Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật Việt Nam hiện nay dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Hơn 30 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu vô cùng to lớn, quan trọng, thế và lực ngày càng tăng, diện mạo đất nước có nhiều đổi thay. Từ một nền kinh tế thuần nông lạc hậu trên 90% dân số sống bằng nghề nông nghiệp, Việt Nam đã tạo dựng được cơ sở vật chất – kỹ thuật, cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội hiện đại, từng bước đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; tạo ra môi trường năng động, thu hút nguồn lực xã hội cho phát triển đất nước. Những nỗ lực đổi mới hơn 30 năm qua đã giúp môi trường đầu tư của nước ta liên tục được cải thiện, thu hút ngày càng nhiều hơn vốn đầu tư cho phát triển đất nước. Cơ cấu kinh tế bước đầu chuyển dịch theo hướng hiện đại; cơ cấu ngành nghề chuyển dịch theo hướng giảm khu vực nông nghiệp, tăng khu vực dịch vụ và công nghiệp [7] [8]. Bên cạnh những ngành nghề kinh tế truyền thống, có thế mạnh, nhiều ngành nghề kinh tế mới ra đời góp phần thúc đẩy xã hội ngày càng phát triển. Trong số những ngành nghề mới, có ngành nghề dịch vụ trong lĩnh vực tài chính nói chung, dịch vụ xử lý, thu hồi nợ nói riêng.

Dịch vụ thu hồi nợ ra đời là một xu hướng phản ánh quy luật kinh tế thị trường và đáp ứng nhu cầu xã hội. Sự ra đời của ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ sẽ giúp cho doanh nghiệp, giúp cho các nhà đầu tư bớt đi nỗi lo về gánh nặng tài chính bị khủng hoảng do nợ xấu kéo dài và có xu hướng ngày càng tăng cao.

Thực tiễn chứng minh, nhiều doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản không phải do thiếu khả năng chiếm lĩnh thị trường hoặc kinh doanh thua lỗ mà do doanh nghiệp mất cân đối về tài chính. Một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp mất cân đối tài chính là do dư nợ xấu lên cao và kéo dài đẩy doanh nghiệp vào tình trạng mất khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn. Tình trạng tài chính mất cân đối trầm trọng đã vô tình đẩy doanh nghiệp đi vào phá sản, trong khi uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp vẫn đang rất tốt. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Trên thương trường, các doanh nghiệp khi tham gia hoạt động kinh doanh, dù ít, dù nhiều sẽ luôn có nguy cơ phải đối đầu với nợ đọng. Tuy nhiên, khó khăn đặt ra cho doanh nghiệp khi bị nợ đọng là tìm giải pháp khắc phục nhằm thu hồi vốn một cách nhanh chóng và hiệu quả. Đa số các doanh nghiệp giao việc giải quyết và xử lý công nợ tồn đọng cho một người hoặc bộ phận phụ trách (và thường được gọi là bộ phận kế toán công nợ). Song, người được giao phụ trách hoặc bộ phận được giao xử lý công nợ thường là cán bộ thuần túy chỉ có chuyên môn về kế toán và hạch toán công nợ trên số sách. Họ không có kỹ năng nghề nghiệp để đàm phán, thương thảo, xử lý và thu hồi nợ cho doanh nghiệp. Chính vì vậy sự ra đời của các doanh nghiệp chuyên cung cấp dịch vụ xử lý, thu hồi nợ sẽ là rất cần thiết đối với các doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực đến thị trường thì ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ được coi là ngành nghề kinh doanh nhạy cảm và có khả năng bị lợi dụng để hoạt động phạm tội. Trong những năm qua, trên địa bàn cả nước (nóng nhất là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh) xảy ra nhiều vụ việc đòi nợ thuê kiểu xã hội đen gây trấn động dư luận, ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự trị an, đe dọa đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của công dân, điển hình như các vụ việc của Công ty cổ phần Thu nợ Phương Đông hay Công ty TNHH dịch vụ thu nợ Quang Anh [1][14]. Trước tình hình diễn biến phức tạp bởi những vụ việc đòi nợ kiểu xã hội đen, dư luận dấy lên những luồng ý kiến khác nhau về việc có nên thừa nhận nghề Dịch vụ thu hồi nợ (đòi nợ thuê) hay không? Và nếu tồn tại thì cần phải ràng buộc những điều kiện, tiêu chuẩn gì? Các quy định pháp luật về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ có còn phù hợp hay không? Cần có sự điều chỉnh bổ sung nào để công tác quản lý, kiểm soát ngành nghề này trở nên thực chất, có hiệu quả? Và đây chính là lý do để tác giả lựa chọn đề tài “Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật Việt Nam hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ luật học với mong muốn sau khi hoàn thành, luận văn có những đóng góp tích cực về mặt lý luận cũng như thực tiễn cho công tác xây dựng và hoàn thiện quy định pháp luật về ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ.

2. Tình hình nghiên cứu của đề tài Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Quy định của pháp luật về kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nói chung và Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nói riêng là nội dung thuộc phạm vi hẹp và có ít người nghiên cứu. Chỉ khi trên thực tiễn, hàng loạt các vụ đòi nợ theo kiểu xã hội đen xảy ra (nhất là ở các địa bàn trung tâm) mới thu hút được nhiều sự quan tâm của cơ quan báo chí và dư luận.

Chính vì vậy các công trình nghiên cứu, các bài viết về kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ, về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ là rất hiếm. Có thể kể đến một vài bài viết, công trình nghiên cứu sau: Bùi Thị Thu Thảo (2014), “Pháp luật về kinh doanh dịch vụ đòi nợ ở Việt Nam”, Luận văn Thạc sĩ Luật học; Đặng Hồng Chiến (2001), “Các hình thức pháp lý đòi nợ trong kinh doanh”, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội; C.M, “Hà Nội thêm một công ty thu nợ có dấu hiệu phạm pháp”, đăng trên: https://www.tienphong.n; Dương Hóa, “Truy nóng nhóm xã hội đen chuyên đòi nợ thuê”, đăng trên: http://cadn.cm.vn của Công an thành phố Đà Nẵng; Xuân Mai, “Hãi hùng với những vụ đòi nợ theo kiểu xã hội đen”, đăng tải trên: http://cand.cm.vn; Th.S Nguyễn Thị Huyền Trang (2017), “Pháp luật về điều kiện kinh doanh của một số quốc gia trên thế giới”, đăng trên: http://tapchitaichinh.

Với một số bài viết, công trình nghiên cứu nói trên, chỉ có một công trình nghiên cứu ở cấp độ luận văn thạc sĩ về quy định pháp luật đối với Dịch vụ thu hồi nợ ở Việt Nam. Chưa có tác giả nào nghiên cứu ở cấp độ luận văn thạc sĩ trở lên, nghiên cứu đánh giá một cách toàn diện từ mặt lý luận, thực trạng quy định đến thực tiễn áp dụng các quy định về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ, để từ đó kiến nghị hoàn thiện, nâng cao hiệu lực hiệu quả các quy định về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ ở Việt Nam. Đây cũng chính là một trong những lý do mà tác giả lựa chọn đề tài “Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình. Tác giả mong muốn rằng: khi đề tài bảo vệ thành công thì các vấn đề lý luận và thực tiễn về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ sẽ được giải quyết một cách thỏa đáng.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề về lý luận, nghiên cứu các quy định của pháp luật về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ; đánh giá những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn tác giả đưa ra giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về điều kiện, tiêu chuẩn kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ góp phần phát huy quyền làm chủ của doanh nghiệp.

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra tại mục 3.1 thì luận văn cần tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau:

• Làm rõ các vấn đề lý luận về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ như khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa và lược sử lập pháp về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ;
• Làm rõ thực trạng quy định của pháp luật về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ;
• Đánh giá những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong quy định của pháp luật hiện hành về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ;
• Kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật về điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu:

• Nghiên cứu các vấn đề lý luận về kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ;
• Nghiên cứu các quy định của pháp luật hiện hành liên quan đến hoạt động kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ;
• Nghiên cứu thực tiễn hoạt động Dịch vụ thu hồi nợ thông qua tư liệu, số liệu thống kê của một số doanh nghiệp như Công ty CP Dịch vụ tài chính và xử lý nợ DFC;

4.2. Phạm vi nghiên cứu:

• Đối với các vấn đề lý luận, luận văn tập trung làm rõ khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa và lược sử lập pháp về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ; Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.
• Đối với các quy định pháp luật hiện hành, luận văn tập trung chủ yếu vào phân tích quy định của Nghị định 104/2007/NĐ-CP ngày 14/6/2007 về kinh doanh dịch vụ đòi nợ, các quy định về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ khác;
• Đối với các giải pháp kiến nghị, luận văn tập trung vào những vướng mắc, bất cập lớn trong các quy định hiện hành về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nhằm hoàn thiện các quy định này góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý, kiểm soát ngành nghề kinh doanh nhạy cảm của Nhà nước nhưng không làm hạn chế quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp.

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1. Cơ sở lý luận:

Cơ sở lý luận được sử dụng trong nghiên cứu đề tài luận văn thạc sĩ là quan điểm triết học Mác xít và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước, pháp luật, quyền con người, quyền tự do kinh doanh và tư tưởng đổi mới tư duy kinh tế nhằm phát huy mọi nguồn lực xã hội vào sự nghiệp xây dựng, phát triển, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

5.2. Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội vào nghiên cứu làm rõ những vấn đề mà luận văn đặt ra như: phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, so sánh, đối chiếu, quy nạp, diễn dịch, thống kê và phương pháp phỏng vấn chuyên gia.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Về mặt lý luận: đây là công trình nghiên cứu đầu tiên ở cấp độ luận văn thạc sĩ, nghiên cứu về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ. Với kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần củng cố và làm rõ những vấn đề lý luận như khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa và lược sử lập pháp về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ.

Về mặt thực tiễn: khi luận văn được bảo vệ thành công sẽ trở thành nguồn tài liệu có giá trị tham khảo trong học tập, nghiên cứu khoa học liên quan đến hoạt động Dịch vụ thu hồi nợ nói chung và các quy định về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nói riêng. Kết quả nghiên cứu cũng có giá trị tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý, nhà lập pháp trong việc xây dựng, ban hành các quy định điều chỉnh các quan hệ phát sinh liên quan đến hoạt động kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ.

7. Kết cấu của luận văn Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Ngoài phần mở đầu kết luận, luận văn được kết cấu gồm 3 chương, như sau:

• Chương 1: Khái quát chung về điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ và pháp luật điều chỉnh.
• Chương 2: Thực trạng pháp luật về điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ .
• Chương 3: Thực tiễn thi hành và giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật về điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ.

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH DỊCH VỤ THU HỒI NỢ VÀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH

1.1. Khái quát chung về điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ

1.1.1. Khái niệm Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ

• Khái niệm Dịch vụ thu hồi nợ

Để tìm hiểu về khái niệm Dịch vụ thu hồi nợ, luận văn cần tập trung làm rõ hai khái niệm bộ phận hợp thành, bao gồm khái niệm “Dịch vụ” và khái niệm “thu hồi nợ”.

Khái niệm Dịch vụ: Theo Từ điển tiếng Việt, Dịch vụ được hiểu là “Công việc trực tiếp cho những nhu cầu nhất định của số đông, có tổ chức và được trả công” [9]. Theo cách định nghĩa này, khái niệm dịch vụ trở lên trừu tượng, khó hiểu. Tác giả cho rằng, khái niệm “dịch vụ” trong trường hợp này cần được hiểu là một loại ngành nghề kinh doanh phi sản xuất, đáp ứng nhu cầu của tổ chức, cá nhân trong xã hội và được hưởng thù lao trên cơ sở thỏa thuận giữa bên cung cấp dịch vụ và bên sử dụng dịch vụ.

Khái niệm thu hồi nợ: “nợ” là một khái niệm phổ thông, gần gũi và được sử dụng phổ biến, rộng rãi trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội. Theo Từ điển tiếng Việt, “nợ” được định nghĩa là “Cái vay phải trả” [9]. Với cách định nghĩa này, nợ ở đây đã được hiểu là một loại nghĩa vụ của bên vay với bên cho vay tài sản phát sinh trong mối quan hệ vay tài sản. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội, quan hệ tài sản giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với tổ chức ngày càng trở nên đa dạng, phong phú hơn. Bên cạnh quan hệ vay mượn, giữa các tổ chức cá nhân còn nhiều quan hệ khác có thể làm phát sinh nghĩa vụ trả tài sản cho nhau, như: quan hệ mua bán, quan hệ thuê mướn, quan hệ dịch vụ, quan hệ trao đổi, cho tặng … Và như vậy, với cách định nghĩa về nợ là “cái vay phải trả” sẽ không bao trùm được các quan hệ tài sản phát sinh trong thực tiễn đời sống cộng đồng.

Khác với Từ điển tiếng Việt, từ góc độ quản lý nhà nước về ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ, Chính phủ đã định nghĩa về nợ như sau: “Nợ” được hiểu là “…nghĩa vụ của các tổ chức kinh tế, cá nhân này phải trả tài sản cho tổ chức kinh tế, cá nhân khác” (Điều 1, Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ).

So với định nghĩa trong Từ điển tiếng Việt, định nghĩa về nợ của Chính phủ đã mở rộng hơn về phạm vi; cụ thể, chi tiết hơn về chủ thể. Về phạm vi của nợ, Chính phủ xác định nợ không chỉ dừng lại ở các khoản nợ vay phát sinh trong quan hệ hợp đồng vay tài sản; nợ có thể xuất hiện ở nhiều lĩnh vực khác nhau trong đời sống xã hội thông qua các giao dịch hợp pháp khác nhau [15]. Về chủ thể, Chính phủ giới hạn chỉ những nghĩa vụ trả tài sản của cá nhân, tổ chức kinh tế này với cá nhân, tổ chức kinh tế khác mới thuộc phạm vi điều chỉnh của khái niệm. Các nghĩa vụ trả tài sản của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội và tổ chức khác không nằm trong đối tượng, phạm vi điều chỉnh của khái niệm này.

Từ những phân tích trên cho thấy định nghĩa về nợ của Chính phủ tuy đã rộng hơn cách định nghĩa trong Từ điển tiếng Việt, nhưng vẫn chưa phải là một định nghĩa có khả năng bao quát nhất về nợ. Song, do tính chất nghiên cứu của đề tài, tính đến thời điểm hiện tại Nghị định 104/2007/NĐ-CP vẫn là văn bản có giá trị pháp lý cao nhất điều chỉnh những vấn đề liên quan đến đề tài nghiên cứu. Vì vậy định nghĩa này sẽ là cách hiểu được sử dụng thống nhất, xuyên suốt trong quá trình hoàn thành đề tài luận văn thạc sĩ này. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Về khái niệm “thu hồi”, thu hồi được hiểu là sự lấy lại, nhận lại, đòi lại một cái gì đó. Và nếu thu hồi được hiểu là việc lấy lại một cái gì đó thì “thu hồi nợ” có thể được hiểu “là việc lấy lại tài sản mà cá nhân, tổ chức kinh tế này có nghĩa vụ trả cho cá nhân, tổ chức kinh tế khác” còn khái niệm “Dịch vụ thu hồi nợ” được hiểu là “dịch vụ lấy lại, nhận lại, đòi lại tài sản mà cá nhân, tổ chức kinh tế này có nghĩa vụ trả cho cá nhân, tổ chức kinh tế khác”.

Bên cạnh khái niệm “thu hồi nợ”, luận văn có sử dụng một khái niệm đồng nghĩa là khái niệm “đòi nợ”. Xét về nghĩa của khái niệm thì cả “thu hồi nợ” và “đòi nợ” đều được hiểu là việc lấy lại tài sản. Và việc thu hồi nợ hay đòi nợ đều là quyền gắn với chủ nợ. Song xét về căn cứ pháp lý thì hệ thống các văn bản pháp luật liên quan đều sử dụng khái niệm “đòi nợ”; còn trong đề tài luận văn lại sử dụng khái niệm “thu hồi nợ”. Để nhất quán trong thể hiện kết quả nghiên cứu, luận văn sẽ sử dụng khái niệm “đòi nợ” khi trích dẫn các quy định pháp luật và sử dụng khái niệm “thu hồi nợ” trong các nội dung còn lại của luận văn.

• Khái niệm Điều kiện kinh doanh

Theo Từ điển luật học, Điều kiện kinh doanh được hiểu là “Điều kiện mà pháp luật quy định chủ thể kinh doanh cần phải có khi kinh doanh trong một số ngành nghề nhất định” [10]. Với cách diễn giải trong Từ điển Luật học thì khái niệm Điều kiện kinh doanh tuy ngắn gọn, dễ hiểu nhưng chưa cụ thể rõ ràng.

Theo quy định của Luật Doanh nghiệp (khoản 2 Điều 7, Luật Doanh nghiệp 2005) thì Điều kiện kinh doanh được hiểu “là yêu cầu mà doanh nghiệp phải có hoặc phải thực hiện khi kinh doanh ngành, nghề cụ thể, được thể hiện bằng giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận đủ Điều kiện kinh doanh, chứng chỉ hành nghề, chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, yêu cầu về vốn pháp định hoặc yêu cầu khác”. Mặc dù đến Luật Doanh nghiệp 2014, khái niệm về Điều kiện kinh doanh đã không được đề cập, nhưng trong Luật Đầu tư hiện hành (Khoản 1 Điều 7) đã xác định “Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là ngành, nghề mà việc thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành, nghề đó phải đáp ứng điều kiện vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng”.

Như vậy, trong mỗi định nghĩa nêu trên thì “ĐKKD” lại được tiếp cận và thể hiện một cách khác nhau. Dưới góc độ ngôn ngữ học, Từ điển định nghĩa thiên về giải thích nội dung nghĩa của từ thì trong Luật Doanh nghiệp 2005, bên cạnh việc giải thích nghĩa của từ, các nhà làm luật còn chỉ ra các hình thức xác nhận doanh nghiệp đáp ứng các Điều kiện kinh doanh thông qua giấy phép kinh doanh, chứng chỉ hành nghề…; còn trong Luật Đầu tư hiện hành, các nhà làm luật lại nhấn mạnh cơ sở, lý do của việc chủ thể tham gia kinh doanh những ngành nghề nhất định phải đáp ứng những điều kiện mà pháp luật quy định.

Mặc dù, mỗi định nghĩa có cách thức và phạm vi tiếp cận, thể hiện khác nhau, song cả ba định nghĩa trên đều hướng đến xác định các tiêu chuẩn cụ thể yêu cầu doanh nghiệp phải đáp ứng nếu muốn tham gia hoạt động kinh doanh những ngành nghề mà pháp luật quy định phải có Điều kiện kinh doanh. Và để có sự thống nhất trong cách hiểu, luận văn đưa ra định nghĩa về Điều kiện kinh doanh như sau: “ĐKKD là yêu cầu cụ thể do pháp luật quy định mà chủ thể tham gia hoạt động đầu tư sản xuất, kinh doanh phải đáp ứng tùy theo loại ngành nghề kinh doanh cụ thể”.

Với cách định nghĩa như trên, khái niệm “ĐKKD” có những dấu hiệu nhận biết như sau:

• Là yêu cầu cụ thể đối với chủ thể tham gia hoạt động đầu tư sản xuất, kinh doanh phải đáp ứng;
• ĐKKD phải do pháp luật quy định; Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.
• Mỗi ngành nghề kinh doanh khác nhau, Điều kiện kinh doanh có thể khác

Đối với ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ, nội dung và giới hạn Điều kiện kinh doanh được tiếp cận trên hai bình diện:

Thứ nhất, điều kiện để thành lập tổ chức kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ (điều kiện thành lập doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ). Đây là điều kiện mà cá nhân, tổ chức khi muốn tham gia thành lập doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ phải đáp ứng: như điều kiện về vốn, điều kiện về người quản lý …;

Thứ hai, điều kiện để doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ tổ chức hoạt động kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ trên thực tế. Khác với nhiều ngành nghề kinh doanh có điều kiện khác, ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, doanh nghiệp không đương nhiên được đi vào hoạt động. Doanh nghiệp muốn tổ chức hoạt động trên thực tế phải tiếp tục đáp ứng những điều kiện tiêu chuẩn khác như: điều kiện tiêu chuẩn về người lao động, điều kiện tiêu chuẩn về khoản nợ thu hồi …vv.

Từ những khái niệm bộ phận được trình bày trên, khái niệm về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ được hiểu như sau:

“ĐKKD Dịch vụ thu hồi nợ là những tiêu chuẩn, yêu cầu cụ thể do pháp luật đặt ra buộc các chủ thể phải đáp ứng khi tham gia hoạt động kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ”.

1.1.2. Đặc điểm Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

• Do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành

ĐKKD Dịch vụ thu hồi nợ là những tiêu chuẩn, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp phải đáp ứng nếu muốn đăng ký và được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ. Các tiêu chuẩn, yêu cầu đặt ra luôn hướng đến xây dựng môi trường kinh doanh ổn định, lành mạnh, kích thích và thu hút sự đầu tư sản xuất, kinh doanh trong xã hội. Các tiêu chuẩn, yêu cầu này không phải tự nhiên mà có, cũng không phải do doanh nghiệp muốn hoặc tự đặt ra. Các điều kiện, tiêu chuẩn đặt ra xuất phát từ yêu cầu công tác quản lý nhà nước về ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

Trước ngày 01/7/2015 – thời điểm Luật Đầu tư 2014 có hiệu lực trên thực tế, việc xác định điều kiện tiêu chuẩn đối với các doanh nghiệp kinh doanh ngành nghề có điều kiện nói chung, ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nói riêng được quy định bởi nhiều văn bản, nhiều cơ quan chức năng, nhiều cấp thẩm quyền khác nhau. Điều kiện kinh doanh trở thành một nỗi ám ảnh của doanh nghiệp, của các nhà đầu tư trong và ngoài nước; Điều kiện kinh doanh đã vô tình tạo ra rào cản cho sự phát triển kinh tế – xã hội. Với sự ra đời của Luật Đầu tư hiện hành, khoản 3 Điều 7 quy định về cấp có thẩm quyền ban hành điều kiện đầu tư kinh doanh, theo đó điều kiện đầu tư kinh doanh phải được quy định tại các luật, pháp lệnh, nghị định và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Các cơ quan cấp Bộ, cơ quan ngang bộ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp, cơ quan, tổ chức, cá nhân khác không được ban hành quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh.

Với nội dung quy định trên, Luật Đầu tư 2014 lần đầu tiên làm sáng tỏ, rạch ròi những lĩnh vực nào là cấm, lĩnh vực nào là hạn chế; đã bãi bỏ hơn 6.000 giấy phép con; ban hành Danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện góp phần nâng cao quyền tự chủ, tự quyết của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh [12].

Ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ, đây là ngành nghề kinh doanh nhạy cảm và được xác định là ngành nghề kinh doanh có điều kiện (được liệt kê tại phục lục 4, Luật Đầu tư 2014). Các tiêu chuẩn, yêu cầu đặt ra đối với tổ chức kinh doanh dịch vụ này chủ yếu được quy định tại Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước đối với Dịch vụ thu hồi nợ, Chính phủ còn bổ sung các điều kiện, tiêu chuẩn về an ninh trật tự theo quy định tại Nghị định 96/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 (Nghị định quy định về Điều kiện an ninh, trật tư đối với một số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện). Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

• Là công cụ quản lý của Nhà nước đối với hoạt động kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ

Quản lý doanh nghiệp là chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Mục tiêu công tác quản lý Nhà nước về doanh nghiệp là một mặt tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh hiệu quả; mặt khác kiểm soát tốt những nguy cơ, những tác động thiếu tích cực đến hiệu ứng thị trường, bất ổn đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Trong những năm qua, thực hiện chủ trương chung của Đảng, Nhà nước trong việc phát huy mọi nguồn lực cho sự phát triển kinh tế – xã hội, Chính phủ và các Bộ, ngành, địa phương đang nỗ lực xây dựng hành lang pháp lý thông thoáng để doanh nghiệp có môi trường thuận lợi trong đầu tư sản xuất, kinh doanh. Một trong những hoạt động cụ thể và có ý nghĩa thiết thực của Nhà nước đối với việc khuyến khích tổ chức, cá nhân trong đầu tư, sản xuất kinh doanh là việc thực hiện chính sách minh bạch hóa trong quản lý doanh nghiệp; tháo gỡ và loại bỏ mọi rào cản đối với doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bên cạnh việc tạo dựng môi trường thuận lợi giúp doanh nghiệp cạnh tranh bình đẳng, công bằng, phát huy quyền tự chủ, tự quyết của doanh nghiệp thì yếu tố đảm bảo quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội; đảm bảo sức khỏe của cộng đồng là những vấn đề cần được quan tâm, cân nhắc đến. Điều đó có nghĩa là, trong quá trình thực thi nhiệm vụ, cơ quan nhà nước có thẩm quyền luôn phải song hành hai nhiệm vụ: vừa kiến tạo để doanh nghiệp có thể phát huy tối đa mọi thế mạnh trong đầu tư sản xuất, kinh doanh tạo cơ sở vật chất cho xã hội; vừa quản lý kiểm soát những doanh nghiệp, những lĩnh vực kinh doanh có khả năng tác động tiêu cực đến cộng đồng. Và để thực hiện tốt việc kiểm soát những hoạt động kinh doanh có khả năng tác động tiêu cực trên, thông qua quy định của pháp luật, Nhà nước đưa ra những tiêu chuẩn cụ thể yêu cầu doanh nghiệp phải đáp ứng khi muốn kinh doanh những ngành nghề nhạy cảm. Các điều kiện đặt ra luôn hướng đến việc kiểm soát và triệt tiêu những yếu tố có khả năng tác động tiêu cực từ doanh nghiệp, góp phần phát huy quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo an ninh, trật tự công cộng, đảm bảo môi trường và sức khỏe cho người dân.

Đối với ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ cũng vậy. Được xác định là ngành nghề kinh doanh nhạy cảm, dễ phát sinh những tác động tiêu cực đến đời sống cộng đồng, gây mất trật tự trị an. Hoạt động kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ cũng dễ làm phát sinh việc lợi dụng ngành nghề để thực hiện hành vi phạm tội. Vì lẽ đó, để quản lý và kiểm soát tốt những tác động không mong muốn từ các doanh nghiệp kinh doanh ngành nghề này, Nhà nước đã ban hành các điều kiện cụ thể mà doanh nghiệp phải đáp ứng khi muốn được cấp phép hoạt động. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Trên thực tế, mặc dù ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ vẫn còn nhiều phức tạp; Song với việc xác định đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, tiêu chuẩn khắt khe đối với doanh nghiệp khi muốn đầu tư kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ đã góp phần quan trọng giúp Nhà nước quản lý, kiểm soát tốt hơn; đưa doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực này dần đi vào nền nếp.

• Các điều kiện đặt ra đối với chủ thể kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ không phải là bất biến

So với thế giới, Việt Nam là quốc gia hội nhập sau, hội nhập muộn. Chính vì vậy các lĩnh vực ngành nghề kinh doanh nói chung ở Việt Nam cũng phát triển sau và muộn hơn, nhất là đối với ngành nghề kinh doanh dịch vụ (trong đó có Dịch vụ thu hồi nợ).

DVTHN ở Việt Nam, với tính chất là một ngành nghề được pháp luật thừa nhận, ngành nghề này mới chỉ ra đời và phát triển được hơn chục năm (kể từ khi có Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ). Sự ra đời của ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ có gắn với những yếu tố kinh tế, xã hội cụ thể. Khi mà trong đời sống xã hội, nhu cầu thuê tổ chức, cá nhân chuyên nghiệp thực hiện việc thu hồi một khoản tài sản của mình ngày càng nhiều. Trong khi đó, hành lang pháp lý thì bỏ ngỏ; hoạt động thu hồi nợ chủ yếu được điều chỉnh bởi “luật rừng”; các băng nhóm tội phạm đâm thuê, chém mướn – đòi nợ kiểu xã hội đen ngày càng gia tăng. Thực tế đó đòi hỏi cần có sự điều chỉnh của pháp luật, vì vậy Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ ra đời. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Nghị định 104/2007/NĐ-CP ra đời với nhiều chế định pháp luật cụ thể, điều chỉnh lĩnh vực kinh doanh ngành nghề nhạy cảm, trong đó có chế định về Điều kiện kinh doanh, như: điều kiện về vốn, điều kiện về người quản lý và giám đốc chi nhánh và điều kiện về người lao động làm việc tại doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ. Đây là ba điều kiện tiền đề bắt buộc đối với bất kỳ cá nhân, tổ chức nào muốn thành lập và đăng ký kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ. Song, các điều kiện trên không phải là bất biến. Sở dĩ Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ có thể thay đổi là bởi điều kiện này được hình thành trên cơ sở những điều kiện kinh tế, xã hội cụ thể. Và khi những điều kiện kinh tế, xã hội làm cơ sở hình thành thay đổi thì Điều kiện kinh doanh phải thay đổi theo. Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ có thể được thay đổi theo những xu hướng sau:

Thứ nhất, điều kiện, tiêu chuẩn được siết chặt hơn: Do kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ là lĩnh vực kinh doanh nhạy cảm. Việc ràng buộc các điều kiện tiêu chuẩn cụ thể khi hoạt động kinh doanh ngành nghề này chính là thực hiện chức năng quản lý nhà nước nhằm kiểm soát những hoạt động kinh doanh có khả năng tác động không tốt đến đời sống cộng đồng. Chính vì vậy, nếu hoạt động kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ vẫn diễn ra phức tạp thì việc duy trì và bổ sung các điều kiện để siết chặt hoạt động kinh doanh lĩnh vực này vẫn được đặt ra và cần thiết phải đặt ra.

Thứ hai, điều kiện tiêu chuẩn sẽ được nới lỏng, thậm chí bỏ đi: sở dĩ xác định ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ là ngành nghề nhạy cảm, phức tạp là bởi những hiện tượng xã hội tiêu cực xảy ra từ hoạt động này (như bắt người, dùng vũ lực cưỡng đoạt tài sản, khủng bố về tinh thần đối với khách nợ và người thân của khách nợ …). Chính vì vậy, các Điều kiện kinh doanh sẽ được nới lỏng hoặc thậm chí bỏ đi khi các hiện tượng tiêu cực trên thuyên giảm hoặc không còn xảy ra.

• ĐKKD Dịch vụ thu hồi nợ luôn gắn liền với hạn chế quyền tự do kinh doanh của tổ chức, cá nhân, quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Kể từ sau đổi mới đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng, đề cao vai trò của doanh nghiệp (nhất là doanh nghiệp ngoài quốc doanh) đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Trên thực tế doanh nghiệp ngoài quốc doanh có vai trò ngày càng quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu kinh tế – xã hội của đất nước, nhất là trong bối cảnh tái cấu trúc, điều chỉnh phạm vi hoạt động của Doanh nghiệp nhà nước. Doanh nghiệp ngoài quốc doanh đóng góp 43,22% GDP và 39% vốn đầu tư cho toàn bộ nền kinh tế [2].

Tuy nhiên, bên cạnh việc xác định rõ vai trò tầm quan trọng của doanh nghiệp ngoài quốc doanh nói riêng, doanh nghiệp nói chung đối với sự nghiệp cách mạng chung của đất nước thì vấn đề luôn được đặt ra đối với cơ quan nhà nước có thẩm quyền là phải quản lý, kiểm soát được doanh nghiệp, nhất là những doanh nghiệp kinh doanh ngành nghề có khả năng tác động tiêu cực đến đời sống xã hội. Một trong những công cụ mà Nhà nước thường sử dụng để quản lý, kiểm soát doanh nghiệp là chính sách pháp luật thông qua những điều kiện, những yêu cầu phải đáp ứng khi hoạt động đầu tư sản xuất, kinh doanh.

Điều kiện đặt ra đối với doanh nghiệp là sự ràng buộc tiêu chuẩn pháp lý mà cá nhân, tổ chức tham gia hoạt động kinh doanh ngành nghề có điều kiện phải đáp ứng. Mặc dù xác định Điều kiện kinh doanh là công cụ quản lý hữu hiệu của Nhà nước và là công cụ cần thiết để kiểm soát đối với những ngành nghề kinh doanh có khả năng tác động xấu đến an ninh, quốc phòng, an toàn xã hội, đạo đức xã hội và sức khỏe cộng đồng … song, Điều kiện kinh doanh luôn là rào cản đối với việc khai thác và phát huy mọi nguồn lực vào phát triển kinh tế đất nước. Nhà nước càng ban hành nhiều điều kiện, tiêu chuẩn đối với doanh nghiệp thì quyền tự chủ, tự quyết của doanh nghiệp càng bị hạn chế và khả năng thu hút đầu tư đối với tổ chức, cá nhân càng giảm sút. Chính vì vậy, trong bối cảnh hiện nay Nhà nước cần phát huy tốt vai trò của mình trong quản lý doanh nghiệp. Quản lý doanh nghiệp của Nhà nước phải vừa đảm bảo phát huy mọi khả năng sáng tạo, thu hút mọi nguồn lực xã hội vào phát triển đất nước; vừa phải quản lý kiểm soát có hiệu quả về doanh nghiệp; phải giúp doanh nghiệp nhận thức được sự quản lý Nhà nước đối với những ngành nghề nhất định thông qua các Điều kiện kinh doanh là sự cần thiết. Sự ràng buộc các điều kiện kinh doanh không phải vì mục tiêu hạn chế quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp mà nhằm đảm bảo môi trường xã hội, môi trường kinh doanh được lành mạnh hơn.

1.1.3. Ý nghĩa của Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

• Tạo cơ sở pháp lý để Dịch vụ thu hồi nợ tồn tại và phát triển

Quy định pháp luật về kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nói chung, về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nói riêng là cơ sở pháp lý đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của nghề thu nợ. Trong lịch sử, đã có một thời gian dài nghề thu nợ không được pháp luật công nhận. Vì vậy trong hệ thống ngành nghề đăng ký kinh doanh được cấp mã ngành, không có ngành nghề Dịch vụ thu hồi nợ. Các tổ chức kinh doanh muốn hành nghề thu nợ thì phải đăng ký dưới dạng là dịch vụ hậu mãi (một mã ngành khác). Chính vì vậy trên thực tế Dịch vụ thu hồi nợ kém phát triển; đồng thời mỗi doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ hoạt động theo một kiểu, gây khó khăn cho công tác quản lý.

Kể từ khi Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ ra đời đã mở ra cho nghề Dịch vụ thu hồi nợ một giai đoạn mới; Dịch vụ thu hồi nợ đã chính thức được công nhận là một ngành nghề kinh doanh có điều kiện và được cấp mã ngành độc lập. Các điều kiện hành nghề thu hồi nợ theo quy định đã tạo ra hành lang pháp lý để Nhà nước quản lý và kiểm soát doanh nghiệp có hiệu quả. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Tuy nhiên, thời gian qua dư luận xã hội rất hoang mang khi những vụ việc đòi nợ thuê theo kiểu xã hội đen liên tục xảy ra. Với nhiều thủ đoạn phi pháp khác nhau, như bắt giữ người, chiếm giữ tài sản, khủng bố tinh thần đối với con nợ hoặc người thân của con nợ, dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực … các đối tượng đã cưỡng đoạt tài sản trái phép nhằm siết nợ, trừ nợ. Các vụ việc xảy ra đã làm dấy lên sự lo ngại cho công tác quản lý nhà nước về an ninh trật tự xã hội. Trước tình hình đó, có nhiều ý kiến quan điểm trái chiều, khác nhau về việc có nên thừa nhận hay không loại hình Dịch vụ thu hồi nợ.

Phải nói rằng, trước khi Nhà nước thừa nhận thu hồi nợ là một ngành nghề kinh doanh có điều kiện thông qua việc ban hành hệ thống các quy phạm pháp luật điều chỉnh lĩnh vực ngành nghề này, nghề thu hồi nợ đã ra đời và tồn tại khách quan. Bên cạnh các doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ dựa trên nền tảng pháp luật, các “dịch vụ” đòi nợ theo kiểu xã hội đen cũng song song tồn tại. Điển hình là các băng nhóm tội phạm được cầm đầu bởi những tay anh chị khét tiếng như Khánh Trắng, Năm Cam, Phúc “bồ”. Riêng đối với Khánh trắng, vào những năm chín mươi, đòi nợ là một nguồn thu nhập lớn của Khánh. Để đòi được nợ, Khánh không chỉ tàn ác với con nợ mà còn tàn nhẫn cả với chủ nợ. Vào năm 1992 Khánh thực hiện “dịch vụ” đòi nợ thuê cho chị Phạm Thị Ngọc Trang ở 105/3 đường Nguyễn Kiệm, thành phố Hồ Chí Minh. Chị Trang thuê Khánh đòi tiền chị Nhung ở 58 phố Hàng Bạc, Hà Nội với tổng số tiền gần 925 triệu đồng và chị Trang đã phải chi cho Khánh 500 triệu đồng. Để “hợp pháp” hóa việc thuê mướn này, chị Trang phải viết giấy là vay của Khánh “trắng” 500 triệu đồng [13].

Và cho đến nay, mặc dù đã có quy định pháp luật điều chỉnh lĩnh vực ngành nghề thu hồi nợ, đòi nợ kiểu xã hội đen như Công ty cổ phần Thu nợ Phương Đông, Công ty TNHH dịch vụ thu nợ Quang Anh vẫn tồn tại và trở thành một nỗi lo cho cộng đồng [1] [14]. Các tổ chức đòi nợ thuê kiểu xã hội đen tồn tại không phải xuất phát từ việc Nhà nước thừa nhận kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ là một ngành nghề. Do vậy không thể vì xã hội có kiểu đòi nợ trái pháp luật mà Nhà nước lại cấm, không cho Dịch vụ thu hồi nợ hợp pháp tồn tại. Trong khi đó, quyền thu hồi nợ (quyền đòi nợ) là một quyền phái sinh từ quyền đối với tài sản của cá nhân, tổ chức được pháp luật bảo vệ. Người có tài sản cho vay, cho mượn hoặc cho tổ chức, cá nhân khác nợ thông qua một giao dịch dân sự hợp pháp, người đó có quyền thu hồi lại tài sản mà tổ chức, cá nhân khác đang mắc nợ mình. Việc thu hồi lại tài sản cho mình có thể do chính tổ chức, cá nhân đó thực hiện hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác thực hiện theo quy định của pháp luật (Điều 450 Bộ luật dân sự). Mặt khác Đảng, Nhà nước ta đang chủ trương đa thành phần kinh tế, phát triển đa dạng loại hình kinh doanh, dịch vụ khác nhau nhằm phát huy mọi nguồn lực xã hội vào sự nghiệp cách mạng chung của đất nước. Trong bối cảnh ấy, quan điểm, nhận thức cần phải cấm Dịch vụ thu hồi nợ là một quan điểm, nhận thức sai lầm, duy ý chí.

Vậy tại sao đòi nợ theo kiểu xã hội đen vẫn tồn tại và có xu hướng gia tăng gây bức xúc dư luận? Cần đánh giá một cách khách quan, đòi nợ theo kiểu xã hội đen có xu hướng gia tăng là do sự yếu kém trong công tác quản lý của Nhà nước; văn bản pháp quy điều chỉnh lĩnh vực ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ còn khá sơ sài, chậm sửa đổi, kìm chế hoạt động Dịch vụ thu hồi nợ hợp pháp phát triển. Bên cạnh đó, một nguyên nhân cũng hết sức quan trọng thúc đẩy kiểu đòi nợ xã hội đen phát triển là do Dịch vụ thu hồi nợ hợp pháp hoạt động chưa hiệu quả. Để hạn chế và kiểm soát hiện tượng đòi nợ thuê theo kiểu xã hội đen, Nhà nước cần phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó cần phải quan tâm giải pháp siết chặt công tác quản lý, ban hành hệ thống văn bản pháp luật phù hợp, kịp thời. Các giải pháp đặt ra phải hướng đến việc đảm bảo thực hiện quyền đòi nợ hợp pháp, kích thích, thúc đẩy các doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ hợp pháp hoạt động hiệu quả.

Từ những phân tích trên cho thấy, xét từ góc độ quản lý ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ, Nhà nước còn rất nhiều việc phải làm. Trong đó, việc phải làm ngay là hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp luật về kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nói chung, pháp luật về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nói riêng nhằm tạo hành lang pháp lý thông thoáng, phù hợp để ngành nghề này tồn tại và phát triển. Việc ban hành hệ thống quy phạm pháp luật về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ thừa nhận sự tồn tại loại hình kinh doanh này; đồng thời thừa nhận một thực tiễn khách quan, phản ánh nhu cầu của xã hội.

• Giúp nhà nước quản lý, kiểm soát xã hội và doanh nghiệp được tốt hơn Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Với tính chất là quy tắc xử sự mang tính bắt buộc và được đảm bảo thực hiện bằng quyền lực Nhà nước, pháp luật luôn là công cụ đắc lực để Nhà nước thực hiện chức năng quản lý và kiểm soát xã hội được hiệu quả. Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh thể chế kinh tế thị trường theo định hướng Xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế hội nhập ngày càng sâu. Những thành quả mang lại cho đất nước là rất lớn, kinh tế tăng trưởng nhanh, chất lượng đời sống nhân dân được cải thiện, vị thế Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng lớn mạnh. Bên cạnh những tác động tích cực từ thể chế kinh tế thị trường, mặt trái và những tác động tiêu cực không ngừng phát triển; tệ nạn và tội phạm không ngừng gia tăng. Bên cạnh việc phát huy mọi nguồn lực vào phát triển kinh tế, đa dạng và mở rộng các thành phần kinh tế, thu hút mọi tổ chức, cá nhân đầu tư sản xuất, kinh doanh theo sở trường (với phương châm tất cả cho mục tiêu tạo dựng cơ sở vật chất giàu có, hiện đại, xây dựng nền tảng kinh tế vững chắc cho thời kỳ quá độ tiến lên Xã hội chủ nghĩa); Nhà nước cần quản lý và kiểm soát tốt những lĩnh vực kinh doanh có khả năng tác động tiêu cực đến quá trình xây dựng và phát triển đất nước, tác động tiêu cực đến an ninh, quốc phòng, trật tự công cộng, tác động đến sức khỏe cộng đồng. Một trong những công cụ giúp Nhà nước quản lý, kiểm soát có hiệu quả các lĩnh vực kinh doanh nhạy cảm này là pháp luật. Thông qua những quy định cụ thể của pháp luật buộc tổ chức, cá nhân phải đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn nhất định nếu muốn đầu tư sản xuất, kinh doanh. Cũng giống như các ngành nghề kinh doanh có điều kiện khác, kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ cũng là ngành nghề kinh doanh được xếp vào loại ngành nghề nhạy cảm. Hoạt động ngành nghề Dịch vụ thu hồi nợ dễ tác động trái chiều đến đời sống cộng đồng, xâm hại quyền lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức liên quan, dễ bị lợi dụng để thực hiện tội phạm và các hoạt động kinh doanh trá hình khác. Xuất phát từ tính đặc thù và sự nhạy cảm của ngành nghề, nhất là khả năng tác động đến trật tự trị an nên Nhà nước ban hành các điều kiện, tiêu chuẩn để tổ chức, cá nhân kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ phải đáp ứng. Các điều kiện tiêu chuẩn Nhà nước đặt ra tuy có hạn chế quyền tự do kinh doanh, quyền tự quyết của doanh nghiệp nhưng việc quy định các điều kiện, tiêu chuẩn đã loại bỏ việc thành lập doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ một cách tràn lan; công tác quản lý, kiểm soát tốt hơn, nền nếp và hiệu quả hơn.

1.2. Khái quát chung pháp luật về điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

1.2.1. Sự phát triển của quy định pháp luật về điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ

Thu hồi nợ là ngành nghề kinh doanh dịch vụ có lịch sử hình thành và phát triển muộn hơn nhiều so với các ngành nghề dịch vụ tài chính, ngân hàng và các lĩnh vực dịch vụ truyền thống. Tuy nhiên, so với lịch sử hình thành và phát triển của nghề thu nợ thì quy định của pháp luật về kinh doanh ngành nghề dịch vụ này nói chung, quy định về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nói riêng còn ra đời muộn và chậm hơn rất nhiều. Sau khi Dịch vụ thu hồi nợ ra đời một cách tự phát và hoạt động được khoảng trên dưới 10 năm thì Nhà nước mới ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh lĩnh vực kinh doanh nghành nghề này. Việc chậm ban hành các văn bản pháp luật tạo hành lang pháp lý cho ngành nghề thu nợ phát triển là thể hiện sự hạn chế, phản ứng thị trường chậm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Mặc dù có lịch sử hình thành và phát triển không lâu nhưng ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ luôn thu hút được sự quan tâm của các nhà doanh nghiệp, nhà quản lý và toàn xã hội. Để rõ hơn về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ, tác giả trình bày lược sử lập pháp về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ ở nước ta theo hai giai đoạn:

• Giai đoạn trước khi Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ có hiệu lực thi hành

Đòi nợ là một loại quyền với tài sản được pháp luật ghi nhận và bảo vệ từ rất sớm. Ở nước ta, ngay từ khi Bộ luật dân sự đầu tiên ra đời đã ghi nhận quyền đòi nợ là quyền tài sản được phép mua bán, chuyển nhượng (Điều 442 Bộ luật dân sự 1995).

Trong lịch sử, khi thu hồi nợ chưa phát triển thành một nghề kinh doanh dịch vụ thì trong đời sống xã hội, hoạt động thu hồi nợ vẫn phát sinh, tồn tại như bao hiện tượng xã hội khác. Đòi nợ lúc này được thực hiện gắn với quyền tài sản của cá nhân, tổ chức và do chính cá nhân, tổ chức là chủ nợ thực hiện. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Với chủ nợ là cá nhân, cá nhân sẽ thực hiện quyền thu hồi nợ thông qua việc gặp gỡ trực tiếp hoặc qua điện thoại để trao đổi, thương thảo, nhắc nợ, yêu cầu trả nợ. Với chủ nợ là tổ chức (doanh nghiệp), các biện pháp thu hồi nợ của các tổ chức có đa dạng hơn so với cá nhân, song chủ yếu vẫn được thực hiện thông qua hình thức điện thoại hoặc bằng văn bản để nhắc nợ, yêu cầu thanh toán công nợ. Tuy nhiên, dù chủ nợ là cá nhân hay tổ chức thì giữa họ có một điểm chung: Nếu khách nợ có thiện chí thì khoản nợ sẽ được thanh toán trên cơ sở trao đổi, bàn bạc giữa hai bên. Nhưng nếu khách nợ không có thiện chí, khách nợ chây ỳ hoặc có ý định chiếm dụng vốn để tái đầu tư sản xuất, kinh doanh, trong trường hợp này, các chủ nợ đều rơi vào bế tắc. Khi khoản nợ không được thu hồi hiệu quả, con nợ nhiều lần cam kết nhưng không trả, các chủ nợ sẽ gặp muôn vàn khó khăn trong việc tìm ra biện pháp thu hồi. Biện pháp cuối cùng dành cho chủ nợ lúc này là khởi kiện. Tuy nhiên, việc quyết định lựa chọn biện pháp khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp thẩm quyền để giải quyết theo quy định cũng không phải là sự lựa chọn dễ dàng đối với chủ nợ. Trước khi quyết định việc khởi kiện, cá nhân và tổ chức là chủ nợ luôn gặp phải những trở ngại sau đây: Thứ nhất, chi phí về thời gian, tiền của dành cho vụ kiện là rất lớn, nhất là khi hệ thống pháp luật Việt Nam còn thiếu đồng bộ, trình tự tố tụng ở Việt Nam còn khá phức tạp và kéo dài; Thứ hai, sự am hiểu về pháp luật của tổ chức, cá nhân về cơ bản là còn hạn chế; Thứ ba, tâm lý e ngại kiện tụng là một đặc điểm tâm lý cố hữu của người Việt Nam (Vô phúc đáo tụng đình); Thứ tư, người khởi kiện có thể bị mất đi những bạn hàng, đối tác truyền thống; Thứ năm, tính bảo đảm thi hành trên thực tế của các bán án sau khi có hiệu lực ở Việt Nam còn rất hạn chế.

Trước những khó khăn, trở ngại và sự kém hiệu quả trong việc tự thu hồi công nợ, cá nhân, tổ chức là chủ nợ phát sinh nhu cầu cần có những tổ chức cung cấp Dịch vụ thu hồi nợ chuyên nghiệp ra đời.

Như vậy, cùng với thực tiễn phát sinh và nhu cầu thiết thực của đời sống xã hội, Dịch vụ thu hồi nợ với tính chất là một ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh đã chính thức ra đời ở Việt Nam. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Để xác định chính xác, ở nước ta Dịch vụ thu hồi nợ có từ khi nào thì chưa có tài liệu làm cơ sở khẳng định. Song, vào khoảng những năm cuối cùng của thập niên 90 thế kỷ XX, ở Việt Nam đã bắt đầu hình thành các doanh nghiệp cung cấp Dịch vụ thu hồi nợ chuyên nghiệp như Công ty TNHH dịch vụ hậu mãi Công Minh (thành lập ngày 08/7/1999, Mã doanh nghiệp: 0100907754) [37], sau đó là công ty TNHH hậu mãi Công Lý (nay là Công ty CP Dịch vụ tài chính và xử lý nợ DFC (thành lập ngày 04/08/2004, Mã doanh nghiệp: 0101514185 [38]. Thời điểm mới thành lập các doanh nghiệp cung cấp Dịch vụ thu hồi nợ còn hoạt động khá đơn giản, các khoản nợ mà chủ nợ yêu cầu thu hồi chưa nhiều, chưa đa dạng mà chủ yếu là các khoản nợ cước phí viễn thông (như các khoản nợ của Vinaphone, FPT, VMS ….. ) và đã được các doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ thực hiện có hiệu quả. Dịch vụ thu hồi nợ đã ngày càng được xã hội biết đến như một dịch vụ hợp pháp, chuyên nghiệp và cần thiết cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu [20].

Tuy nhiên, vào thời điểm này, mặc dù Dịch vụ thu hồi nợ trên thực tế đã ra đời nhưng chưa được Nhà nước công nhận với tư cách là một ngành nghề kinh doanh độc lập. Chính vì vậy trong hệ thống ngành nghề được định danh và cấp phép hoạt động, không có ngành nghề Dịch vụ thu hồi nợ (hay đòi nợ thuê). Trong Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp, Dịch vụ thu hồi nợ được ẩn mình trong các ngành nghề dịch vụ hậu mãi (sau bán hàng). Điển hình như Công ty TNHH thương mại và dịch vụ hậu mãi Công Lý. Khi thành lập, để được kinh doanh ngành nghề thu hồi nợ, doanh nghiệp này đã phải đăng ký và được cấp phép Dịch vụ thu hồi nợ ẩn trong ngành nghề dịch vụ hậu mãi như sau: “Dịch vụ thương mại cung cấp dịch vụ sau bán hàng gồm: sửa chữa, bảo hành các thiết bị điện tử tin học; thu hồi các khoản tiền nợ sau bán hàng, tiền nợ trả góp, tiền chậm trả, tiền cước phí, tiền hàng, tiền hàng trả theo địa chỉ”.

Mặc dù vào thời điểm này, Dịch vụ thu hồi nợ chưa được Nhà nước thừa nhận và chưa có văn bản pháp luật nào quy định về nghề Dịch vụ thu hồi nợ cũng như quy định về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ. Song, với việc ra đời của các doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ trên thực tế đã đánh dấu một bước phát triển mới cho loại hình kinh doanh dịch vụ mới trên thị trường. Loại hình dịch vụ mới tuy chưa được Nhà nước công nhận nhưng cũng không trái với quy định của pháp luật. Hoạt động Dịch vụ thu hồi nợ tồn tại hợp pháp, phúc đáp nhu cầu chính đáng của xã hội đã góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của đất nước. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Bên cạnh những doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ hợp pháp, nhiều doanh nghiệp, cá nhân núp bóng công ty thu hồi nợ để hoạt động phi pháp, thu nợ theo kiểu xã hội đen cũng song song tồn tại, điển hình như Công ty cổ phần thu hồi nợ Phương Đông. Kể từ khi thành lập (tháng 6-2006) đến khi bị bắt (ngày 25/5/2007), Công ty cổ phần Thu hồi nợ Phương Đông đã ký kết 152 hợp đồng thu hồi nợ. Và để thực hiện việc thu hồi nợ cho khách hàng, công ty này đã sử dụng những biện pháp trái pháp luật nghiêm trọng để trót lọt 70% số hợp đồng đã ký, chiếm đoạt nhiều tỉ đồng từ con nợ. Trong số những con nợ bị Công ty cổ phần thu hồi nợ Phương Đông sử dụng biện pháp đòi nợ kiểu xã hội đen, phải kể đến vụ của chị Nguyễn Thị Như Tâm (Láng Hạ, Hà Nội). Vào ngày 25/5/2007 Công ty cổ phần thu hồi nợ Phương Đông huy động gần 20 nhân viên phong tỏa và ngang nhiên xông vào nhà cắt cầu dao điện … khống chế chị Tâm và em chồng đưa về trụ sở Công ty tại 90 phố Vọng, Hà Nội; đồng thời ép viết giấy nhận nợ với số tiền 600 triệu đồng (số tiền này cao hơn nhiều số chị Tâm nợ). Lợi dụng sự sơ hở của các đối tượng, em chồng chị Tâm đã thoát ra ngoài và trình báo cơ quan công an. Ngày 25/7/2007 Công an thành phố Hà Nội ra quyết định khởi tố và bắt tạm giam đối với 25 cán bộ, nhân viên Công ty cổ phần thu hồi nợ Phương Đông về những hành vi trái pháp luật nêu trên [14]. Hay như Công ty TNHH Dịch vụ thu nợ Quang Anh, tại Hà Nội. Với hàng loạt những phi vụ đòi nợ thuê phi pháp, tối ngày 31/5/2007 Chủ tịch công ty Phạm Quang Khánh và đồng bọn đã bị Công an thành phố Hà Nội bắt tạm giam để phục vụ điều tra [1].

Như vậy, với những nội dung phân tích trên cho thấy: khi Dịch vụ thu hồi nợ chưa được coi là một ngành nghề; Nhà nước chưa ban hành các văn bản pháp luật để điều chỉnh, quản lý và kiểm soát thông qua các Điều kiện kinh doanh cụ thể thì ngành nghề kinh doanh dịch vụ này vẫn tồn tại và phát triển. Có điều sự tồn tại và phát triển loại hình kinh doanh này hàm chứa nhiều rủi ro tác động tiêu cực đến tình hình trị an của xã hội.

• Giai đoạn từ khi Nghị định 104/NĐ-CP2007- về kinh doanh dịch vụ đòi nợ có hiệu lực thi hành đến nay

Ngày 14/6/2017 Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ chính thức ra đời và có hiệu lực thi hành sau mười lăm ngày kể từ ngày đăng công báo. Nghị định 104/2007/NĐ-CP ra đời cũng là sự phúc đáp nhu cầu xã hội. Trước những diễn biến phức tạp của loại hình kinh doanh dịch vụ mới, Nghị định ra đời là để điều chỉnh các quan hệ phát sinh từ hoạt động Dịch vụ thu hồi nợ nhằm quản lý, kiểm soát ngành nghề Dịch vụ thu hồi nợ được tốt và hiệu quả hơn, từng bước đưa ngành nghề kinh doanh này vào nền nếp. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Nghị định 104/2007/NĐ-CP gồm có 6 chương 29 điều quy định các vấn đề cơ bản về dịch vụ kinh doanh thu hồi nợ như:

• Chương quy định chung
• Chương quy định về hoạt động dịch vụ đòi nợ
• Chương quy định về Điều kiện kinh doanh dịch vụ đòi nợ
• Chương quy định về quản lý nhà nước về kinh doanh dịch vụ đòi nợ
• Chương quy định về xử phạt hành chính trong hoạt động kinh doanh dịch vụ đòi nợ
• Chương quy định về điều khoản thi hành.

Đối với chế định về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ, bên cạnh quy định tại chương 3 (từ điều 13 đến điều 15) Nghị định 104/2007/NĐ-CP, để đảm bảo công tác trật tự, trị an, an toàn công cộng Chính phủ đã ban hành Nghị định số 72/2009/NĐ-CP ngày 03/9/2009 quy định về điều kiện an ninh trật tự đối với một số ngành nghề kinh doanh có điều kiện, trong đó có ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ (đòi nợ). Căn cứ điểm c, khoản 1 Điều 5 Nghị định số 72/2009/NĐ-CP quy định về Hồ sơ, thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự theo đó doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ phải làm hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự. Và muốn được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự để hoạt động kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ thì doanh nghiệp cần phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện về phòng cháy và chữa cháy hoặc biên bản kiểm tra an toàn về phòng cháy và chữa cháy. Nói như vậy có nghĩa là, bên cạnh những điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định tại Điều 13, 14 và Điều 15 … Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ, doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ còn phải đáp ứng điều kiện về phòng cháy và chữa cháy, điều kiện về an ninh, trật tự theo quy định tại Nghị định 72/2009/NĐ-CP. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Tuy nhiên cho đến nay, Nghị định số 72/2009/NĐ-CP không còn hiệu lực thi hành và được thay thế bởi Nghị định số 96/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 quy định về điều kiện an ninh, trật tự đối với một số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Như vậy cho đến nay, Nghị định 104/2007/NĐ-CP vẫn là văn bản pháp luật có giá trị pháp lý cao nhất quy định trực tiếp về kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ. Nghị định 72/2009/NĐ-CP và được thay thế bằng Nghị định 96/2016/NĐ-CP chỉ là những văn bản quy định về điều kiện an ninh, trật tự cho các ngành nghề kinh doanh có điều kiện nói chung trong đó có ngành nghề thu hồi nợ.

Và ngay sau khi Nghị định 104/2007/NĐ-CP ra đời, để nội dung quy định sớm đi vào cuộc sống và cũng là để công tác quản lý, kiểm soát của Nhà nước về loại hình kinh doanh dịch vụ này được siết chặt hơn, ngày 12/9/2007 Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 110/2007/TT-BTC – Thông tư hướng dẫn thực hiện một số nội dung Nghị định số 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ.

Với Thông tư 110/2007/TT-BTC ra đời, Nhà nước chủ trương giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quản lý, giám sát hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ. Để đảm bảo quyền quản lý, giám sát của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, trong quá trình hoạt động, các doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ có nghĩa vụ định kỳ hàng quý, hàng năm thực hiện việc báo cáo. Các loại báo cáo doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ phải thực hiện bao gồm:

• Tình hình kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ trong kỳ. Trong báo cáo cần nêu rõ số lượng hợp đồng thu hồi nợ đã ký với khách hàng, số lượng hợp đồng tư vấn cho khách hàng về các vấn đề pháp lý liên quan đến xử lý nợ; tổng số tiền nhận uỷ quyền thu hồi nợ; số tiền nợ thu được theo uỷ quyền, số lượng hợp đồng kết thúc trong kỳ theo biểu mẫu quy định.
• Bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh

Ngoài những báo cáo nêu trên, trong trường hợp thấy cần thiết, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có quyền yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ gửi các báo cáo tài chính khác để phục vụ cho mục đích quản lý, kiểm soát doanh nghiệp.

Để đảm bảo cho việc doanh nghiệp thực hiện định kỳ báo cáo theo quy định, Thông tư 110/2007/TT-BTC cũng đưa ra các chế tài xử lý đối với doanh nghiệp khi không thực hiện nghiêm túc về chế độ báo cáo.

Nhìn chung lại, với sự ra đời của Nghị định 104/2007/NĐ-CP đã đánh dấu sự ghi nhận của Nhà nước về một ngành nghề kinh doanh dịch vụ mới trong đời sống xã hội Việt Nam. Kể từ khi Nghị định này ra đời cho đến nay, Nhà nước không có sự điều chỉnh, bổ sung gì nhiều về lĩnh vực kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ nói chung, Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu nợ nói riêng. Song, với những văn bản pháp luật hiện có đã giúp nhà nước thực hiện tốt chức năng quản lý đối với doanh nghiệp, giúp các doanh nghiệp kinh doanh lĩnh vực Dịch vụ thu hồi nợ dần đi vào nền nếp hơn. Tuy nhiên, cho đến nay thực tiễn phát sinh đặt ra những vấn đề cần phải có sự nghiên cứu điều chỉnh quy định của pháp luật sao cho phù hợp; vừa bảo đảm công tác quản lý nhà nước, vừa đáp ứng nhu cầu của xã hội.

1.2.2. Nội dung cơ bản của pháp luật về điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

ĐKKD Dịch vụ thu hồi nợ chính là các tiêu chuẩn đặt ra doanh nghiệp phải đáp ứng khi tổ chức hoạt động kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ. Các điều kiện, tiêu chuẩn này được quy định tại chương 3 Nghị định 104/2007/NĐ-CP và các văn bản pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. Theo quy định của pháp luật, doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ phải đáp ứng các điều kiện tiêu chuẩn sau:

• Thứ nhất, các điều kiện tiêu chuẩn về vốn góp. Điều kiện, tiêu chuẩn này được quy định cụ thể tại Điều 13 của Nghị định 104/2007/NĐ-CP. Điều kiện tiêu chuẩn về vốn hướng đến đánh giá năng lực tài chính của doanh nghiệp, xác định mức tài chính tối thiểu mà doanh nghiệp phải có hay còn gọi là vốn pháp định khi muốn tham gia thành lập doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ nhạy cảm này. Bên cạnh việc quy định về mức vốn tối thiểu, pháp luật cũng quy định về trình tự, thủ tục và hồ sơ chứng minh phần vốn của tổ chức cá nhân khi thành lập doanh nghiệp.
• Thứ hai, các điều kiện tiêu chuẩn đối với người quản lý và giám đốc chi nhánh của doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ (gọi tắt là người quản lý doanh nghiệp).

Trong các điều kiện đối với người quản lý và giám đốc chi nhánh của doanh nghiệp, pháp luật (Điều 14) đưa ra 04 điều kiện tiêu chuẩn cụ thể như: (1) Người lao động được tuyển dụng theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động có xác định thời hạn từ sáu tháng trở lên; (2) có đầy đủ Năng lực hành vi dân sự; (3) có trình độ học vấn từ trung cấp trở lên thuộc một trong các ngành: kinh tế, quản lý, pháp luật, an ninh; (4) không có tiền án.

Các điều kiện về người quản lý tập trung hướng đến yếu tố nhân thân của người có vai trò vị trí quan trọng trong doanh nghiệp, có khả năng tác động, chi phối trực tiếp đến chiến lược và hiệu quả kinh doanh của đơn vị.

• Thứ ba, các điều kiện đối với người lao động trong hoạt động Dịch vụ thu hồi nợ.

Tiêu chuẩn về người lao động làm việc tại doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ được quy định tại Điều 15 Nghị định 104/2007/NĐ-CP, theo đó người lao động làm việc tại doanh nghiệp này phải đáp ứng 04 điều kiện, tiêu chuẩn sau: (1) Người lao động được tuyển dụng theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động có xác định thời hạn từ sáu tháng trở lên; (2) Có đầy đủ Năng lực hành vi dân sự; (3) Có trình độ học vấn từ trung cấp trở lên thuộc một trong các ngành: kinh tế, quản lý, pháp luật, an ninh; (2) Không có tiền án. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

• Thứ tư, điều kiện về khoản nợ được thu hồi.

Đây là một điều kiện đặc trưng không được quy định tại chương 3 Nghị định 104/2007/NĐ-CP mà được quy định tại phần phạm vi điều chỉnh tại khoản 2 Điều 1, theo đó doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ chỉ được phép kinh doanh dịch vụ này đối với những khoản nợ đáp ứng 02 điều kiện, tiêu chuẩn sau: (1) Có đủ căn cứ là khoản nợ hợp pháp; (2) Đã quá hạn thanh toán.

Mặc dù được quy định trong phần phạm vi điều chỉnh của Nghị định, nhưng về bản chất, đó là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp thực hiện hoạt động kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ. Khi thực hiện hoạt động tổ chức kinh doanh không tuân thủ nội dung quy định tại khoản 2 Điều 1, hợp đồng thu hồi nợ với khách hàng có nguy cơ bị vô hiệu – không có giá trị thực hiện trên thực tế.

• Thứ năm, điều kiện về an ninh, trật tự.

Bên cạnh những điều kiện, tiêu chuẩn căn bản được quy định tại Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ, doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ còn phải thực hiện thêm điều kiện về an ninh, trật tự được quy định tại Nghị định số 96/2016/NĐ-CP. Nội dung cơ bản quy định về điều kiện an ninh, trật tự đối với doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ bao gồm hai nhóm điều kiện: điều kiện áp dụng chung dành cho các doanh nghiệp kinh doanh ngành nghề có điều kiện nói chung, điều kiện riêng chỉ áp dụng cho doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ.

Trong điều kiện chung, pháp luật tập trung vào 02 điều kiện: (1) Được đăng ký, cấp phép hoặc thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam; (2) Người chịu trách nhiệm về an ninh, trật tự của cơ sở kinh doanh phải không thuộc một trong các trường hợp quy định tại điểm a, b khoản 2 Điều 7 Nghị định số 96/2016/NĐ-CP.

Trong các điều kiện riêng dành cho doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ, pháp luật tập tung vào các điều kiện được quy định tại Điều 10 Nghị định 96/2016/NĐ-CP như: “Người chịu trách nhiệm về an ninh, trật tự của cơ sở kinh doanh dịch vụ đòi nợ phải là người có hộ khẩu thường trú ít nhất 05 năm tại quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh nơi đăng ký đặt địa điểm hoạt động kinh doanh và trong thời gian 05 năm liền kề trước thời điểm đăng ký kinh doanh không bị cơ quan chức năng xử phạt vi phạm hành chính về các hành vi: Chống người thi hành công vụ, gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích, cho vay lãi nặng, đánh bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc, làm nhục người khác”. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Thứ sáu, điều kiện, tiêu chuẩn khác: Bên cạnh những điều kiện tiêu chuẩn được đề cập trên, doanh nghiệp kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ còn phải đáp ứng các điều kiện như: phải được cấp phép hoạt động, không được kinh doanh ngành nghề nào khác ngoài ngành nghề kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ và các điều kiện khác theo quy định của pháp luật…vv.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Chương 1 của luận văn, tác giả tập trung phân tích làm rõ những vấn đề lý luận về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ như: làm rõ một số khái niệm về “Dịch vụ”, khái niệm “thu hồi nợ”, khái niệm “Điều kiện” và khái niệm “Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ”; làm rõ một số đặc điểm của Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ, ý nghĩa của Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ.

Bên cạnh việc làm rõ một số vấn đề về lý luận, trong chương 1 của luận văn, tác giả cũng tập trung làm rõ những vấn đề mang tính khái quát chung pháp luật về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ như: lược sử quá trình ban hành các quy định pháp luật về điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ; đồng thời khái quát những nội dung cơ bản của pháp luật về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ ở Việt Nam. Qua việc nghiên cứu khái quát pháp luật về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ cho thấy dịch vụ thu hồi nợ là một lĩnh vực kinh doanh còn khá mới mẻ, hệ thống văn bản điều chỉnh còn khá khiêm tốn. Song với hệ thống văn bản pháp luật hiện hành vẫn tạo môi trường hành lang pháp lý cho lĩnh vực kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ tồn tại và phát triển. Luận văn: Điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ theo pháp luật.

Những kết quả nghiên cứu đạt được trong chương 1 của luận văn sẽ là cơ sở lý luận, cơ sở pháp luật để tác giả nghiên cứu sâu hơn các quy định pháp luật cụ thể về Điều kiện kinh doanh Dịch vụ thu hồi nợ cũng như kiến nghị các giải pháp hoàn thiện pháp luật có liên quan tạo môi trường pháp lý ổn định, thuận lợi cho dịch vụ thu hồi nợ ngày càng phát triển.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Pháp luật về điều kiện kinh doanh dịch vụ thu hồi nợ