Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên và xã hội có tác động đến hoạt động giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột

2.1.1. Về điều kiện địa lý – tự nhiên và xã hội

Buôn Ma Thuột là thành phố thuộc tỉnh Đắk Lắk, có diện tích lớn nhất vùng Tây Nguyên với tổng diện tích tự nhiên khoảng 377,18km². Về cơ bản, hệ thống giao thông đang được nâng cấp, hiện đại, thuận tiện cho việc đi lại thông suốt. Tuy nhiên một số địa phương xa trung tâm đường xá đi lại khó khăn, còn nhiều con đường đất chưa được nâng cấp như Buôn Kbu xã Hòa Khánh, Buôn H’Đớk xã Ea Kao, Buôn Mrê xã Hòa Phú. Vào mùa khô thì đất đỏ bụi mù, mùa mưa sình lầy, phương tiện giao thông đi lại khó khăn.

Về dân số, so với các thành phố miền núi trong cả nước, thì Buôn Ma Thuột được xem là thành phố miền núi có dân số lớn nhất của Việt Nam, có khoảng 40 dân tộc trên tổng số 54 dân tộc anh em sinh sống. Các dân tộc thiểu số như Ê đê, M’Nông, Thái, Tày, Nùng…chiếm khoảng 30%, đa số có trình độ học vấn thấp, vẫn còn nhiều người dân không được đi học, sống cô lập thành nhóm dân cư tách biệt với người kinh nên không giao tiếp được bằng tiếng kinh, nên việc truyền tải kiến thức pháp luật còn gặp nhiều khó khăn.

2.1.2. Về tình hình kinh tế

Những năm qua, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan tâm đầu tư cho khu vực Tây Nguyên, trong số đó phải kể đến thành phố Buôn Ma Thuột, vì vậy đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ, chiến sỹ và đồng bào các dân tộc từng bước được cải thiện.

Tuy nhiên, do có sự gia tăng về dân số nên đã kéo theo nguồn lao động dư trong các ngành nghề kinh tế. Vì vậy vấn đề giải quyết công ăn việc làm cho người lao động ở nơi đây đang trở thành vấn đề lớn, cấp bách. Còn một số nơi kinh tế rất khó khăn, các nhu cầu chính đáng chưa được đáp ứng, việc tiếp cận thông tin pháp luật còn hạn chế.

2.1.3. Về tình hình chính trị, quốc phòng – an ninh Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Buôn Ma Thuột có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh. Trong những năm qua tình hình quốc phòng, an ninh nơi đây cơ bản ổn định, trật tự an ninh được giữ vững. Tuy nhiên vẫn còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ bất ổn, một số thành phần phản động đang sống lưu vong ở ngước ngoài vẫn đang tìm cách móc nối với người dân bản địa trên thành phố để chống phá Đảng và Nhà nước. Trên địa bàn thành phố đã xuất hiện một số cá nhân thường xuyên nói xấu chế độ, nói xấu Đảng và Nhà nước trên các phương tiện thông tin (Chủ yếu là Zalo, Face book). Các hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền, hoạt động tuyên truyền thành lập “Nhà nước đề Ga, nhà nước tự trị”; tuyên truyền đạo trái pháp luật; tình trạng di, dịch cư tự do; tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; buôn bán, tàng trữ, sử dụng các chất ma túy…vẫn còn tồn tại.

2.1.4. Về tình hình giáo dục, đào tạo

Trong những năm gần đây, Buôn Ma Thuột rất chú trọng đến công tác giáo dục, đào tạo. Mạng lưới trường lớp luôn được xây dựng đáp ứng cơ bản nhu cầu dạy và học của người dân. Quy mô học sinh phát triển mạnh và khá ổn định ở các cấp; trường lớp được xây dựng khang trang, sạch sẽ. Tính đến năm 2021, trên địa bàn thành phố đã có gần 20 trường đại học, cao đẳng được thành lập, như: Học viện Hành chính quốc gia khu vực Tây Nguyên; Đại học Tây Nguyên; Đại học Y dược Buôn Ma Thuột; Viện Hàn lâm khoa học xã hội vùng Tây Nguyên, Đại học Luật Hà Nội phân hiệu tại Đắk Lắk, Đại học Đông Á… đã từng bước nâng cao nhận thức của người dân về pháp luật.

2.2. Thực trạng giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Lãnh đạo Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma thuột, tỉnh Đắk Lắk đã xác định công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, là nhiệm vụ của Tòa án nhân dân và nhận thức rõ vai trò, trách nhiệm của ngành, cấp mình trong tuyên truyền, phổ biến, giáo dục các văn bản pháp luật thuộc phạm vi, lĩnh vực quản lý. Nhờ đó, công tác giáo dục pháp luật trong thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, kịp thời phổ biến hầu hết các văn bản luật, văn bản quy phạm pháp luật bằng các hình thức phù hợp đến từng nhóm đối tượng, từng địa bàn. Qua đó, từng bước nâng cao nhận thức pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân, góp phần tích cực vào việc phát triển kinh tế – xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và tăng cường quản lý nhà nước bằng pháp luật trên phạm vi thành phố.

2.2.1. Thực trạng triển khai, phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung

Thực hiện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012, Nghị định số 28/2013/NĐ – CP ngày 04/4/2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp bảo đảm thi hành Luật phổ biến, giáo dục pháp luật. Trên cơ sở chỉ đạo các cấp ủy Đảng, của cấp trên, Chi bộ Toà án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã ban hành văn bản lãnh đạo, chỉ đạo và kế hoạch về thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm hằng năm. Trong đó công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục được coi là một trong các nhiệm vụ trọng tâm, là chỉ tiêu thi đua của đơn vị. Công tác giáo dục pháp luật đã nhận được sự quan tâm sâu sát của cấp ủy Đảng, lãnh đạo Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk. Do vậy các văn bản về giáo dục pháp luật đều được triển khai thực hiện kịp thời.

• Nội dung giáo dục pháp luật:

Nội dung của giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk được thực hiện ở tất cả các giai đoạn tố tụng tại Tòa án: Giai đoạn chuẩn bị xét xử, giai đoạn bắt đầu phiên tòa, giai đoạn xét hỏi tại phiên tòa, giai đoạn tranh luận, giai đoạn nghị án và công bố bản án của Tòa án, giai đoạn sau khi tuyên án. Ở mỗi giai đoạn khác nhau việc giáo dục pháp luật được thực hiện bởi những chủ thể khác nhau, nội dung và hình thức khác nhau.

Từ năm 2016 đến năm 2021, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã tích cực lựa chọn và tổ chức tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật liên quan thiết thực đến đời sống của cán bộ, công chức, người lao động như: Hiến pháp năm 2013, Luật đất đai năm 2013, Luật hòa giải ở cơ sở, Luật tổ chức Quốc hội, Luật tổ chức Tòa án nhân dân, Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, Luật thi hành án dân sư, Luật hôn nhân và gia đình, Bộ luật tố tụng dân sự 2015, Bộ luật dân sự năm 2015, Luật tố tụng hành chính năm 2015, tham gia đóng góp ý kiến sửa đổi, bổ sung bộ luật Hình sự năm 1999, năm 2015… và các chế độ, chính sách liên quan đến đời sống của cán bộ công chức, người lao động và của người dân, nhất là người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, có điều kiện kinh tế, xã hội đặc biệt khó khăn, như chính sách miễn giảm án phí, lệ phí, chính sách trợ giúp pháp lý miễn phí… Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Hình thức giáo dục pháp luật: Xác định giáo dục pháp luật là một trong những chỉ tiêu thi đua, phấn đấu của ngành, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật bằng các hình thức phong phú như: Tổ chức hội thi tìm hiểu pháp luật, tổ chức hội nghị trao đổi kinh nghiệm và phương pháp giải quyết án, cử cán bộ tham gia lớp tập huấn phổ biến văn bản pháp luật mới của Sở tư pháp và Liên đoàn lao động thành phố tổ chức, lồng ghép vào các cuộc họp, sinh hoạt cơ quan, tổ chức đoàn thể, hội nghị triển khai công tác, tổ chức hội thảo chuyên đề, tọa đàm tuyên truyền pháp luật lưu động, tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý, cử cán bộ tiếp dân định kỳ, hàng tuần, hàng tháng và hàng quý, tổ chức xét xử lưu động, biên soạn và cấp phát mẫu đơn, tài liệu thông tin trợ giúp pháp lý, chính sách pháp luật, chế độ miễn giảm án phí, lệ phí… Đồng thời gắn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với thực hiện nhiệm vụ chuyên môn và triển khai các chương trình, phong trào hoạt động khác như: “Phong trào thi đua gắn với khẩu hiệu Phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư”, cuộc vận động ” Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”…

Hàng năm, thực hiện chỉ đạo của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột cũng đã kịp thời lãnh đạo, chỉ đạo trong công tác phối hợp với Hội đồng phổ biến giáo dục pháp luật của tỉnh, kiện toàn đội ngũ báo cáo viên, cử thành viên tham gia hội đồng nâng cao hiệu quả công tác trợ giúp lý.

Để thực hiện hiệu quả công tác giáo dục pháp luật, ngoài ra Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã chủ động xây dựng và tham gia phối hợp liên ngành với Viện kiểm sát, Công an, tham gia ký quy chế phối hợp với các đơn vị liên quan trong công tác giải quyết, xét xử các loại án. Giữa Tòa án với Ban nội chính thành ủy trong công tác phòng chống tham nhũng, quy chế phối hợp giữa Tòa án với Ủy ban nhân dân trong công tác giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo trong giải quyết tranh chấp đất đai, quy chế phối hợp với Liên đoàn lao động, Bảo hiểm xã hội trong công tác phổ biến pháp luật và giải quyết các tranh chấp về lao động, về bảo hiểm xã hội. Đặc biệt để nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức lối sống của cán bộ công chức, viên chức ngành Tòa án, hàng năm, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đều cử Thẩm phán, Thư ký tham gia cuộc thi Thẩm phán, Thư ký giỏi, thi tìm hiểu các văn bản pháp luật mới có hiệu lực thi hành, tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm. Nêu gương người tốt việc tốt, đề nghị cấp có thẩm quyền khen thưởng động viên kịp thời đối với cán bộ công chức có thành tích tốt trong quý, trong năm và trong đợt thi đua đặc biệt.

Hưởng ứng Ngày pháp luật Việt Nam (Ngày 9 tháng 11), hàng năm, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đều triển khai, hoạt động, tổ chức Ngày pháp luật. Việc làm đó đã thu hút được sự quan tâm của công chức, viên chức trong cơ quan và nhân dân đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Với các biện pháp và sự chỉ đạo sâu sát của cấp ủy và chính quyền do vậy công tác giáo dục pháp luật nói chung của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã đạt được nhiều kết quả tích cực, chất lượng công tác xét xử, giải quyết các loại án ngày càng được nâng cao, số vụ án bị cấp trên hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán đã giảm đáng kể. Việc làm đó đã góp phần tạo sự ổn định để cán bộ công chức yên tâm công tác, vững tin trong công việc và nâng cao chất lượng phán quyết, trách nhiệm của Thẩm phán. Điều đó cũng góp phần vào sự tin tưởng của quần chúng nhân dân đối với pháp luật, tạo điều kiện và tiền đề cho các tổ chức kinh tế đầu tư và phát triển kinh tế, xã hội của toàn thành phố.

2.2.2. Thực trạng xây dựng, củng cố, kiện toàn nguồn lực phục vụ cho giáo dục pháp luật thông qua công tác xét xử Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột được thành lập năm 1975, với tên gọi ban đầu là Tòa án nhân dân thị xã Buôn Ma Thuột. Đến năm 1995, Tòa án nhân dân thị xã Buôn Ma Thuột đổi tên thành Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột và tồn tại đến ngày nay, đồng thời chia làm hai tòa chuyên trách (Tòa dân sự; Tòa hình sự) và văn phòng .

Hiện nay, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột có 50 công chức, người lao động; trong đó có 24 Thẩm phán, 24 Thư ký và 02 nhân viên văn phòng; trong đó có 37 công chức nữ, 01 công chức là người Êđê. Về học vấn, 100% cán bộ công chức có trình độ Đại học, trong đó có 10 công chức có trình độ thạc sĩ (09 thạc sĩ luật và 01 thạc sĩ quản lý hành chính công) và 14 công chức đang theo học lớp đào tạo thạc sĩ luật. Ngoài ra, tham gia xét xử cùng với Tòa án còn có 21 vị Hội thẩm nhân dân. Các vị Hội thẩm đều có trình độ từ trung cấp trở lên.

Trong nhiều năm qua, tập thể cán bộ công chức, người lao động Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột nỗ lực hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và được tặng thưởng nhiều danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng cao như: Cờ thi đua Chính phủ (Năm 2016), Cờ thi đua Tòa án nhân dân (2014, 2015) và Tập thể lao động xuất sắc. Nhiều cá nhân được tặng thưởng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng như: Chiến sỹ thi đua ngành Tòa án nhân dân, Bằng khen của Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao, Chiến sỹ thi đua cơ sở Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Xác định chủ thể tiến hành công tác giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử có vai trò hết sức quan trọng, chất lượng công tác giáo dục thấp hay cao phụ thuộc vào chất lượng chuyên môn, đạo đức, lối sống, khả năng, kỹ năng thực hiện nhiệm vụ giáo dục của đội ngũ Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký Tòa án. Do vậy trong những năm qua, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã đề xuất cấp trên và tạo điều kiện cho Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký tham gia học tập đào tạo thạc sĩ, bồi dưỡng lý luận, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và tham gia đầy đủ các buổi tập huấn nghiệp vụ do Tòa án nhân dân tỉnh và Tòa án nhân dân Tối cao tổ chức. Sau các phiên tòa rút kinh nghiệm, đơn vị đã tổ chức họp kiểm điểm rút kinh nghiệm đối với Thẩm phán, Hội Thẩm và Thư ký. Kiểm điểm rút kinh nghiệm đối với Thẩm phán có án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan. Bên cạnh đó đơn vị đã cử cán bộ tham gia Hội thi tìm hiểu pháp luật Lao động, bảo hiểm xã hội do Liên đoàn lao động thành phố tổ chức. Cử cán bộ tham gia Hội thi kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, thi báo cáo viên giỏi do Thành ủy tổ chức. Đơn vị cũng đã cử cán bộ tham gia bồi dưỡng phương pháp và kỹ năng tuyên truyền, giáo dục pháp luật. Tham gia học tập lớp quản lý lãnh đạo cấp phòng.

Bên cạnh công tác nâng cao chất lượng chuyên môn, kỹ năng của đội ngũ công chức, viên chức, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột cũng hết sức quan tâm sâu sát trong công tác giáo dục chính trị, đạo đức, lối sống đối với công chức của đơn vị, như ban hành qui tắc ứng xử trong Tòa án, ban hành quy chế phối hợp nội bộ, thực hiện công tác giám sát Thẩm phán, cuối năm tiến hành đánh giá chất lượng cán bộ. Kiên quyết đấu tranh, kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với các hành vi vi phạm đạo đức, lối sống, các biểu hiện suy thoái về đạo đức, lối sống. Ban hành kế hoạch kiểm tra trên các mặt công tác như kiểm tra án quá hạn, án vi phạm luật định, án hủy, án sửa hay những thiếu sót mà Viện kiểm sát kiến nghị, ban hành kế hoạch kiểm tra đảng viên chấp hành điều lệ Đảng, để kịp thời uốn nắn, nhắc nhở khắc phục các mặt còn yếu kém của của đảng viên, cán bộ, công chức, người lao động.

2.2.3. Thực trạng giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

Được coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Tòa án, trong những năm gần đây, ngoài việc đảm bảo số lượng các vụ án cần giải quyết, đúng tỷ lệ, đúng tiến độ, lãnh đạo Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk còn quan tâm, chỉ đạo sát sao đến công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật. Từ đó tạo được sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của từng cán bộ, công chức, viên chức, người lao động đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Trung ương và địa phương về việc tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật cho các đối tượng đặc thù, thông qua giải quyết, xét xử các loại án, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã quan tâm phổ biến quy định pháp luật về dân tộc, tôn giáo, trách nhiệm tham gia bảo vệ, giữ gìn an ninh, quốc phòng, biên giới, chủ quyền quốc gia, phòng chống ma túy, tội phạm, phòng chống bạo lực gia đình,..từng bước nâng cao nhận thức pháp luật cho các nhóm đối tượng đặc thù theo quy định của Luật phổ biến, giáo dục pháp luật.

Quá trình giải quyết các vụ án, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đều tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật, đặc biệt là các Bộ luật tố tụng. Công tác giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột được thực hiện ở tất cả các giai đoạn tố tụng tại Tòa án, từ giai đoạn chuẩn bị xét xử, giai đoạn bắt đầu phiên tòa, giai đoạn xét hỏi tại phiên tòa, giai đoạn tranh luận, giai đoạn nghị án và công bố bản án, quyết định, giai đoạn sau khi tuyên án.

• Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử: Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân đều nghiên cứu toàn bộ nội dung và các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án để xây dựng kế hoạch xét hỏi đầy đủ, chính xác. Ngoài ra, nghiên cứu hồ sơ trong giai đoạn chuẩn bị xét xử để nắm được nhân thân, diễn biến tâm lý cũng như ý thức tuân theo pháp luật của các đối tượng liên quan trực tiếp đến vụ án, bao gồm bị cáo, đại diện bị cáo, bị hại, đại diện bị hại, nguyên đơn, bị đơn dân sự, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan. Thông qua đó để có định hương trong việc giáo dục pháp luật cho những đối tượng này. Trong một số vụ án, xét thấy cần thiết thì Thẩm phán cũng đã cân nhắc triệu tập thêm người làm chứng, người chứng kiến để làm rõ hơn nội dung vụ án.

Thông qua phương pháp thống kê công tác xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột cho thấy các nhóm đối tượng mà các chủ thể giáo dục hướng tới, bao gồm bị cáo, đại diện bị cáo, bị hại, đại diện bị hại, nguyên đơn, bị đơn dân sự, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong các vụ án, người làm chứng và những người tham gia tham dự phiên tòa.

• Bảng 2.1. Số lượng các vụ án mà Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột xét xử từ năm 2016 đến năm 2021

Qua bảng số liệu thống kê trên cho thấy trong các loại án mà Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk giải quyết, thì phần lớn là án dân sự (Hôn nhân gia đình, tranh chấp dân sự, kinh tế, lao động) chiếm 85,48%, tiếp đến là các vụ án về hình sự chiếm 14,41%, còn lại là án hành chính. Như vậy đối tượng trực tiếp trong giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk chủ yếu là các đương sự (Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan) và những người tham gia tố tụng khác trong các vụ án dân sự, tiếp theo là các bị cáo, đại diện bị cáo, bị hại, đại diện bị hại, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, những người tham gia tố tụng khác trong các vụ hình sự và đương sự trong các vụ án hành chính. Đối tượng gián tiếp là những người quan tâm theo dõi, tham dự các phiên tòa.

Theo kết quả thống kê của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk năm 2021 cho thấy đặc điểm nhân thân của bị cáo bị xét xử trong năm như sau: Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

• Bảng 2.2. Đặc điểm nhân thân bị cáo bị xét xử trong năm 2021

Qua số liệu trên, có thể thấy đặc điểm của các bị cáo bị xét xử trong năm 2021 chủ yếu là người dân tộc thiểu số (165 người), chiếm 25,38%, còn lại là dân tộc Kinh; người nghiện ma túy là 155 người, chiếm 23,84%; người từ đủ 18 tuổi trở lên 150 người, chiến 23,07%; số lượng nữ giới phạm tội 59 người, chiếm 9,07%. Số người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi có 30 người, chiếm 4,61%…

Dựa vào đặc điểm đối tượng của giáo dục như trên đỏi hỏi chủ thể giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử các vụ án hình sự phải có kế hoạch và kiến thức về đặc điểm nhân thân của bị cáo để có phương pháp, cách thức, nội dung giáo dục phù hợp nhằm đạt được mục đích của giáo dục pháp luật và mục đích của hoạt động xét xử. Ví dụ xử các vụ án có bị cáo là người dưới 18 tuổi thì cần bố trí Hội thẩm nhân dân là người đã hoặc đang công tác về Đoàn hay là giáo viên để nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của đối tượng cần giáo dục. Trong vụ án có người dân tộc thiểu số tham gia, thì cần phải bố trí Thẩm phán hoặc Hội thẩm nhân dân là người đồng bào dân tộc thiểu số, như vậy họ mới hiểu được phong tục tập quán, lối sống của họ….

Trong thực tiễn công tác xét xử, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk cũng đã kịp thời xác định nội dung giáo dục pháp luật phù hợp với các hành vi phạm tội. Do lượng án hình sự tương đối lớn, có nhiều tình tiết phức tạp, người tham gia tố tụng tương đối là đông, đa dạng về nhân thân nên hàng năm Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đều tiến hành tổng kết, rút kinh nghiệm công tác xét xử và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Theo thống kê của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk, thì cơ cấu các loại tội phạm được xét xử tại Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột không tập trung ở một loại tội hay nhóm tội nhất định mà chia rải rác ở một số nhóm tội. Nội dung này được thể hiện thông qua số liệu ở bảng dưới đây.

• Bảng 2.3. Cơ cấu loại tội phạm do Tòa án nhân thành phố Buôn Ma Thuột xét xử sơ thẩm trong năm 2021

Số liệu Bảng 3.2 cho thấy trong cơ cấu các loại tội được Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk xét xử trong năm 2021, thì nhiều nhất là tội trộm cắp tài sản, chiếm 25,11%. Tiếp đến là tội phạm mua bán trái phép chất ma túy, chiếm 23,7% và tội cướp tài sản, chiếm 18,07%. Sau đó là tội cố ý gây thương tích, chiếm 8,21%. Số tội còn lại chiếm tỷ lệ không đáng kể.

Căn cứ vào kết quả giải quyết, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã chủ động triển khai việc giáo dục pháp luật hướng vào các nội dung lớn là các văn bản pháp luật, chính sách pháp luật đối với công tác phòng chống các loại tội xâm phạm về sở hữu và tội phạm về ma túy, pháp luật về hôn nhân và gia đình, đất đai, bên cạnh các qui định của pháp luật về tố tụng. Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Xác định hình thức giáo dục pháp luật chủ yếu, phù hợp với giáo dục pháp luật thông qua phiên tòa xét xử, được Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk tập trung khai thác, sử dụng là tuyên truyền giải thích trong phiên tòa. Kết hợp với tuyên truyền, phổ biến, giáo dục thông qua các phương tiện thông tin đại chúng.

Trong 06 năm (từ năm 2016 đến năm 2021), Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã thực hiện tốt hoạt động xét xử sơ thẩm các vụ án theo quy định của pháp luật, phối hợp chặt chẽ với Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát đưa ra xét xử kịp thời các vụ án lớn, trọng điểm, vụ án mà dư luận xã hội quan tâm. Trong 06 năm, đơn vị thụ lý tổng số 2.141 vụ, 3.749 bị cáo; đã giải quyết, xét xử 2.141 vụ, 3.749 bị cáo, đạt tỷ lệ 100%. Ngoài ra Tòa án còn phối hợp với Công an, Viện kiểm sát tổ chức 72 phiên tòa xét xử lưu động tại nơi xảy ra tội phạm, 09 vụ án theo thủ tục rút gọn và 92 vụ án rút kinh nghiệm. Trong công tác giải quyết, xét xử các loại án dân sự, đơn vị thụ lý 12.694 vụ việc; đã giải quyết, xét xử 12.694 vụ việc, đạt tỷ lệ 100%; Án hành chính thụ lý 14 vụ, đã giải quyết, xét xử 14 vụ, đạt 100 %.

Ngoài ra Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã triển khai tốt chủ trương nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa, đổi mới thủ tục xét hỏi và tranh luận. Các cơ quan tiến hành tố tụng đã phối hợp tổ chức các phiên tòa “Mẫu”, phiên tòa “Rút kinh nghiệm” để các Thẩm phán, Thư ký, Hội thẩm nhân dân và Kiểm sát viên theo tinh thần cải cách tư pháp để học tập, rút kinh nghiệm; thực hiện đổi mới các phiên tòa theo hướng “Tranh tụng dân chủ, công khai”, đảm bảo quyền bào chữa của bị can, bị cáo và quyền, lợi ích hợp pháp của các đương sự theo quy định của pháp luật. Việc tiến hành tố tụng được thực hiện theo nguyên tắc mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật; các phán quyết của Toà án căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng tại phiên toà và trên cơ sở xem xét toàn diện, khách quan các chứng cứ của vụ án. Việc chấp hành quy định về thời hạn xét xử được các Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột thực hiện nghiêm túc, hạn chế án tồn đọng, án quá hạn luật định; hạn chế đến mức thấp nhất án hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán; chất lượng công tác xét xử án hình sự được nâng lên, không để xảy ra trường hợp nào oan, sai phải bồi thường theo Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước. Trong giải quyết, xét xử các vụ, việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh tế, lao động Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã chú trọng công tác hoà giải, tôn trọng quyền tự định đoạt của các đương sự, hướng dẫn, giải thích cho các bên đương sự hiểu về quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật khi tham gia tố tụng. Không có án tuyên không rõ ràng gây khó khăn cho quá trình thi hành án. Trong giải quyết các kiếu kiện hành chính, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã chú trọng việc tổ chức đối thoại giữa người khởi kiện và người bị kiện; tích cực phân tích, giải thích pháp luật để các bên tự thống nhất hướng giải quyết vụ án, thông qua đó giúp giải quyết nhanh chóng và triệt để nhiều vụ án. Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Bên cạnh đó việc nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án, nắm vững các văn bản quy phạm, văn bản hướng dẫn có liên quan, kết hợp lồng ghép giáo dục pháp luật, Thẩm phán, Thư ký phiên tòa và các thành viên Hội đồng xét xử cùng thống nhất xây dựng nội dung giáo dục pháp luật tại phiên tòa, lựa chọn những vấn đề cốt lõi của vụ án và liên hệ với các quy phạm pháp luật liên quan nhằm làm rõ mối quan hệ giữa nội dung vụ án và các văn bản quy phạm pháp luật, từ đó xây dựng những nội dung cần giáo dục tại phiên tòa. Những nội dung giáo dục pháp luật được quán triệt và chủ động lồng ghép trong suốt quá trình diễn ra phiên tòa, bảo đảm được hiệu quả giáo dục pháp luật cao hơn.

Bên cạnh những mặt đạt được vẫn còn tồn tại một số hạn chế như tỷ lệ án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán, của Hội đồng xét xử, còn tồn tại tình trạng cho hưởng án treo, cải tạo không giam giữ, áp dụng hình phạt tiền là hình phạt chính, xét xử bị cáo dưới khung hình phạt không đúng qui định của pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Những tồn tại trên gây ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động giáo dục pháp luật của Tòa án nói chung, của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột nói riêng.

Trong những năm gần đây, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã tập trung, tăng cường hình thức giáo dục pháp luật thông qua phiên tòa xét xử lưu động:

Được coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác tư pháp, là chỉ tiêu thi đua của ngành và với những ưu điểm nổi bật trong công tác giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử. Năm 2016 đến năm 2019, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã tăng cường công tác xét xử lưu động. Hàng quý trong năm, đơn vị đã chủ động phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân và Công an cùng cấp lựa chọn những vụ án có tính chất phức tạp, điển hình, được dư luận xã hội quan tâm để tổ chức xét xử lưu động ngay tại địa phương, nơi xảy ra vụ án hoặc tại nơi bị cáo sinh sống trước khi phạm tội để nâng cao mục đích tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tại phiên tòa xét xử lưu động. Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Theo thống kê của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk, trong những năm gần đây, kết quả xét xử lưu động của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột được thể hiện qua bảng số liệu như sau:

• Bảng 2.4. Tỷ lệ các vụ án được xét xử lưu động so với tổng số vụ án hình sự được giải quyết từ năm 2016 – 2021

Các phiên tòa lưu động luôn được bảo đảm an toàn tuyệt đối và phát huy được việc tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trong nhân dân và góp phần đấu tranh phòng chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật. Được nhân dân và chính quyền địa phương đồng tình ủng hộ. Tuy nhiên việc tổ chức các phiên tòa chủ yếu là xét xử lưu động các vụ án hình sự, chưa xét xử lưu động các vụ án khác như án hôn nhân và gia đình, án dân sự…

Xuất phát từ những vấn đề trên thực tế cuộc sống hiện nay như tình trạng trẻ vị thành niên phạm tội, quan hệ tình dục khi chưa đủ tuổi thành niên, sử dụng các chất ma túy, nghiện game; tình trạng bạo lực học đường, bao lực gia đình, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã phối hợp với Viện kiểm sát cùng cấp, lấy nòng cốt là Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột triển khai và tổ chức thành công 01 phiên tòa giả định tại Trụ sở Uỷ ban nhân dân xã Ea Kao, thành phố Buôn Ma Thuột về tội “Cố ý gây thương tích” vào ngày 09/8/2021. Thông qua việc tổ chức “Phiên tòa giả định”, góp phần định hướng đến tầng lớp thanh – thiếu niên trong trường học, giáo dục thanh thiếu niên cần phải cố gắng học tập, rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống và kiến thức pháp luật. Với những tình huống giả định sát với thực tế, nội dung thể hiện sinh động phù hợp với giới trẻ, đã giúp các em cũng như bà con nhân dân hiểu biết hơn về luật pháp, ý thức chấp hành pháp luật và nhận thức được những hành động của mình để tránh những điều đáng tiếc có thể xảy ra, đồng thời còn là bài học cho các bậc phụ huynh cần phải quan tâm hơn trong việc quản lý và giáo dục trẻ em.

2.3. Đánh giá chung về giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

2.3.1. Kết quả và nguyên nhân

• Kết quả đạt được

Trong những năm qua, công tác giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã được triển khai, thực hiện khá đồng bộ và đạt được những ưu điểm, thành tựu quan trọng, góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn thành phố. Những ưu điểm, thành tựu trong tổ chức giáo dục pháp luật thể hiện chủ yếu ở các mặt sau:

Thứ nhất: Giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử luôn nhận sự quan tâm sâu sát trong chỉ đạo, điều hành của các cấp ủy đảng và chính quyền địa phương, đặc biệt là vai trò của Thành ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột; sự chỉ đạo sát sao của Ban cán sự đảng, Lãnh đạo Tòa án nhân dân Tối cao; Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã giúp cho công tác giáo dục pháp luật của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đạt được những kết quả quan trọng.

Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn nhằm đưa công tác giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử được thực hiện thống nhất, đồng bộ, sâu rộng trong hoạt động của Tòa án nhân dân.

Thứ hai: Trong những năm gần đây, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột luôn được Tòa án nhân dân Tối cao, Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk chú trọng bổ sung, kiện toàn về tổ chức nhân sự nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ và lực lượng đủ mạnh về số lượng và đảm bảo về chất lượng, góp phần quyết định trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả tổ chức giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử. Đồng thời phát huy được sức mạnh của các tổ chức chính trị xã hội như đoàn thanh niên, công đoàn, hội phụ nữ cùng chung tay góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho nhân dân.

Thứ ba: Kế thừa kinh nghiệm của Tòa án nhân dân Tối cao, Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk, Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã luôn quan tâm lựa chọn và đổi mới nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật. Bên cạnh những nội dung chính sách pháp luật liên quan đến các vụ án, còn kết hợp phổ biến giáo dục chính sách pháp luật gắn bó mật thiết với đời sống, tình hình kinh tế xã hội, trình độ dân trí của nhân dân trong tỉnh, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục những nội dung chính sách pháp luật mới của Nhà nước. Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Thứ tư: Tùy từng nhóm đối tượng được tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật mà áp dụng các hình thức khác nhau cho phù hợp. Như đối những người tham gia tố tụng trong các vụ án hình sự, dân sự, hành chính, những người quan tâm theo dõi phiên tòa, nhân dân ở các vùng xâu xa, đồng bào dân tộc thiểu số… đều được lựa chọn phương pháp, hình thức giáo dục phù hợp.

Có thể nói hoạt động giáo dục pháp luật của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã tạo được chuyển biến tích cực từ nhận thức, tư tưởng đến hành động của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cũng như các tầng lớp nhân dân trong toàn thành phố. Chính vì vậy, ngày nay hoạt động giáo dục pháp luật của đơn vị đã đi vào nề nếp với nhiều hình thức và biện pháp phong phú, chất lượng và hiệu quả cũng ngày càng được nâng lên, góp phần nâng cao trình độ pháp lý của cán bộ và nhân dân lao động, giúp họ tham gia tích cực vào các quan hệ kinh tế, thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển, góp phần ổn định đời sống an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Đồng thời cũng góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, bản lĩnh, phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống của đội ngũ cán bộ, công chức Tòa án nhân dân, qua đó chất lượng xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột ngày càng được nâng cao.

• Nguyên nhân của những kết quả đạt được

Đạt được những kết quả nói trên có rất nhiều nguyên nhân. Trong đó có cả nguyên nhân chủ quan và có cả khách quan.

• Nguyên nhân khách quan:

Cùng với sự phát triển chung của cả nước và của tỉnh Đắk Lắk, thành phố Buôn Ma Thuột cũng đã đạt được một số những thành tựu nhất định ở một số lĩnh vực khác nhau, đời sống của nhân dân được nâng lên một bước, tình hình an ninh chính trị, kinh tế, quốc phòng cơ bản ổn định. Trình độ dân trí và hiểu biết pháp luật của người dân ngày càng được nâng lên, nhân dân ngày càng có nhiều kênh thông tin để tiếp xúc và tìm hiều về pháp luật đó là những điều kiện thuận lợi để Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột triển khai thực hiện việc giáo dục pháp luật. Bên cạnh đó kinh tế – xã hội phát triển nên kinh phí đầu tư cho cơ sở vật chất phục vụ công tác xét xử ngày càng được quan tâm hơn so với thời gian trước đây.

• Nguyên nhân chủ quan:

Thứ nhất: Công tác giáo dục pháp luật nói chung và giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử nói riêng của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột ngày càng được quan tâm và đầu tư thực hiện. Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột kịp thời ban hành kế hoạch hằng năm nhằm tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật, trong đó có hình thức thông qua xét xử vụ án. Điều này đã tạo nên trách nhiệm chính trị, thúc đẩy sự tích cực chủ động của ngành Tòa án trong việc thực hiện nhiệm vụ công tác, xử án đúng nguyên tắc, đúng pháp luật, nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật.

Thứ hai: Công tác phối hợp liên ngành giữa ngành Công an – Viện kiểm sát và Tòa án ngày càng đi vào nề nếp, đã nâng cao hiệu quả tố tụng nói chung, chất lượng phiên tòa nói riêng. Việc lựa chọn, tổ chức các phiên tòa điểm, phiên tòa rút kinh nghiệm, phiên tòa giả định ngày càng được quan tâm hơn nữa, chất lượng, hiệu quả đem lại ngày càng cao.

Thứ ba: Có sự phối hợp, hưởng ứng tích cực của các tổ chức, cá nhân có liên quan trong hệ thống chính trị của địa phương, sự tham gia phối hợp đưa tin, đăng bài của cơ quan truyền thông, báo chí như: Đài phát thanh – truyền hình tỉnh Đắk Lắk, Báo Đắk Lắk, Đài truyền thanh thành phố Buôn Ma Thuột,…đã giúp mở rộng phạm vi, nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật.

Thứ tư: Nhận thức và trách nhiệm của các chủ thể có trách nhiệm thực hiện giáo dục pháp luật ngày nâng lên; trình độ chuyên môn, kỹ năng xét xử, tham gia tố tụng và kỹ năng tuyên truyền giao dục pháp luật ngày được nâng cao. Công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật đã từng bước đáp ứng được yêu cầu giáo dục pháp luật trong toàn thành phố.

2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

• Hạn chế

Cấp ủy Đảng và chính quyền đại phương có lúc chưa nhận thức đầy đủ vai trò và tầm quan trọng của công tác giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử. Còn có tư tưởng coi đó là nhiệm vụ của Tòa án, của các cơ quan chuyên môn về phổ biến, giáo dục pháp luật.

Công tác phối hợp giáo dục pháp luật trong giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và các tầng lớp nhân dân trong địa bàn thành phố giữa ngành Tòa án với các phòng, ban, đơn vị trên địa bàn đôi khi còn thiếu đồng bộ, chưa nhịp nhàng, chưa gắn kết, còn mang tính hình thức, khả năng hiện thực hóa chưa cao.

Tình trạng phối kết hợp giữa chính các cơ quan tiến hành hoạt động tố tụng (Công an, Viện kiểm sát và Tòa án) trong công tác chuyên môn, nghiệp vụ, cũng như phối hợp giáo dục pháp luật tại phiên tòa xét xử cũng còn nhiều hạn chế. Việc trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng còn có nhiều quan điểm khác nhau, dẫn đến vụ án bị kéo dài, gây tâm lý hoang mang cho bị cáo cũng như những người tham gia tố tụng khác, thậm chí đối với cả người tham dự phiên tòa.

Nội dung giáo dục pháp luật tại phiên tòa do nhiều chủ thể thực hiện nên không loại trừ có sự mâu thuẫn trong việc đánh giá tình tiết, chứng cứ hay sự viện dẫn các điều luật có liên quan, như sự tranh luận giữa người người bào chữa với Kiểm sát viên, giữa những người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự với Sự mâu thuẫn đó nếu xảy ra giữa đại diện các cơ quan tiến hành tố tụng (Quan điểm của Viện kiểm sát khác với quyết định của Hội đồng xét xử) có thể gây khó khăn, mất niềm tin cho người được giáo dục là người không có chuyên môn về pháp luật, làm giảm hiệu quả giáo dục pháp luật.

Mặc dù chất lượng xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột trong những năm gần đây đã được nâng lên nhưng vẫn còn một số bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán. Các bản án, quyết định bị hủy chủ yếu là do vi phạm thủ tục tố tụng; điều tra, thu thập chứng cứ không đầy đủ, việc nghiên cứu, đánh giá chứng cứ chưa thực sự khách quan và toàn diện, áp dụng pháp luật để giải quyết vụ án chưa chính xác.

Hình thức tuyên truyền miệng tại phiên tòa xét xử tại trụ sở Tòa án và tại phiên tòa xét xử lưu động được xác định là hình thức giáo dục pháp luật chủ đạo thông qua hoạt động xét xử; song cũng gặp một số khó khăn về kinh phí, chuẩn bị địa điểm, kinh phí… Việc lập kế hoạch, lựa chọn phiên tòa, lựa chọn địa điểm để tiến hành phiên tòa có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong công tác giáo dục pháp luật. Trên thực tế, đã có nhiều phiên tòa lưu động không được nhân dân trong địa bàn quan tâm, số lượng người theo dõi ít làm giảm hiệu quả của công tác giáo dục pháp luật tại phiên tòa.

Ý thức chấp hành pháp luật của một số người dân trên địa bàn thành phố chưa cao, tình hình tội phạm và các tranh chấp dân sự, khiếu kiện hành chính ngày càng tăng, tính chất ngày càng phức tạp, gây ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử. Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Ngoài ra còn một số phiên tòa xét xử lưu động mang tính chất hình thức, để đảm bảo chỉ tiêu thi đua, chưa gắn với mục tiêu phổ biến, giáo dục pháp luật.

Các vụ án xét xử lưu động chủ yếu là vụ án về ma túy, trộm cắp, còn đối với tội, nhóm tội về tham nhũng và chức vụ chưa được đưa ra xét xử lưu động nhiều, dẫn đến công tác giáo dục pháp luật trong phòng, chống tham nhũng chưa đạt kết quả như mong muốn.

• Nguyên nhân của hạn chế

Hệ thống pháp luật ở Nước ta còn nhiều quy định chồng chéo, chưa rõ ràng, đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến công tác giáo dục, phổ biến pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án. Pháp luật thường xuyên thay đổi, thiếu nhất quán nên gây tác động đến sự ổn định của các quan hệ xã hội. Trong một số lĩnh vực, việc xây dựng văn bản qui phạm chưa gắn với thực tế, sự biến động của các quan hệ xã hội. Điều đó gây không ít trở ngại cho công tác giáo dục pháp luật của các ngành trong đó có Tòa án nhân dân.

Điều kiện kinh tế của tỉnh Đắk Lắk nói chung, của thành phố Buôn Ma Thuột nói riêng tuy có bước phát triển so với trước đây nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, nên sự bố trí kinh phí của ngành Tòa án cho việc tăng cường giáo dục pháp luật còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu. Trụ sở, phòng làm việc thiếu, xuống cấp và việc bố trí mô hình phòng xét xử còn chưa đáp ứng được yêu cầu dẫn đến giảm tính uy nghiêm của phiên tòa, tác động đến tâm lý của những người tham gia tố tụng và người tham gia, tham dự phiên tòa.

Tòa án chưa huy động được sức mạnh của cả hệ thống chính trị trong quá trình triển khai thực hiện công tác giáo dục pháp luật. Bên cạnh đó, do địa bàn rộng, dân cư sống rải rác, đặc biệt là trình độ học vấn của người dân nơi đây không đồng đều, có nhiều trường hợp người dân tộc thiểu số còn chưa biết tiếng phổ thông (Tiếng Việt) nên việc đến dự phiên tòa và nghe giáo dục pháp luật rất khó khăn, phải thông qua người phiên dịch nên còn hạn chế.

Một số Thẩm phán chưa đề cao nguyên tắc tranh tụng tại phiên tòa. Kiểm sát viên tham gia phiên tòa nhiều khi còn chưa phát huy hết vai trò của mình trong công tác giáo dục pháp luật, bị động trong một số tình huống; Hội thẩm nhân dân chưa thực hiện hết vai trò giải thích pháp luật; sự vắng mặt của Trợ giúp viên pháp lý trong phiên tòa cũng ảnh hưởng tới chất lượng tranh tụng và khả năng giáo dục pháp luật qua phiên tòa. Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

Tiểu kết Chương 2

Buôn Ma Thuột là thành phố thuộc tỉnh Đắk Lắk, điều kiện kinh tế, xã hội còn gặp nhiều khó khăn, tình hình tội phạm, các vi phạm pháp luật có diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ làm mất an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn. Các khiếu kiện hành chính, tranh chấp về dân sự, kinh doanh thương mại ngày càng nhiều, tính chất ngày một phức tạp. Những nhân tố trên gây ảnh hưởng khó khăn đến hoạt động giáo dục pháp luật của Tòa án. Bên cạnh những khó khăn công tác giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án cũng có nhiều thuận lợi như đời sống kinh tế của nhân dân trong địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột đã từng bước được cải thiện, công tác giáo dục pháp luật đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương, nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác giáo dục pháp luật ngày càng được nâng lên. Công tác giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột đã được quan tâm, chú trọng và triển khai thực hiện đồng bộ trên tất cả các mặt công tác như trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp, trong tổ chức xét xử các loại vụ án hình sự, dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại. Trong đó giáo dục pháp luật thông qua hình thức tổ chức các phiên tòa xét xử công khai, phiên tòa lưu động, phiên tòa rút kinh nghiệm, phiên tòa giả định được chú trọng và tổ chức ngày càng có hiệu quả, chất lượng.

Qua đánh giá tình hình công tác giáo dục pháp luật thông qua hoạt động xét xử cho thấy kết quả có nhiều ưu điểm nhưng cũng tồn tại nhiều hạn chế, có nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan của những kết quả đạt được và những tồn tại hạn chế đòi hỏi phải có các giải pháp khắc phục. Luận văn: Thực trạng GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Giải pháp GD pháp luật về hoạt động xét xử của toà án