thường trực HĐND, các Ban HĐND Thành phố quan tâm, yêu cầu gửi cho Thường trực, các Ban theo thời gian quy định để đảm bảo các báo cáo thẩm tra của các Ban có chất lượng. Thường trực HĐND Thành phố chủ động phối hợp với Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố xây dựng kế hoạch tiếp xúc cử tri sau mỗi kì họp, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri để đề nghị UBND Thành phố và các ngành trả lời theo đúng quy định (trả lời tại các kỳ họp HĐND Thành phố). Nhìn chung công tác chuẩn bị kỳ họp được Thường trực HĐND và UBND Thành phố phối hợp chỉ đạo tích cực, chu đáo từ việc gửi giấy triệu tập, giấy mời, tài liệu kỳ họp đảm bảo chất lượng, đúng thời gian quy định, đúng thành phần dự kỳ họp. Trong quá trình chuẩn bị kì họp, theo Quy chế làm việc của Thành uỷ, Thường trực HĐND, UBND Thành phố báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của Thường trực, Ban Thường vụ Thành uỷ trước khi trình HĐND Thành phố quyết định, vì vậy đa số các quyết định của HĐND đều được sự đồng thuận, thống nhất cao trong đại biểu và khi triển khai thực hiện mang tính khả thi cao. Để giảm bớt thời gian làm việc tại hội trường mà vẫn đảm bảo chất lượng các nghị quyết khi ban hành, Thường trực HĐND Thành phố tiếp tục hướng dẫn các Tổ thảo luận các chuyên đề để làm rõ những nội dung quan trọng, những vấn đề còn có ý kiến khác nhau. Trên cơ sở thẩm tra của các Ban, ý kiến họp tổ của các Tổ đại biểu HĐND Thành phố, ý kiến tham mưu của bộ phận tổng hợp, những vấn đề còn có ý kiến khác với cơ quan trình, Thường trực HĐND đã tổng hợp, hướng dẫn kịp thời để đại biểu thảo luận tại kỳ họp.

Việc điều hành kỳ họp được sắp xếp khoa học, được cụ thể hóa bằng chương trình điều hành kỳ họp theo hướng giảm thời gian đọc văn bản, tăng thời gian thảo luận, chất vấn và trả lời chất vấn; đồng thời đảm bảo phát huy tinh thần dân chủ và trí tuệ của đại biểu. Tại kỳ họp, tất cả các báo cáo, tờ trình và dự thảo nghị quyết được gửi đến các đại biểu để cho ý kiến hoàn chỉnh; đồng thời thực hiện biểu quyết các chỉ tiêu và những vấn đề dự thảo nghị quyết khác với cơ quan trình trước khi biểu quyết toàn văn nghị quyết, nên việc thông qua nghị quyết tại kỳ họp đảm bảo khoa học, ngắn gọn, nghị quyết HĐND khi ban hành có chất lượng, tính khả thi cao. Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

• Quyết định các vấn đề quan trọng ở địa phương

Quyết định là một trong hai chức năng quan trọng của HĐND, thông qua việc HĐND Thành phố quyết nghị, ban hành các nghị quyết của HĐND. Nhiệm kỳ 2016 – 2021, HĐND Thành phố đã biểu quyết và thông qua 103 nghị quyết các loại, trong đó gồm: Nghị quyết về phát triển KT – XH, đảm bảo quốc phòng, an ninh, về công tác xây dựng chính quyền, công tác cán bộ, điều chỉnh chủ trương đầu tư và quyết định chủ trương đầu tư, công tác thu – chi, quyết toán ngân sách,…’Trong đó từ năm 2018 đến hết nhiệm kì1 (tháng 4/2021), HĐND Thành phố ban hành 46 nghị quyết. Nhiệm kì 2021 – 2026 (từ tháng 7/2021 đến 12/2022), HĐND Thành phố ban hành 51 nghị quyết.

Nhìn chung, các nghị quyết của HĐND Thành phố ban hành đảm bảo đúng quy trình, thủ tục, phù hợp với tình hình thực tế ở địa phương, có tính khả thi cao, đáp ứng yêu cầu nguyện vọng của Nhân dân.

Việc thẩm tra các báo cáo, dự thảo nghị quyết, đề án,… của UBND thành phố, TAND, VKSND, Chi cục THADS thành phố trình HĐND Thành phố tại các kì họp luôn được Thường trực HĐND Thành phố quan tâm. Trước mỗi kì họp, Thường trực HĐND Thành phố phân công các Ban theo lĩnh vực phụ trách thẩm tra, theo đó các Ban chủ động cập nhật tình hình, nghiên cứu chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước, theo dõi các thông tin liên quan đến việc thi hành pháp luật, về tình hình kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh,… Các Ban làm việc với các cơ quan, đơn vị liên quan để nắm bắt thông tin phục vụ cho việc thẩm tra các báo cáo, dự thảo nghị quyết, đề án,… trình tại kì họp HĐND. Qua hoạt động thẩm tra, đã xem xét, đánh giá kết quả thực hiện, chỉ ra những tồn tại, hạn chế, đồng thời kiến nghị với UBND thành phố và các cơ quan, đơn vị liên quan nghiên cứu bổ sung các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Các kiến nghị của các Ban đã giúp UBND Thành phố, TAND, VKSND, THADS Thành phố nhìn nhận, đánh giá đúng thực chất về chất lượng công tác, những tồn tại hạn chế để có hướng khắc phục. Những nhận định, đánh giá của các Ban qua thẩm tra đã cung cấp thông tin sát thực, làm căn cứ cho các đại biểu HĐND Thành phố thảo luận, chất vấn, quyết định các vấn đề quan trọng của Thành phố thông qua việc ban hành các nghị quyết của HĐND.

• Công tác tiếp xúc cử tri, tiếp công dân và đôn đốc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân

Tiếp xúc cử tri (TXCT) là một nhiệm vụ quan trọng, là hoạt động đặc thù của cơ quan dân cử, một hoạt động không thể thiếu trước và sau mỗi kì họp của đại biểu HĐND. Đại biểu HĐND có trách nhiệm TXCT theo quy định của luật, trường hợp vắng có lí do chính đáng, phải báo cáo với Thường trực HĐND và Tổ đại biểu HĐND biết…

Thông qua tiếp xúc cử tri, mối quan hệ giữa đại biểu HĐND với cử tri, với Nhân dân ngày càng được gắn bó, thắt chặt hơn, đồng thời, những bức xúc từ cuộc sống, những ý kiến, kiến nghị chính đáng được cử tri gửi gắm cho đại biểu sẽ được đại biểu chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Nhiệm kì 2016 – 2021, Thường trực HĐND Thành phố phối hợp với Ban Thường trực UBMTTQVN Thành phố tổ chức 252 cuộc TXCT, số lượng cử tri tham dự trung bình 250 cử tri/cuộc. Từ đầu nhiệm kì 2021 – 2026 đến 6/2022, tổ chức 04 cuộc TXCT, có 112 lượt ý kiến với 92 ý kiến kiến nghị. Do dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, nên một số cuộc TXCT được Thường trực HĐND và Thường trực UBMTTQVN Thành phố thống nhất không tổ chức TXCT, tuy nhiên Thường trực HĐND Thành phố chỉ đạo Thường trực HĐND phường, xã ghi nhận ý kiến của cử tri qua công tác tiếp dân và tổng hợp, báo cáo Thường trực HĐND Thành phố, đề nghị UBND Thành phố và các ngành xem xét, trả lời cho cử tri. Phần lớn các ý kiến, kiến nghị của cử tri tập trung lĩnh vực đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất, chế độ, chính sách, vệ sinh môi trường,… Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Tiếp công dân là nghĩa vụ, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị theo luật định. Định kì hàng tháng, Thường trực HĐND Thành phố phối hợp với UBND Thành phố và các cơ quan thuộc UBND Thành phố tổ chức tiếp công dân theo quy định, thông báo thời gian, địa điểm tiếp công dân để cử tri biết, theo dõi. Đồng thời phân công các Tổ đại biểu và đại biểu HĐND Thành phố tiếp công dân theo luật định. Nhiệm kì 2016 – 2021, Thường trực HĐND Thành phố đã tiếp nhận 198 đơn/167 vụ việc; từ đầu nhiệm kì 2021 – 2026 đến tháng 6/2022, HĐND Thành phố tiếp nhận 28 đơn/28 vụ việc; tất cả các đơn, thư gửi đến đều được Thường trực HĐND Thành phố nghiên cứu, phân loại, chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền để giải quyết và yêu cầu thông báo kết quả giải quyết đến Thường trực HĐND Thành phố theo quy định.

Các cơ quan chức năng có trách nhiệm tiếp nhận ý kiến, kiến nghị của cử tri, xem xét trả lời, đồng thời tham mưu cho lãnh đạo UBND Thành phố trả lời, giải quyết kịp thời cho cử tri. Làm tốt công tác này sẽ nhận được sự ủng hộ, đồng thuận trong Nhân dân, góp phần vào sự phát triển kinh tế – xã hội, ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn Thành phố.

Thường trực HĐND Thành phố và các cơ quan của HĐND phải thường xuyên gặp gỡ, tiếp xúc cử tri. Tham dự các hoạt động do Tổ đại biểu HĐND tổ chức trước mỗi kỳ họp; xem xét, phân công đại biểu hoạt động chuyên trách, lãnh đạo, chuyên viên Văn phòng HĐND – UBND Thành phố; khuyến khích các đại biểu HĐND Thành phố tham gia các đoàn giám sát, khảo sát của Thường trực, các Ban HĐND Thành phố và của đại biểu HĐND Thành phố.

Bên cạnh những kết quả đạt được nêu trên, thì vẫn còn những tồn tại, hạn chế trong hoạt động TXCT như: Trong các buổi TXCT, Đại biểu HĐND chỉ thuần túy là người truyền tin và nhận tin, chứ chưa thực sự làm tốt công tác tuyên truyền vận động, cũng như chưa khơi gợi được những ý kiến đóng góp, hiến kế của cử tri trong việc đề ra các giải pháp hữu hiệu để phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương. Kết quả giải quyết ý kiến, kiến nghị của các cơ quan có thẩm quyền các lần trước đó để thông báo kịp thời tới cử tri có lúc còn hạn chế, vẫn còn có ý kiến trùng lặp,…

• Giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân

Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Thường trực HĐND Thành phố, công tác tham mưu giúp việc của Văn phòng HĐND – UBND Thành phố về lĩnh vực đơn thư đã được chú trọng, từng bước đổi mới và đạt kết quả rõ nét. Hầu hết các đơn thư đủ điều kiện thụ lý đều được Văn phòng tham mưu chuyển đơn đến các cơ quan có thẩm quyền yêu cầu giải quyết, các đơn thư sau khi chuyển đều được vào sổ theo dõi cập nhật kịp thời kết quả giải quyết, hằng tuần số liệu đơn thư đều được báo cáo tại buổi họp giao ban, hằng quý đều thực hiện rà soát, đôn đốc việc giải quyết của cơ quan có thẩm quyền. Đối với một số vụ việc phức tạp kéo dài, Thường trực HĐND Thành phố đã chỉ đạo Ban Pháp chế tổ chức giám sát công tác giải quyết khiếu nại tố cáo của các cơ quan có thẩm quyền, qua đó kiến nghị UBND Thành phố xem xét, đảm bảo quyền lợi chính đáng hợp pháp của công dân.

Thường trực HĐND Thành phố thực hiện chức năng giám sát thông qua việc thường xuyên theo dõi việc thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo của UBND Thành phố và các ngành; định kỳ xem xét báo cáo của UBND Thành phố về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ảnh của công dân. Qua hoạt động này, Thường trực HĐND Thành phố đã ban hành một số văn bản đề nghị UBND các cấp và một số phóng, ban, ngành giải quyết và đôn đốc việc giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo. Nhờ đó, công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ảnh được UBND các cấp và các ngành quan tâm hơn, góp phần giảm số lượng đơn, thư tồn đọng, kéo dài, vượt cấp và khiếu kiện tập trung đông người.

• Về mối quan hệ giữa Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố với các cơ quan, đơn vị liên quan

Thành ủy, trực tiếp là Ban thường vụ, Thường trực Thành ủy thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức và hoạt động của HĐND Thành phố thông qua Quy chế làm việc, các cuộc hội họp; đảm bảo HĐND Thành phố thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật, nhằm từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử ở địa phương. Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Theo quy chế làm việc của Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố, trước khi kì họp khai mạc khoảng 15 – 20 ngày, Thường trực HĐND Thành phố phải trình Ban thường vụ Thành ủy xem xét cho ý kiến về nội dung, chương trình kì họp HĐND và các nội dung liên quan khác thuộc thẩm quyền của Ban Thường vụ Thành uỷ.

Theo đó, Thường trực HĐND và các cơ quan của HĐND Thành phố phối hợp với UBND Thành phố, các ngành liên quan có buổi làm việc để thống nhất các nội dung trình tại kì họp HĐND theo luật định, có như thế thì chất lượng kì họp sẽ tốt hơn.

Thường trực HĐND và UBND Thành phố luôn duy trì mối quan hệ phối hợp trong việc hiện nhiệm vụ; các nghị quyết của HĐND được UBND xây dựng chương trình, kế hoạch nhằm cụ thể hoá để lãnh đạo, chỉ đạo các phòng chuyên môn và UBND xã, phường thực hiện.

Thường trực HĐND Thành phố duy trì mối quan hệ phối hợp với Ủy ban MTTQ Thành phố, các tổ chức thành viên của MTTQ, nhất là trong hoạt động giám sát, tiếp xúc cử tri,… Trong các cuộc họp của Ủy ban MTTQ Thành phố, Thường trực HĐND Thành phố cũng được mời dự cuộc họp.

2.3. Các yếu tố tác động đến hoạt động giám sát của HĐND thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

2.3.1 Các yếu tố tác động bên ngoài

2.3.1.1 Điều kiện tự nhiên, trình độ dân trí của Thành phố

Thành phố Buôn Ma Thuột là thành phố lớn nằm ở trung tâm khu vực Tây Nguyên. Thành phố mang tên một vị tù trưởng đã có công lớn trong việc khai sinh, lập nghiệp trên mảnh đất Tây nguyên này, đó là tù trưởng A Ma Y Thuột,…

Buôn Ma Thuột có đất đai bazan màu mỡ, trù phú bậc nhất Tây Nguyên, phù hợp với nhiều loại cây công nghiệp, cà phê Buôn Ma Thuột nổi tiếng có hương vị thơm ngon, đậm đà, say đắm lòng người từ khắp nơi trên đất nước và cả du khách nước ngoài.

Từ ngàn xưa, vùng đất này đã là cái nôi của nhiều dân tộc thiểu số đến đây sinh sống, như: Ê-đê, Gia rai, Nùng, Mnông, Hoa, Thái, Mường, Tày,,…

Khi nhắc đến Buôn Ma Thuột, người ta sẽ nghĩ ngay đến những bản trường ca hào hùng, những lễ hội độc đáo, mang đậm bản sắc của từng dân tộc, những ngôi nhà sàn bằng gỗ với lối kiến trúc độc đáo,… nhưng phải kể đến một nhạc cụ mà trong các dịp lễ, tết đều được phát huy, đó là cồng chiêng, được UNESCO công nhận là kiệt tác di sản văn hóa của nhân loại.

Thành phố luôn có cơ chế, chính sách đặc biệt ưu tiên để phát triển các buôn, cụm đồng bào dân tộc thiểu số. Vì vậy, cuộc sống của người dân ở các buôn đã có những đổi thay rõ rệt cả về vật chất và tinh thần.

Việc chăm lo, phát triển đời sống kinh tế – xã hội cho các buôn ĐBDTTS đã được cấp ủy, chính quyền Thành phố coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu. Thông qua việc thực hiện có hiệu quả các chương trình, dự án, đời sống của bà con vùng ĐBDTTS ngày càng khởi sắc: chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi diễn biến theo hướng tích cực, có nhiều loại cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao; văn hóa, xã hội đạt kết quả tương đối tốt, công tác xã hội hóa trên các lĩnh vực trọng điểm phát triển mạnh; việc giải quyết đất ở, đất sản xuất, nhà ở, nước sinh hoạt cho bà con đạt 100% kế hoạch đề ra; đặc biệt số hộ ĐBDTTS nghèo giảm mạnh… Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Có thể thấy, sự đổi thay ở các buôn ĐBDTTS không chỉ được minh chứng bởi sự năng động trong lao động sản xuất, trong sinh hoạt mà còn thể hiện qua cách nghĩ, cách làm của bà con. Bên cạnh việc chăm lo đầu tư phát triển kinh tế, bà con quan tâm học hỏi ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp, biết tính toán làm ăn, cải thiện đời sống.

Để tiếp tục thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội các buôn DTTS trong thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước và hội nhập, cũng như triển khai tốt hơn nữa các chính sách đối với đồng bào DTTS, năm 2017 Thành ủy Buôn Ma Thuột đã ban hành Chỉ thị số 15-CT/TU ngày 08/6/2017 về phát triển kinh tế – xã hội các buôn, cụm dân cư ĐBDTTS với những nội dung chủ yếu: đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, huy động mọi nguồn lực, mở rộng phát triển ngành nghề, nhất là nghề truyền thống, phát triển các cơ sở sản xuất và dịch vụ; đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa; gắn nông nghiệp với phát triển tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ; xây dựng nông thôn gắn với đô thị theo quy hoạch đáp ứng yêu cầu về xây dựng nông thôn mới; phát triển kinh tế các buôn gắn với tiến bộ, công bằng xã hội, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; huy động 100% học sinh đến trường, phát triển ngành học mầm non tại các buôn để thu hút trẻ em trong độ tuổi ra lớp; củng cố và mở rộng mạng lưới y tế cộng đồng, thực hiện có hiệu quả các dự án, chương trình mục tiêu quốc gia về y tế…

Có thể nói, những nỗ lực của cấp ủy Đảng, chính quyền Thành phố đã động viên đồng bào phấn khởi, chung sức, chung lòng cùng các tầng lớp nhân dân xây dựng Thành phố ngày càng giàu mạnh.

Là nơi tập trung sinh sống của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, vì vậy trình độ dân trí người dân Thành phố không đồng đều, có sự chênh lệch khá lớn giữa vùng đô thị và nông thôn, đặc biệt là vùng đồng bào DTTS, vùng sâu, vùng xa; một số ít người DTTS, nhất là những người lớn tuổi không nói được tiếng Kinh, khó khăn trong giao tiếp, ứng xử. Đây là yếu tố khó khăn, ảnh hưởng đến việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội,… của đồng bào các DTTS nói chung, người dân Thành phố nói riêng.

Quá trình đô thị hóa của Thành phố diễn ra nhanh chóng cũng đặt ra nhiều yêu cầu rất mới về quản lý đô thị, theo đó các cấp chính quyền phải đổi mới tư duy, nếp nghĩ, cách làm, mà HĐND là một thiết chế cực kỳ quan trọng, phải có trách nhiệm tham gia tích cực quyết định các vấn đề quan trọng của Thành phố, nhất là giữa bảo đảm tính thống nhất về quản lý nhà nước với vấn đề phân cấp, phân quyền, ủy quyền theo luật định; giữa phát huy vai trò của người đứng đầu tổ chức Đảng (Bí thư) kiêm nhiệm chức danh người đứng đầu HĐND (Chủ tịch); luôn siết chặt kỷ cương, kỷ luật nếu xảy ra sai phạm với khuyến khích, bảo vệ những cán bộ, công chức dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Có thể thấy rằng, điều kiện tự nhiên, trình độ dân trí, mức sống, thu nhập và phong tục, tập quán, ngôn ngữ khác nhau của các dân tộc cùng sinh sống trên địa bàn Thành phố, đã tác động đến tình hình phát triển kinh tế – xã hội, hoạt động của các cơ quan trong bộ máy nhà nước, trong đó có hoạt động giám sát của HĐND Thành phố trong thời gian qua.

2.3.2.2. Về các quy định của pháp luật đối với hoạt động giám sát của HĐND

Đây là yếu tố quan trọng ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND. Cách đây 10 năm, từ năm 2003 Luật Tổ chức HĐND – UBND ban hành là cẩm nang cho hoạt động HĐND trong giai đoạn này, tuy nhiên chưa cụ thể. Vì vậy hoạt động giám sát của HĐND chưa thật sự hiệu quả, chất lượng giám sát đạt thấp.

Năm 2015 Quốc hội thông qua Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND, năm 2019 sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Từ đó, hoạt động của HĐND nói chung, giám sát của HĐND nói riêng cơ bản được quy định cụ thể hơn, nên chất lượng, hiệu quả giám sát của HĐND được nâng lên rõ rệt, có nhiều chuyển biến theo hướng tích cực hơn. Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Trong các nhiệm kì hoạt động của HĐND Thành phố, đại biểu HĐND Thành phố được cơ cấu theo quy định của Đảng về công tác cán bộ, trong đó đại biểu HĐND Thành phố cơ cấu đại diện Thường trực Thành ủy, lãnh đạo các Ban xây dựng Đảng, Chủ tịch UB Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, một số phòng, ban chuyên môn thuộc UBND cùng cấp, lãnh đạo cấp ủy và UBND cấp dưới trực tiếp, đại diện doanh nghiệp, tôn giáo,… Đồng chí Bí thư (hoặc Phó Bí thư) Thành ủy là Chủ tịch HĐND Thành phố hoạt động kiêm nhiệm, đại diện lãnh đạo các Ban Đảng của Thành phố thường giữ chức danh Trưởng các Ban HĐND Thành phố hoạt động kiêm nhiệm, Chủ tịch UB Mặt trận Tổ quốc và trưởng các tổ chức chính trị – xã hội Thành phố tham gia làm thành viên các Ban của HĐND Thành phố,… Vì vậy, hoạt động của HĐND và chất lượng giám sát, thẩm tra của HĐND Thành phố ngày một nâng lên.

HĐND Thành phố bám vào các quy định hướng dẫn của luật để tổ chức hoạt động giám sát của mình. Mới đây nhất, vào năm 2022 UBTVQH ban hành Nghị quyết 594/NQ-UBTVQH15, đây là cơ sở để HĐND thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo luật định.

Tuy nhiên, hệ thống pháp luật về hoạt động giám sát, thẩm tra của các Ban HĐND chưa hoàn thiện. Hiện nay, pháp luật chưa quy định cụ thể chế tài cụ thể, có quy định nhưng chung chung. Điều này khó cho HĐND, các Đoàn giám sát của HĐND trong việc theo dõi, yêu cầu các đối tượng chịu sự giám sát khắc phục các tồn tại, hạn chế mà thông qua các hoạt động giám sát của HĐND và các Đoàn giám sát đã chỉ ra.

Nhìn chung, các quy định về thẩm quyền, nhiệm vụ của HĐND, UBND còn nhiều bất cập, một số quy định1 “na ná giống nhau,…” [32]. HĐND là đơn vị tổ chức giám sát, UBND và các phòng chuyên môn là cơ quan chịu sự giám sát. Tuy nhiên, nhiều lãnh đạo UBND và lãnh đạo các cơ quan chuyên môn lại là đại biểu HĐND. Tình trạng nể nang, dễ dãi, xuề xòa thường xảy ra làm hiệu lực của hoạt động giám sát giảm. Vì vậy, khi thực hiện hoạt động giám sát cần phải có sự “phân vai” rõ ràng, nhất là thực hiện những kiến nghị sau giám sát.

2.3.3.3. Môi trường chính trị, xã hội của hoạt động giám sát

Môi trường chính trị, xã hội rất quan trọng trong hoạt động giám sát của HĐND. Hiện nay, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 kéo theo sự phát triển vượt bậc của các phương tiện thông tin đại chúng (mạng Intenet, các trang mạng xã hội Zalo, Facebook,…), vì vậy trình độ dân trí ngày càng nâng cao. Đây là các yếu tố tác động tích cực cho hoạt động giám sát của HĐND.

Dân chủ – bất kì ở đâu hay lĩnh vực hoạt động gì đều phải hướng tới. Có dân chủ thì mới thực hiện công bằng xã hội, đó là điều tất yếu.

Vấn đề dân chủ được đưa vào chương trình thảo luận, chất vấn, trả lời chất vấn và được chứng minh qua các diễn đàn kì họp của HĐND.

Ngày nay, phương tiện thông tin đại chúng ngày càng phát triển mạnh mẽ cùng với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, đó là cầu nối giữa nghị trường và xã hội, có khả năng thổi lửa vào nghị trường và truyền sức nóng từ nghị trường ra ngoài xã hội. Về vấn đề này, trên địa bàn Thành phố đã được trang bị hệ thống loa truyền thanh thông minh, phát huy hiệu quả khi truyền tải thông tin trước, trong và sau mỗi kì họp của HĐND. Gắn liền với dân chủ là dân trí. Theo đó, hoạt động giám sát của HĐND Thành phố chắc chắn sẽ nhận được hỗ trợ từ Nhân dân, mà cụ thể ở đây là trình độ dân trí cao.

2.3.2 Các yếu tố tác động bên trong Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

2.3.2.1 Năng lực thực hiện chức năng giám sát

Như chúng ta đã biết, chất lượng giám sát của HĐND Thành phố phụ thuộc vào trình độ, năng lực thực tiễn của đại biểu HĐND, bởi hoạt động giám sát là hoạt động mang đậm bản chất tư duy. Đại biểu HĐND có tầm nhìn, bản lĩnh và năng lực, kĩ năng thì sẽ nhìn nhận vấn đề nhanh, chính xác và ngược lại, sẽ rất thụ động, giải quyết vấn đề chung chung, không trọng tâm, trọng điểm, thậm chí có thể dẫn đến những vấn đề gây ảnh hưởng đến hoạt động chung của HĐND Thành phố.

Do vậy, khi chuẩn bị công tác nhân sự tham gia HĐND, ngoài cơ cấu, số lượng thì phải đảm bảo năng lực của đại biểu

Nói đến năng lực là nói đến người cán bộ hay người đại biểu phải có tài, có đức, đủ tâm và đủ tầm mới nhìn nhận thấu đáo vấn đề, nhất là người đại biểu dân cử trong thực hiện hoạt động giám sát, từ đó họ mới phân tích, chỉ ra những hạn chế, yếu kém, từ đó đưa ra những biện pháp hữu hiệu để khắc phục, loại bỏ những vấn đề tiêu cực, sai phạm nếu trong quá trình giám sát mà họ phát hiện. Để phát hiện những sai phạm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, người đại biểu phải có lập trường, quan điểm rõ ràng, lập luận vấn đề chặt chẽ, logic, có trình độ, năng lực công tác và năng lực thực tiễn, dám nói thẳng, nói thật, không nể nang hay né tránh, phải đặt lợi ích của Đảng, Nhà nước và Nhân dân lên trên hết.

Theo quy định của Luật, nội dung hoạt động và công tác giám sát của HĐND Thành phố rất phong phú, trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, vì vậy trong hoạt động giám sát cần mang tính nghiệp vụ, chuyên sâu. Tuy nhiên, hiện nay theo quy định, đại biểu hoạt động chuyên trách ở HĐND các cấp vẫn còn ít, HĐND nặng về cơ cấu, số lượng, vì vậy trong hoạt động của mình có lúc, có nơi còn mang tính hình thức. Ngoài ra, một số nơi cấp ủy đảng, nhất là cấp xã chưa thật sự quan tâm đến hoạt động giám sát của HĐND, vì vậy trong chừng mực nào đó, hoạt động của HĐND không phát huy được hiệu quả,… Chính các yếu tố nêu trên đó đã ảnh hưởng, tác động rất lớn đến hiệu quả hoạt động của HĐND nói chung, hoạt động giám sát của HĐND nói riêng.

Bên cạnh đó, thành viên của các Ban của HĐND chất lượng còn hạn chế, không có chuyên môn trong lĩnh vực Ban mà mình tham gia, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Trên thực tế, thành viên của các Ban là những đại biểu được cơ cấu từ các cơ quan, đơn vị, phường, xã, chưa được các cấp quan tâm sắp xếp, bố trí cán bộ thực sự có năng lực để tham gia làm thành viên; thông thường thì Trưởng hoặc Phó trưởng Ban hoạt động chuyên trách, còn lại đa số thành viên hoạt động kiêm nhiệm; các Ban không có chuyên viên giúp việc, mà chủ yếu là do đại biểu chuyên trách đảm nhiệm. Vai trò, vị thế của lãnh đạo các Ban chưa tương xứng. Thay vì phải có tầm cao hơn để bảo đảm hiệu quả giám sát, thẩm tra, trong thực tế bố trí lãnh đạo Ban thấp hơn lãnh đạo các phòng, ban, ngành, thấp hơn thành viên của ban (đồng chí Phó trưởng các Ban hoạt động chuyên trách không nằm trong cấp ủy). Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Bộ máy cơ quan tham mưu, giúp việc cho HĐND Thành phố rất quan trọng. Cơ quan tham mưu, giúp việc cho HĐND Thành phố trực tiếp, thường xuyên là Văn phòng HĐND – UBND Thành phố, vì vậy phải quan tâm bố trí cán bộ, chuyên viên thực sự am hiểu về hoạt động của HĐND để giúp Thường trực HĐND, các Ban của HĐND trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo luật định.

Tuy nhiên, đối với HĐND cấp huyện, không bố trí lãnh đạo Văn phòng riêng, mà đồng chí Phó chánh Văn phòng HĐND – UBND Thành phố sẽ phụ trách, công chức Văn phòng tham mưu giúp việc cho Thường trực HĐND và các Ban của HĐND cũng phải kiêm nhiệm công việc của UBND cùng cấp,… Vì vậy, nội dung, chất lượng tham mưu cho Thường trực HĐND, các Ban của HĐND trong tổ chức các kì họp, xây dựng báo cáo, công tác giám sát, thẩm tra,… còn nhiều hạn chế, bất cập.

2.3.2.2 Về chương trình, kế hoạch, phương thức giám sát; công tác phối kết hợp giữa HĐND và MTTQ, các đoàn thể chính trị – xã hội cùng cấp

Chương trình, kế hoạch giám sát của HĐND được HĐND xây dựng trên cơ sở nghị quyết về Chương trình giám sát của HĐND hàng năm; theo đó HĐND phải xây dựng và lựa chọn hình thức giám sát cho phù hợp, thiết thực, phù hợp thực tiễn địa phương.

Trong hoạt động giám sát, cần coi trọng công tác phối hợp giữa HĐND với MTTQ và các đoàn thể chính trị – xã hội trong giám sát chuyên đề thực sự chưa tốt, còn trùng lặp nội dung, đơn vị giám sát,…

Sau giám sát, HĐND phải thường xuyên theo dõi, đôn đốc các kiến nghị, kết luận sau giám sát. Điều này thể hiện tính quyền lực của HĐND trong hoạt động giám sát.

Đại biểu HĐND giám sát việc trả lời chất vấn của lãnh đạo UBND, thủ trưởng các cơ quan theo quy định của luật. Cần ghi chép lại nội dung trả lời chất vấn, sau đó theo dõi việc giải quyết các vấn đề mà người bị chất vấn trả lời, để có ý kiến đề nghị xem xét, giải quyết nếu lời hứa đó chưa thực hiện hoặc chậm thực hiện. Nếu chuẩn bị tốt thì phiên chất vấn sẽ đạt chất lượng, hiệu quả.

Chủ toạ điều hành các phiên chất vấn cũng rất quan trọng, góp phần vào chất lượng giám sát. Nếu chủ toạ điều hành tốt, linh hoạt thì sẽ làm cho phiên chất vấn diễn ra sôi nổi, thuận lợi, người bị chất vấn cũng sẽ trả lời đúng trọng tâm của vấn đề được chất vấn hơn. Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

2.3.2.3 Điều kiện, vật chất chi phí cho hoạt động giám sát

Điều kiện, vật chất chi phí cho hoạt động giám sát rất quan trọng. Đây là điều kiện cần cho mỗi hoạt động giám sát của HĐND. Vì HĐND và các Đoàn giám sát phải được trang bị đầy đủ phương tiện làm việc, bố trí kinh phí chi chế độ cho thành viên Đoàn giám sát cũng như các chi phí khác,… để HĐND và các Đoàn giám sát của HĐND thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình. Tuy nhiên, không phải cứ chi phí cao là hoạt động giám sát đạt chất lượng cao, và ngược lại. Vì vậy nên tính toán, cân nhắc kỹ lưỡng vấn đề này để vừa đảm bảo chi phí vừa đạt chất lượng, hiệu quả giám sát.

Thứ nhất, Hoạt động giám sát của HĐND cần phải đầu tư chi phí phù hợp với tính chất, nội dung từng cuộc giám sát. Cần quan tâm đến các điều kiện như đầu tư trang thiết bị phục vụ giám sát như: máy vi tính, máy in, máy chụp hình ảnh,…

Thứ hai, Cân nhắc kĩ khi đầu tư cho hoạt động giám sát, đầu tư đủ, đúng mức theo quy định, không nên lãng phí, những cũng không nên tính toán quá chi li, từng tiểu tiết,… vì đây là vấn đề nhạy cảm, nên cần nhìn nhận vấn đề là hiệu quả, chất lượng giám sát phải tương xứng với chi phí bỏ ra một cách hợp lý, thiết thực.

2.4. Thực tiễn hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (giai đoạn 2018 – 2022)

2.4.1. Giám sát tại kì họp

Kỳ họp là hình thức hoạt động chủ yếu của HĐND. Vì vậy luôn coi việc giám sát tại kì họp là công cụ quan trọng, vì đây là diễn đàn công khai, dân chủ để đại biểu HĐND cảm nhận được sự tập trung hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương mà họ đã được tín nhiệm bầu ra.

Đồng thời, nhằm đảm bảo việc thi hành Hiến pháp, pháp luật và các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND; HĐND Thành phố luôn tăng cường hoạt động giám sát bằng các hình thức như thông qua việc xem xét các báo cáo của Thường trực HĐND, UBND, TAND, VKSND, Chi cục Thi hành án dân sự và các báo cáo khác theo quy định của Luật; đồng thời qua công tác kiểm tra trực tiếp tại cơ sở, tiếp xúc cử tri, phản ảnh của MTTQVN Thành phố và các tổ chức chính trị – xã hội, qua hoạt động giám sát của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND,…

HĐND Thành phố tiến hành xem xét, thảo luận nội dung các báo cáo của các cơ quan theo quy định của luật tại các kì họp thường lệ. Theo đó, sẽ có phiên thảo luận tại hội trường, hoặc chia tổ thảo luận để đại biểu tham gia được nhiều ý kiến, giúp cho HĐND đưa ra những quyết định đúng đắn, sát tình hình và phù hợp với địa phương.

2.4.2. Hoạt động giám sát thông qua chất vấn và trả lời chất vấn của HĐND thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk theo luật định Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Thường trực HĐND Thành phố xác định, việc chấn vấn và trả lời chất vấn là một trong những hoạt động quan trọng trong công tác giám sát của HĐND, nên trước khi tiến hành các kì họp đã gửi phiếu chất vấn đến đại biểu để ghi ý kiến chất vấn gửi cho thư ký tổng hợp và chuyển đến UBND Thành phố, các phòng, ban có liên quan yêu cầu trả lời tại kì họp. Việc điều hành chất vấn do Chủ toạ kì họp quyết định theo hướng linh hoạt để đại biểu mạnh dạn, tự tin chất vấn và người bị chất vấn cũng chủ động hơn trong việc trả lời chất vấn.

Nhiệm kì 2016 – 2021, có 490 lượt đại biểu phát biểu ý kiến với 800 nội dung (đạt 35% tổng số đại biểu dự họp); từ đầu nhiệm kì 2021 – 2026 đến tháng 6/2022, có 152 lượt ý kiến với 311 nội dung. Nội dung chất vấn liên quan đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, đề cập đến những vấn đề bức xúc, phản ảnh được tâm tư, nguyện vọng chính đáng của cử tri, thể hiện tâm huyết, trách nhiệm của người đại biểu dân cử. Các ý kiến chất vấn đều được lãnh đạo UBND Thành phố, Trưởng các phòng, ban ngành trả lời nghiêm túc tại kì họp, đi thẳng vào nội dung đại biểu HĐND chất vấn. Với những ý kiến chưa được trả lời tại kì họp, Chủ tọa kì họp yêu cầu lãnh đạo UBND Thành phố, Trưởng các phòng, ban ngành phải trả lời bằng văn bản, gửi trực tiếp đến đại biểu chất vấn và Thường trực HĐND Thành phố.

Công tác giám sát việc thực hiện các cam kết và lời hứa của các cơ quan hành chính nhà nước được thực hiện có hiệu quả, tạo niềm tin đối với cử tri. Trước mỗi kì họp, Thường trực HĐND Thành phố đều ban hành văn bản đề nghị các tổ đại biểu HĐND tổng hợp các ý kiến của cử tri nơi đại biểu ứng cử, xem xét kết quả trả lời, giải quyết của UBND Thành phố và các phòng, ban ngành tại các kì họp trước,… để tiếp tục chất vấn tại kì họp nếu vấn đề đó chưa thực hiện như lời hứa trước đại biểu.

2.4.3. Giám sát thông qua việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân’ thành phố bầu theo luật định Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Công tác lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm được quy định cụ thể trong luật và các văn bản hướng dẫn của Quốc hội.

Để việc lấy phiếu tín nhiệm đạt yêu cầu đề ra, ngoài công tác chuẩn bị của Thường trực HĐND, các ban HĐND, Văn phòng HĐND và UBND Thành phố, trách nhiệm chính thức về mỗi đại biểu HĐND. Tránh tình trạng bỏ phiếu mang tính cá nhân, cảm tính, không ghi nhận công lao đóng góp của đồng chí đồng nghiệp, thậm chí làm sai lệch, hạ uy tín. Cần ngăn chặn những hiện tượng tiêu cực như tranh thủ, vận động phiếu,…Trước khi bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức vụ do HĐND bầu, các đại biểu cần căn cứ vào báo cáo tự đánh giá kết quả làm việc của những người được lấy phiếu tín nhiệm. Cần cân nhắc tình hình mọi mặt của địa phương để đánh giá năng lực của người đó ở mức độ nào so với chức trách, nhiệm vụ được giao, các vị có làm tròn trách nhiệm của mình hay không đối với lĩnh vực được phân công phụ trách.

Năm 2018, HĐND Thành phố đã tổ chức lấy phiếu tín nhiệm 18 người là các chức danh lãnh đạo do HĐND bầu. Đây là một công việc hết sức quan trọng nên công tác chuẩn bị được Thường trực Thành ủy, HĐND Thành phố rất quan tâm chỉ đạo, triển khai kịp thời các văn bản hướng dẫn một số nội dung về tổ chức lấy phiếu tín nhiệm tại HĐND các cấp nhiệm kì 2016 – 2021 đến đại biểu HĐND Thành phố và HĐND 21 phường, xã. Phân công 01 lãnh đạo Văn phòng HĐND – UBND Thành phố phụ trách tiếp nhận kê khai tài sản, thu nhập của người được lấy phiếu tín nhiệm, đóng tập các báo cáo của người được lấy phiếu tín nhiệm để gửi đến các đại biểu HĐND xem xét, làm cơ sở cho việc bỏ phiếu tín nhiệm.2.4.4. Giám sát thông qua việc xem xét tính hợp hiến, hợp pháp các văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân cùng cấp và Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp dưới

theo luật định

Theo quy định, chính quyền địa phương (HĐND và UBND) có thẩm quyền trong công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền XHCN, vì vậy việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật là nhằm góp phần điều chỉnh các mối quan hệ xã hội, quản lý nhà nước, quản lý xã hội, thúc đẩy sự phát triển mọi mặt của đời sống xã hội, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Vì vậy, khi xây dựng và ban hành văn bản QPPL, phải đầu tư, nghiên cứu các quy định pháp luật đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và phù hợp với điều kiện của địa phương.

HĐND, Thường trực HĐND, các Ban HĐND Thành phố thường xuyên quan tâm, giám sát việc ban hành các văn bản QPPL của UBND Thành phố, nghị quyết HĐND cấp xã. Qua giám sát, đã kịp thời yêu cầu các cơ quan, đơn vị khắc phục, bãi bỏ một phần hoàn toàn bộ văn bản trái quy định. Định kì hàng năm, UBND Thành phố giao Phòng Tư pháp Thành phố là cơ quan có trách nhiệm rà soát việc thực hiện các văn bản QPPL, báo cáo kết quả rà soát cho Thường trực HĐND, UBND Thành phố.

2.4.5. Giám sát chuyên đề và giám sát thường xuyên của Hội đồng nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk theo luật định Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Hàng năm, HĐND Thành phố đều ban hành Nghị quyết về chương trình giám sát và tăng cường giám sát bằng các hình thức như: Giám sát thường xuyên thông qua việc xem xét các báo cáo của UBND, các ngành; việc chất vấn và trả lời chất vấn tại kì họp; qua tiếp xúc cử tri, phản ảnh của Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị – xã hội, hoạt động giám sát của HĐND, Thường trực HĐND, các Ban, Tổ đại biểu, đại biểu. Giám sát trực tiếp theo chuyên đề đối với UBND Thành phố, các ngành và ở cơ sở.

Thông qua hoạt động giám sát HĐND đã chỉ rõ những ưu điểm, tồn tại, hạn chế, từ đó kiến nghị, đề xuất tổ chức, cá nhân được giám sát khắc phục tồn tại, hạn chế, phát huy những kết quả đạt được, đồng thời thường xuyên theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát, góp phần thực hiện thắng lợi nghị quyết HĐND Thành phố đề ra.

2.5. Đánh giá khái quát về hoạt động giám sát và các yếu tố tác động đến hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

2.5.1. Những kết quả đạt được

Những năm qua, do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, tình hình kinh tế – xã hội của Thành phố gặp nhiều khó khăn, nhưng với sự nỗ lực, cố gắng, đoàn kết của toàn thể hệ thống chính trị và Nhân dân Thành phố quyết tâm phấn đấu xây dựng Thành phố trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên trong giai đoạn mới theo Kết luận số 67-KL/TW ngày 16-12-2019 của Bộ Chính trị “về xây dựng và phát triển thành phố Buôn Ma Thuột đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Theo đó, Kết luận 67-KL/TW định hướng phát triển thành phố Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên trên cơ sở khai thác và phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế của Thành phố, nhất là tài nguyên thiên nhiên, các giá trị văn hóa, lịch sử, địa lý hiện có; tiếp tục duy trì tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp chế biến, công nghiệp phần mềm, năng lượng sạch; song song với phát triển dịch vụ, du lịch theo hướng “xanh, sinh thái, thông minh và bản sắc riêng” vùng Tây Nguyên; phát triển nông nghiệp đô thị, sinh thái, ứng dụng công nghệ cao; chú trọng ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; thúc đẩy đổi mới sáng tạo; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực…

Như vậy có thể thấy rằng, Bộ Chính trị, Trung ương đặc biệt quan tâm đối với việc xây dựng và phát triển thành phố Buôn Ma Thuột thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên thông qua việc ban hành Kết luận số 67-KL/TW, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 103/NQ-CP, ngày 9/7/2020 “về chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận 67 của Bộ Chính trị”.

Theo đó, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Đắk Lắk, Thành uỷ, UBND Thành phố đã ban hành nhiều văn bản nhằm cụ thể những nội dung của Kết luận số 67- KL/TW, Nghị quyết số 103/NQ-CP. Trong đó chú trọng đến công tác thu hút nguồn lực đầu tư kết cấu hạ tầng đô thị, quy hoạch và quản lý quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường, đảm bảo quốc phòng, an ninh, chế độ chính sách, an sinh xã hội, xây dựng đô thị văn minh, đô thị thông minh, chính quyền địa tử, xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao,…

Trong 2 năm (2021 và 2022), Thành phố kêu gọi 13 dự án đầu tư với tổng kinh phí khoảng 2.880 tỷ đồng (các dự án này chủ yếu ngoài Khu công nghiệp Hòa Phú và Khu công nghiệp Hòa Phú, UBND Tỉnh quyết định chủ trương đầu tư). Từ năm 2020 đến nay, Thành phố đã tổ chức bồi dưỡng cho 2.241 lượt cán bộ, công chức, viên chức và cử 1.323 lượt cán bộ công chức Thành phố và xã, phường tham gia các lớp bồi dưỡng do các sở ngành tổ chức.

Nhìn chung, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức Thành phố cơ bản đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ, có trình độ chuyên môn cơ bản phù hợp với vị trí vị việc; tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức có trình độ đại học, trên đại học khá cao. Quan tâm đào tạo lý luận chính trị cho cán bộ, công chức, viên chức,… Vì vậy, thực hiện chức trách, nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cơ bản đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn hiện nay. Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

Công tác cải cách hành chính luôn được quan tâm, xem đây là nội dung quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH của Thành phố. Thủ tục hành chính gọn nhẹ, dễ thực hiện sẽ thu hút các công ty, doanh nghiệp đầu tư vào Thành phố. Nhờ vậy, xếp hạng Bộ chỉ số cải cách hành chính Thành phố trong những năm qua thuộc nhóm dẫn đầu của Tỉnh.

Ngoài ra, Thành uỷ, HĐND, UBND Thành phố đã chủ động tham mưu, đề xuất ý kiến để Tỉnh uỷ, HĐND, UBND Tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn nhằm xây dựng và phát triển Thành phố theo Kết luận 67, như:

HĐND Tỉnh đã ban hành nghị quyết số 03/2021/NQ- HĐND ngày 13/8/2021 quy định nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư nguồn ngân sách địa phương tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk, giai đoạn 2021 – 2025, theo đó phân cấp cho thành phố Buôn Ma Thuột được hưởng 100% nguồn thu tiền sử dụng đất để thực hiện đầu tư phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông, đô thị trên địa bàn thành phố giai đoạn từ năm 2022 – 2025.

Xuất phát từ các yếu tố nêu trên, hoạt động của HĐND Thành phố cũng có nhiều đổi mới nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của địa phương trong tình hình mới. Trong những năm qua, HĐND Thành phố đã có nhiều cải tiến trong lề lối làm việc, đổi mới phương thức hoạt động, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo luật định. Các đại biểu HĐND thực hiện tốt vai trò là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, phản ảnh kịp thời những ý kiến, nguyện vọng của Nhân dân đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền; tổ chức các cuộc tiếp xúc cử tri trước và sau các kỳ họp được thực hiện với nhiều nội dung, hình thức phong phú. Các kỳ họp của HĐND được tổ chức chu đáo, chất lượng ngày càng được nâng lên, đặc biệt trong các kỳ họp luôn chú trọng và dành nhiều thời gian để thảo luận, chất vấn và trả lời chất vấn về những vấn đề quan trọng mà đại biểu và cử tri quan tâm. Tổ chức nhiều hơn các kì họp chuyên đề về lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, kịp thời ban hành các Nghị quyết quyết định chủ trương đầu tư, điều chỉnh chủ trương đầu tư các công trình trọng điểm của Thành phố, các dự án nhóm B, C,… Các Nghị quyết của HĐND ban hành đều mang tính khả thi cao, tổ chức thực hiện đạt hiệu quả.

Thường trực HĐND, Chủ toạ kì họp đã linh động, sáng tạo, đổi mới phương pháp trong điều hành các phiên thảo luận, nhìn chung những năm gần đây, hầu hết các báo cáo trình bày tại kì họp theo hướng trình bày tóm tắt, dành nhiều thời gian tập trung thảo luận.

Vì vậy, các nghị quyết được HĐND thông qua, khi đưa vào triển khai thực hiện đều đáp ứng yêu cầu nguyện vọng của Nhân dân, được Nhân dân ủng hộ và thực hiện, góp phần vào việc phát triển KT-XH của địa phương, ổn định xã hội.

Thường trực HĐND Thành phố duy trì giao ban định kì theo luật định và theo quy chế của HĐND Thành phố. Giải quyết kịp thời các công việc phát sinh giữa hai kì họp. Việc theo dõi, đôn đốc UBND và các cơ quan chuyên môn Thành phố xem xét, trả lời và giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri, các kiến nghị đề xuất của các đoàn giám sát HĐND, Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, Tổ đại biểu HĐND Thành phố được quan tâm, nhiều ý kiến, đề xuất, kiến nghị được xem xét, giải quyết kịp thời.

2.5.2. Hạn chế Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

• Hoạt động của HĐND Thành phố vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, cụ thể như sau:

Thứ nhất, Thường trực HĐND Thành phố chưa thường xuyên tham mưu, đề xuất cho Thành uỷ về công tác quy hoạch, bố trí sử dụng cán bộ đối với các chức danh lãnh đạo của HĐND, nhất là các Ban của HĐND Thành phố.

Trong các phiên họp, nhất là phiên thảo luận tại hội trường, phiên chất vấn còn rất trầm, ít ý kiến tham gia, một số đại diện còn e dè, nể nang, ngại va chạm,…Thực tế cho thấy một số đại biểu kiêm nhiệm, chuyển công tác ra khỏi đơn vị hành chính ít khi tham gia chất vấn, thảo luận; trình độ, năng lực đại biểu HĐND Thành phố còn hạn chế, không đồng đều.

Người bị chất vấn trả lời chưa cụ thể, nhưng Chủ toạ kì họp không chấn chỉnh, nhắc nhở,… vì vậy đôi lúc phiên chất vấn chưa thật sự như mong đợi của Nhân dân. Do vậy, hiệu quả các phiên chất vấn chưa cao.

Thứ hai, trình độ dân trí, đời sống vật chất, tinh thần của người dân Thành phố ngày càng cao, có sự phân hoá giữa nông thôn và thành thị; khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, … Vì vậy đòi hỏi trình độ, kĩ năng của người đại biểu dân cử phải đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; tuy nhiên thực tế cho thấy sự tham gia của các đại biểu kiêm nhiệm trong giám sát chuyên đề của các Ban HĐND Thành phố còn hạn chế, đại biểu chưa dành nhiều thời gian nghiên cứu chuyên sâu nội dung giám sát nên ít tham gia ý kiến. Hoạt động của một số Tổ đại biểu chưa tốt, chưa duy trì chế độ sinh hoạt quý theo quy định; chưa thường xuyên giám sát việc thi hành pháp luật ở địa phương.

Thứ ba, Hiện nay các quy định pháp luật về hoạt động giám sát của HĐND tương đối đầy đủ, tuy nhiên một số nội dung vẫn còn chung chung, như chế tài xử lý. Phương thức giám sát còn rập khuôn, ít có sự đổi mới. Giám sát ở cơ sở chủ yếu vẫn nghe trình bày báo cáo, ít chất vấn, tranh luận nên kết quả giám sát chưa thật sâu sắc; nhất là trong các năm bị ảnh hưởng do dịch bệnh Covid-19, thực hiện giãn cách xã hội, không được tập trung đông người, hoạt động giám sát của HĐND ít nhiều bị ảnh hưởng, chủ yếu giám sát qua báo cáo của các đơn vị, thiếu khảo sát thực tế…

Thứ tư, khâu “hậu giám sát” có lúc thực hiện chưa tốt; các cơ quan chịu sự giám sát thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát có lúc, có nơi chưa kịp thời, thậm chí không quan tâm đến kết luận, kiến nghị của HĐND. Bên cạnh đó, trách nhiệm của chủ thể giám sát cũng chưa được phát huy, chưa tổ chức giám sát lại những kiến nghị mà mình đã đề xuất; công tác phối hợp giữa HĐND với MTTQ và các đoàn thể chưa thường xuyên; quy hoạch, lựa chọn và giới thiệu ứng cử làm đại biểu HĐND tuy đã được quan tâm nhưng chất lượng đại biểu chưa đồng đều. Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

2.5.3. Nguyên nhân của những hạn chế

Kinh nghiệm của một số đại biểu còn hạn chế, thụ động, mặc dù đã được tập huấn tuy nhiên nhìn chung kĩ năng hoạt động của người đại biểu còn hạn chế, thiếu tự tin, bản lĩnh khi đứng trước nơi đông người.

Một số đại biểu HĐND chưa dành thời gian hợp lý để nghiên cứu văn bản, tài liệu trước khi tham dự kỳ họp, ít tham gia thảo luận, phát biểu ý kiến; chưa phát huy được chức năng, quyền hạn của người đại biểu dân cử trong thực hiện nhiệm vụ giám sát thường xuyên, để phát hiện và đề xuất xử lý kịp thời những vấn đề vướng mắc xảy ra trong quá trình thực hiện các văn bản chỉ đạo của cấp trên và cấp mình.

Thường trực HĐND Thành phố lực lượng mỏng, chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm. Bộ máy tham mưu, giúp việc cho HĐND, Thường trực và các Ban HĐND Thành phố là Văn phòng HĐND và UBND, đồng thời tham mưu cho UBND Thành phố, nên đôi khi có sự chồng chéo trong công tác tham mưu, nhất là hoạt động giám sát.

Chế tài xử lý việc chậm thực hiện kiến nghị, kết luận của HĐND có quy định trong luật nhưng còn chung chung, chưa cụ thể, gây khó khăn cho chủ thể giám sát khi yêu cầu đối tượng chịu sự giám sát thực hiện, chủ yếu là đôn đốc, nhắc nhở chung chung.

Nhận thức tầm quan trọng trong công tác giám sát của HĐND của một số cơ quan, đơn vị, cá nhân còn mơ hồ, có đơn vị chưa hiểu rõ vấn đề giám sát của HĐND. Bên cạnh đó, các đoàn giám sát ít mời hoặc không mời các chuyên gia tham gia; một số đại biểu nặng công việc chuyên môn nên thời gian tham gia cùng Đoàn giám sát chưa thường xuyên, nghiên cứu ít, vì vậy chất lượng, hiệu quả mang lại không cao.

Tiểu kết chương 2

Trong chương 2, luận văn đánh giá về tình hình, điều kiện tự nhiên, tình hình KT – XH, quốc phòng, an ninh thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk; bộ máy tổ chức và hoạt động của HĐND, kết quả hoạt động của HĐND Thành phố từ năm 2018 đến 2022 (bao gồm giai đoạn sau của nhiệm kì 2016- 2021, và giai đoạn đầu của nhiệm kì 2021 – 2026).

Đi sâu phân tích, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, tác động đến hoạt động giám sát của HĐND, từ đó có nhìn nhận khách quan, trung thực; chỉ ra những khó khăn, tồn tại, hạn chế, vướng mắc,…Trên cơ sở đó, trong nội dung Chương 3 sẽ đưa ra các biện pháp, giải pháp phù hợp trong thời gian tới, phù hợp với tình hình thực tế địa phương, mang tính khả thi.

Việc phân tích, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giám sát của HĐND Thành phố và thực trạng hoạt động giám sát của HĐND thành phố Buôn Ma Thuột là cơ sở cho việc xây dựng những quan điểm, đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk ở chương 3. Luận văn: Thực trạng giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk lắk.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Giải pháp hoạt động giám sát của HĐND tại tỉnh Đắk Lắk