Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai theo pháp luật Việt Nam dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Đất đai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nơi phân bổ các khu dân cư, nơi con người xây dựng nhà cửa, các công trình kiến trúc; là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa chính trị, kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng, là một bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ quốc gia, là nguồn nội lực quan trọng và nguồn vốn to lớn của đất nước.

Ở Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn dân và Nhà nước là đại diện sở hữu, Nhà nước thực hiện vai trò quản lý đất đai của mình thông qua các chính sách, đường lối, các quy hoạch, kế hoạch Sử dụng đất… Một trong các biện pháp được Nhà nước ta chú trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai đó là Pháp Luật Đất đai. Theo đó, Nhà nước đề ra các quy định pháp luật để điều chỉnh hành vi cư xử của con người theo hướng tích cực, phòng ngừa, răn đe các hành vi có nguy cơ xâm hại đến mối quan hệ giữa Nhà nước và người Sử dụng đất, phát huy tối đa hiệu quả kinh tế – xã hội của đất đai đối với đời sống con người.

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều nỗ lực trong việc đấu tranh phát hiện, xử lý các Vi phạm pháp luật nói chung và xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất nói riêng với những kết quả ban đầu mang tính tích cực. Tuy nhiên trong điều kiện kinh tế thị trường, tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa, đầu tư phát triển mạnh mẽ, cùng với quá trình bùng nổ dân số, đất đai ngày càng quý hiếm, “tấc đất tấc vàng”, vì vậy, một bộ phận không nhỏ người Sử dụng đất sẵn sàng thực hiện các hành vi Vi phạm pháp luật, lợi dụng kẽ hở pháp luật nhằm trục lợi, gây mâu thuẫn, tranh chấp dẫn đến nhiều hệ lụy khôn lường. Vi phạm hành chính trong việc Sử dụng đất có xu hướng gia tăng và chiếm số lượng lớn nhất trong các Vi phạm pháp luật đất đai. Những hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất tuy chưa đến mức nguy hiểm như tội phạm nhưng lại diễn ra ở khắp mọi nơi, hàng ngày, hàng giờ, các hành vi này nếu không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời sẽ có nguy cơ chuyển hoá thành vụ việc hình sự, thành điểm nóng, thậm chí trở thành vấn đề chính trị. Đặc biệt trong hai năm trở lại đây, một loạt các vụ việc vi phạm được phát hiện như vụ Vũ “Nhôm”, vụ Út trọc (Đinh Ngọc Hệ), vụ Công ty cổ phần Địa ốc Alibaba và vụ việc chống đối người thi hành công vụ xảy ra tại xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội…đã cho thấy sự hạn chế, yếu kém trong quản lý nhà nước về đất đai và sự coi thường pháp luật của các nhóm lợi ích trong việc “xâu xé” nguồn tài nguyên đất đai vô cùng quý giá. Do đó, để khôi phục trật tự quản lý đất đai bị phá vỡ và tăng cường thực hiện nguyên tắc pháp chế, đẩy mạnh phòng ngừa, hạn chế các Vi phạm pháp luật đất đai nói chung và Vi phạm pháp luật hành chính trong Sử dụng đất nói riêng thì việc tìm hiểu Vi phạm hành chính và xử phạt Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất có ý nghĩa vô cùng quan trọng, đặc biệt là quy định mới về việc xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất của Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn có liên quan.

Xuất phát từ những phân tích nêu trên, lựa chọn đề tài “Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai theo pháp luật Việt Nam” là hết sức cần thiết đáp ứng yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Nội dung Vi phạm hành chính là một vấn đề hết sức phức tạp và nhạy cảm; nhưng do nhận thức được tầm quan trọng, ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của vấn đề này nên đã có nhiều công trình nghiên cứu ở các góc độ khác nhau như:

Đỗ Thị Phượng (2005), “VPHC về đất đai ở Thái Bình – Thực trạng và giải pháp khắc phục”, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội. Luận văn nghiên cứu chủ yếu dựa trên cơ sở đánh giá và phân tích những quy định pháp luật của Pháp lệnh xử lý Vi phạm hành chính năm 1995 để làm rõ các dấu hiệu, tính chất, đặc điểm của các hành vi Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn tỉnh Thái Bình, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nhằm góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai ở Thái Bình trong thời gian tới. Như vậy, luận văn của tác giả Đỗ Thị Phượng một mặt không đi sâu nghiên cứu về việc xử lý các hành vi Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai hay trong Sử dụng đất, một mặt chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu ở một địa bàn cụ thể là tỉnh Thái Bình;

• Nguyễn Thùy Chi (2012), “Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý Vi phạm hành chính về đất đai ở quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội”, Luận văn Thạc sỹ ngành Địa chính, trường Đại học Khoa học tự nhiên. Việc nghiên cứu đánh giá của tác giả cũng chủ yếu dựa trên cơ sở Pháp lệnh xử lý Vi phạm hành chính năm 1995, đi sâu nghiên cứu thực trạng xử lý Vi phạm hành chính về đất đai ở một địa bàn cụ thể là quận Tây Hồ;
• Nguyễn Kông Trình (2014), “Đánh giá thực trạng và nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện việc xử lý Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại tỉnh Vĩnh Phúc”, Luận văn Thạc sỹ khoa học nông nghiệp chuyên ngành Quản lý đất đai, trường Đại học Nông lâm năm 2014 – Đại học Thái Nguyên;
• Đặng Thị Minh Hằng (2015), “Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả trong xử lý Vi phạm hành chính lĩnh vực đất đai trên địa bàn huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội”;
• Phạm Thị Dương (2018), “Pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai từ thực tiễn thi hành tại thành phố Hà Nội”, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội;

Các Luận văn của các tác giả nêu trên một mặt chủ yếu phân tích, làm rõ việc xử lý Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai nói chung, bao gồm cả trong hoạt động Sử dụng đất lẫn hoạt động quản lý đất đai của các chủ thể, không đi sâu nghiên cứu xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Một mặt, cũng chỉ đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác xử lý Vi phạm hành chính đó trên một địa bàn củ thể, như: quận Tây Hồ, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội, tỉnh Vĩnh Phúc, chứ không nghiên cứu trên một phạm vi rộng là toàn quốc.

Lê Thị Sánh (2018), “Thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân do Vi phạm pháp luật đất đai ở Việt Nam”, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả nghiên cứu một hình thức xử lý Vi phạm pháp luật cụ thể, của 2 nhóm đối tượng cụ thể là hộ gia đình và cá nhân liên quan, mà không đề cập đến các hình thức xử phạt khác của các đối tượng Sử dụng đất khác.

Trên cơ sở kế thừa những kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan đến đề tài đã công bố, luận văn đi sâu tìm hiểu pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong việc Sử dụng đất và thực tiễn thi hành tại Việt Nam

3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục tiêu nghiên cứu Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu và làm rõ các vấn đề lý luận của pháp luật xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, nghiên cứu đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, chỉ ra những hạn chế, bất cập của pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính hiện hành, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất ở Việt Nam.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận văn xác định các nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:

• Nghiên cứu, làm rõ hơn những vấn đề lý luận về xử lý Vi phạm hành chính nói chung và xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất nói riêng.
• Nghiên cứu, đánh giá thực trạng pháp luật trên cơ sở Nghị định 91/2019/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 05/01/2020, đánh giá những điểm mới của Nghị định 91, so sánh với quy định tại Nghị định 102/2014/NĐ-CP đã hết hiệu lực. Đưa ra những kết quả đạt được và những hạn chế, yếu kém trong thực tiễn thi hành tại Việt Nam giai đoạn Nghị định 102/2014/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế đó.
• Đề xuất định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất ở Việt Nam kể từ khi Nghị định 91 có hiệu lực

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu chính của Luận văn tập trung vào các nội dung chủ yếu sau đây:

• Các quan điểm, đường lối của Đảng về xây dựng, hoàn thiện pháp Luật Đất đai nói chung và pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong việc Sử dụng đất nói riêng trong nên kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay;
• Các quan hệ pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất; hệ thống các quy định pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất;
• Thực tiễn thi hành pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất tại một số địa phương ở Việt Nam.

Về phạm vi nghiên cứu:

• Nghiên cứu, tìm hiểu các quy định về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất ở Việt Nam của Luật Đất đai năm 2013, Nghị định 102/2014/NĐ-CP đã hết hiệu lực, Nghị định 91/2019/NĐ-CP có hiệu lực từ 05/01/2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành;
• Đánh giá thực tiễn thi hành các quy định về xử lý Vi phạm hành chính trong việc Sử dụng đất ở Việt Nam giai đoạn Nghị định 102 có hiệu lực thi hành;
• Phạm vi thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất giai đoạn từ năm 2014 đến nay, kể từ thời điểm Luật Đất đai 2013 có hiệu lực thi hành.

5. Phương pháp nghiên cứu Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Khi nghiên cứu đề tài, học viên sử dụng các phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

• Phương pháp luận nghiên cứu khoa học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin;
• Phương pháp phân tích, phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh: Được sử dụng để nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực trạng pháp luật, thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong việc Sử dụng đất (Chương 1, 2);
• Phương pháp điều tra cơ bản, phương pháp đánh giá, phương pháp tổng hợp và phương pháp thống kê: Những phương pháp này được sử dụng để thu thập và cung cấp một số số liệu, báo cáo thống kê, thông tin cần thiết cho mục đích đánh giá thực trạng Vi phạm hành chính và xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất (Chương 2);
• Phương pháp bình luận, phương pháp tổng hợp: Được sử dụng để nghiên cứu về các yêu cầu, giải pháp xử lý, khắc phục và ngăn chặn những thiếu sót, những hành vi thi hành không đúng pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất (Chương 3).

6. Tính mới và những đóng góp của đề tài

Luận văn đặt trong bối cảnh Nghị định 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ về xử phạt Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thay thế Nghị định 102/2014/NĐ-CP được ban hành với những điểm mới về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, do vậy luận văn mang tính thời sự và có đóng góp mới cho lĩnh vực khoa học pháp lý như sau:

• Góp phần làm rõ hơn những vấn đề lý luận về xử lý Vi phạm hành chính trong SDĐ đai;
• Nghiên cứu, đánh giá thực trạng pháp luật trên cơ sở Nghị định 91, đánh giá những điểm mới của Nghị định 91 và so sánh với Nghị định 102 đã hết hiệu lực trước đó.
• Từ thực tiễn thi hành pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong việc Sử dụng đất ở Việt Nam giai đoạn Nghị định 102 có hiệu lực, luận văn đưa ra định hướng để nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong việc Sử dụng đất kể từ khi Nghị định 91 có hiệu lực.

7. Cấu trúc đề tài

Ngoài phần đặt vấn đề, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

• Chương 1: Những vấn đề lý luận pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất.
• Chương 2: Thực trạng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất và thực tiễn thi hành tại Việt Nam.
• Chương 3: Nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất tại Việt Nam.

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG SỬ DỤNG ĐẤT

1.1. Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính trong sử dụng đất

1.1.1. Khái niệm vi phạm hành chính trong sử dụng đất

Vi phạm hành chính là một loại vi phạm pháp luật. Tuy mức độ nguy hiểm cho xã hội của nó thấp hơn so với tội phạm hình sự nhưng Vi phạm hành chính là hành vi gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, tập thể, lợi ích của cá nhân cũng như lợi ích chung của toàn thể cộng đồng, là nguyên nhân dẫn đến tình trạng phạm tội nảy sinh trên các lĩnh vực của đời sống xã hội nếu như không được ngăn chặn và xử lý kịp thời.

Về phương diện lý luận cũng như thực tiễn, định nghĩa Vi phạm hành chính phải phản ánh được những dấu hiệu đặc trưng thể hiện đầy đủ tính nguy hiểm cho xã hội của loại vi phạm này, đồng thời cũng phải thể hiện được sự khác biệt giữa hành vi Vi phạm hành chính và các Vi phạm pháp luật khác. Do đó, với tính chất là một loại Vi phạm pháp luật, hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất phải có đầy đủ bốn dấu hiệu cơ bản sau:

• Mặt khách quan Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Mặt khách quan của Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là những biểu hiện ra bên ngoài thế giới khách quan của Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, bao gồm các yếu tố:

Thứ nhất, là hành vi trái pháp luật hành chính. Nếu không có hành vi trái pháp luật hành chính của chủ thể thì không thể có cấu thành Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất.

Thứ hai, là hậu quả do hành vi trái pháp luật hành chính gây ra cho xã hội (sự thiệt hại của xã hội). Mức độ nguy hiểm cho xã hội của Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất được đánh giá, xác định thông qua mức độ thiệt hại trên thực tế hoặc nguy cơ gây ra thiệt hại cho xã hội mà hành vi đó gây ra.

Thứ ba, là mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật hành chính với hậu quả (sự thiệt hại của xã hội) mà nó gây ra. Điều này thể hiện ở chỗ, sự thiệt hại cho xã hội trên thực tế là hệ quả tất yếu của hành vi trái pháp luật hành chính, do chính hành vi trái pháp luật hành chính gây ra.

Thứ tư, là các yếu tố khác như: Thời gian thực hiện Vi phạm hành chính; địa điểm thực hiện Vi phạm hành chính; phương thức, thủ đoạn thực hiện Vi phạm hành chính; công cụ, phương tiện dùng để thực hiện Vi phạm hành chính…

• Mặt chủ quan

Mặt chủ quan của Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là những biểu hiện tâm lý bên trong của chủ thể thực hiện hành vi, bao gồm các yếu tố:

Thứ nhất, là yếu tố lỗi của chủ thể vi phạm. Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất phải là hành vi có lỗi, thể hiện dưới hình thức lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý.

Thứ hai, là yếu tố mục đích. Mục đích là cái “mốc”, là kết quả cuối cùng trong suy nghĩ mà chủ thể vi phạm mong muốn đạt được khi thực hiện hành vi vi phạm. Mục đích vi phạm cũng thể hiện tính chất nguy hiểm của hành vi vi phạm.

Trong các yếu tố nêu trên, thì lỗi là dấu hiệu bắt buộc phải có trong mặt chủ quan của Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất; yếu tố mục đích có thể có hoặc có thể không, tùy thuộc vào từng loại Vi phạm hành chính. Trong một số trường hợp, đối với một số Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất cụ thể, pháp luật quy định dấu hiệu mục đích là dấu hiệu bắt buộc phải có.

• Chủ thể Vi phạm hành chính

Việc Sử dụng đất nhằm khai thác những lợi ích có được từ đất được thực hiện bởi tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo (gọi chung là người Sử dụng đất). Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là hành vi do các chủ thể này gây ra. Cũng như các hành vi Vi phạm pháp luật khác, Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất được thực hiện bởi chủ thể có năng lực trách nhiệm hành chính, nghĩa là theo quy định của pháp luật hành chính, họ phải chịu trách nhiệm đối với hành vi trái pháp luật của mình.

• Khách thể Vi phạm hành chính Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Khách thể của Vi phạm hành chính là những quan hệ xã hội được pháp luật hành chính bảo vệ nhưng bị hành vi Vi phạm hành chính xâm hại, gây ra thiệt hại hoặc đe dọa gây ra thiệt hại. Khách thể chính là dấu hiệu để nhận biết: Vi phạm hành chính là hành vi xâm hại đến trật tự quản lý hành chính nhà nước được pháp luật hành chính quy định và bảo vệ.

Việc nghiên cứu, xây dựng khái niệm Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là việc làm rất cần thiết, vừa có ý nghĩa lý luận quan trọng vừa mang tính thực tiễn sâu sắc, bởi vì, Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là cơ sở để truy cứu trách nhiệm hành chính. Định nghĩa Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất phải đảm bảo phản ánh đầy đủ nhưng dấu hiệu đặc trưng của loại Vi phạm hành chính thuộc lĩnh vực này, đồng thời phân biệt nó với Vi phạm hành chính trong các lĩnh vực khác.

Theo đó, Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất có thể được hiểu như sau: Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là hành vi trái Pháp Luật Đất đai, được thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý bởi các cá nhân, tổ chức có năng lực trách nhiệm hành chính xâm hại đến nhưng quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình Sử dụng đất mà chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự, theo quy định bị xử phạt Vi phạm hành chính.

1.1.2. Đặc điểm của vi phạm hành chính trong sử dụng đất

• Thứ nhất, Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là hành vi có tính trái pháp luật.

Hành vi trái pháp luật được thể hiện dưới dạng hành động (chủ thể thực hiện những hành vi bị pháp luật ngăn cấm: chuyển nhượng đất trái phép, lấn chiếm đất…) hoặc không hành động (chủ thể không thực hiện những hành vi mà pháp luật bắt buộc phải thực hiện như: không áp dụng các biện pháp bồi bổ cải tạo đất, Sử dụng đất không đúng mục đích…). Nếu không có hành vi trái pháp luật hành chính của chủ thể thì không thể có cấu thành Vi phạm hành chính. Nếu không có hành vi trái pháp luật trong Sử dụng đất của chủ thể thì không thể có cấu thành Vi phạm pháp luật trong Sử dụng đất. Cần tránh tình trạng áp dụng “nguyên tắc suy đoán” hoặc áp dụng “tương tự pháp luật” trong việc xác định Vi phạm hành chính đối với cá nhân, tổ chức.

• Thứ hai, Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là hành vi xâm phạm tới các quy tắc trong quản lý và Sử dụng đất đai.

Đất đai là tài sản thuộc sở hữu nhà nước, là tư liệu sản xuất chủ yếu, quan trọng do Nhà nước thống nhất quản lý. Hoạt động quản lý nhà nước về đất đai là quá trình tác động của nhiều cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác nhau đến nhiều chủ thể khác nhau trong việc quản lý và Sử dụng đất với những mục đích khác nhau, do đó phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định, đó là:

Một là, để thống nhất quản lý đất đai theo quy hoạch và pháp luật, Nhà nước ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về đất đai, đồng thời thiết lập hệ thống các cơ quan quản lý đất đai từ trung ương đến địa phương và đề ra các chủ trương, kế hoạch Sử dụng đất đai hợp lý. Do vậy, người Sử dụng đất cần phải tuân thủ đúng quy hoạch, kế hoạch Sử dụng đất và sử dụng đúng mục đích. Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Hai là, do đất đai có giới hạn, không sinh sôi nảy nở nên người Sử dụng đất cần phải có ý thức tiết kiệm, sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên đất, bảo vệ môi trường và không làm tổn hại đến lợi ích chính đáng của người Sử dụng đất xung quanh.

Nước ta còn rất lãng phí trong việc khai thác và sử dụng tiềm năng đất đai. Vì vậy, với quá trình phát triển của đất nước, công tác quy hoạch, kế hoạch Sử dụng đất cần đi trước một bước tạo cơ sở khoa học cho việc Sử dụng đất một cách hợp lý và tiết kiệm. Cần hiểu việc Sử dụng đất đai hợp lý và tiết kiệm trên tinh thần tận dụng mọi diện tích sẵn có dùng đúng mục đích quy định theo quy hoạch và kế hoạch Sử dụng đất được phê duyệt.

Ba là, đối với mỗi loại đất có thời hạn sử dụng khác nhau, vì vậy, người Sử dụng đất cần thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình trong khoảng thời gian được nhà nước giao đất, cho thuê đất để sử dụng, để ở, để trồng trọt, phát triển kinh tế.

Các hành vi Vi phạm hành chính xâm phạm tới các quy tắc nêu trên, nghĩa là xâm phạm tới ý chí của nhà nước, là cản trở hoạt động của nhà nước trong quản lý đất đai, xâm phạm tới lợi ích chung của Nhà nước với tư cách là đại diện chủ sở hữu, xâm phạm tới các quan hệ pháp Luật Đất đai được nhà nước xác lập và bảo vệ.

• Thứ ba, về chủ thể của Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất

Chủ thể của Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là các cá nhân, tổ chức có năng lực trách nhiệm hành chính. Trong đó, chủ yếu là các cá nhân, tổ chức Sử dụng đất, được Nhà nước trao quyền Sử dụng đất thông qua việc giao đất, cho thuê đất, nhận chuyển quyền Sử dụng đất hợp pháp… hoặc được Nhà nước công nhận Quyền Sử dụng đất. Ngoài ra, cũng có các cá nhân, tổ chức khác, không phải là người Sử dụng đất nhưng có các hành vi cản trở việc Sử dụng đất của người Sử dụng đất hợp pháp cũng là chủ thể của Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất.

Thứ tư, hậu quả (tính nguy hiểm) của hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất ở mức độ nhẹ hơn, người vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và phải bị xử phạt hành chính. Hậu quả của hành vi gây ra có thể khôi phục, khắc phục được. Đây cũng chính là cơ sở cho việc quy định các hình thức, biện pháp xử lý hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất.

Như vậy, giữa tội phạm và Vi phạm hành chính luôn có một ranh giới – đó chính là mức độ nguy hiểm cho xã hội. Đây có thể coi là điểm cơ bản để phân biệt giữa Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất và tội phạm trong Sử dụng đất. Thông thường, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi được biểu hiện thông qua một loạt các chỉ số nhất định như: mức độ hậu quả, tái phạm, vi phạm nhiều lần hoặc có tính chất chuyên nghiệp, vi phạm với số lượng lớn… Trong nhiều trường hợp, hành vi vi phạm lần đầu là Vi phạm hành chính nhưng nếu tái phạm hoặc có tính chất chuyên nghiệp thì là tội phạm hoặc một hành vi Vi phạm hành chính nếu gây hậu quả nghiêm trọng thì có thể chuyển hoá thành tội phạm… Chính vì vậy mà khi xử lý các Vi phạm hành chính, cơ quan, người có thẩm quyền không chỉ phải xác định các yếu tố cấu thành Vi phạm hành chính mà còn phải xem xét xem có các yếu tố có thể làm chuyển hoá Vi phạm hành chính thành tội phạm hay không.

1.2. Khái niệm, đặc điểm xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

1.2.1. Khái niệm xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất

Xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là một trong những biện pháp cưỡng chế hành chính của Nhà nước do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền tiến hành nhằm áp dụng các hình thức xử phạt hành chính phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm đối với người Sử dụng đất có hành vi vi phạm quy định của pháp luật hành chính về đất đai.

Xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là việc áp dụng các chế tài hành chính thông thường, bao gồm hình thức xử phạt chính, hình thức phạt bổ sung và các biện pháp khắc phục hậu quả Vi phạm hành chính gây ra nhằm lập lại trật tự của các quan hệ pháp luật quản lý hành chính về đất đai đã bị xâm hại.

Các cá nhân thực hiện hành vi Vi phạm hành chính, ngoài việc phải chịu trách nhiệm hành chính là các hình thức xử phạt Vi phạm hành chính, còn bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính. Trong đó, biện pháp xử lý hành chính là biện pháp được áp dụng đối với cá nhân Vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là tội phạm, bao gồm biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Tuy nhiên thông thường, trong lĩnh vực đất đai không áp dụng các biện pháp xử lý Vi phạm hành chính khác với các hành vi Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Trong các hình thức xử lý Vi phạm hành chính, hình thức xử phạt Vi phạm hành chính là hoạt động quan trọng nhất, có ý nghĩa to lớn trong công tác đấu tranh với Vi phạm hành chính và có tác dụng trực tiếp trong việc củng cố, tăng cường trật tự quản lý nhà nước

Xử lý Vi phạm hành chính trong việc Sử dụng đất đai là hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền căn cứ vào các quy định của pháp luật hiện hành để đưa ra các chế tài pháp lý áp dụng các biện pháp xử phạt đối với các tổ chức, cá nhân có Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất.

1.2.2. Đặc điểm xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất

• Xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất có bốn đặc điểm sau:

Thứ nhất, cơ sở của xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Một chủ thể bị xử lý Vi phạm hành chính khi và chỉ khi chủ thể đó có hành vi Vi phạm pháp luật hành chính trong Sử dụng đất, hay nói cách khác, có hành vi Vi phạm hành chính, thì mới bị xử lý Vi phạm hành chính, không có Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất thì không có trách nhiệm hành chính, cũng như cơ sở của trách nhiệm hình sự là tội phạm, của trách nhiệm dân sự là vi phạm quan hệ dân sự, của trách nhiệm kỷ luật là vi phạm kỷ luật. Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Thứ hai, đối tượng bị xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là các cá nhân, tổ chức có hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất được áp dụng đối với người Sử dụng đất bao gồm các cá nhân, tổ chức, hộ gia đình, cơ sở tôn giáo Vi phạm hành chính theo quy định của pháp Luật Đất đai và những người khác nếu có hành vi làm trái với các quy định của pháp luật, về chế độ Sử dụng đất, phá vỡ trật tự quản lý đất đai như lấn chiếm đất, Sử dụng đất không đúng mục đích, tự ý chuyển mục đích Sử dụng đất trái phép, không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ tài chính, các thủ tục hành chính, các quyết định của Nhà nước trong quản lý đất đai nhưng do hành vi vi phạm mới được thực hiện lần đầu hoặc thiệt hại gây ra không lớn, có khả năng khắc phục thiệt hại một cách dễ dàng hoặc đã kịp thời khắc phục nên chưa cần thiết phải truy cứu trách nhiệm hình sự. Quy định pháp luật về xử phạt Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, về hành vi vi phạm và các hình thức, biện pháp xử lý hành chính áp dụng đối với người Sử dụng đất có hành vi Vi phạm pháp luật đất đai là những cơ sở pháp lý quan trọng để tiến hành hoạt động xử phạt Vi phạm hành chính;

Thứ ba, xử lý hành chính trong Sử dụng đất được thực hiện chủ yếu bởi các cơ quan quản lý hành chính nhà nước về đất đai và người có thẩm quyền trong các cơ quan quản lý hành chính nhà nước về đất đai. Điều đó có nghĩa là không phải bất cứ cơ quan nhà nước nào cũng có thẩm quyền xử lý người có hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Để tránh việc tùy tiện, lợi dụng việc xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất vì lợi ích nhóm, tham nhũng, tiêu cực… thì việc xử lý Vi phạm hành chính về đất đai của cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải tuân thủ đúng các quy định của pháp luật.

Thứ tư, xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất chủ yếu được thực hiện theo thủ tục hành chính. Vì Vi phạm hành chính nói chung và Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất nói riêng là những vi phạm nhỏ và phổ biến nên việc xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất không theo thủ tục tư pháp như đối với truy cứu trách nhiệm hình sự và trách nhiệm dân sự, mà theo thủ tục hành chính và chủ yếu do các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thực hiện.

Không phải bất kỳ cơ quan quản lý nhà nước nào cũng có thẩm quyền xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất mà chỉ có một số cơ quan nhất định trong số đó được nhà nước trao quyền hạn này. Hoạt động xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, cũng như việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chính nói chung, nằm ngoài hoạt động xét xử của Tòa án. Thủ tục xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất đơn giản hơn so với thủ tục áp dụng cưỡng chế hình sự và dân sự.

Thứ năm, giữa cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền thực hiện xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất và chủ thể bị xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất không có quan hệ trực thuộc. Đây là đặc điểm quan trọng phân biệt việc áp dụng biện pháp xử phạt Vi phạm hành chính và các biện pháp cưỡng chế kỷ luật – dạng cưỡng chế mà cơ quan quản lý nhà nước cũng có quyền áp dụng rộng rãi trong hoạt động của mình.

Thứ sáu, hình thức xử phạt Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất có mục đích, tính chất, mức độ tác động khác với các biện pháp trách nhiệm hình sự, dân sự, kỷ luật.

Mục đích của xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là nhằm xử lý kịp thời những hành vi Vi phạm pháp luật trong Sử dụng đất song chưa đến mức độ nguy hiểm phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự, khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất đai, khôi phục lại trật tự quản lý và Sử dụng đất do hành vi vi phạm xâm hại, đồng thời đảm bảo tính pháp chế trong thực thi pháp Luật Đất đai. Kết quả của hoạt động xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất thể hiện ở quyết định xử phạt Vi phạm hành chính ghi nhận các hình thức, biện pháp xử phạt áp dụng đối với các cá nhân, tổ chức Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất.

1.3. Khái niệm, đặc điểm pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

1.3.1. Khái niệm pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất

Xuất phát từ tính ưu việt của pháp luật là do Nhà nước ban hành, mang tính chất bắt buộc chung và được Nhà nước bảo đảm thực hiện bằng các biện pháp mang tính quyền lực nhà nước nên pháp luật luôn giữ vai trò quan trọng trong xử lý các hành vi vi phạm nói chung và các hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai nói riêng. Pháp luật xác định rõ hành vi nào là hành vi vi phạm, thẩm quyền, trình tự, thủ tục xử lý hành vi vi phạm, đồng thời trao quyền và trách nhiệm cho các tổ chức, cá nhân trong xã hội thực hiện những quy định đó.

Trong khoa học pháp lý, pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất không phải là một ngành luật độc lập với đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh riêng biệt mà nó là một bộ phận của hệ thống pháp luật hành chính Việt Nam bao gồm tổng hợp các văn bản QPPL do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, tham gia điều chỉnh các QHXH liên quan trực tiếp đến hoạt động xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Mặc dù hiện nay chưa có một định nghĩa hay cách giải thích chính thức hiểu như thế nào về lĩnh vực pháp luật này; song xuất phát từ cách định nghĩa pháp luật và thông qua các quy định về xử lý Vi phạm hành chính, tác giả cho rằng khái niệm pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất có thể hiểu như sau:

Pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là một chế định cơ bản của pháp Luật Đất đai gồm tổng hợp các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện bằng sức mạnh cưỡng chế của Nhà nước nhằm xác định hành vi Vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi Vi phạm hành chính, thẩm quyền và trình tự, thủ tục xử phạt Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, nhằm mục đích điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh giữa các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai với tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong xử lý Vi phạm hành chính về Sử dụng đất.

1.3.2 Đặc điểm pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Thứ nhất, pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là một bộ phận của pháp luật hành chính, do các quy phạm pháp luật hành chính quy định.

Ban hành pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính là một hình thức quản lý hành chính nhà nước, trong đó Pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính là cơ sở để các cá nhân, cơ quan có thẩm quyền thực hiện hoạt động xử lý Vi phạm hành chính. Pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính quy định các hành vi Vi phạm hành chính, hình thức, biện pháp xử phạt hành chính đối với các tổ chức cá nhân Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, là những cơ sở pháp lý quan trọng để tiến hành hoạt động xử phạt Vi phạm hành chính. Ví dụ, ban hành quyết định xử phạt Vi phạm hành chính là hoạt động mà các chủ thể quản lý hành chính nhà nước áp dụng và hiện thực hóa các chế tài của quy phạm pháp luật tương ứng, tác động trực tiếp tới quyền và lợi ích của các đối tượng có liên quan tham gia vào quan hệ quản lý hành chính nhà nước. Đây là hoạt động không thể thiếu của các chủ thể quản lý hành chính nhà nước nhằm đảm bảo pháp chế và kỷ luật nhà nước.

Thứ hai, pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất mang tính liên ngành luật, bao gồm hệ thống các quy định pháp luật để thực hiện các quy phạm nội dụng của Luật Đất đai, thực hiện quyền và chủ thể củc các chủ thể trong Sử dụng đất.

Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành quy định các hành vi Vi phạm hành chính cụ thể trong Sử dụng đất, chủ thể Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, các mức xử phạt Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất…

Luật xử lý Vi phạm hành chính và các văn bản hướng dẫn thi hành quy định các vấn đề chung về xử lý Vi phạm hành chính (trong đó có xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất), như thời hiệu xử phạt, nguyên tắc xử phạt, đối tượng và phạm vi áp dụng, các biện pháp xử lý Vi phạm hành chính … v.v.

Tính liên ngành luật của pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất thể hiện khi áp dụng mức xử phạt cụ thể đối với hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất được quy định trong Luật Đất đai của người Sử dụng đất, cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền phải tuân thủ các quy định của Luật xử lý Vi phạm hành chính và các văn bản hướng dẫn thi hành về nguyên tắc xử lý, thời hiệu, đối tượng và thẩm quyền xử phạt…

Thứ ba, pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người Sử dụng đất.

Để khôi phục lại trật tự quản lý bị xâm phạm và duy trì kỷ cương trong quản lý nhà nước về đất đai, Nhà nước áp dụng các chế tài xử lý đối với hành vi Vi phạm hành chính về đất đai của người Sử dụng đất. Đồng thời, thông qua việc bị áp dụng chế tài xử lý, người Sử dụng đất có hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất gánh chịu sự thiệt hại về kinh tế. Họ nhận thức được rằng nếu không muốn chịu thiệt hại về kinh tế thì phải tuân thủ pháp luật và nếu Vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đất đai sẽ phải chịu sự trừng phạt của Nhà nước. Từ đó ý thức chấp hành pháp luật của người Sử dụng đất được hình thành và phát triển.

1.4. Cấu trúc pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất

1.4.1. Về các loại vi phạm hành chính trong sử dụng đất Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Cơ sở của việc xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là có hành vi Vi phạm hành chính được pháp luật hành chính quy định.

Dựa theo các khách thể mà chủ thể thực hiện hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất xâm phạm, có thể phân loại vi phạm HC trong Sử dụng đất thành 2 nhóm như sau:

• VPHC về thực hiện quyền và nghĩa vụ của người Sử dụng đất.

Nhằm mục đích quản lý thống nhất về đất đai trên cả nước, Nhà nước giao quyền Sử dụng đất hợp pháp cho các cá nhân tổ chức, đồng thời giao trách nhiệm cho các cá nhân tổ chức đó phải thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình trong quá trình Sử dụng đất. Do đó, việc phân loại các hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất được xác định trên cơ sở quyền và nghĩa vụ của người Sử dụng đất.

• Thứ nhất, Nhóm vi phạm về Sử dụng đất không đúng mục đích.

Nhà nước thực hiện quản lý đất đai thông qua quy hoạch, kế hoạch Sử dụng đất. Mỗi thửa đất, căn cứ theo quy hoạch, kế hoạch Sử dụng đất, Nhà nước xác định mục đích Sử dụng đất, và khi giao quyền sử dụng thửa đất đó cho cá nhân, tổ chức sử dụng. Trên cơ sở đó, người Sử dụng đất hợp pháp phải tuân thủ mục đích Sử dụng đất đã được nhà nước xác định. Những hành vi đi ngược lại, trái với mục đích Sử dụng đất được Nhà nước giao thì được coi là hành vi Vi phạm pháp luật, và tùy vào tính chất mức độ của hành vi mà hành vi đó sẽ được phân loại là Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất hay tội phạm.

• Thứ hai, nhóm vi phạm về ranh giới, địa giới hành chính.

Đất đai là một loại tài sản có giá trị, là một tư liệu sản xuất vô cùng quan trọng. Chính vì vậy, Nhà nước quản lý đất đai theo mốc, địa giới hành chính, theo ranh giới. Chủ thể được nhà nước trao quyền Sử dụng đất chỉ được thực hiện quyền của mình trong phạm vi giới hạn cụ thể. Nếu vượt quá ranh giới đó, lấn, chiếm sang phần đất của người khác thì bị coi hành vi vi phạm.

• Thứ ba, nhóm vi phạm về hạn mức, thời gian Sử dụng đất.

Thời hạn Sử dụng đất được hiểu nôm na là khoảng thời gian mà người Sử dụng đất được nhà nước giao đất, cho thuê đất để sử dụng, để ở, để trồng trọt….phát triển kinh tế. Như vậy, đó là một khoảng thời gian xác định được Luật định để thống nhất quản lý nhà nước về đất đai, tạo điều kiện để cơ quan nhà nước có thể kiểm soát, quản lý được người Sử dụng đất trên phạm vi cả nước. Nhà nước quy định thời hạn Sử dụng đất bằng hình thức Sử dụng ổn định lâu dài và Sử dụng có thời hạn.

Hạn mức đất ở là diện tích tối đa cho người Sử dụng đất được hưởng các quyền lợi hoặc thực hiện các nghĩa vụ theo quy định. Ngoài hạn mức đó, người Sử dụng đất sẽ bị hạn chế quyền lợi hoặc không được áp dụng các chế độ miễn giảm theo quy định.

• Thứ tư, Nhóm vi phạm về nghĩa vụ bồi bổ, cải tạo, bảo vệ đất.

Việc giữ gìn bảo vệ nguồn tài nguyên đất nhắc nhở con người biết khai thác nhưng cũng thường xuyên cải tạo và bồi bổ đất đai vì mục tiêu trước mắt và vì lợi ích lâu dài. Do đó, mọi hành vi làm hủy hoại đất đai bị coi là hành vi Vi phạm pháp luật.

• Thứ năm, nhóm vi phạm về thực hiện chuyển quyền Sử dụng đất.

Người Sử dụng đất có quyền hưởng hoa lợi từ đất, để lại thừa kế những hoa lợi trên đất, được phép chuyển quyền Sử dụng đất như chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, để lại thừa kế quyền Sử dụng đất được Nhà nước giao theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, nhằm đảm bảo lợi ích của người nhận chuyển quyền Sử dụng đất và để Nhà nước có thể kiểm soát, giám sát nhằm quản lý chặt chẽ tài nguyên đất đai do Nhà nước là đại diện sở hữu, khi thực hiện các quyền này, người Sử dụng đất đồng thời phải thực hiện các thủ tục theo quy định của pháp luật. Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

• Vi phạm hành chính về thực hiện các thủ tục hành chính trong sử dụng đất

Trong khoa học pháp lý, thủ tục hành chính được hiểu là cách thức, trình tự thực hiện thẩm quyền quản lý hành chính nhà nước và cách thức tham gia vào các công việc quản lý hành chính của các tổ chức, cá nhân nhằm thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật. Thủ tục hành chính về đất đai được quy định nhằm đảm bảo có một thiết chế để Nhà nước thực hiện việc quản lý đất đai. Do đó, việc không tuân thủ các trình tự thủ tục trong Sử dụng đất như Chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền Sử dụng đất hoặc thế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền Sử dụng đất, đăng ký quyền Sử dụng đất lần đầu, đăng ký biến động quyền Sử dụng đất, đăng ký khi chuyển mục đích Sử dụng đất, đăng ký gia hạn Sử dụng đất khi hết hạn Sử dụng đất mà đang Sử dụng đất; cung cấp thông tin, giấy tờ, tài liệu có liên quan đến việc thanh tra, kiểm tra… là hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất.

1.4.2. Về nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất Thứ nhất, nguyên tắc chủ đạo

Một là, nguyên tắc pháp chế: Việc xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất phải trên cơ sở tôn trọng, tuân thủ Pháp luật.

Hai là, nguyên tắc công minh triệt để, nhanh chóng kịp thời: Để đảm bảo hoạt động quản – xử lý hành chính nhà nước, đảm bảo quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia trong quan hệ pháp luật hành chính thì mọi hành vi Vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời, xử lý triệt để, đúng người đúng vi phạm không để hậu quả xảy ra hoặc hạn chế tối đa những hậu quả có thể xảy ra.

Ba là, xử phạt tăng nặng, giảm nhẹ: Hành vi Vi phạm hành chính rất đa dạng, được thực hiện dưới nhiều hình thức với các mức độ, tính chất khác nhau, do đó các cá nhân, tổ chức có thẩm quyền khi xử phạt Vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng;

Bốn là, nguyên tắc bình đẳng: Trong pháp luật, mọi người đều bình đẳng. Cá nhân, tổ chức có thẩm quyền xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất phải đảm bảo sự bình đẳng, không tư lợi nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể Sử dụng đất, xử lý đúng người đúng vi phạm. Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Năm là, nguyên tắc công khai: Nhằm tăng cường vai trò giám sát của mọi công dân trong quá trình xử lý vi phạm của các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền với tinh thần “thượng tôn pháp luật”, việc xử phạt Vi phạm hành chính phải được tiến hành công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật;

Sáu là, bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của người Sử dụng đất, tôn trọng danh dự nhân phẩm của họ: Để bảo vệ tối đa quyền và nghĩa vụ của người Sử dụng đất trong quá trình Sử dụng đất, trong mối quan hệ tương quan với một bên là Nhà nước, đảm bảo trong quá trình xử phạt người có thẩm quyền cư xử đúng mực, không làm khó người dân, không lạm quyền và áp đặt ý chí chủ quan của người xử lý vi phạt, thì người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh được hành vi của một người là Vi phạm hành chính, nếu không chứng minh được thì không được xử phạt. Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không Vi phạm hành chính.

• Thứ hai, Nguyên tắc mang tính kĩ thuật

Một là, một hành vi Vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần để tránh tình trạng lạm dụng thẩm quyền xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân. Một hành vi Vi phạm hành chính có thể do nhiều cơ quan có thẩm quyền xử phạt, tuy nhiên cơ quan nào thụ lý đầu tiên thì cơ quan đó có thẩm quyền xử phạt, các cơ quan khác không được xử phạt về cùng hành vi đó nữa.

Hai là, một người thực hiện nhiều hành vi Vi phạm hành chính hoặc Vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm; đối với cùng một hành vi Vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

Ba là, cá thể hóa trách nhiệm khi nhiều người cùng thực hiện một hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Việc quy trách nhiệm cho từng cá nhân vi phạm giúp cho người hay cơ quan có thẩm quyền dễ dàng xử lý.

1.4.3. Về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Đối tượng bị xử lý Vi phạm hành chính chủ yếu là các cá nhân, tổ chức Sử dụng đất, là người được nhà nước trao quyền Sử dụng đất thông qua giao đất, cho thuê đất, nhận chuyển quyền Sử dụng đất hoặc được nhà nước công nhận quyền Sử dụng đất là hợp pháp. Không phải bất cứ người Sử dụng đất nào có hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất cũng bị xử lý Vi phạm hành chính mà chỉ những đối tượng sau đây có hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất mới bị xử lý Vi phạm hành chính theo pháp Luật Đất đai:

Thứ nhất, năng lực chủ thể của cá nhân trong quan hệ pháp luật hành chính bao gồm năng lực pháp luật hành chính và năng lực hành vi hành chính. Năng lực pháp luật hành chính của một người được hình thành khi người đó sinh ra và chấm dứt khi người đó chết đi,… là khả năng của cá nhân được Nhà nước thừa nhận mà với khả năng đó họ có quyền và nghĩa vụ pháp lý hành chính đồng thời phải gánh chịu những hậu quả pháp lý do hành vi của mình mang lại, cá nhân phải đạt được những điều kiện nhất định thì mới có năng lực hành vi hành chính như tuổi, khả năng nhận thức, trình độ văn hoá…

• Cụ thể như sau:

Độ tuổi: tuỳ thuộc vào tính chất nội dung của các quan hệ pháp luật hành chính cụ thể mà pháp luật có thể quy định độ tuổi tối thiểu hay tối đa để xác định năng lực hành vi hành chính của cá nhân. Độ tuổi trong năng lực pháp luật hành chính là mốc pháp lí mà Nhà nước công nhận cho mỗi cá nhân được hưởng quyền, thực hiện nghĩa vụ pháp lí theo từng loại quan hệ pháp luật hành chính. Theo tác giả, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi sẽ bị xử phạt Vi phạm hành chính do các hành vi cố tình vi phạm; người từ đủ 16 tuổi trở lên sẽ bị xử phạt Vi phạm hành chính về mọi hành vi vi phạm;

Khả năng nhận thức: là điều kiện căn bản của năng lực hành vi hành chính. Chẳng hạn như một cá nhân đủ tuổi tham gia quan hệ pháp luật hành chính nhưng hạn chế hay mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình thì bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi hành chính.

Trình độ đào tạo, khả năng tài chính: cũng là điều kiện xác định năng lực hành vi hành chính của mỗi cá nhân trong những trường hợp nhất định.

Thứ hai, năng lực chủ thể của tổ chức bao gồm năng lực hành vi và năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân. Cụ thể:

Một là, Năng lực pháp luật dân sự:

• Phát sinh đồng thời và chấm dứt năng lực hành vi;
• Pháp nhân có năng lực từ khi được thành lập hoặc từ khi đăng ký nếu pháp luật quy định;
• Pháp nhân chấm dứt tại thời điểm có căn cứ do pháp luật quy định;
• Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân mang tính chất chuyên biệt (chuyên trách trong một lĩnh vực xác định).

Hai là, Năng lực hành vi dân sự: Pháp nhân có năng lực hành vi dân sự và thể hiện qua các hoạt động nội tại và qua hoạt động giao tiếp bên ngoài; nó được thể hiện qua hành vi đại diện hợp pháp, ngoài ra còn thể hiện hành vi của nhân viên, của những người được giao nhiệm vụ cụ thể khi giao dịch với người bên ngoài pháp nhân.

1.4.4. Về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất

Do hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất xảy ra nhiều, do nhiều chủ thể thực hiện, thời gian, không gian, địa điểm vi phạm cũng rất đa dạng, vì vậy thẩm quyền xử lý Vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm này cũng phải rất cần sự đa dạng. Chính vì vậy trong quy định về thẩm quyền xử lý đối với các Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất pháp luật cũng cần phải quy định nhiều nhóm chủ thể có thể thực hiện được thẩm quyền này. Trên thực tế, hiện nay thẩm quyền xử lý đang thuộc về rất nhiều các chủ thể khác nhau như: Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các cấp; thanh tra viên, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành đang thi hành công vụ, Chánh Thanh tra Sở, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành do Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý đất đai, Giám đốc Sở, Chánh Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường ra quyết định thanh tra và thành lập Đoàn thanh tra; Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành cấp Bộ; Chánh Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường, Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý đất đai; những người có thẩm quyền xử phạt Vi phạm hành chính của các cơ quan khác trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao mà phát hiện các hành Vi phạm hành chính thuộc lĩnh vực hoặc địa bàn quản lý của mình thì cũng có quyền xử phạt. Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

1.4.5. Về các hình thức, biện pháp xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất

Trên cơ sở đặc điểm của hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, mức độ, tính chất nguy hiểm của hành vi ở mức độ thấp hơn tội phạm, đồng thời có hậu quả do hành vi vi phạm gây ra có thể khắc phục, khôi phục được, nên hình thức xử lý đối với các hành vi này bao gồm: hình thức xử phạt chính và các hình thức xử phạt bổ sung khắc phục hậu quả.

Trong đó, các hình thức xử phạt chính bao gồm: cảnh cáo, phạt tiền.

• Cảnh cáo:

Trong xử phạt Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, cảnh cáo được xác định là hình thức xử phạt chính; được áp dụng với cá nhân, tổ chức có hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ (vi phạm lần đầu, tự giác khai báo…). Đối với Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất của nhóm đối tượng từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi, thì chỉ áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo chứ không áp dụng các hình thức xử phạt khác.

Như vậy, ngoài đối tượng từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, chỉ có thể áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo đối với cá nhân từ đủ 16 tuổi trở lên hoặc tổ chức Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất khi có đủ cả 2 điều kiện: Một là, hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất mà tổ chức, cá nhân thực hiện được pháp luật quy định là có thể áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo. Hai là, đó là vi phạm lần đầu và có tình tiết giảm nhẹ theo quy định của pháp luật.

Hình thức xử phạt cảnh cáo về Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất mang tính giáo dục, răn đe đối với cá nhân, tổ chức vi phạm HC trong Sử dụng đất, đối tượng bị xử phạt cảnh cáo trong Sử dụng đất không bị coi là có án tích và không bị ghi vào lý lịch tư pháp giống như phạt cảnh cáo trong truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, khi xử phạt cảnh cáo, người có thẩm quyền xử phạt sẽ ban hành quyết định xử phạt bằng văn bản theo thủ tục xử phạt Vi phạm hành chính được pháp luật quy định.

• Phạt tiền: Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Cùng với phạt cảnh cáo, phạt tiền được coi là hình thức xử phạt chính và được áp dụng đối với những hành vi về “lý thuyết” là nghiêm trọng hơn hành vi bị phạt cảnh cáo. Thông qua hình thức này, nhà nước thể hiện thái độ nghiêm khắc hơn đối với cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm. Khi bị áp dụng hình thức phạt tiền, tức là chủ thể vi phạm đã bị tước bỏ đi một lợi ích vật chất cụ thể với mong muốn tạo ra được một sự “răn đe” cần thiết đối với chính bản thân người vi phạm và với cả cộng đồng. Vì vậy việc lựa chọn, cân nhắc mức phạt tiền đối với từng hành vi cụ thể để đảm bảo tính phù hợp là vô cùng quan trọng, điều này yêu cầu các nhà lập pháp và hoạch định chính sách phải có sự nghiên cứu tỉ mỉ, cụ thể các hành vi cụ thể xâm hại vào trật tự quản lý hành chính nhà nước vè đất đai, để từ đó tìm ra được mức phạt tiền thực sự phù hợp với từng vi phạm.

• Về các hình thức xử phạt bổ sung, gồm có:

Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn. Giấy phép, chứng chỉ hành nghề là giấy tờ do cơ quan nhà nước về đất đai cấp cho cá nhân, tổ chức theo quy định của pháp luật để cá nhân, tổ chức đó kinh doanh, hoạt động, hành nghề hoặc sử dụng công cụ, phương tiện. Giấy phép, chứng chỉ hành nghề không bao gồm giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, chứng chỉ gắn với nhân thân người được cấp không có mục đích cho phép hành nghề.

Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn là hình thức xử phạt được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm nghiêm trọng các hoạt động được ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề.

Trong thời gian bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, cá nhân, tổ chức không được tiến hành các hoạt động ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề.

Đình chỉ hoạt động có thời hạn là hình thức xử phạt được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất trong các trường hợp sau: Đình chỉ một phần hoạt động gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường của cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ mà theo quy định của pháp luật phải có giấy phép; Đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc hoạt động khác mà theo quy định của pháp luật không phải có giấy phép và hoạt động đó gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường và trật tự, an toàn xã hội. Thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, thời hạn đình chỉ hoạt động từ 1 tháng đến 24 tháng, kể từ ngày quyết định xử phạt có hiệu lực thi hành. Người có thẩm quyền xử phạt giữ giấy phép, chứng chỉ hành nghề trong thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề. Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Tịch thu tang vật, phương tiện Vi phạm hành chính là việc sung vào ngân sách nhà nước vật, tiền, hàng hoá, phương tiện có liên quan trực tiếp đến Vi phạm hành chính, được áp dụng đối với Vi phạm hành chính nghiêm trọng do lỗi cố ý của cá nhân, tổ chức.

Đối với mỗi Vi phạm hành chính trong sử dụng đất, cá nhân, tổ chức Vi phạm hành chính chỉ bị áp dụng một trong hai hình thức xử phạt chính là cảnh cáo hoăc phạt tiền; có thể bị áp dụng một hoặc nhiều hình thức xử phạt bổ sung nêu trên. Hình thức xử phạt bổ sung chỉ được áp dụng kèm theo cảnh cáo hoặc phạt tiền.

Trong nhiều trường hợp ngoài việc bị áp dụng các biện pháp xử phạt chính như đã nêu ở trên, tổ chức cá nhân Vi phạm hành chính còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả do Vi phạm hành chính trong sử dụng đất gây ra. Về mặt bản chất, biện pháp cưỡng chế hành chính này không có tính trừng phạt người Vi phạm hành chính trong sử dụng đất này mà nhằm mục đích khắc phục những hậu quả do những Vi phạm hành chính trong sử dụng đất đã để lại trên thực tế.

Các biện pháp khắc phục hậu quả do thực hiện hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất bao gồm: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu; Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép; Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh; Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường; Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn; Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất; Các biện pháp khắc phục hậu quả khác do Chính phủ quy định.

Khi áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, cần tuân thủ các nguyên tắc sau: a) Đối với mỗi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, cá nhân, tổ chức Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả nêu trên;b) Biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng độc lập trong trường hợp không ra quyết định xử phạt Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất.

Nếu cá nhân, tổ chức Vi phạm hành chính trong sử dụng đất không tự nguyện thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả nêu trên thì sẽ bị cưỡng chế thực hiện.

Bên cạnh đó, trong nhiều trường hợp, việc lựa chọn áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính trong sử dụng đất cần thiết phải xác định được diện tích đất vi phạm. Theo đó, diện tích đất vi phạm có thể được xác định dựa trên các giấy tờ hợp pháp chứng minh quyền sử dụng đất có ghi rõ. Nếu không có các giấy tờ này, thì người đại diện cơ quan có thẩm quyền xử phạt sẽ tiến hành đo đạc thực tế hoặc trưng cầu tổ chức có chức năng đo đạc tiến hành đo đạc xác định diện tích đất vi phạm;

1.4.6. Về trình tự, thủ tục xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Về trình tự, thủ tục để tiến hành xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất cũng tương tự như xử phạt một hành vi Vi phạm hành chính khác. Trong đó, bước đầu tiên đó là buộc chấm dứt hành vi vi phạm và sau đó có thể tiến hành việc xử phạt Vi phạm hành chính mà không lập biên bản. Đối với các hành vi Vi phạm hành chính buộc phải lập biên bản thì sau khi buộc chấm dứt hành vi vi phạm thì người có thẩm quyền xử phạt sẽ tiến hành lập biên bản Vi phạm hành chính, đồng thời thực hiện công việc xác minh tình tiết của vụ việc và xác minh giá trị đất bị vi phạm. Tiếp đó, người có thẩm quyền xử phạt sẽ tiếp nhận việc giải trình của tổ chức, cá nhân vi phạm và chuyển hồ sơ vụ vi phạm có dấu hiệu tội phạm cho Cơ quan Cảnh sát điều tra, trong trường hợp không có dấu hiệu tội phạm thì Cơ quan Cảnh sát điều tra sẽ chuyển hồ sơ vụ việc cho cơ quan có thẩm quyền để xử phạt Vi phạm hành chính để ra quyết định xử phạt Vi phạm hành chính.

Trong trường hợp cá nhân, tổ chức Vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện quyết định xử phạt Vi phạm hành chính thì cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện việc cưỡng chế thi hành quyết định hành chính.

1.4.7. Về xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong thực hiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất

THPL về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là một hình thức quản lý hành chính nhà nước về đất đai. Tuy nhiên, trong thực tiễn, khi Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, các chủ thể có thẩm quyền có thể thực hiện các hành vi trái pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, bao gồm:

• Xử lý không đúng thẩm quyền;
• Xử lý không đúng trình tự, thủ tục
• Áp dụng mức xử phạt không phù hợp
• Xử lý không đúng đối tượng.

Chính vì vậy, nhằm đảm bảo để mọi quan hệ giữa Nhà nước và người Sử dụng đất, giữa những người Sử dụng đất với nhau được thực hiện theo đúng chính sách, pháp Luật Đất đai, tăng cường quyền làm chủ của nhân dân trong việc giám sát các cơ quan quản lý nhà nước, cán bộ quản lý đất đai thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đất đai, Nhà nước trao cho nhân dân quyền khiếu nại, tố cáo.

Thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai, trong đó có hình thức áp dụng pháp luật giải quyết khiếu nại là một trong những phương thức đảm bảo các quyết định hành chính, hành vi hành chính của chủ thể quản lý hành chính nhà nước trong lĩnh vực đất đai được ban hành, thực hiện đúng pháp luật, không xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người Sử dụng đất. Qua đó, quyền và lợi ích hợp pháp của người Sử dụng đất đã bị xâm hại được khôi phục, hoạt động quản lý, điều hành của cơ quan hành chính nhà nước trở nên có hiệu quả, các quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật được sửa đổi hoặc hủy bỏ, chấm dứt kịp thời; từ đó phòng ngừa các Vi phạm pháp luật xảy ra từ phía những người thực thi công vụ do nhà nước giao quyền. Việc xem xét giải quyết khiếu nại hành chính trong Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất là nội dung quan trọng và là một trong những biện pháp để pháp Luật Đất đai, pháp luật về khiếu nại phát huy được vai trò trong đời sống xã hội; các quan hệ đất đai được điều chỉnh phù hợp với lợi ích của nhà nước, của tập thể, xã hội và của người Sử dụng đất, giáo dục ý thức pháp luật cho công dân ngăn ngừa Vi phạm pháp luật khác có thể xảy ra. Thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai về việc thực hiện xử lý Vi phạm hành chính của các cơ quan có thẩm quyền, một mặt nhằm bảo đảm các quy định của pháp luật liên quan đến quyền và lợi ích của người Sử dụng đất được thực hiện nghiêm chỉnh, phát hiện những sai sót, hạn chế, biết được năng lực, trình độ của cán bộ, đảng viên để kịp thời sửa chữa, uốn nắn. Mặt khác, qua đó đảng và nhà nước kiểm tra tính đúng đắn, sự phù hợp của đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật đã ban hành, qua đó có cơ sở thực tiễn để hoàn thiện sự lãnh đạo của Đảng và hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai. Ngoài ra, Thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai, còn là phương thức bảo đảm quyền giám sát của nhân dân đối với hoạt động quản lý nhà nước và hành vi của cán bộ công chức. Thông qua quyền giám sát, quyền khiếu nại hành chính của mình, người Sử dụng đất đã chuyển cho cơ quan nhà nước những thông tin, phát hiện hành vi Vi phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý và Sử dụng đất đai, xâm phạm đến lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Qua đó, Nhà nước kiểm tra lại hoạt động của cơ quan, hành vi của công chức thông qua Thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong Sử dụng đất, kịp thời xử lý hoặc chỉnh sửa những bất hợp lý về chính sách, pháp Luật Đất đai, pháp luật khiếu nại về đất đai nhằm nâng cao hiệu quả trong quản lý và Sử dụng đất. Để xây dựng, kiện toàn chính quyền các cấp hoạt động ngày càng có chất lượng, hiệu quả, phải tổ chức tốt việc Thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai, mới động viên được sức mạnh của quần chúng nhân dân trong phát triển sản xuất, xây dựng cộng đồng dân cư, chủ động giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Đây cũng là một yêu cầu cấp thiết trong việc xây dựng chính quyền nhà nước ngày càng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế hiện nay.

1.5. Các yếu tố tác động đến pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Trong thực tế, có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, nhưng các yếu tố ảnh hưởng lớn nhất và cơ bản nhất là: Chế độ sở hữu toàn dân về đất đai; yếu tố về kinh tế – xã hội, tác động của kinh tế thị trường; ý thức pháp luật của các tổ chức các nhân trong Thực hiện pháp luật đất đai; trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong xử phạt và quản lý đất đai. Cụ thể:

• Một là, Chế độ sở hữu toàn dân về đất đai

Đất đai là một loại tài nguyên vô cùng quan trọng, nếu được sử dụng và khai thác một cách hợp lý thì nó sẽ mang lại những lợi ích vô cùng to lớn. Muốn làm cho đất đai phát huy hiệu quả thì phải có chế độ sở hữu phù hợp. Ở Việt Nam hiện nay, chế độ sở hữu đất đai là chế độ sở hữu toàn dân. Chế độ đó là phù hợp nhưng cần hoàn thiện hơn. Để hoàn thiện chế độ sở hữu đất đai thì Nhà nước cần có kế hoạch Sử dụng đất đai lâu dài, cụ thể, rõ ràng, đúng đắn, công khai, minh bạch, công bằng; cần làm cho người dân nhận thức rõ lý do vì sao phải quy định mọi đất đai thuộc sở hữu toàn dân; cần quy định rõ ràng hơn các hình thức sử dụng và thời hạn Sử dụng đất; đồng thời người dân cần thay đổi tập quán trong việc Sử dụng đất.

Trong chế độ sở hữu toàn dân về đất đai, nhà nước là đại diện chủ sở hữu và có trách nhiệm quản lý đất đai. Khi nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý đất đai thì đất đai có thể được sử dụng vào mục đích chung một cách thuận lợi. Chẳng hạn, khi cần chuyển đổi mục đích Sử dụng đất đai (từ đất để ở sang đất để xây dựng khu công nghiệp) thì nhà nước có quyền thu hồi đất đai và người sử dụng có trách nhiệm bàn giao đất đai đang sử dụng. Đối với tài sản khác (như quần áo, xe máy…), thì chủ sở hữu tư nhân có quyền định giá tùy ý khi bán, có quyền bán hay không bán. Nhưng đối với tài sản đất đai thì tư nhân không thể định giá tùy ý như tài sản cá nhân. Đối với đất đai, tư nhân không phải là chủ sở hữu nên không có quyền bán hay không bán quyền sở hữu, khi nhà nước thu hồi đất đai thì tư nhân không có quyền định giá mà được Nhà nước quy định chung.

Ở Việt Nam hiện nay, chế độ sở hữu đất đai là chế độ sở hữu toàn dân. Nhà nước thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu đất đai cụ thể như: Quyết định quy hoạch Sử dụng đất, kế hoạch Sử dụng đất; Quyết định mục đích Sử dụng đất; Quy định hạn mức Sử dụng đất, thời hạn Sử dụng đất; Quyết định thu hồi đất, trưng dụng đất; Quyết định giá đất; Quyết định trao quyền Sử dụng đất cho người Sử dụng đất; Quyết định chính sách tài chính về đất đai; Quy định quyền và nghĩa vụ của người Sử dụng đất.

Xuất phát từ cơ chế tổ chức quyền lực nhà nước để thiết kế hệ thống các quy định kiểm soát quyền lực phù hợp nhằm hạn chế phát sinh hành vi Vi phạm pháp luật trong Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất và có đủ điều kiện để phát hiện, xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất một cách có hiệu quả.

Trong quá trình hoàn thiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất cần phải quan tâm đến hoàn thiện các quy định về tổ chức quyền lực nhà nước, trong đó phải xây dựng được các cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước hiệu quả và tổ chức được các cơ quan đủ năng lực, sức mạnh phát hiện, xử lý Vi phạm pháp luật trong Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Điều đó đòi hỏi bất cứ một nhánh quyền lực nhà nước nào, bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền lực hoặc được trao quyền lực nhà nước nào cũng phải được tổ chức, hoạt động một cách công khai, minh bạch để Nhân dân và các nhánh quyền lực khác, các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có thể giám sát được việc thực hiện quyền lực nhà nước.

• Hai là, yếu tố kinh, tế xã hội – tác động của cơ chế kinh tế thị trường Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Nói đến yếu tố kinh tế – xã hội là nói đến tổng thể các điều kiện, hoàn cảnh về kinh tế – xã hội, hệ thống pháp luật về các chính sách xã hội và tình hình triển khai thực hiện, áp dụng hệ thống pháp luật đó vào trong thực tiễn. Nền kinh tế – xã hội phát triển bền vững là điều kiện thuận lợi cho hoạt động Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, tác động tích cực tới việc nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức pháp luật của các tầng lớp xã hội về môi trường, Bảo vệ môi trường và xử lý Vi phạm hành chính đối với Bảo vệ môi trường. Đối với một nền kinh tế – xã hội chậm phát triển việc ảnh hưởng tiêu cực tới việc Thực hiện pháp luật của các chủ thể pháp luật nói chung và Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất nói riêng. Yếu tố kinh tế là nền tảng chính của sự nhận thức về quyền lợi, lợi nhuận của các chủ thể tham gia khai thác, sử dụng các dịch vụ đất đai, từ đó dẫn đến sự hiểu biết pháp luật và Thực hiện pháp luật nên có tác động mạnh mẽ tới hoạt động Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất của các chủ thể pháp luật. Với một nền kinh tế phát triển thì đời sống vật chất, tinh thần và cộng đồng dân cư được cải thiện, lợi ích kinh tế được đảm bảo thì việc Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất của nhân dân càng được tuân thủ nghiêm túc, các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này cũng được hạn chế rất nhiều. Đồng thời, cơ chế kinh tế cũng có ảnh hưởng tới hoạt động Thực hiện pháp luật. Trước đây, khi nền kinh tế nước ta đang ở trong giai đoạn tập trung quan liêu, bao cấp đã tạo ra tâm lý thụ động, ỷ lại của một số bộ phận không nhỏ trong nhân dân; do đó, nhận thức pháp luật và hoạt động Thực hiện pháp luật của cộng đồng xã hội thường mang tính một chiều theo kiểu mệnh lệnh – phục tùng. Khi nền kinh tế chuyển sang một giai đoạn mới, giai đoạn của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với những mặt tích cực sẽ tạo ra tư duy sáng tạo, coi trọng uy tín, chất lượng, hiệu quả của hoạt động kinh tế; từ đó, sẽ tác động tích cực hơn tới ý thức pháp luật và hành vi Thực hiện pháp luật của các chủ thể trong đó có chủ thể thực hiện xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế thị trường cũng đang tạo ra nhiều mặt tiêu cực, trong đó, đáng quan ngại nhất là ý thức coi trọng đồng tiền mà bất chấp các giá trị đạo đức xã hội, các quy định của pháp luật dẫn đến sẽ tạo ra những quan niệm, hành vi sai lệch trong Thực hiện pháp luật, lấy đồng tiền làm thước đo để đánh giá các quan hệ giữa con người với con người. Đây là nguyên nhân phát sinh các hành vi trái pháp luật, là môi trường cho các loại tội phạm nảy sinh. Nhiều người Sử dụng đất không ngần ngại vi phạm, miễn là có lợi cho họ, khi các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý, họ lại dùng lợi ích vật chất để khiến các cơ quan chức năng bỏ qua hoặc xử lý nhẹ tay. Tình trạng “lo lót” các cơ quan, người có thẩm quyền trong việc bố trí, tạo điều kiện cho khai thác, Sử dụng đất nhằm mục đích tư lợi riêng, đầu cơ đất. Sau khi khai thác có những hành vi vi phạm lại tiếp tục “chạy” các cơ quan có thẩm quyền để được áp dụng các quy định pháp luật nhẹ hơn hoặc bỏ qua hành vi vi phạm đó…Ngoài ra, yếu tố kinh tế còn phải kể đến như là các điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và kinh phí cho công tác Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Đây là yếu tố bảo đảm có vai trò quan trọng, mang tính quyết định đến việc tổ chức thực hiện có hiệu quả chính sách pháp luật.

Vì vậy, trong quá trình hoàn thiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất cần dự liệu tối đa được các dạng của hành vi vi phạm trong việc Sử dụng đất sẽ nảy sinh trong cơ chế thị trường để xây dựng các quy định của pháp luật vừa tạo điều kiện thuận lợi cho các quan hệ kinh tế phát triển nhưng cũng vừa đáp ứng được yêu cầu phòng ngừa, phát hiện, xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất một cách nhanh chóng, kịp thời và triệt để.

• Ba là, ý thức pháp luật của các tổ chức, cá nhân trong Thực hiện pháp luật đất đai Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

Ý thức pháp luật là tổng thể những học thuyết, tư tưởng, quan điểm, quan niệm thịnh hành trong xã hội, thể hiện mối quan hệ của con người đối với pháp luật hiện hành, pháp luật đã qua và pháp luật cần phải có, thể hiện sự đánh giá về tính hợp pháp hay không hợp pháp trong hành vi xử sự của con người, cũng như trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội. Sự thể hiện tập trung của ý thức pháp luật là hệ tư tưởng pháp luật, có nghĩa là hệ thống các quan điểm pháp luật dựa trên những lập trường khoa học và xã hội nhất định. Ý thức pháp luật có 3 nội dung sau: i) Sự hiểu biết về pháp luật; ii)Thái độ đối với pháp luật; iii) Khả năng thực hiện và áp dụng pháp luật. Thông qua ý thức pháp luật của mình, các chủ thể có thẩm quyền áp đặt hay tác động đến quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất hay nói cách khác, cho ra đời những quy định về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất thể hiện được những tư tưởng, quan điểm của họ. Nếu các chủ thể đó đại diện cho giai cấp tiến bộ thì sẽ có những quy định về xử lý VPHC trong Sử dụng đất nhằm bảo đảm lợi ích chung cho xã hội, mà trước hết là lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong xã hội. Ngược lại, nếu các chủ thể đó có tư tưởng lạc hậu, cá nhân chủ nghĩa, cộng với thói tham lam, ích kỷ, thì sự tác động của họ vào các quy định của pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất sẽ có xu hướng thiên lệch để bảo vệ những lợi ích riêng của họ, khi đó, pháp luật xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất khó có thể xử phạt thích đáng đối với những người vi phạm.

• Bốn là, trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong xử phạt và quản lý đất đai

Trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cũng như phẩm chất, năng lực của cán bộ là yếu tố quyết định lớn đến tiến độ và chất lượng của văn bản pháp Luật Đất đai, đến việc tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật đó, đến hoạt động phát hiện, xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Nếu họ có trình độ chuyên môn cao, năng lực quản lý giỏi, phẩm chất đạo đức tốt thì chất lượng của các văn bản quy phạm pháp Luật Đất đai do họ ban hành hoặc tham mưu cho cấp có thẩm quyền ban hành sẽ sát thực tế, tính khả thi cao; việc tổ chức thực hiện các văn bản của cấp trên sẽ nhanh chóng, nghiêm túc; việc phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật sẽ nghiêm minh, kịp thời. Ngược lại, sự hạn chế về trình độ chuyên môn, năng lực quản lý, sự yếu kém về phẩm chất có thể dẫn đến sai lầm trong việc ban hành văn bản pháp luật, đến việc áp dụng pháp luật, việc xử lý vi phạm sẽ thiếu nghiêm minh ngay cả khi hệ thống pháp luật đã được quy định khá hoàn thiện.

Do đó Trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong xử phạt và quản lý đất đai ảnh hưởng rất nhiều đến hiệu quả trong Thực hiện pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất. Trên cơ sở các đợt rà soát, cần phân định rõ chức năng, nhiệm vụ quản lý, sắp xếp tổ chức bộ máy, tăng cường năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý các cấp. Xây dựng cơ chế tham vấn, phối hợp trong công tác bổ nhiệm, đề bạt, đào tạo, bồi dưỡng lãnh đạo cơ quan chuyên môn về tài nguyên và môi trường ở địa phương. Chỉ đạo việc kiện toàn tổ chức và tăng cường năng lực cho các cơ quan chuyên môn về bảo vệ môi trường tại địa phương; chú trọng việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, tuyển chọn cán bộ có chuyên môn phù hợp với yêu cầu của công tác quản lý đất đai. Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước làm đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý; Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền Sử dụng đất của tổ chức, cá nhân, hộ gia đình. Nhằm đảm bảo thực hiện chức năng quản lý của mình đối với các chủ thể Sử dụng đất nói riêng và các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình Sử dụng đất nói chung, Nhà nước trao Quyền Sử dụng đất cho người Sử dụng đất hợp pháp, đồng thời quy định các nguyên tắc, trách nhiệm, nghĩa vụ mà các cá nhân, tổ chức đó phải tuân thủ trong quá trình Sử dụng đất, xây dựng các quy định pháp luật, chế tài xử phạt làm công cụ để thực hiện vai trò quản lý đồng bộ và hiệu quả, mang tính răn đe.

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận nêu trên, tác giả đã chỉ ra khái niệm, đặc điểm của Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, đồng thời làm rõ các nội dung của pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, bao gồm: các loại Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, nội dung pháp luật về đối tượng bị xử lý, chủ thể có thẩm quyền xử lý, trình tự, thủ tục, các hình thức, biện pháp xử lý các hành vi Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất của các đối tượng đó.

Đồng thời, tác giả cũng làm rõ các yếu tố tác động đến pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất, đến công tác Thực hiện pháp luật về xử lý hành vi vi phạm ở nước ta.

Kết quả nghiên cứu trên đây là cơ sở cho việc phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về xử lý Vi phạm hành chính trong Sử dụng đất ở Việt Nam hiện nay được thể hiện tại Chương 2. Luận văn: Xử lý vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất đai.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Thực trạng xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất