Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng quy định pháp luật và thực hiện pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.
2.1. Thực trạng thực hiện trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm đến việc hoàn thiện hệ thống thể chế quy định trách nhiệm pháp lý nói chung, trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ nói riêng. Đồng thời với nhiều văn bản áp dụng chung cho mọi công dân và cả cán bộ, công chức, còn có những văn bản pháp luật chuyên biệt quy định về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ. Đặc trưng nhất trong số đó là một số văn bản pháp luật mới ban hành gần đây: Luật phòng chống tham nhũng năm 2005, Luật cán bộ Công chức năm 2010, Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012, Nghị định về xử lý trách nhiệm vật chất đối với cán bộ, công chức năm 2012, Luật trách nhiệm bồi thường nhà nước năm 2012.
Thực trạng vi phạm pháp luật của công chức và thực tiễn áp dụng trách nhiệm pháp lý đối với công chức vi phạm là hai mặt thực trạng thực hiện trách nhiệm pháp lý của công chức, cùng với thực trạng của hệ thống pháp luật, chúng có quan hệ qua lại, có khi là quan hệ nhân quả.
2.1.1. Thực trạng vi phạm pháp luật của công chức
Về cơ bản, công chức nhà nước là những người luôn đi đầu trong công tác đấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật, chấp hành pháp luật và bảo vệ pháp luật. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm pháp luật của công chức nhất là tham nhũng, tiêu cực, suy thoái về phẩm chất đạo đức hiện nay đã có những biểu hiện tương đối nghiêm trọng. Vấn đề này được nêu trong các báo cáo chính trị Đại hội Đảng VIII , IX, X, XI và tiếp tục được khẳng định tại Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI Điều làm cho nhân dân có nhiều bất bình, lo lắng, bức xúc nhất là hiện nay là tình trạng quan liêu, tham nhũng, lãng phí, suy thoái về tư tưởng, chính trị và phẩm chất đạo đức, lối sống của một phần cán bộ, đảng viên vẫn còn rất nghiêm trọng, kỷ cương phép nước trong nhiều việc, nhiều lúc chưa nghiêm.
- Trong báo cáo của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc trình bày trước Quốc hội khóa XIII kỳ họp 4 cũng chỉ rõ:
Tình trạng làm việc tắc trách, tùy tiện, thiếu ý thức kỷ luật hành chính cũng như tệ quan liêu, tham nhũng trong bộ máy nhà nước, kể cả trong bộ máy bảo vệ pháp luật chưa được ngăn chặn và xử lý kịp thời, đang trở lực lớn ngăn cản pháp luật, chính sách đi vào cuộc sống, kìm hãm việc phát huy tiềm năng của dân,làm xói mòn lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước [9].
Đối tượng vi phạm không chỉ là công chức không giữ cương vị lãnh đạo mà ngay cả những người có giữ chức vụ cao trong bộ máy hành chính nhà nước. Vi phạm của Nguyễn Thanh Bình trong vụ Vinasin làm thất thoát, thua lỗ hàng ngìn tỷ đồng là minh chứng điển hình. Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Trong thực tế, các vi phạm này không giới hạn ở một lĩnh vực một ngành, một địa phương mà xảy ra trên phạm vi rộng, xảy ra ngay trong bộ máy cơ quan bảo vệ pháp luật. Các hình thức vi phạm của công chức cũng rất đa dạng, xảy ra trên nhiều lĩnh vực quản lý,từ những vi phạm nhỏ đến vi phạm lớn, rất lớn. Các dẫn chứng dưới đây sẽ minh họa rõ nét hơn các nhận định trên:
Trong lĩnh vực hoàn thuế giá trị gia tăng, tình hình vi phạm pháp luật đã làm thất thoát lớn cho ngân sách nhà nước nhiều tỷ đồng. Nhưng điều đáng tiếc, theo một quan chức của Tổng cục Thuế, thì 80% các trường hợp vi phạm trong lĩnh vực này có sự tiếp tay của cán bộ thuế, hải quan.
Trong việc thực hiện chế độ chính sách đối với người có công, theo thống kê của Thanh tra Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, tính từ năm 2008 đến 2013, cả nước đã có hơn 7.000 hồ sơ bị phát hiện “giả” người có công và đình chỉ trợ cấp, thu hồi cho ngân sách Nhà nước trên 75 tỷ đồng của 3.378/7.100 đối tượng. Trong đó, có 1.560 người giả mạo hồ sơ, 2.700 người khai man hồ sơ và 2.800 người vì những lý do khác. Đã có hơn 1.700 người trong số đó bị truy cứu trách nhiệm hình sự về những việc làm này (hồ sơ những người này đã chuyển cho Cơ quan điều tra và xét xử). Điều đặc biệt và đáng nói hơn ở đây chính là trong số những người làm giả hồ sơ thì có những người chưa từng một ngày đi bộ đội hay ra chiến trường cầm súng bảo vệ đất nước, đảm bảo an ninh quốc phòng…. Trong khi đó, còn rất, rất nhiều người là những thương binh đúng nghĩa thì lại chưa hề nhận được bất kỳ quyền lợi gì từ các chính sách, chế độ ưu đãi người có công, thậm chí còn bị “gây khó dễ” trong cuộc sống thường ngày nhất là đối với những người làm công tác tình báo, biệt động… đã bị mất hết hồ sơ, giấy tờ. Đây chính là một thực tiễn, một mặt trái của công lý đang tồn tại và gây mất lòng tin ở xã hội. Điển hình là ở Bắc Ninh thời gian vừa qua đã diễn ra một vụ xét xử đau lòng, làm dấy lên nỗi bức xúc trong dư luận xã hội đồng thời cũng là hồi chuông cảnh tỉnh, cảnh báo về sự tắc trách, mưu đồ trục lợi của các cá nhân và cán bộ phụ trách dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, gây thiệt hại cho Nhà nước nhiều tỷ đồng mà nguy hiểm hơn là làm ảnh hưởng không nhỏ đến danh dự của những con người đã cống hiến xương máu của mình cho dân tộc, quê hương. Đó là vụ xét xử 40 bị cáo là thương binh giả và một số thương binh làm giả hồ sơ thương tật nặng hơn nhằm mục đích được hưởng chế độ ưu đãi cao hơn. Những con người này đã lợi dụng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với người có công để làm những việc đi ngược với đạo đức xã hội, đặc biệt là những người thương binh tuy chỉ là tình trạng “con sâu làm rầu nồi canh” nhưng nó đã và đang góp phần (cùng với tình trạng thương binh bị lợi dụng và lợi dụng danh nghĩa thương binh để quậy phá, đòi nợ, biểu tình, ăn vạ…) làm xấu đi hình ảnh của những con người quả cảm, anh dũng một thời. Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Trong lĩnh vực tín dụng ngân hàng từ năm 2010 trở lại đây, nhiều cán bộ, công chức ngành ngân hàng lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện những hành vi sai phạm như cho vay sai đối tượng, vay không thế chấp tài sản hoặc cùng một bộ hồ sơ có thể đem thế chấp tại nhiều ngân hàng để vay… Các cơ quan chức năng phát hiện 21 vụ tham nhũng, xử lý kỷ luật 71 công chức, chuyển điều tra xử lý 7 vụ, 7 người. Nếu so với vi phạm năm 2006 cùng trong lĩnh vực này, chúng ta sẽ thấy số vi phạm tăng lên đáng ngại: có 17 vụ tham nhũng tiêu cực với tổng số tiền vi phạm là 7.437 triệu đồng, chuyển xử lý hình sự 50 người, xử lý kỷ luật 220 công chức (khiển trách, cảnh cáo 54, cách chức 17, hạ lương chuyển công tác 32, buộc thôi việc 43, đình chỉ công tác 74 trường hợp.
Trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng, vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng những năm gần đây diễn ra thương xuyên và nghiêm trọng, rừng bị tàn phá gây ảnh hưởng tới môi trường sống. Điều đáng tiếc, những vi phạm trên một phần là do sự tiếp tay của một số cán bộ kiểm lâm thoái hóa, biến chất, tiêu cực. Theo báo cáo của Cục Kiểm lâm Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, từ năm 2004 đến năm 2013, ngành kiểm lâm đã xử lý 906 công chức vi phạm trong đó cảnh cáo 534 người, cách chức 97 người, buộc thôi việc 93, truy cứu trách nhiệm hình sự trên 103 người.
Lĩnh vực tài chính là lĩnh vực nhạy cảm vì đụng chạm đến thu chi và quản lý ngân sách nhà nước, một số cán bộ trong ngành lợi dụng để rút tiền nhà nước và chi tiêu sai chế độ tài chính. Chỉ tính riêng trong năm 2010 ngành tài chính đã xử lý k ỷ luật 567 cán bộ, công chức sai phạm, trong đó có 15 người bị truy tố, 74 người bị buộc bồi thường thiệt hại do thiếu trách nhiệm, nhận hối lộ.
Về vi phạm trong lĩnh vực đầu tư xây dựng và quản lý sử dụng đất đai, theo đánh giá của Bộ Chính trị còn nhiều và nghiêm trọng. Vi phạm trong đầu tư xây dựng phổ biến ở hầu hết giai đoạn đầu tư, đã làm thất thoát nghiêm trọng tài sản, tiền vốn của Nhà nước, ảnh hưởng xấu đến chất lượng nhiều công trình xây dựng, làm giảm hiệu quả của nhiều dự án đầu tư. Vi phạm trong quản lý đất đai rất nghiêm trọng và phổ biến, tình trạng chuyển giao đất, bán đất, chuyển nhượng đất. cho thuê đất, sử dụng đất trái với thẩm quyền, trái phép và tình trạng trốn thuế còn nhiều; việc đổi đất lấy công trình ở nhiều địa phương còn nhiều bất hợp lý và tiêu cực; công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng còn nhiều ách tắc. Việc xử lý những vi phạm về quản lý đầu tư xây dựng và quản lý, sử dụng đất chưa nghiêm. Cụ thể như sau:
Về đầu tư xây dựng: tính đến 31 tháng 12 năm 2013, toàn quốc đã thanh tra, kiểm tra 995 dự án, công trình. Từ đó Thanh tra nhà nước đã phát hiện tổng sai phạm về tài chính là 870,7 tỷ đồng (chiếm 13,6% tổng giá trị vốn được kiểm tra) gồm các dạng: quyết định chọn gói thầu nào cao hơn giá bỏ thầu 5.531 triệu, tính đơn giá, định mức vật tư sai để hưởng chênh lệch 32.220 triệu; thi công chậm làm tăng chi phí và thiếu trách nhiệm trong thanh toán gây lãng phí 264.498 triệu, chi sai nguyên tắc chế độ 32.558 triệu, sai phạm các loại thuế 7.734 triệu, khấu hao tài sản không đúng quy định 387,13 triệu đồng, sử dụng vốn sai mục đích, hạch toán sai 56.229 triệu đồng; kiến nghị xử lý 130.528 triệu đồng; cán bộ, ngành xử lý yêu cầu giảm quyết toán các công trình 34,906 tỷ đồng; các địa phương đã xử lý thu ngân sách, trả lại vốn cho các dự án 73,86 tỷ đồng, xử lý kỷ luật 248 người, đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự 5 vụ. Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Về quản lý sử dụng đất: tình hình vi phạm luật đất đai từ năm 1993 đến nay còn xảy ra nhiều, nghiêm trọng và phổ biến ở hầu hết các địa phương, các cấp, các ngành. Đã phát hiện 549.925 trường hợp vi phạm với diện tích trên 93.090 ha, với những vi phạm như chuyển nhượng trái phép 126.372 trường hợp, giao đất, cho thuê trái thẩm quyền 193.663 trường hợp; lấn chiếm đất đai trái phép 86.813 trường hợp; việc đổi đất lây công trình xây dựng ở nhiều địa phương còn nhiều bất hợp lý và tiêu cực, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng còn nhiều ách tắc, nợ đọng, trốn tránh nộp tiền thuê đất, tiền sử dụng đất còn nhiều; việc xử lý vi phạm về quản lý, sử dụng đất thường kéo dài, dây dưa, hoặc xử lý không nghiêm, không triệt để (số vụ vi phạm được xử lý chỉ chiếm 13,6% số vi phạm đã phát hiện).
Những vi phạm pháp luật trong ngành tòa án, kiểm sát trong những năm gần đây cũng xảy ra cũng không kém phần so với công chức khối cơ quan hành chính. Đã có những trường hợp thẩm phán, kiểm sát viên, thư ký tòa – những người nắm giữ cán cân công lý nhận hối lộ, môi giới hoặc tiếp tay chạy án, làm sai lệch hồ sơ vụ án…
Ngoài những biểu hiện vi phạm pháp luật của công chức như đã trình bày ở trên, việc vi phạm pháp luật của công chức còn được biểu hiện ở những khía cạnh dưới đây:
Công chức thừa hành pháp luật giải thích pháp luật theo nhận thức chủ quan, tùy tiện của mình hoặc cố tình không thi hành những quy định mới của pháp luật, vẫn cố bám lấy những quy định cũ dã hết hiệu lực để mưu lợi riêng cho mình, hoặc áp dụng thi hành những quy định của pháp luật một cách méo mó, tự đặt ra những thủ tục không theo quy định của pháp luật để bắt công dân, tổ chức phải chấp hành. Đây chính là tình trạng các luật, chính sách không được chấp hành nghiêm túc trong chính ngay bản thân bộ máy hành chính. Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Một bộ phận công chức cửa quyền hách dịch, sách nhiễu, gây khó khăn, phiền hà cho công dân và tổ chức trong khi giải quyết công việc hoặc làm những việc mà pháp luật cấm công chức không được làm như hoạt động tư vấn về những công việc liên quan đến bí mật nhà nước, đến thẩm quyền giải quyết của mình hoặc có khả năng gây phương hại đến an ninh quốc gia, không giữ bí mật trong công tác, phát tán tài liệu hoặc để lộ những chủ trương chính sách trong quá tình xây dựng hoàn thiện, gây dư luận không tốt, làm xáo trộn trật tự quản lý.
Cấp dưới không chấp hành hoặc chấp hành chiếu lệ, hình thức sự chỉ đạo điều hành, văn bản của cấp trên, theo kiểu “trên nói dưới không nghe”. Tình trạng này được thể hiện ở tính cục bộ, địa phương chủ nghĩa “phép vua thua lệ làng”, các địa phương tự đặt ra quy định trái hoặc khác với quy định của pháp luật cơ quan có thẩm quyền cấp trên ban hành làm cho một văn bản thậm chí một quy định của luật pháp được nhận thức và áp dụng ở mỗi nơi một khác. Tính thống nhất và thông suốt của hoạt động quản lý nhà nước bị vi phạm nghiêm trọng, làm cho hoạt động quản lý bị cắt khúc theo các tầng nấc, ở mỗi cấp có sự tách biệt hoặc bị biến dạng, méo mó bởi tính cục bộ, cát cứ.
2.1.2 Thực trạng áp dụng trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Trong những năm gần đây, các cơ quan chức năng của Nhà nước đã phát hiện và truy cứu trách nhiệm pháp lý kịp thời đối với những cán bộ, công chức nhà nước vi phạm pháp luật. Nhiều vụ án lớn về kinh tế xã hội, an ninh trật tự như vụ án PU18, Vinasin, Vinaline liên quan đến tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, tha hóa, biến chất của đội ngũ cán bộ, công chức trong đó có sự tham gia của một số cán bộ cao cấp trong bộ máy Đảng, chính quyền bị phát hiện, xử lý. Việc xử lý đã có nhiều chuyển biến, tuân thủ luật định của pháp luật về trách nhiệm pháp lý nói chung, trách nhiệm pháp lý của công chức nói riêng, bảo đảm đúng trình tự,thủ tục, đúng người, đúng tội, từng bước hạn chế những vi phạm pháp luật và yếu kém trong hoạt động quản lý, thu hồi cho ngân sách nhà nước nhiều tỷ tỷ đồng, tăng cường quản lý, kỷ cương hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội, củng cố được niềm tin của nhân dân với chính quyền các cấp.
Trong công tác đấu tranh chống tội phạm, theo báo cáo của Chính phủ, quý IV/2012 và 8 tháng đầu năm 2013, lực lượng công an toàn quốc đã thụ lý điều tra 399 vụ án liên quan đến tội phạm tham nhũng làm thất thoát 314 tỷ đồng. Đến nay đã khởi tố điều tra 139 vụ tham ô, làm thiệt hại 72,1 tỷ đồng, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản Nhà nước 61 vụ, gây thiệt hại 59,9 tỷ đồng, cố ý làm trái 188 vụ, gây thiệt hại 108,3 tỷ đồng, đưa và nhận hối lộ 11 vụ với số tiền trên 2 tỷ đồng. Đã phát hiện và xử lý cán bộ, công chức có hành vi tiêu cực, tham nhũng liên quan đến vụ án Vinasin, trong đó, xử lý kỷ luật trong Đảng, kỷ luật hành chính và chuyển xem xét trách nhiệm hình sự một số cán bộ có chức, có quyền.
Qua công tác thanh tra, kiểm tra, năm 2009, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã xử lý 4.991 cán bộ, công chức vi phạm, chuyển truy cứu trách nhiệm hình sự 180 vụ, 276 đối tượng, xử lý kỷ luật 1.468 người có hành vi tham nhũng; năm 2011, đã xử lý kỷ luật 1.817 cán bộ, công chức vi phạm chính sách, pháp luật, trong đó phát hiện 903 trường hợp có hành vi tham nhũng với số tiền và tài sản trị giá 108, 18 tỷ đồng.
Chỉ tính riêng trong năm 2012, thông qua công tác giải quyết khiếu nại tố cáo đã thu hồi cho ngân sách nhà nước và trả lại cho công dân 72 tỷ 813 triệu đồng, 2.414 chỉ vàng, 1.258,2 ha đất, nhiều hàng hóa tài sản khác; đã minh oan cho 274 người, xử lý kỷ luật hàng trăm cán bộ có sai phạm. Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Mặc dù việc áp dụng trách nhiệm pháp lý của công chức thời gian qua đã có nhiều tiến bộ tích cực như đã trình bày ở trên, nhưng vẫn chưa tạo bước chuyển cơ bản trong xử lý vi phạm, chưa ngăn chặn và đẩy lùi được tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí. Tệ tham ô, bòn rút tài sản công, sách nhiễu, lãng phí vẫn tồn tại khá phổ biến ở mức độ và hình thức khác nhau trong đội ngũ cán bộ, bộ máy lãnh đạo và quản lý, nhất là trong lĩnh vực quản lý nhà đất, xây dựng cơ bản, doanh nghiệp nhà nước và chỉ tiêu ngân sách, việc kiểm tra uốn nắn và xử lý sai phạm chưa nghiêm, còn để lại nhiều vụ việc, chưa kiên quyết xử lý kỷ luật đối với những người đứng đầu để xảy ra tham nhũng, lãng phí ở ngành, lĩnh vực, địa phương mình quản lý. Công tác thi hành án và xử lý tội phạm còn nhiều trường hợp thiếu kiên quyết, không kịp thời; số vụ án tồn đọng còn lớn.
Ngoài việc chậm phát hiện và xử lý cũng như bỏ lọt người phạm tội như đã nêu, việc áp dụng trách nhiệm pháp lý còn tồn tại việc không truy cứu trách nhiệm đối với công chức lãnh đạo khi để xảy ra tiêu cực trong nội bộ cơ quan, do cán bộ thuộc quyền vi phạm, như vụ một số cán bộ Phòng tổ chức lao động – thương binh và xã hội huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng thông đồng với cán bộ kế toán Sở Lao động – Thương binh và xã hội và cán bộ ăn chặn 1,7 tỷ đồng của đối tượng chính sách, hay vụ 3 cán bộ Phòng tổ chức Lao động xã hội huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng tham ô 400 triệu đồng tiền xóa đói, giảm nghèo với những thủ đoạn đơn giản, lộ liễu và tàn bạo. Đây là một lỗ hổng lớn trong quản lý hành chính. Vậy trách nhiệm của chính quyền địa phương trước những vụ “ăn chặn” này đến đâu? Nếu lãnh đạo địa phương quan tâm đến đời sống nhân dân sẽ không để cho các cán bộ ngành thuộc quyền quản lý của mình có những hành vi như vậy. Có thể giữ mình “trong sạch” nhưng để cấp dưới tham ô thì vẫn chịu trách nhiệm.
Trong quá trình áp dụng trách nhiệm pháp lý đối với công chức vi phạm pháp luật, còn thiếu những quy định về việc kết hợp các biện pháp trách nhiệm pháp lý với các biện pháp tác động xã hội, đồng thời chưa có biện pháp chế tài đối với các cơ quan, người có thẩm quyền khi không thực hiện quy định này. Vì vậy, vấn đề này trên thực tế xử lý không được thực hiện nghiêm chỉnh, được chăng hay chớ. Mặt khác, việc kết hợp xử lý trách nhiệm pháp lý với trách nhiệm chính trị, trách nhiệm đạo đức cũng chưa có một quy định hướng dẫn về cách thức và quy trình xử lý bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống hành chính. Do đó, mỗi nơi có một cách xử lý khác nhau. Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Trong thực tế xử lý vi phạm pháp luật của công chức có nhiều vụ việc bị xử lý oan sai. Hiện tượng khiếu nại, tố cáo của công chức đối với các cơ quan có thẩm quyền về việc xử lý trách nhiệm đối với họ. Theo thống kê giải quyết khiếu nại tố cáo năm 2012, qua giải quyết khiếu nại, tố cáo đã minh oan cho 374 người. Nhiều vụ việc đáng lẽ phải phải truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng lại được xử lý nội bộ. Không những thế việc xử lý các vi phạm pháp luật, nhất là vi phạm kỷ luật phụ thuộc nhiều vào thái độ của người đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xử lý.
Hiện nay, chúng ta có một cơ quan thuộc Chính phủ là Tổng cục thống kê, nhưng nhiệm vụ chủ yếu của cơ quan là công bố, thống kê các chỉ số cơ bản phát triển kinh tế- xã hội. Bộ Nội vụ là cơ quan của Chính phủ, giúp Chính phủ quản lý nhà nước lĩnh vực công chức, công vụ nhưng cũng chỉ là trong một phạm vi hẹp số lượng các công chức, viên chức và cũng chưa thật chú ý đế việc quản lý tình hình công chức vi phạm (trách nhiệm pháp lý của công chức). Việc vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý của công chức rất đa dạng, số lượng các vụ việc thì nhiều và phức tạp, trong khi đó lại chưa có đầu mối cơ quan chuyên trách lo tổng hợp, rà soát thống kê và xử lý các số liệu liên quan đến trách nhiệm pháp lý của công chức.
Các vụ việc vi phạm pháp luật liên quan đến công tác Tòa án, Viện kiểm soát do Tòa án, Viện kiểm sát thống kê, tập hợp. Các đối tượng, hoạt động trong các cơ quan Đảng, đoàn thể, tổ chức chính trị – xã hội, cán bộ , ngành khối các cơ quan Quốc hội (cơ quan dân cử), các cơ quan quản lý hành chính ở địa phương do các cơ quan tự quản lý. Qua tìm hiểu về trách nhiệm pháp lý của một số đối tượng là cán bộ , công chức, chúng tôi đã gặp phải rất nhiều khó khăn cho công tác nghiên cứu, tham khảo và nhiều lúc, cũng không có được những địa chỉ thích hợp để tra cứu. Một số cơ quan coi số liệu thống kê vi phạm pháp luật của công chức trong ngành là tài liệu mật, không được phổ biến rộng rãi nên rất khó tiếp cận.
Tóm lại, số lượng các vụ việc vi phạm pháp luật ngày càng gia tăng nhưng trong thực tế việc xử lý trách nhiệm pháp lý của cán bộ, công chức còn chưa nghiêm chỉnh, chưa đúng đắn; nhiều vụ việc vi phạm của công chức đã phát hiện đúng, chính xác, rõ ràng nhưng không được xử lý, bị ỉm đi một cách đáng ngờ. Cấp trên bao che cho cấp dưới, cơ quan có thẩm quyền xử lý do chịu sức ép từ nhiều phía mà việc áp dụng trách nhiệm pháp lý đối với cán bộ, công chức vi phạm pháp luật bị lệch lạc, kéo dài, nhiều trường hợp công chức vi phạm nhưng vẫn được thăng tiến. Đây là những tồn tại cần sớm được khắc phục đặc biệt trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay.
2.2. Đánh giá tình hình thực thi trách nhiệm công vụ của công chức hiện nay Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Đánh giá việc thực thi chức trách của công chức là một trong những nội dung cơ bản và quan trọng trong quản lý nhân sự hành chính nhà nước. Thông qua việc đối chiếu giữa kết quả thực hiện nhiệm vụ của công chức với một hệ tiêu chí xác định, đơn vị sử dụng công chức có thể thấy được năng lực, trách nhiệm, sự cống hiến cũng như đạo đức công vụ của người công chức. Kết quả đánh giá chính là cơ sở để quyết định các biện pháp phù hợp trong sử dụng, đãi ngộ, bố trí, đề bạt, đào tạo, bồi dưỡng, kỉ luật, khen thưởng công chức.
Như vậy, đánh giá kết quả thực thi công vụ của công chức chính là một trong những biện pháp để quản lý và xây dựng một đội ngũ công chức chính quy, chuyên nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả của bộ máy hành chính nhà nước. Việt Nam đang xây dựng một nền hành chính nhà nước “chính quy, chuyên nghiệp và từng bước hiện đại” (Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 – 2010). Mục tiêu ấy chỉ đạt được khi những con người làm việc trong nền hành chính cũng thực sự chính quy, chuyên nghiệp và hiện đại. Như vậy, công việc quan trọng phải làm là đánh giá chính xác chất lượng đội ngũ công chức đang có, từ đó xây dựng các giải pháp phù hợp để “chuyên nghiệp hoá”, “hiện đại hoá” đội ngũ này. Nói cách khác, muốn nâng cao chất lượng đội ngũ công chức, trước hết phải đánh giá đúng kết quả thực thi công vụ của họ.
2.2.1. Về phương pháp đánh giá
Hiện nay, các nền công vụ trên thế giới sử dụng ba phương pháp đánh giá công chức chủ yếu là:
- Đánh giá theo tiêu chuẩn và cho điểm: với mỗi loại công việc, có những tiêu chuẩn cụ thể; cơ quan hoặc tổ chức có thẩm quyền đánh giá cho điểm công chức trên cơ sở hệ tiêu chuẩn đó;
- Đánh giá theo giao kết hợp đồng: khi thực hiện công vụ, công chức ký hợp đồng với Nhà nước về mục tiêu cần đạt được của công việc, thời gian hoàn thành, điều kiện đảm bảo. Hết thời hạn thực thi công vụ đó, việc đánh giá được thực hiện trên cơ sở đối chiếu giữa kết quả đạt được với những điều khoản trong bản hợp đồng đã giao kết;
- Đánh giá theo ý kiến nhận xét: kết quả thực thi công vụ của công chức được đánh giá bởi tập thể đồng nghiệp trong đơn vị. Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Đối chiếu với nền công vụ Việt Nam, có thể thấy: kể từ khi hệ thống công vụ của nhà nước Việt Nam mới được bắt đầu (8/1945) cho đến nay, phương pháp đánh giá công chức được sử dụng xuyên suốt là phương pháp đánh giá theo ý kiến nhận xét của tập thể. Quy trình đánh giá công chức thông thường là: (1) Kết thúc năm công tác, công chức làm bản tự nhận xét và đọc trước đơn vị; (2) Các thành viên trong đơn vị nhận xét, góp ý và biểu quyết về mức độ hoàn thành công việc của công chức được đánh giá; (3) Chuyển kết quả đánh giá tới bộ phận tổ chức – cán bộ trong cơ quan để lưu vào hồ sơ công chức, làm cơ sở cho các quyết định khen thưởng, kỉ luật, đào tạo, bồi dưỡng, đề bạt… tiếp theo.
Phương pháp đánh giá theo ý kiến nhận xét có ưu điểm là đề cao tính công khai, dân chủ; kết quả thực thi công vụ của người công chức được nhìn nhận toàn diện từ nhiều phía; tạo cơ hội cho mỗi công chức được lắng nghe những nhận xét, góp ý của đồng nghiệp, từ đó rút kinh nghiệm cho việc thực thi công vụ sau này.
Tuy nhiên, việc thực hiện phương pháp đánh giá theo ý kiến nhận xét hiện nay đang đang bộc lộ một hạn chế không nhỏ, đó là: việc lấy ý kiến đánh giá của tập thể mang tính hình thức và hệ quả tất yếu là kết quả đánh giá không phản ánh đúng hiệu quả làm việc thực tế của từng công chức.
Do tâm lý nể nang, “dĩ hoà vi quý”, ngại nói thẳng nói thật, nên việc đánh giá công chức trở nên “bình quân chủ nghĩa”, “cào bằng”; tình trạng phổ biến trong các cơ quan hành chính nhà nước là nếu công chức không vi phạm kỉ luật trong năm công tác thì đều được xếp loại ít nhất là từ mức hoàn thành công việc.
Kết quả đánh giá không phản ánh đúng hiệu quả làm việc thực tế của từng công chức dẫn đến một loạt hệ quả tiếp theo mà nền hành chính đang phải đối mặt: Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Hiện tượng một bộ phận công chức có năng lực lần lượt xin ra khỏi bộ máy hành chính để chuyển sang làm việc cho khu vực ngoài nhà nước. Nhiều nhà nghiên cứu đã cảnh báo về nguy cơ “chảy máu chất xám” của khu vực nhà nước và chỉ ra rằng: lương chưa phải là lý do cơ bản nhất khiến nhân tài rời bỏ công vụ, mà lý do cơ bản là do họ không được đánh giá đúng. Với cách đánh giá bình quân chủ nghĩa, hệ thống hành chính nhà nước không đáp ứng được nhu cầu tự khẳng định của những công chức có năng lực.
Trong khi đó, không ít công chức trở nên chây ì, không có động lực làm việc, vì dù họ không phấn đấu thì cuối năm cũng vẫn được xếp loại tiên tiến, xuất sắc như các công chức mẫn cán khác. Tình trạng không phấn đấu về chuyên môn mà chỉ tập trung “vun vén” các mối quan hệ để nhận được nhận xét, đánh giá tốt của thủ trưởng và đồng nghiệp trở nên bình thường và phổ biến.
Rõ ràng, cải tiến phương pháp đánh giá kết quả thực thi công vụ của công chức là một đòi hỏi tất yếu trong quá trình cải cách hành chính nhà nước.
2.2.2. Về tiêu chí đánh giá Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
- Theo quy định của Luật Cán bộ, công chức năm 2008, nội dung đánh giá công chức gồm hai nhóm:
Thứ nhất, những nội dung đánh giá chung đối với tất cả công chức trong bộ máy hành chính nhà nước, bao gồm: (1) sự chấp hành đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; (2) phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, tác phong và lề lối làm việc; (3) năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; (4) tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ; (5) tinh thần trách nhiệm và phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ.
Thứ hai, những nội dung đánh giá đặc thù dành cho các công chức lãnh đạo, quản lý, bao gồm: (1) kết quả hoạt động của đơn vị được giao lãnh đạo, quản lý; (2) năng lực lãnh đạo, quản lý; (3) năng lực tập hợp, đoàn kết công chức.
Như vậy, có thể thấy những nội dung đánh giá công chức ở nước ta hiện nay về cơ bản là tương đồng với những nội dung, tiêu chí đánh giá công chức ở các nước khác trên thế giới. Việc quy định về nhóm nội dung đánh giá riêng đối với các công chức lãnh đạo, quản lý là phù hợp, đề cao được tính trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị hành chính nhà nước.
Tuy nhiên, những nội dung đánh giá đưa ra còn chung chung, rất khó lượng hoá được kết quả, hiệu suất công tác của công chức. Chẳng hạn, với nhóm nội dung đánh giá chung đối với tất cả các công chức, ngoài các nội dung (1), (2), (5) mang tính định tính, thì các nội dung (3), (4) cần phải định lượng, đo lường được. Song để định lượng, đo lường được, lại cần phải có tiêu chuẩn, định mức riêng với đối mỗi loại công việc trong hệ thống hành chính nhà nước, vì tính chất của mỗi loại công việc trong hệ thống là không giống nhau. Hiện nay, khi chúng ta chưa xây dựng được các bản mô tả chức danh công việc thì việc đánh giá kết quả thực thi công vụ của công chức sẽ vẫn tiếp tục chung chung và không có tác dụng thúc đẩy công việc thực tế.
2.2.3. Về tính khách quan trong đánh giá
Một trong những nguyên tắc cơ bản khi tiến hành đánh giá kết quả thực thi công vụ của công chức là phải khách quan, tránh thiên vị hay áp đặt khi đánh giá. Tất nhiên, khó có thể khách quan hoàn toàn, bởi những công chức tham gia vào quá trình đánh giá đều là những con người cụ thể, có tình cảm, có yêu, ghét và bị chi phối bởi các quan hệ xã hội.
Tuy nhiên, trong điều kiện cụ thể của Việt Nam, tính khách quan trong đánh giá công chức khó được bảo đảm hơn, xuất phát từ một số lý do như sau: Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Đặc điểm văn hoá của người Việt: trọng tình cảm, hay nể vì, xuê xoa, ngại nói thật. Đặc điểm này kết hợp với việc sử dụng phương pháp đánh giá theo ý kiến nhận xét rất dễ làm sai lệch kết quả đánh giá cán bộ, công chức (như đã phân tích ở phần “phương pháp đánh giá”).
Chưa xây dựng được hệ thống tiêu chuẩn, định mức cụ thể với từng loại công việc để làm căn cứ đánh giá (như đã phân tích ở phần “tiêu chí đánh giá”).
Như vậy, để kết quả đánh giá công chức thực sự khách quan và chính xác, cần tháo gỡ đồng bộ cả hai vấn đề này.
2.2.4. Về việc sử dụng kết quả đánh giá
Việc đánh giá kết quả thực thi công vụ của công chức không chỉ là cơ sở để ra các quyết định cụ thể, ngắn hạn về sử dụng, quản lý nhân sự, mà thực chất, đó là một quá trình liên tục nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển của tổ chức. Về phía tổ chức, đánh giá là cơ sở để quy hoạch cán bộ, đảm bảo tính kế thừa và phát triển của đội ngũ nhân sự hành chính. Về phía công chức, quá trình đánh giá liên tục chính là sự đảm bảo cho quá trình phát triển chức nghiệp của họ, tạo điều kiện cho họ yên tâm công tác và phấn đấu.
Về cơ bản, công tác đánh giá công chức hiện nay đã đảm bảo đúng mục đích đó. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng kết quả đánh giá chỉ mới được sử dụng một cách quá giản đơn, thiếu tầm nhìn chiến lược, ảnh hưởng đến việc phát triển nhân sự của tổ chức.
- Để hiệu quả thực thi trách nhiệm công vụ của công chức được cao thì cần thực hiện một số biện pháp sau:
Thứ nhất, tiến tới xây dựng“văn hoá khách quan” trong nền công vụ. Như đã phân tích, việc đánh giá kết quả thực thi công vụ của công chức còn chưa thực chất, còn hiện tượng nể vì, đánh giá cho qua chuyện… một phần do những ảnh hưởng của tâm lý, văn hoá dân tộc. Mặt khác, những hiện tượng đó cũng thể hiện sự kém chuyên nghiệp của nền hành chính. Vì vậy, giải pháp có tính chất trước mắt là làm cho công chức hiểu được ý nghĩa của công tác đánh giá kết quả thực thi công vụ đối với cơ quan, đơn vị và đối với cá nhân mình, từ đó có trách nhiệm hơn khi tham gia vào quy trình đánh giá. Giải pháp có tính chất cơ bản và lâu dài là phải dần dần thay đổi cách thức làm việc, từ chỗ chủ yếu dựa trên quan hệ tình cảm, sang lối làm việc một cách khách quan, vì việc chứ không vì người. Có như vậy thì hoạt động đánh giá công chức nói riêng cũng như các hoạt động công vụ nói chung mới có hiệu quả thật sự. Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
- Thứ hai, xây dựng cách thức đánh giá khoa học và hiệu quả, cụ thể là:
Lựa chọn phương pháp đánh giá phù hợp và linh hoạt: ba phương pháp đánh giá kết quả thực thi công vụ được áp dụng trên thế giới hiện nay đều có những ưu, nhược điểm nhất định: Phương pháp đánh giá theo tiêu chuẩn và cho điểm mang tính áp đặt nhiều hơn, đòi hỏi bộ tiêu chuẩn đánh giá phải hết sức chặt chẽ. Phương pháp đánh giá theo hợp đồng đảm bảo tính công khai và tính trách nhiệm của công chức trong thực thi công vụ, song muốn đạt được điều này thì bản thân nhà quản lý và công chức được đánh giá đều phải có quyền tự chủ rất lớn, kể từ việc lập kế hoạch công tác cho tới việc lựa chọn cách thực thực hiện công việc.
Trong điều kiện cụ thể của nền công vụ Việt Nam thì phương pháp đánh giá dựa theo ý kiến nhận xét mặc dù có những hạn chế nhất định như đã phân tích, song vẫn tỏ ra phù hợp. Nếu thực hiện phương pháp đánh giá này một cách thực chất, trong một môi trường tổ chức mang tính xây dựng thì hiệu quả đánh giá sẽ không nhỏ.
Vì vậy, để nâng cao hiệu quả công tác đánh giá kết quả làm việc của công chức, nên áp dụng phương pháp đánh giá linh hoạt, cụ thể là:
- Thực hiện nghiêm túc và thực chất phương pháp đánh giá theo ý kiến, nhận xét;
- Học hỏi và vận dụng phù hợp một số kỹ thuật đánh giá tiên tiến của các phương pháp đánh giá khác mà các nền công vụ trên thế giới đang sử dụng; Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Hiện nay, phương pháp đánh giá đối với những công chức làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước không khác phương pháp đánh giá đối với các viên chức làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập. Pháp luật công vụ của nước ta đang hướng tới việc chuyển chế độ làm việc của những người làm việc trong các đơn vị sự nghiệp của nhà nước sang chế độ hợp đồng. Do đó, nên áp dụng phương pháp đánh giá theo hợp đồng đối với những người làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập, vừa để đảm bảo về mặt pháp lý vừa phù hợp với đặc thù nghề nghiệp của nhóm đối tượng này.
Nhanh chóng xây dựng hệ thống các bản mô tả chức danh công việc. Đây là một công việc có khối lượng rất lớn, đòi hỏi sự phân tích, nghiên cứu rất công phu. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý là các bản mô tả chức danh không nên xây dựng quá tỉ mỉ, chi tiết, làm ảnh hưởng đến sự chủ động và linh hoạt, sáng tạo của công chức khi thực thi công vụ. Với mỗi bản mô tả chức danh cần làm rõ vị trí của công việc trong tổ chức là gì, kết quả cần đạt tới ra sao; chứ không nhất thiết phải quy định những việc cần làm để đạt được kết quả đó.
Thứ ba, lựa chọn người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước khách quan và có tầm nhìn trong công tác đánh giá cán bộ nói riêng và công tác cán bộ, công chức nói chung.
Như đã phân tích, những công chức tham gia vào quá trình đánh giá cán bộ, công chức đều là những con người cụ thể; tính khách quan và tầm nhìn của họ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả của hoạt động đánh giá. Vì vậy, cần lựa chọn những người đứng đầu các cơ quan, đơn vị là những người khách quan, vì công việc chứ không vì người, đặc biệt là phải có tư duy, tầm nhìn sáng suốt trong công tác đánh giá, nhìn nhận cán bộ.
Tóm lại, đánh giá chính xác kết quả thực hiện công vụ của công chức là bước đi cơ bản trong tiến trình chuyên nghiệp hoá đội ngũ công chức hành chính nhà nước. Muốn xây dựng một nền hành chính chính quy, chuyên nghiệp và từng bước hiện đại, phải đặc biệt chú trọng công tác này.
Kết luận chương 2 Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
Nghiên cứu dưới góc độ thực tiễn, chương 2 của luận văn đi đến kết luận do chưa đầy đủ các quy định pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ nên ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện trách nhiệm của công chức trong thực tế. Phân tích ở trên cho thấy, mặc dù Nhà nước đã có nhiều cố gắng xây dựng thể chế liên quan đến trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ, nhưng nếu so với yêu cầu phát triển đất nước, của điều kiện hoàn cảnh phát triển kinh tế- xã hội của một quốc gia, có so sánh với pháp luật của một số nước trên thế giới có nền hành chính phát triển, thì Nhà nước còn thiếu quy định cụ thể về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ. Mặt khác chính sự yếu kém trong công tác xử lý, tức là hoạt động áp dụng pháp luật về trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ, trong đó nhiều trường hợp cũng chính là vi phạm pháp luật, là một nguyên nhân chủ quan chủ yếu của tình trạng vi phạm pháp luật của công chức ở nước ta hiện nay. Vì vậy, để nâng cao hiệu lực quản lý xã hội, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường pháp chế và duy trì trật tự quản lý, đòi hỏi chúng ta phải khắc phục được những tồn tại, nguyên nhân kể trên. Đó cũng chính là yêu cầu để xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách nền hành chính nhà nước một cách hoàn chỉnh phù hợp với yêu cầu đổi mới của đất nước.
Cần xây dựng bộ quy chuẩn để đánh giá trách nhiệm công vụ của công chức, có báo cáo thường niên về việc thực thi pháp luật của công chức để từ đó có thông tin và cơ sở khen thưởng và xử phạt đúng đắn. Bên cạnh đó, các báo cáo cần được công khai, minh bạch để cho người dân được biết chứ không chỉ báo cáo giữa các cơ quan với nhau như thế sẽ làm mất long tin của nhân dân vào bộ máy công chức. Luận văn: Thực trạng trách nhiệm công chức hoạt động công vụ.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:
===>>> Luận văn: Giải pháp trách nhiệm công chức hoạt động công vụ

Dịch Vụ Viết Luận Văn Ngành Luật 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://vietluanvanluat.com/ – Hoặc Gmail: vietluanvanluat@gmail.com

Pingback: Luận văn: Trách nhiệm của công chức trong hoạt động công vụ