Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế hay nhất năm 2024 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Khóa luận: Thực trạng công tác phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1. Tình hình tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội

Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học kĩ thuật của cả nước, là một trong những thành phố trực thuộc Trung ương và cũng là một trong hai đô thị loại đặc biệt của Việt Nam. Về dân số của Hà Nội thì tính đến tháng 9 năm 2023 theo thống kê của Chi cục Dân số- Kế hoạch hoá gia đình Hà Nội, dân số Hà Nội đạt gần 8,5 triệu người, chiếm khoảng 8,5% dân số cả nước, với số lượng dân số đông như vậy thì các dịch vụ như y tế, giáo dục… ngày càng được yêu cầu cao về cả chất lượng và số lượng, đặc biệt là trong lĩnh vực y tế. Hiện nay, trên địa bàn thành phố Hà Nội có: khối công lập hiện có 41 bệnh viện, gồm 29 bệnh viện tuyến thành phố và 13 bệnh viện tuyến huyện; khối y tế công lập, gồm 3.953 cơ sở khám, chữa bệnh, trong đó có 42 bệnh viện với 160 phòng khám đa khoa; 804 cơ sở khám, chữa bệnh y học cổ truyền và 2.949 phòng khám chuyên khoa [14], ngoài ra, ở tại các cơ sở y tế của Hà Nội cũng là nơi hội tụ của đội ngũ y bác sĩ có chuyên môn, năng lực, tay nghề cao hàng đầu của cả nước, vì vậy, đây cũng là nơi được đầu tư rất nhiều về cơ sở vật chất, máy móc thiết bị y tế. Tuy nhiên, trong những năm gần đây lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội lại xuất hiện khá nhiều tiêu cực, đặc biệt là có nhiều vụ án tham nhũng gây ra hậu quả nghiêm trọng, làm thất thoát rất nhiều cho ngân sách nhà nước, cho kinh tế của người dân. Vì là lĩnh vực được đầu tư khá nhiều ngân sách nên khi phát hiện được lỗ hổng có thể trục lợi thì các đối tượng đã tìm cách để vụ lợi cho bản thân, có những vụ việc, vụ án số tiền chiếm đoạt lên tới con số tiền tỷ, một số vụ án điển hình liên quan đến tham nhũng trong lĩnh vực y tế thể kể đến như: Vụ án “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh” xảy ra tại Cục Quản lí Dược – Bộ Y tế và các cơ quan, đơn vị có liên quan; vụ án “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra tại Bệnh viện Bạch Mai và một số cơ quan, đơn vị; vụ án “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Bệnh viện Tim Hà Nội và các đơn vị có liên quan; vụ án “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng, đưa hối lộ, nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra tại Công ty Cổ phần Công nghệ Việt Á và một số cơ quan, địa phương; vụ án “Chuyến bay giải cứu”,… Hiểu rõ được về sự nguy hiểm do tham nhũng gây ra cũng như tầm quan trọng của công tác phòng, chống tham nhũng, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, thành phố Hà Nội đã nghiêm túc thực hiện các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, đề ra các giải pháp trong công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng và đem lại được hiệu quả khá tích cực.

2.2. Thực tiễn thực hiện phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

2.2.1. Phòng ngừa tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội

2.2.1.1. Trong công khai, minh bạch về tổ chức và hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị

Công khai, minh bạch trong lĩnh vực y tế là một trong những giải pháp phòng ngừa tham nhũng giúp kiểm soát được rộng các hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị của ngành y tế tại thành phố Hà Nội như: đấu thầu mua sắm vật tư y tế, công tác mua sắm trang thiết bị y tế,  niêm yết giá thuốc, giá dịch vụ khám chữa bệnh, bảo hiểm y tế…

Trong công tác mua sắm trang thiết bị y tế, đấu thầu mua sắm vật tư y tế, ngoài đội ngũ y bác sĩ có năng lực, nhiệt tình, có đầy đủ thuốc để chữa bệnh thì trang thiết bị y tế được sử dụng trong ngành y tế cũng cần phải được trang bị đầy đủ và đảm bảo chất lượng. Ngày 10/07/2020, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 14/2020/TT-BYT quy định một số nội dung trong đấu thầu trang thiết bị y tế tại các cơ sở y tế công lập, thông tư trên được ban hành nhằm mục đích giúp các đơn vị thực hiện đấu thầu, mua sắm trang thiết bị y tế, giúp các đơn vị có chủ động trong việc phân loại và lựa chọn nhóm mặt hàng phù hợp với yêu cầu về chuyên môn, kinh phí, giúp lựa chọn đúng đơn vị cung cấp chính hãng để tránh việc bị nâng khống giá bán trang thiết bị, ngoài ra, ngày 01/10/2020 Bộ Y tế đã ban hành Chỉ thị số 20/CT-BYT nhằm tăng cường quản lí công tác đấu thầu nhằm đảm bảo cạnh tranh, công khai, minh bạch và hiệu quả trong y tế.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và tiếp tục thực hiện việc công khai, minh bạch trong lĩnh vực trang thiết bị y tế, Bộ Y tế đã giao Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế nghiên cứu, xây dựng và vận hành Cổng thông tin công khai giá trang thiết bị y tế để giúp cho việc mua sắm trang thiết bị y tế tại Việt Nam ngày càng được minh bạch, lành mạnh và sau đó ngày 09/09/2020, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức Lễ khai trương Cổng thông tin công khai giá trang thiết bị y tế để cung cấp thông tin về giá niêm yết các thiết bị, vật tư y tế từ đó giúp cho các đơn vị, bệnh viện tham khảo và lập kế hoạch mua sắm, đầu tư.

Trong việc công khai minh bạch giá dịch vụ khám chữa bệnh, thực hiện theo Thông tư số 13/2023/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành quy định về giá và phương pháp định giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh theo yêu cầu do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của Nhà nước cung cấp có hiệu lực từ ngày 15/08/2023 thì các cơ sở khám chữa bệnh đã thống nhất điều chỉnh giá khám, dịch vụ kĩ thuật và giường bệnh theo yêu cầu với tinh thần công khai, minh bạch để người dân, người bệnh nắm bắt được về giá của các dịch vụ khám chữa bệnh, lựa chọn sử dụng dịch vụ trên cơ sở tự nguyện, thoả thuận, đảm bảo người bệnh được khám chữa bệnh theo đúng phác đồ điều trị và để tránh tình trạng người bệnh phải chi trả chi phí khám chữa bệnh không đúng với giá theo quy định. Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

Ngoài ra, hàng năm Sở Y tế Hà Nội đã ban hành các quyết định công bố số liệu quyết toán-chi ngân sách, cụ thể là: ngày 12/9/2022, Sở Y tế Hà Nội  ban hành Quyết định số 1455/QĐ-SYT về việc công bố công khai số liệu quyết toán-chi ngân sách năm 2020 của Sở Y tế Hà Nội; ngày 11/7/2023 Sở Y tế Hà Nội ban hành Quyết định số 4128/QĐ-SYT về việc công bố công khai số liệu quyết toán-chi ngân sách năm 2021 của Sở Y tế Hà Nội; ngày 17/11/2023 Sở Y tế Hà Nội ban hành Quyết định số 5171/QĐ-SYT về việc công bố công khai số liệu quyết toán – chi ngân sách năm 2022 của Sở Y tế Hà Nội. Việc công bố các số liệu trên giúp cho các cơ quan, người dân có thể theo dõi được về hoạt động thu chi của Sở Y tế Hà Nội,…

Thông qua việc công khai, minh bạch trong một số những hoạt động trong lĩnh vực y tế trên có thể thấy đây là một công tác rất quan trọng, vì sẽ giúp cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị, người dân đều có thể nắm bắt được các thông tin, hoạt động trong lĩnh vực y, từ đó, sẽ giúp hạn chế được tình trạng lợi dụng những hoạt động trên để trục lợi. Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

2.2.1.2. Trong cải cách hành chính, ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lí và không thanh toán tiền mặt

Hiện nay, Sở Y tế Hà Nội đang quản lí hồ sơ công việc, điều hành hệ thống quản lí văn bản và điều hành chung của thành phố liên thông từ cơ quan văn phòng Sở đến các đơn vị trực thuộc và Uỷ ban nhân dân thành phố, các cơ quan, tổ chức, đơn vị khác, các văn bản đến và đi đều được thực hiện 100% trên môi trường mạng (trừ những văn bản mật). Sở Y tế cũng thành lập trang thông tin điện tử riêng để cập nhập các văn bản quy phạm pháp luật, các văn bản chỉ đạo điều hành của Bộ Y tế, Uỷ ban nhân dân và Sở Y tế; công khai dự toán ngân sách; thông tin về đấu thầu; thông tin về xử phạt. Ngoài ra, các đơn vị, bệnh viện cũng tích cực áp dụng khoa học, công nghệ trong khám chữa bệnh như: lấy số khám điện tử, lưu hồ sơ bệnh án của bệnh nhân trên phần mềm quản lí,… từ đó góp phần rút ngắn được thời gian chờ khám để người bệnh và quản lí, kiểm soát được các thông tin, tài liệu, quá trình khám chữa bệnh của người bệnh. Tính đến nay, đã có 100% các bệnh viện trên địa bàn thành phố đã ứng dụng phần mềm quản lí thông tin bệnh viện, việc ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lí sẽ giúp theo dõi được hồ sơ, quá trình khám chữa bệnh, tìm kiếm thông tin một cách dễ dàng, nhanh chóng và sẽ hạn chế được việc phát sinh các thủ tục hành chính không cần thiết cho người bệnh.

Trong lĩnh vực bảo hiểm y tế thì việc cải cách hành chính và ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lí trên địa bàn Hà Nội cũng được triển khai và mang lại được những kết quả khá tích cực. Nhiều bệnh viện trong khám chữa bệnh đã sử dụng căn cước công dân gắn chíp hoặc sử dụng hình ảnh thẻ bảo hiểm y tế thông qua ứng dụng VssID để thay thế cho bảo hiểm hiểm y tế giấy như trước đây, đăng kí khám bệnh qua Face ID, tính đến tháng 8/2022, trên địa bàn thành phố Hà Nội đã có hơn 3.9 triệu người đăng kí và được cấp tài khoản sử dụng ứng dụng VssID, còn tính đến tháng 12/2023 đã có trên 7 triệu người có bảo hiểm y tế có thể sử dụng căn cước công dân gắn chíp để khám chữa bệnh; 100% các cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trên địa bàn thành phố sử dụng căn cước công dân để tra cứu thông tin khi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế. Việc triển khai hồ sơ sức khoẻ điện tử được đẩy nhanh, có 46 bệnh viện, 27 phòng khám đa khoa, 214 trạm y tế trên địa bàn thành phố đã kết nối, liên thông dữ liệu bảo hiểm y tế để chuẩn bị hiển thị hồ sơ sức khoẻ điện tử của công dân trên ứng dụng VneID; có 1.004.065 hồ sơ bảo hiểm đã cập nhật thành công trên Cơ sở dữ liệu quốc gia để chuẩn bị hiển thị trên ứng dụng VneID [9].

Về việc thanh toán không tiền mặt thì tất cả các cơ sở khám chữa bệnh tại Hà Nội đã thực hiện kết nối với cơ quan bảo hiểm xã hội thành phố về dữ liệu khám chữa bệnh và thanh toán chi phí khám chữa bệnh thông qua hệ thống giám định bảo hiểm y tế và tính đến cuối năm 2023 và đã có 60/71 đơn vị triển khai thanh toán viện phí không dùng tiền mặt (đạt 84,5%) [9], từ đó sẽ giảm thiểu được tình trạng phát sinh những khoản chi phí phát sinh không cần thiết và tạo được sự minh bạch cho người dân trong việc thanh toán chi phí khám chữa bệnh. Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

2.2.1.3. Trong ban hành quy tắc ứng xử của người có chức vụ, quyền hạn

Ứng xử trong các cơ sở y tế luôn là vấn đề được mọi người quan tâm, chú ý. Những người làm việc trong ngành y được trân trọng với danh hiệu là “lương y như từ mẫu”, vì vậy, việc ứng xử, thái độ, lời ăn, tiếng nói của cán bộ, công chức, nhân viên trong các cơ sở y tế cũng cần phải chuẩn mực, lịch sự, nghiêm túc khi giao tiếp với người bệnh. Ngày 10/01/2022, Sở Y tế Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 163/KH-SYT về thực hiện quy tắc ứng xử của viên chức, người lao động các phòng chức năng, các đơn vị trực thuộc Sở Y tế giai đoạn 2021-2025 với mục tiêu đạt 100% các cơ quan, đơn vị, tổ chức, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan, đơn vị thuộc Sở Y tế Hà Nội được quán triệt và thực hiện nghiêm các quy định trong quy tắc ứng xử, duy trì thành nếp, thường xuyên phù hợp với tình hình thực tế của cơ quan, đơn vị [7]. Các quy tắc ứng xử được ban hành nhằm mục đích cung cấp cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị nói chung và trong ngành y tế nói riêng một cột mốc chuẩn để thiết lập những giá trị, hành vi đạo đức chuẩn mực, từ đó hình thành nên một cơ chế để theo dõi và báo cáo về các hành vi lệch chuẩn, khi thái độ, hành vi được chuẩn mực thì hành vi hạch sách, vòi vĩnh, tham nhũng gần như sẽ không còn. Năm 2022, Sở Y tế thành phố Hà Nội đã tổ chức các cuộc kiểm tra, đánh giá các tiêu chí theo bộ tiêu chí đánh giá chất lượng; tổ chức các cuộc khảo sát sự hài lòng của người bệnh và nhân viên y tế, có 66/83 bệnh viện đã được kiểm tra, đánh giá (đạt 79,5%) trong đó có 40/41 bệnh viện công lập, 26/42 bệnh viện ngoài công lập, 1/1 bệnh viện bộ, ngành [8]. Còn trong 09 tháng đầu năm của năm 2023, Sở Y tế Hà Nội cũng tiến hành khảo sát, đánh giá sự hài lòng người bệnh thì kết quả cho thấy: có đến 96,96% người bệnh nội trú và 95,97% người bệnh ngoại trú hài lòng tại các khối bệnh viện. Khối các trung tâm Y tế có tỉ lệ hài lòng chung là 94,23% [11]. Số liệu đó cũng nói nên rằng cách ứng xử của các bác sĩ, nhân viên y tế, người lao động trong ngành y tế đã có sự thay đổi rõ rệt, tỉ lệ bệnh nhân, người đến khám chữa bệnh hài lòng về thái độ là rất cao, nhân viên y tế cũng nhiệt tình hỗ trợ bệnh nhân từ khâu làm thủ tục cho đến khám, chữa bệnh, không như tình trạng của những năm về trước khi nhiều người dân có sự không hài lòng về thái độ của bác sĩ, nhân viên y tế, người lao động trong ngành y tế khi đến các cơ sở khám, chữa bệnh nhưng đến nay đã được cải thiện hơn.

2.2.2. Phát hiện tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

2.2.2.1. Trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát

Theo như Kết luận thanh tra số 1116/KL-TTCP về việc mua sắm trang thiết bị, vật tư y tế, sinh phẩm, kít xét nghiệm, thuốc phục vụ phòng chống dịch Covid-19 tại Hà Nội, giai đoạn từ 1/1/2020 đến ngày 31/12/2021 của Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra khá nhiều những bất thường trong việc mua sắm, đầu thầu trang thiết bị y tế trên địa bàn thành phố, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện ra tờ khai hàng hoá nhập khẩu các loại thiết bị y tế cho nhà thầu cung cấp cho CDC Hà Nội và các bệnh viện (bản chụp) đều bị tẩy xoá, che khuất giá nhập khẩu của thiết bị. Qua thanh tra tại một số bệnh viện cũng thấy được một số sai phạm trong mua sắm, đấu thầu thiết bị y tế như: bệnh viện Đông Anh thay đổi máy thở E360E sáng máy thở E360T trong Gói thầu số 01 những không lấy ý kiến của hội đồng khoa học, hội đồng mua sắm, chuyên gia; bệnh viện Bắc Thăng Long đã mua máy thở và máy theo dõi bệnh nhân cùng thời điểm nhưng lại chia nhỏ thành các gói thầu để phê duyệt dự toán và kế hoạch việc lựa chọn nhà thầu mua sắm trang thiết bị nhưng kế hoạch lựa chọn nhà thầu lại không nêu hình thức lựa chọn nhà thầu theo quy định,…Về giá của trang thiết bị y tế, qua thanh tra cũng phát hiện hơn 20 loại thiết bị y tế do nhà thầu cung cấp cho 31 bệnh viện thuộc Sở Y tế Hà nội được bán qua nhiều công ty trung gian, mỗi lần qua trung gian giá thiết bị y tế đều bị chênh lệch giá dẫn đến giá của các đơn vị trúng thầu bị cao hơn nhiều lần so với giá nhập khẩu, trong 41 gói thầu thiết bị y tế tại 34 bệnh viện và CDC Hà Nội do 2 nhà thầu là Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ kỹ thuật Tài Lộc trúng thầu và Công ty TNHH Đầu tư phát triển Tùng Bách trúng thầu với tổng giá trị 66,6 tỷ đồng, giá trị nhập khẩu 31,5 tỷ đồng (chênh lệch trên 35 tỷ đồng). Sau khi thanh lý hợp đồng, các nhà thầu giảm giá còn 53,5 tỷ đồng, chênh lệch 22 tỷ đồng; trong 40 gói thầu thiết bị y tế tại 33 bệnh viện và CDC Hà Nội do 3 nhà thầu là Công ty TNHH sản xuất và thương mại Trần Lê, Công ty CP thiết bị y tế Ánh Sao và Công ty TNHH thiết bị y tế Phương Đông với tổng giá trị trúng thầu 37,6 tỷ đồng, giá trị nhập khẩu 17 tỷ đồng, chênh lệch 20 tỷ đồng. Sau khi thanh lý hợp đồng, các nhà thầu giảm còn 35,6 tỷ đồng, chênh lệch 18,5 tỷ đồng [17]. Từ đó có thể thấy nếu không có hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát thì những công ty, nhà thầu đã chiếm được một khoản lợi nhuận rất lớn từ việc lợi dụng nhu cầu cần mua các thiết bị của các bệnh viện, cơ sở y tế.

Trong thanh tra việc sử dụng bảo hiểm y tế thì trong năm 2023, ngành Bảo hiểm xã hội thành phố đã phối hợp cùng với các cơ quan, đơn vị chức năng thực hiện hơn 4.000 cuộc thanh tra, kiểm tra về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, qua đó, thu hồi về cho Quỹ Bảo hiểm xã hội hàng trăm tỷ đồng do chậm đóng, đóng thiếu thời gian, đóng không đủ số lao động đang làm việc; thu hồi về Quỹ Bảo hiểm y tế hàng chục tỷ đồng do các cơ sở y tế chi sai quy định, số tiền chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trên địa bàn thành phố của các đơn vị, doanh nghiệp lên đến hơn 4.000 tỷ đồng, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của hơn 600.000 người lao động. Trong năm 2024, Bảo hiểm xã hội thành phố đã ban hành kế hoạch kiểm tra, thanh tra chuyên ngành và thanh tra liên ngành, theo dự kiến kế hoạch sẽ thực hiện thanh tra, kiểm tra liên ngành 200 đơn vị sử dụng lao động, thanh tra chuyên ngành 250 đơn vị sử dụng lao động, kiểm tra 100 đơn vị sử dụng lao động và kiểm tra hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội ngắn hạn tại 20 đơn vị sử dụng lao động; 30 cơ sở khám, chữa bệnh, 15 tổ chức dịch vụ thu, dịch vụ chi trả và kiểm tra nội bộ 15 bảo hiểm xã hội quận, huyện, thị xã và Bảo hiểm xã hội thành phố cũng sẽ tiến hành thanh tra chuyên ngành 400 đơn vị tại 9 quận, huyện trên địa bàn Hà Nội [13]. Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

Từ những hoạt động trên có thể thấy thành phố Hà Nội đã rất sát xao trong việc thanh tra, kiểm tra, giám sát các hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị trong lĩnh vực y tế, đối với những cuộc thanh tra, kiểm tra đã tổ chức thì chất lượng đều đạt được khá cao theo như kế hoạch đã đề ra, từ đó phát hiện ra được không ít những sai phạm và kịp thời tiến hành xử lí, thu hồi về cho Nhà nước những khoản thất thoát khá lớn. Số lượng các cuộc thanh tra, kiểm tra, giám sát cho thấy nỗ lực của ngành Y tế Hà Nội trong việc tổ chức và thực hiện nghiêm túc các đợt thanh tra, kiểm tra giám sát, góp phần tích cực vào công cuộc phòng, chống tham nhũng nói chung và tại thành phố Hà Nội nói riêng.

2.2.2.2. Trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh liên quan đến các hành vi tham nhũng

Thanh tra Bộ Y tế là đơn vị thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng trong quản lí của Bộ Y tế. Từ năm 2020 đến năm 2022, Thanh tra Bộ đã tiếp nhận và xử lí khá nhiều đơn khiếu nại, tố cáo, cụ thể: trong quý I năm 2020, Bộ đã tiếp nhận 180 đơn, nhưng chỉ có 04 đơn thuộc thẩm quyền giải quyết, trong đó có 01 đơn khiếu nại, 03 đơn tố cáo bằng 03 vụ việc, các đơn khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền đều được giải quyết đúng thời hạn, không có thư tồn đọng [15]; trong quý I năm 2022 Thanh tra Bộ đã  giải quyết 119 đơn, số đơn tiếp nhận trong kỳ là 115 đơn; số đơn chưa được xử lý kỳ trước chuyển sang là 04 đơn, có 49 đơn nội dung đơn phản ánh, kiến nghị; 26 đơn khiếu nại; 44 đơn tố cáo (số đơn kỳ trước chuyển sang là 02 đơn). Đơn thư theo thẩm quyền giải quyết của Bộ Y tế là 06 đơn (04 đơn khiếu nại, 02 đơn tố cáo); 113 đơn thuộc thẩm quyền các cơ quan, đơn vị khác, 71 đơn đủ điều kiện xử lý, số đơn không đủ điều kiện xử lý là 48 đơn (đơn gửi nhiều nơi trong đó có đề gửi đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết, nặc danh, mạo danh, không ghi địa chỉ, không có chữ ký của người viết đơn…) [20].

Các khiếu nại, tố cáo, phản ánh là một trong những kênh giúp cho các cơ quan dễ dàng phát hiện ra các hành vi, trường hợp tham nhũng, từ đó, nhanh chóng xử lí các vụ việc tránh để gây hậu quả nghiêm trọng. Trong những năm vừa qua, ngành y tế tại thành phố Hà Nội cũng nhận được khá nhiều khiếu nại, tố cáo về các hành vi tham nhũng và công tác xử lí các khiếu nại, tố cáo, phản ánh đều được thực hiện đầy đủ, đảm bảo quy định của pháp luật. Việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh về hành vi tham nhũng trong lĩnh vực y tế đều được phân công cán bộ xử lí và sẽ không để các vụ việc khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền bị tồn đọng, kéo dài.  

2.2.3. Xử lí tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

Trong những năm qua, trên địa bàn thành phố đã xảy ra khá nhiều các vụ án tham nhũng liên quan đến lĩnh vực y tế như: vụ án “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Bệnh viện Tim Hà Nội, vụ án “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; đưa hối lộ; nhận hối lộ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra tại Công ty Việt Á và một số cơ quan, địa phương; vụ án “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra tại bệnh viện Bạch Mai và một số cơ quan, đơn vị; vụ án “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh” xảy ra tại Cục Quản lí Dược- Bộ Y tế và các cơ quan, đơn vị có liên quan… các vụ án trên đều là những vụ án lớn, gây thất thoát lớn cho Nhà nước, trong đó vụ việc của Công ty Việt Á đã gây chấn động trong ngành y tế Việt Nam và gây ra xôn xao, lo lắng cho xã hội khi có đến khoảng 70 người cả quan chức Bộ Y tế, Bộ Khoa học- Công nghệ, Học viện Quân Y, lãnh đạo các Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, bệnh viện trên cả nước đã bị đưa ra xét xử, hay như trong vụ án xảy ra tại Cục Quản lí Dược- Bộ Y tế và các cơ quan, đơn vị có liên quan, người đứng đầu Cục Quản lí Dược đã thực hiện không đúng, không đầy đủ trách nhiệm của mình, thiếu sự kiểm tra, giám sát đã đồng ý xét duyệt cấp số đăng kí thuốc cho 6/7 loại thuốc giả nhãn mác Health 2000 được nhập khẩu và tiêu thụ tại Việt Nam với giá trị hơn 148 tỷ đồng trong khi hồ sơ không đủ điều kiện để được cấp số đăng kí thuốc [10]. Đây là hai trong số những vụ án tham nhũng trong lĩnh vực y tế với quy mô lớn đã được đưa ra xét xử, ngoài ra còn một số vụ án khác cũng đã được phát hiện và xử lí kịp thời, trong một số vụ án còn có những đồng ý là người đứng đầu của một số cơ quan nhà nước, công tác trong cơ quan thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng cũng đã bị đưa ra xét xử, nhiều đảng viên đã bị kỉ luật do tham nhũng trong các vụ án tham nhũng trong lĩnh vực y tế. Điều đó chứng tỏ pháp luật về xử lí vi phạm liên quan đến tham nhũng nói chung, trong ngành y tế nói riêng đã rất nghiêm khắc, sẽ không có sự ưu tiên cho bất cứ đối tượng nào có hành vi tham nhũng.

Từ thực tiễn thiệt hại trong các vụ án tham nhũng đặc biệt trong công tác đấu thầu, mua sắm thiết bị y tế, Bộ Công an đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo rà soát và tăng cường giám sát toàn bộ các hoạt động đầu tư, mua sắm thiết bị y tế, từ kiến nghị của Bộ Công an, Bộ Y tế đã ban hành Chỉ thị số 20 ngày 01/10/2020 chỉ đạo công khai và điều chỉnh giảm giá thuốc, chi phí khám chữa bệnh, chi trả bảo hiểm y tế đúng thực tế, từ đó đã bảo vệ được quyền lợi của người dân đồng thời tiết kiệm được khá nhiều chi phí khám chữa bệnh cho người bệnh.

Trong công tác thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án tham nhũng trong lĩnh vực y tế có nhiều chuyển biến theo hướng tích cực, các cơ quan chức năng đã nhanh chóng kịp thời thu giữ, tạm giữ, kê biên tài sản, phong toả tài khoản và nhiều tài sản có giá trị lớn đặc biệt là trong các vụ án lớn.

Trên đây là một số kết quả tích cực mà ngành Y tế Hà Nội đã đạt được trong công tác phòng, chống tham nhũng trong thời gian qua, tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đó vẫn còn tồn tại một số những khó khăn cần phải được khắc phục nhanh chóng trong thời gian tới.

2.3. Đánh giá chung Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

2.3.1. Một số hạn chế

Tuy đã đạt được những kết quả tích cực, nhưng công tác phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội vẫn còn tồn tại một số những hạn chế cần phải được khắc phục như sau:

Thứ nhất, hoạt động công khai, minh bạch vẫn chưa được thực hiện rõ ràng, nghiêm chỉnh

Trong những năm qua, đặc biệt, trong thời kì Covid-19, đã xảy ra các vụ án đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến đấu thầu mua sắm thiết bị y tế công, và đã gây ra thiệt ra cho Nhà nước một khoản ngân sách rất lớn. Điều này chứng tỏ sự minh bạch công khai chưa rõ ràng, thậm chí chưa có, việc công khai, minh bạch trong nhiều cơ quan, tổ chức, đơn vị chưa trở thành nền nếp thường xuyên, một số quy định công khai minh bạch trong hoạt động kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử chưa được triển khai thực sự đầy đủ.

Thứ hai, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế chưa đạt được hiệu quả cao

Mặc dù Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội đã đề ra Kế hoạch số 243/KH-UBND, “Về việc tăng cường tuyên truyền pháp luật về phòng, chống tham nhũng trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2022 – 2025”, nhưng trong lĩnh vực y tế hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật vẫn chưa thực sự đạt được kết quả cao. Các cơ quan ở cấp trên chưa làm tốt, hoặc làm một cách hình thức, nên công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về pháp luật phòng chống, tham nhũng trong lĩnh vực y tế đến cấp dưới đạt hiệu quả thấp, không nắm bắt được hoặc không nắm bắt kịp được các quy định, hướng dẫn; năng lực của đội ngũ cán bộ thực hiện tuyên truyền, phổ biến, giáo dục vẫn còn nhiều hạn chế. Việc tuyên truyền, giáo dục mới chỉ tập trung vào đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức; chưa có nhiều hình thức đa dạng, phong phú trong tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế cho người dân, không thể chỉ áp dụng một hình thức đối với tất cả các buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật thì sẽ dễ dẫn đến việc có những đợt thì công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục đạt được kết quả tốt, có những đợt kết quả lại không được tốt. Các phương tiện truyền thông đại chúng chủ yếu chỉ thông tin về các vụ việc, vụ án tham nhũng; tỷ lệ các bài, bản tin chuyên mục về phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế còn ít và chưa duy trì thường xuyên.

Thứ ba, hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát còn nhiều hạn chế

Trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát phát hiện nhiều vi phạm pháp luật của lĩnh vực y tế nhưng số vụ việc có dấu hiệu tham nhũng được phát hiện chuyển sang cơ quan điều tra còn ít; ngoài ra, hoạt động trên cũng chưa được thực hiện thường xuyên, số cuộc giám sát, thanh tra chuyên đề còn ít, hiệu quả còn thấp. Vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức, đơn vị có liên quan trong phòng, chống tham nhũng chưa được phát huy có hiệu quả theo chức năng, nhiệm vụ.

Thứ tư, thiếu vắng quy định cụ thể về biện pháp kiểm tra, tự kiểm tra trong phát hiện và xử lí tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

Biện pháp tự kiểm tra, kiểm tra đã được quy định trong Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018, tuy nhiên vẫn chưa có văn bản nào quy định rõ về trình tự, thủ tục về hoạt động tự kiểm tra, kiểm tra về phát hiện nói chung và trong lĩnh vực y tế nói riêng. Vì vậy, hoạt động này chưa thực sự được quan tâm nên khi tiến hành thực hiện thì còn khá lúng túng và chưa có nhiều dấu ấn trong công tác phát hiện tham nhũng nói chung và trong lĩnh vực y tế nói riêng.

Thứ năm, chưa đề cập tới phát hiện tham nhũng thông qua phản ánh của cơ quan báo chí

Việc phát hiện tham nhũng thông qua phản ánh của cơ quan báo chí còn thiếu sót về mặt pháp lí. Có thể thấy, hiện nay chúng ta đang chứng kiến sự bùng nổ thông tin, cách mạng công nghiệp 4.0, con người sử dụng và làm việc trên không gian mạng rất nhiều, vì vậy vai trò và sự ảnh hưởng của cơ quan báo chí, đặc biệt là trên không gian mạng ngày càng to lớn, với vai trò đó của mình, báo chí sẽ là một trong những kênh góp phần quan trọng trong việc phản ánh tham nhũng nói chung và trong lĩnh vực y tế nói riêng. Tuy nhiên, pháp luật về phòng, chống tham nhũng mới chỉ quy định về phát hiện tham nhũng thông qua phản ánh của công dân mà chưa bao hàm có sự phản ánh của báo chí.

Thứ sáu, trong công tác xử lí các vụ việc, vụ án tham nhũng còn nhiều hạn chế

Việc xử lí hành vi tham nhũng trong một số trường hợp còn chưa nghiêm, chưa kịp thời, còn có biểu hiện nương nhẹ, vẫn còn tình trạng lợi dụng kẽ hở của quy định pháp luật chưa chặt chẽ để xử lí hành vi tham nhũng bằng biện biện pháp kỉ luật hoặc áp dụng nhiều tình tiết giảm nhẹ để xử phạt dưới khung hình phạt, điều này chứng tỏ vẫn còn tồn tại kẽ hở trong pháp luật về xử lí tham nhũng nên cần có phải xem xét, rà soát lại để bổ sung, sửa đổi các quy định về xử lí tham nhũng.

Trên đây là những hạn chế vẫn còn tồn tại trong quá trình thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội. Đây là những hạn chế có thể được khắc phục thông qua việc xác định được các nguyên nhân gây ra và tìm ra các giải pháp phù hợp. Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

2.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế

Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong công tác phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội có rất nhiều, tiêu biểu là:

Thứ nhất, tính chất hành vi tham nhũng ngày càng tinh vi, phức tạp

 Trong nhiều vụ việc, vụ án xảy ra trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội, đối tượng thực hiện hành vi tham nhũng đa số là người có chức vụ, quyền hạn nên thường có nhiều kiến thức xã hội và pháp luật, do họ được tiếp cận với nhiều nguồn thông tin, có quan hệ rộng; một số đối tượng trong số đó còn là người có công lao rất lớn đối với xã hội, là người có được sự uy tín, tín nhiệm của người dân, có những vụ án còn liên quan đến yếu tố nước ngoài,… nên rất khó khăn để phát hiện ra các đối tượng này.

Thứ hai, quy định pháp luật về phòng, chống tham nhũng chưa đầy đủ

Hiện nay trong Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 và các văn bản có liên quan chưa có quy định về khái niệm “phòng, chống tham nhũng”, chưa quy định cụ thể về quy trình, thủ tục của hoạt động kiểm tra, tự kiểm tra trong công tác phát hiện tham nhũng, ngoài ra chưa có quy định về phát hiện tham nhũng thông qua phản ánh của cơ quan báo chí; thiếu các quy định về biện pháp phát hiện tham nhũng thông qua hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Thứ ba, hạn chế trong hoạt động của cơ quan, đơn vị, người đứng đầu

Một số cơ quan, đơn vị, người đứng đầu tại các cơ sở y tế chưa quyết liệt trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng; hoặc các chỉ đạo mang tính hình thức nhưng kết quả giải quyết không khách quan, chưa đúng với quy định hoặc chưa phù hợp với mức độ hậu quả của hành vi, sai phạm; một số cán bộ lãnh đạo, quản lí các cơ sở y tế chưa thực sự gương mẫu về đạo đức, lối sống để làm gương cho nhân viên cấp dưới và chưa kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, khi phát hiện sai phạm nếu chưa gây hậu quả nghiêm trọng thì còn bao che cho cấp dưới hoặc đưa ra các hình phạt còn nhẹ, như vậy, sẽ không đủ để răn đe đối với cấp dưới, từ đó, dẫn đến việc hành vi sai phạm dễ bị thực hiện lại nhiều lần và gây hậu quả thất thoát lớn. Ngoài ra, còn xuất hiện tình trạng suy thoái đạo đức của một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức, trong đó có cả những cán bộ, đảng viên công tác, làm việc trong các cơ quan bảo vệ pháp luật, trong cơ quan thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Thứ tư, mức lương trong ngành y còn thấp Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

Một nguyên nhân nữa có thể dẫn đến tham nhũng, tiêu cực trong lĩnh vực y tế là chế độ lương của công chức, viên chức thấp, chưa hợp lí, không đảm bảo được cuộc sống. Mức lương hiện tại đang áp dụng của ngành y bậc thấp nhất là 3.348.000 đồng, bậc cao nhất là 14.400.000 đồng [6], mức lương này quá thấp đối với những chi phí cho cuộc sống tại Hà Nội trong một tháng, cho nên khi thấy được lợi ích trước mắt quá lớn, họ đã nảy sinh ý định chiếm đoạt làm tài sản riêng.

Thứ năm, chưa nhận thấy vai trò của quần chúng nhân dân

Quần chúng nhân dân là lực lượng nòng cốt, có vai trò to lớn trong công cuộc phòng, chống tham nhũng, tuy nhiên, vai trò, sức mạnh của họ lại chưa được khai thác triệt để nên các cơ quan, tổ chức, đơn vị chưa có các biện pháp để phối hợp cùng với người dân trong công tác phòng chống tham nhũng nói chung và trong lĩnh vực y tế nói riêng.

Những nguyên nhân trên là cơ sở để đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả trong công tác phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

Thực trạng công tác phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội cho thấy: kết quả phòng, chống tham nhũng trên địa bàn thành phố trong lĩnh vực y tế có nhiều chuyển biến tích cực, các giải pháp về phòng ngừa tham nhũng đều được triển khai thực hiện và đạt được kết quả tốt; đã ban hành một số văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến phòng chống, tham nhũng; tổ chức được các hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng; đã xử lí được những vụ án tham nhũng lớn liên quan đến lĩnh vực y tế theo quy định của pháp luật,…

Tuy nhiên, công tác phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế trên địa bàn thành phố vẫn còn một số hạn chế: chưa có sự minh bạch trong công tác mua sắm, đấu thầu thiết bị y tế công; vai trò phản ánh của cơ quan báo chí chưa được đề cập tới trong công tác phát hiện tham nhũng; công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục về phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế chưa tạo được chuyển biến rõ rệt; công tác tự kiểm tra, phát hiện và hoạt động thanh tra, kiểm toán chưa thực hiện có hiệu quả.

Thực trạng trên do nhiều nguyên nhân như: hành vi tham nhũng ngày càng tinh vi, phức tạp, đối tượng vi phạm có sự hiểu biết sâu rộng về pháp luật; chế độ lương thưởng của cán bộ, công chức, nhân viên y tế, bác sĩ thấp, không đảm bảo cuộc sống; chưa có quy chế phối hợp rõ ràng giữa các cơ quan trọng phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế; chưa phát huy tốt vai trò của người dân trong phòng, chống tham nhũng,… Khóa luận: Thực trạng phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

Như vậy, cần phải có những giải pháp thực sự khả thi và thiết thực để mang lại hiệu quả cho phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế, đồng thời cho sự phát triển lành mạnh của việc chăm sóc sức khoẻ và khám, chữa bệnh của tất cả mọi người.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>> Khóa luận: Giải pháp phòng chống tham nhũng lĩnh vực y tế