Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên trên địa bàn quận Hoàng Mai, Hà Nội dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.

2.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ – XÃ HỘI QUẬN HOÀNG MAI

2.1.1. Về điều kiện tự nhiên

Quận Hoàng Mai nằm ở phía Đông Nam nội thành Hà Nội, là quận mới được thành lập và đi vào hoạt động từ 01/01/2004 theo Nghị định số 132/2003/NĐ-CP ngày 06/11/2003 của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập các quận Long Biên, Hoàng Mai, thành lập các phường trực thuộc quận Long Biên, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội. Quận Hoàng Mai phía Bắc giáp quận Thanh Xuân, Hai Bà Trưng, phía Tây và Nam giáp huyện Thanh Trì, phía Đông giáp sông Hồng – quận Long Biên. Trải rộng từ Đông sang Tây, được chia làm 3 phần tương đối đều nhau bởi đường Giải Phóng, Tam Trinh (theo trục Bắc-Nam). Đơn vị hành chính gồm 14 phường trên cơ sở hợp nhất 9 xã thuộc huyện Thanh Trì và 5 phường của quận Hai Bà Trưng [36]. Theo báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ Quận lần thứ II- năm 2010, Quận Hoàng Mai có diện tích: 4.104,1ha, dân số gần 34 vạn người, trong đó thanh niên gần 10 vạn người chiếm tỷ lệ trên 30% dân số. Quận tập trung nhiều tuyến đường, đầu mối giao thông quan trọng của Thủ đô như Quốc lộ 1A, 1B, đường vành đai 3, tập trung các bến xe, Ga tàu như bến xe Phía Nam, bến xe Nước Ngầm, bến xe tải Thanh Trì, Ga Giáp Bát; Nhiều con sông chạy qua địa bàn như Sông Hồng, Sông Sét, Sông Tô Lịch, Sông Kim Ngưu… Địa bàn 05 phường cũ của Quận Hai Bà Trưng( Phường Giáp Bát, Tương Mai, Tân Mai, Hoàng Văn Thụ, Mai Động) tập trung đông dân cư lao động tự do, 09 phường thuộc 09 xã cũ của huyện Thanh Trì ( Phường Hoàng Liệt, Đại Kim, Định Công, Thịnh Liệt, Yên Sở, Trần Phú, Vĩnh Hưng, Thanh Trì, Lĩnh Nam) đang trong quá trình đô thị hóa nhanh đất nông nghiệp đa phần thu hồi cho các dự án lớn.

2.1.2. Tình hình kinh tế – văn hóa xã hội

Tình hình kinh tế: Với mục tiêu tăng trưởng nhanh về kinh tế, Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ Quận khóa II – Năm 2010 xác định Quận đã từng bước tăng dần tỷ trọng dịch vụ – thương mại trong cơ cấu kinh tế được xác định là “công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp – dịch vụ, thương mại và nông nghiệp” với tổng giá trị sản xuất bình quân tăng 16,5%/năm [36]; số lượng doanh nghiệp và hộ kinh doanh trong các lĩnh vực biến động mạnh (Trong những năm gần đây, do khó khăn của nền kinh tế nhiều doanh nghiệp đã giải thể hoặc ngừng hoạt động nhưng cũng có nhiều doanh nghiệp mới thành lập), theo Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội của Quận năm 2013 trên địa bàn quận có trên 4000 doanh nghiệp và 7000 hộ kinh doanh, khu vực ngoài bãi sông Hồng chuyển đổi vùng rau an toàn, cây nông nghiệp chất lượng cao với doanh thu hàng năm tăng khá, sản phẩm ngày càng phong phú, có sức cạnh tranh, tạo việc làm cho nhiều lao động; tốc độ tăng thu ngân sách bình quân là 131% từ hơn 300 tỷ năm 2004 đến nay đã thu trên 1900 tỷ [46]. Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Về văn hóa xã hội: Quận Hoàng Mai là vùng đất giàu truyền thống về lịch sử văn hóa, là nơi địa linh nhân kiệt, nơi xuất thân của nhiều người tài, có học vấn đỗ đạt cao. Với truyền thống hiếu học, từ ngàn xưa Hoàng Mai đã có nhiều danh nhân văn hóa nổi tiếng như: Bùi Xương Trạch, Bùi Huy Bích, Nguyễn Công Thái, Nguyễn Trọng Hợp. Đặc biệt là Nguyễn Văn Siêu (1795 – 1872) giỏi thơ văn, kiến trúc được tôn làm “Thần Siêu”. Trên địa bàn Quận có nhiều di tích lịch sử, văn hóa như chùa Nga Mi, Đình Hoàng Mai; Đền thờ danh tướng Trần Khát Chân ở Tương Mai, Khuyến Lương, Yên Sở; Đền thờ Tam Trinh ở Mai Động…; Các lễ hội truyền thống được duy trì và phát triển như Lễ hội Đền Lư Giang, Lễ hội bơi chải, Hội vật cầu… Trong tiến trình phát triển, Hoàng Mai còn tạo dựng được nhiều nghề truyền thống. Đó là nghề làm quạt ở làng Lủ, nghề dát Bạc ở làng Giáp Lục, nghề kim hoàn ở phường Định Công. Những nghề ẩm thực nổi tiếng như Bánh cuốn Thanh Trì, Bún Tứ Kỳ, Đậu phụ Mơ [37, tr.32]… Trên địa bàn Quận có 38 trường mầm non công lập, 18 trường tiểu học, 16 trường THCS, 07 trường THPT, 01 trung tâm giáo dục thường xuyên, 04 trường Trung cấp và chuyên nghề, 01 trung tâm dạy nghề; trong đó chất lượng dạy và học trong các Nhà trường được nâng lên và có chiều hướng phát triển tích cực, cơ sở vật chất, trang thiết bị được đầu tư lớn, đội ngũ giáo viên được quan tâm chuẩn hóa hàng năm (chiếm 1/3 trong tổng mức đầu tư của Quận); Giữ vững phổ cập tiểu học và trung học cơ sở theo chuẩn mới, 11/14 phường đạt phổ cập THPT và tương đương, đã có 35 trường đạt chuẩn quốc gia đạt tỷ lệ trên 40% [36, tr.5].

Tuy nhiên trong điều kiện Quận đang đô thị hóa nhanh, hạ tầng kinh tế kỹ thuật còn thấp kém và không đồng bộ; công tác quản lý văn hóa xã hội, quản lý đô thị, đất đai, trật tự xây dựng còn nhiều bất cập. Cụ thể theo Báo cáo của Phòng văn hóa và thông tin Quận, năm 2013 bình quân trên địa bàn một phường trên địa bàn Quận có 05 điểm Internet, 03 điểm Karaoke; 05 phường giáp với khu vực trung tâm và các Quận khác kinh doanh các dịch vụ nhạy cảm như Massage, nhà nghỉ, quán Bar… trong số này, kinh doanh chui ngoài sự kiểm soát của cơ quan nhà nước cũng rất nhiều [46, tr.5]. Trên địa bàn có nhiều dự án trọng điểm như dự án đường 2,5, dự án thoát nước giai đoạn II, dự án mở rộng đường Tam Trinh, đường Lĩnh Nam, dự án liên doanh với Malaysia khu đô thị Gamuda và công viên Yên Sở, dự án của Bitexco… nên công tác giải phóng mặt bằng luôn gặp nhiều khó khăn, phức tạp; cùng với tỷ lệ dân số cơ học tăng nhanh 5% hàng năm, kèm theo là nhu cầu việc làm, đời sống, cùng với những phát sinh đột xuất của thiên tai, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, suy giảm kinh tế, các tệ nạn xã hội…. là những khó khăn không nhỏ của Quận trong những năm qua.

2.1.3. Khái quát tình hình người chưa thành niên trên địa bàn Quận Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Với đặc điểm là một Quận trẻ, số Người chưa thành niên trên địa bàn gần 70 nghìn người tập trung tại 14 phường, trong đó có gần 45 nghìn người là hộ khẩu KT1, còn lại 25 nghìn là người nhập cư sinh sống trên địa bàn và tỷ lệ trên 80% đang đi học, gần 20% là đi làm và ở các lĩnh vực khác [21, tr.2]. Trong đó xuất phát từ đặc điểm số Người chưa thành niên trên địa bàn ở 05 phường của Quận Hai Bà Trưng, 09 xã của Huyện Thanh Trì; thành phần xuất thân, trình độ văn hóa, hoàn cảnh gia đình, môi trường giáo dục, việc làm, nghề nghiệp… đã dẫn đến sự khác biệt trong Người chưa thành niên trên địa bàn Quận về nhận thức chính trị, ý thức cộng đồng, pháp luật; nhu cầu nguyện vọng và định hướng giá trị của Người chưa thành niên cũng rất khác nhau. Bên cạnh đó, Người chưa thành niên trên địa bàn Quận ngày một tăng nhanh do nguyên nhân về tăng dân số tự nhiên, tăng dân số cơ học do xu hướng dịch chuyển lao động từ nông thôn ra thành thị, sinh viên ở trọ trên địa bàn các phường, sau khi tốt nghiệp muốn ở lại tìm việc làm, thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự trở về địa phương. Do đa phần người chưa thành niên được sinh ra và lớn lên trong môi trường làng quê nông thôn nên đã được thừa hưởng truyền thống của gia đình, những quy ước của làng xã, cha mẹ chủ yếu làm nông nghiệp nên cũng thường xuyên quan tâm định hướng cho con em được học tập và có môi trường giáo dục tốt; đồng thời trên địa bàn do đất đai cha ông để lại nên có điều kiện để phát triển kinh tế qua việc xây các dãy nhà trọ cho sinh viên và thanh niên lao động thuê nên đây cũng là những đối tượng cần có sự quan tâm để đảm bảo ổn định tình hình trật tự an toàn xã hội (TTATXH) trên địa bàn. Tuy nhiên, với 80% người chưa thành niên đang được giáo dục trong các Nhà trường thì người chưa thành niên trên địa bàn Quận là những người tốt, nhiệt tình, hăng hái, xung phong đi đầu trên các mặt trận sản xuất lao động, học tập. Chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật, nhà trường, đơn vị, có ý thức với gia đình, ý chí vươn lên trở thành công dân có ích cho xã hội; Họ là lực lượng xung kích đi đầu trong các phong trào do tổ chức Đoàn phát động như phong trào văn hóa – văn nghệ, thể dục thể thao, tham gia các phong trào thanh niên tình nguyện, phòng chống các tệ nạn xã hội… Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Bên cạnh đó, người chưa thành niên trên địa bàn Quận còn một số hạn chế như: Do quá trình đô thị hóa, trong đó 05 phường trước kia của Hai Bà Trưng đã được đón nhận những mặt trái từ những đặc trưng của các phường ven trung tâm như “xóm liều” Thanh Nhàn vang bóng một thời với tệ nạn ma túy, đường Giải Phóng, phường Giáp Bát với tệ nạn mại dâm đã ảnh hưởng nặng nề đến lối sống, suy nghĩ của một bộ phận người chưa thành niên sống trong môi trường đô thị có nhiều mặt trái diễn ra ngay cạnh mình như vậy; Bên cạnh đó 09 xã của Huyện Thanh Trì khi lên Quận có điều kiện được đền bù đất, kinh tế gia đình bỗng trở lên giàu có, một bộ phận người chưa thành niên không ý thức được, đã tiếp cận cuộc sống „trai phố” với thói ăn chơi, đua đòi không chịu học tập rèn luyện nên thiếu những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho cuộc sống và yêu cầu phát triển; từ đó sống thiếu lý tưởng, thiếu trách nhiệm, thực dụng, coi nhẹ đạo lý, thuần phong mỹ tục; suy thoái về phẩm chất, đạo đức, lối sống; ý thức chấp hành pháp luật kém, dễ bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội, ứng xử thiếu văn hoá, vi phạm pháp luật. Cùng với đó trong tổng số 25 nghìn người trong độ tuổi thanh niên sống nhập cư trên địa bàn, tỷ lệ người có biểu hiện không tích cực, những thanh niên sa ngã „dạt” về vùng ven đô như địa bàn quận cũng đặt ra những bài toán không hề dễ giải quyết.

2.2 THỰC TRẠNG Ý THỨC PHÁP LUẬT CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

2.2.1. Mặt tích cực

Những năm gần đây, mà đặc biệt sau khi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quận lần thứ II- năm 2010 xác định 05 chương trình công tác lớn xuyên suốt nhiệm kỳ, trong đó chương trình “Xây dựng nếp sống văn hóa Thanh lịch – Văn minh – Hiện đại quận Hoàng Mai giai đoạn 2010 – 2015” được chú trọng, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã được Quận ủy, Hội đồng nhân dân, UBND và các phòng, ban, ngành, đoàn thể chính trị của Quận và cơ sở quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai có hiệu quả. Các ngành Giáo dục, Tư pháp, công an, Tòa án, VKS Quận đã nỗ lực, cố gắng trong việc khắc phục những thiếu thốn về vật chất, những hạn chế bất cập trong pháp luật, hạn chế về chuyên môn để hoàn thành tốt việc xây dựng, thực hiện, phổ biến, giáo dục pháp luật nên Ý thức pháp luật nhân dân trên địa bàn và của Người chưa thành niên được nâng lên rõ rệt. Theo báo cáo của Hội đồng phối hợp, phổ biến giáo dục pháp luật (HĐ PHPBGDPL), hàng năm Quận ủy, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân Quận thông qua việc ban hành các nghị quyết, chỉ thị và tạo cơ chế bằng việc phân bổ ngân sách cụ thể để đề nghị các ngành liên quan có kế hoạch và giải pháp cụ thể nhằm nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của nhân dân, đặc biệt chú trọng vào đối tượng thanh thiếu niên. Đồng thời định kỳ các cuộc họp của Hội đồng nhân dân Quận, thông qua báo cáo của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân phân tích rõ tình hình thanh thiếu niên phạm tội để kịp thời đưa ra những giải pháp. Do vậy những năm gần đây đã cho kết quả và sự chuyển biến rõ nét về ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân và thanh thiếu niên trên địa bàn quận; Những truyền thống tốt đẹp của lối sống làng quê trước kia được duy trì và phát triển, những thói quen lạc hậu, cổ hủ đang dần được thay thế bằng lối sống văn minh đô thị. Bên cạnh đó Quận cũng hết sức coi trọng việc nâng cao trình độ của cán bộ công chức, từng bước khắc phục tình trạng chắp vá cán bộ do từ nhiều nơi chuyển về; thực hiện cải cách thủ tục hành chính nhằm ban hành các văn bản pháp quy đảm bảo người dân dễ thực hiện, được phục vụ tốt nhất; cương quyết xử lý mọi hình thức sách nhiễu, gây phiền hà trong nhân dân; chú trọng tạo môi trường nhân dân tin tưởng vào các văn bản của cấp trên, các văn bản do quận ban hành và đặc biệt phải có ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật; Từ đó để trong mỗi một gia đình có ý thức giáo dục cho Người chưa thành niên về sự công bằng và nghiêm minh của pháp luật; môi trường pháp lý của Quận tốt sẽ ảnh hưởng tốt đến nhận thức và hành động của mỗi một người trẻ được sống trong môi trường đó. Đồng thời Quận cũng rất quan tâm để chỉ đạo các ngành, chính quyền cơ sở lắng nghe sự phản hồi của người dân về chế độ, chính sách; lắng nghe thanh thiếu niên đánh giá thông qua việc giao cho Ngành giáo dục, Đoàn thanh niên Quận tổ chức các Hội nghị tọa đàm, trao đổi trực tiếp để kịp thời có biện pháp chỉnh sửa những chính sách, quy định không phù hợp; Động viên khuyến khích mọi tầng lớp nhân dân, trong đó có Người chưa thành niên tích cực tham gia đóng góp ý kiến, phản biện xã hội; phản ánh, tố cáo những vấn đề sai phạm và không phù hợp của những quy định và các tổ chức, cá nhân liên quan. Theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quận lần thứ II với việc đặt mục tiêu hàng năm Quận dành 1/3 nguồn ngân sách để đầu tư cho giáo dục, đây thực sự là một lợi thế để quan tâm tới việc học tập và giáo dục đạo đức lối sống cho Người chưa thành niên trên địa bàn Quận, trong đó 16 trường THCS, 06 trường THPT, 01 trung tâm Giáo dục thường xuyên luôn được Quận đầu từ về cơ sở vật chất và không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học; Trên cơ sở đó báo cáo tổng kết công tác đoàn trào thanh thiếu niên của Quận tại Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ II, nhiệm kỳ 2012 – 2017 đã đánh giá gần 80% Người chưa thành niên trên địa bàn Quận đã được học tập, rèn luyện trong môi trường an toàn, lành mạnh, do vậy phần lớn Người chưa thành niên tại các Nhà trường có ý thức đạo đức tốt, chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của Nhà trường, xã hội [21, tr.8]; có sự hiểu biết và mong muốn được nâng cao về kiến thức pháp luật thông qua việc học tập văn hóa và các hoạt động khác của Nhà trường và các tổ chức đoàn thể – chính trị triển khai. Đối với tỷ lệ trên 20% thanh thiếu niên không có điều kiện đến trường, Quận đã quan tâm đến vấn đề giải quyết nghề nghiệp, việc làm; Thông qua HTCT địa phương, tổ chức đoàn thể, chính trị, các cơ quan, đơn vị để tạo điều kiện cho Người chưa thành niên được sống và làm việc theo pháp luật, có trách nhiệm tham gia đóng góp xây dựng các phong trào văn hóa, đảm bảo trật tự an toàn xã hội tại khu dân cư, tổ dân phố nơi mình sinh sống và cơ quan, đơn vị nơi mình làm việc. Với mục tiêu xây dựng Quận theo hướng hiện đại và văn minh cùng sự quyết tâm đảm bảo dân chủ, pháp luật nghiêm minh chắc chắn là môi trường tốt để người chưa thành niên tiếp tục được tích lũy về tri thức pháp luật, nâng cao tinh thần tự giác chấp hành các quy định của pháp luật, giảm xung đột sống chan hòa với môi trường xung quanh, có tinh thần tham gia xây dựng xã hội. Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Bên cạnh sự tiến bộ trong nhận thức về pháp luật, thì ý thức tham gia xây dựng và bảo vệ pháp luật của Người chưa thành niên trên địa bàn Quận trong những năm gần đây đã có bước tiến bộ. Thông qua các diễn đàn do tổ chức Đoàn, Đội, Phòng GD&ĐT và các ngành khác của Quận tổ chức, các em đã mạnh dạn bày tỏ những suy nghĩ về phương pháp giáo dục mà các em được đón nhận, các hoạt động các em được tham gia và cả mong muốn đóng góp vào các quy định, văn bản và trong thực tế trên địa bàn quận đã xuất hiện nhiều tấm gương vượt khó học giỏi, nhiều tấm gương hiếu thảo, nhiều em tích cực tham gia các hoạt động Đoàn, Đội, các hoạt động nhân đạo, từ thiện; Báo cáo của Hội đồng PHPBGDPL Quận năm 2013 đã đánh giá đại bộ phận Người chưa thành niên trên địa bàn Quận có niềm tin vào pháp luật để thực hiện tốt những quy định của pháp luật mà hàng ngày các em thường gặp như thực hiện nghiêm túc Luật An toàn giao thông đường bộ, Luật bảo vệ, chăm sóc giáo dục trẻ em… đồng thời nhiều em còn mạnh dạn đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật của bạn bè và ngoài xã hội [26, tr.7]. Như vậy, có thể nói rằng, đã có những bước chuyển biến đáng mừng trong tâm lý, tình cảm của người chưa thành niên trên địa bàn Quận đối với pháp luật, đối với những cơ quan, tổ chức có chức năng giáo dục họ thay vì thái độ thờ ơ, thiếu tôn trọng pháp luật, né tránh tham gia trước đây, thì nay họ đều coi pháp luật là một giá trị xã hội nên luôn đề cao ý thức trau dồi kiến thức pháp luật, tích cực học tập, rèn luyện và tham gia các hoạt động có ý nghĩa để giúp mình hoàn thiện một nhân cách tốt.

2.2.2 Nguyên nhân của những kết quả đạt được Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Nguyên nhân chủ quan: Nhận thức của cấp ủy, chính quyền và các ngành, đoàn thể chính trị từ Quận tới cơ sở trong giáo dục nâng cao ý thức pháp luật cho Người chưa thành niên đã được nâng lên một bước, với sự chỉ đạo quyết liệt, tạo cơ chế chính sách cụ thể và gắn rõ trách nhiệm từng cấp, từng ngành. Cụ thể Quận ủy, Đảng ủy các phường đã ban hành các Nghị quyết chuyên đề về công tác giáo dục đạo đức, lối sống Ý thức pháp luật cho thanh thiếu niên, chỉ đạo chính quyền quan tâm nguồn ngân sách ưu tiên cho ngành giáo dục, các ngành, các đoàn thể được phân công làm công tác nâng cao Ý thức pháp luật của thanh thiếu niên.

Bản thân Người chưa thành niên cũng đã xác định được vai trò và trách nhiệm của mình trong công tác này, tích cực tham gia để rèn luyện bản thân và cống hiến cho xã hội.

Nguyên nhân khách quan: Chủ trương tăng cường một cách mạnh mẽ công tác giáo dục ý thức pháp luật của Đảng và Nhà nước là một chủ trương đúng đắn, thiết thực và hợp với lòng dân, đặc biệt là từ khi Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành chỉ thị số 32- CT/TW ngày 09/12/2003 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác giáo dục Ý thức pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật của cán bộ nhân dân thì thực sự cả HTCT đã vào cuộc, trong đó có sự chỉ đạo và tạo điều kiện của HTCT của quận Hoàng Mai. Cụ thể trong những năm qua, Quận đã ban hành nhiều Nghị quyết, Chỉ thị, Chương trình, Kế hoạch nhằm quan tâm, đầu tư cho thế hệ trẻ. Như Nghị quyết số 78-NQ/QU ngày 27/10/2008 của Quận ủy Hoàng Mai về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, kế hoạch số 50/KH-UBND ngày 21/3/2013 của Uỷ ban nhân dân Quận về phát triển thanh niên Hoàng Mai giai đoạn 2011 – 2020; Chương trình 07 ngày 15/4/2006 của Ban Thường vụ Quận uỷ về “Đẩy mạnh công tác Dân vận, nâng cao hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị- xã hội quận Hoàng Mai giai đoạn 2006 – 2010”… Bên cạnh đó tình hình đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội ngày một nâng cao, tạo điều kiện để gia đình, nhà trường và xã hội chăm lo đến việc giáo dục cho thế hệ trẻ tốt hơn.

2.2.3. Mặt hạn chế

Hạn chế trong tri thức pháp luật: Mặc dù trên địa bàn Quận với 80% người trong độ tuổi Người chưa thành niên được học tập trên ghế nhà trường với các bậc học khác nhau nhưng do nhiều nguyên nhân nên vấn đề tri thức pháp luật, hiểu biết pháp luật của Người chưa thành niên trên địa bàn Quận cũng khác nhau và cũng còn nhiều hạn chế. Đa phần không hiểu về những quyền và nghĩa vụ của bản thân cũng như người khác, không hiểu hết nội dung các quy định của pháp luật để biết được rằng mình được làm gì, không được làm gì, phải làm như thế nào… không biết về những điều luật, bộ luật có ảnh hưởng trực tiếp đến mình như luật giáo dục, luật dân sự, luật hình sự, luật lao động… Chỉ có một số ít người hiểu biết căn bản về pháp luật, phần lớn trong số đó là những sinh viên được đào tạo ở các trường đại học, cao đẳng, đặc biệt là sinh viên các trường luật.

• Bảng 2.1: Mức độ hiểu biết pháp luật của Người chưa thành niên trên địa bàn Quận Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Căn cứ vào số liệu phân tích khi khảo sát ngẫu nhiên 120 em học sinh trung học phổ thông trên địa bàn Quận đã cho kết quả: 35% số em được hỏi nói rằng không hề hiểu biết rõ pháp luật; 58% ý thức pháp luật bình thường và chưa tốt; trong đó có 25% em được hỏi không biết gì về luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; 40% em được hỏi không quan tâm gì đến đạo luật này, trong khi đây là 1 đạo luật có liên quan mật thiết đến quyền và nghĩa vụ của các em, có 38% các em không để ý đến những quy định của Luật Giao thông đường bộ (Việc sử dụng phương tiện xe máy khi chưa đủ tuổi đến trường các em cho là bình thường, nhà trường cấm gửi xe thì gửi bên ngoài và khi tan trường thấy các bạn cùng đi ngược chiều cho thuận lối rẽ cũng không bị ai nhắc nhở nên hàng ngày vẫn vi phạm mà không hề có suy nghĩ gì). Hỏi trực tiếp 30 em là nam giới có biết về quy định quan hệ tình dục với người dưới 16 tuổi kể cả có sự đồng thuận là vi phạm pháp luật hình sự thì đã có 14 em không biết điều này. Đây là những con số đáng để chúng ta phải suy nghĩ, đặc biệt là Nhà trường, các cơ quan đoàn thể cùng với gia đình giúp cho các em được tích lũy những tri thức pháp luật cần thiết phục vụ cho chính cuộc sống của các em.

Hạn chế do thiếu niềm tin vào pháp luật: Qua khảo sát, đặc biệt tập trung vào Người chưa thành niên lao động tự do hoặc chưa có nghề nghiệp trên địa bàn thì nhận thấy: Một bộ phận Người chưa thành niên trên địa bàn Quận có biểu hiện thiếu niềm tin vào pháp luật, cho rằng pháp luật chỉ là công cụ phục vụ cho “một số người”, pháp luật không đem lại công lí, công bằng cho xã hội, từ đó họ nảy sinh tâm lý coi thường, chống đối pháp luật, coi thường pháp luật mà chỉ thích thể hiện “cái tôi” của mình, cho rằng những quy định là gò bó, phức tạp và cổ hủ.

• Bảng 2.2: Mức độ chấp hành pháp luật của Người chưa thành niên trên địa bàn Quận

Phân tích số liệu trên qua việc trả lời của 30 em về việc đi xe máy có đội mũ bảo hiểm hay không? Có 17 em trả lời ít khi đội hoặc đội chỉ để đối phó, có 12 em trả lời khi bị công an bắt tìm cách đưa tiền để được tha; 21 em trả lời đã từng lái xe máy khi đã uống rượu bia; 18 em đi đường không để ý đến quy định về tốc độ. Phỏng vấn 15 em thường xuyên đi lang thang, đánh giày tại Bến xe Giáp Bát, có 08 cho rằng không tin tưởng lắm các quy định của pháp luật có thể giúp đỡ mình mà các em cho rằng phải tự mình bảo vệ mình hoặc theo quy định của những „người quản lý’. Từ những hạn chế về tri thức pháp luật và thiếu niềm tin vào pháp luật của Người chưa thành niên đã dẫn đến những hành vi vi phạm pháp luật theo đặc tính chung của Người chưa thành niên trong phạm vi cả nước và cũng theo tính đặc thù trên địa bàn quận Hoàng Mai, Hà Nội;

• Tình hình vi phạm pháp luật của người chưa thành niên Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Theo số liệu của tổng điều tra dân số năm 1999 cho thấy: 22,7% dân số nước ta đang ở tuổi vị thành niên với 17,3 triệu người, đến năm 2014 đã là hơn 24 triệu người, chiếm hơn 26,7% dân số nước ta. Phải thừa nhận rằng, sự đóng góp của những người ở tuổi Người chưa thành niên trong các lĩnh vực kinh tế – xã hội đối với đất nước là không nhỏ, song do nhiều nguyên nhân khác nhau, tình hình tội phạm Người chưa thành niên trong nhiều năm qua đang có những biểu hiện của sự gia tăng. Theo số liệu của bộ công an, hiện nay có khoảng 20.000 trẻ em đến tuổi đến trường lang thang cơ nhỡ, bụi đời. Chỉ riêng năm 2007 và 3 tháng đầu năm 2008 trẻ em dưới 16 tuổi có 7000 vụ vi phạm, công an các địa phương đã tiến hành khởi tố điều tra 8531 vụ với 11732 đối tượng, xử lý hành chính lên tới 35463 vụ với 48187 đối tượng, trong đó giao cho gia đình giáo dục 21481 đối tượng, xã phường quản lý giáo dục 8842 đối tượng, lập hồ sơ đi trường giáo dưỡng 5616 đối tượng, áp dụng các biện pháp khác 11766 đối tượng [49]. Như vậy để chúng ta thấy rằng hiện nay tình hình tội phạm ở lứa tuổi Người chưa thành niên đang ngày càng gia tăng với mức độ, tính chất và quy mô ngày càng nghiêm trọng, nó xảy ra khắp thành thị nông thôn, vùng núi vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt là ở các thành phố, thị xã, thị trấn trong đó có quận Hoàng Mai, Hà Nội.

• Tình hình tội phạm ở lứa tuổi Người chưa thành niên trên địa bàn Quận

Là một đơn vị hành chính mới thành lập, đang trong quá trình đô thị hóa nhanh do vậy tỷ lệ phạm pháp trên địa bàn quận Hoàng Mai hàng năm diễn biến khá phức tạp. Theo Báo cáo của công an quận và Tòa án nhân dân quận Hoàng Mai từ năm 2006 đến năm 2013 trong tổng số vụ án thụ lý tại quận Hoàng Mai có: 343 vụ với 648 bị can, trên địa bàn xuất hiện nhiều loại tội phạm như: Ma túy, cướp giật, giết người cướp của, gây rối trật tự, trong đó tỷ lệ Người chưa thành niên phạm tội chiếm 16% trong tổng số các vụ vi phạm. Cụ thể Người chưa thành niên phạm tội có 55 vụ với 64 bị can. Cụ thể: Cướp tài sản 6 vụ – 8 bị can, trộm cắp tài sản 39 vụ – 40 bị can, cố ý gây thương tích 7 vụ – 10 bị can, giết người cướp của 1 vụ – 4 bị can, giết người 1 vụ – 1 bị can, chiếm đoạt tài sản 1 vụ – 1 bị can [44, tr.5]. Tuy nhiên số vụ Người chưa thành niên phạm tội phát hiện, xử lý theo thống kê trên chỉ là tương đối vì trên thực tế còn có phạm tội ẩn. Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

• Biểu đồ 2.1: Tình hình tội phạm Người chưa thành niên ở Hoàng Mai từ năm 2006 đến 2013

Biểu đồ cho thấy tình hình tội phạm Người chưa thành niên trên địa bàn quận Hoàng Mai từ 2006 đến 2013 cơ bản có sự gia tăng về cả số vụ lẫn số bị can. Báo cáo cũng đã khẳng định:

Trong những năm gần đây quận Hoàng Mai đạt được những thành tựu đáng mừng trong việc phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên có nhiều vấn đề bức xúc mà chúng ta cần phải quan tâm giải quyết, đó là: Tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, mắc các tệ nạn xã hội… Số lượng phạm tội đã lên mức báo động, mức độ ngày càng nguy hiểm và phức tạp [44, tr.7].

Như vậy có thể thấy được rằng hiện nay tôi phạm ở lứa tuổi Người chưa thành niên trên địa bàn Quận ngày càng gia tăng với tính chất, mức độ ngày càng nguy hiểm. Qua số liệu thống kê của cơ quan công an quận Hoàng Mai về tình hình tội phạm tội phạm Người chưa thành niên có thể thấy rằng: Các vụ án xảy ra thường rất đơn giản, ít tinh vi xảo quyệt, ít có sự chuẩn bị trước, thường có tính chất cơ hội, nhất thời, bồng bột, thiếu suy nghĩ, không sâu sắc. Trước khi gây án thường ít có sự tính toán, tìm hiểu đối tượng mà mình định xâm hại, trong quá trình gây án và sau khi gây án, chưa biết cách xóa dấu vết, tạo hiện trường giả để đánh lạc hướng gây khó khăn cho cơ quan điều tra. Điển hình: Vụ án năm 2012 do Nguyễn Văn Sơn và đồng bọn trú tại phường Hoàng Văn Thụ do ăn chơi lêu lổng, muốn kiếm tiền tiêu xài, chúng đã rủ nhau ra công viên Hồ Đền Lừ để gặp các em thanh thiếu niên đi học ngang qua để xin tiền, trấn lột các đồ cá nhân; vụ việc đã được công an quận kịp thời xử lý.

Hiện nay Người chưa thành niên phạm tội đều xuất phát từ những ý muốn của bản thân, nhằm thỏa mãn nhu cầu và mục đích trước mắt của mình, những hành động của các em còn mang tính bột phát, bồng bột của tâm lý lứa tuổi mới lớn. Chính vì vậy mà chúng ta cần phải có những biện pháp giáo dục kịp thời và triệt để, giúp các em nhìn nhận về sai lầm của mình đồng thời thấy được vai trò, trách nhiệm của mình đối với gia đình, xã hội mà có những phấn đấu vươn lên trong cuộc sống trở thành những công dân có ích cho gia đình và xã hội [50]. Trong đó để tìm nguồn gốc sâu xa của vấn đề Người chưa thành niên phạm tội trên địa bàn Quận, cần phải tìm hiểu những vấn đề: Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Về trình độ văn hóa: Mấy năm trở lại đây, trên địa bàn quận Hoàng Mai do điều kiện kinh tế tốt lên nên các gia đình cũng rất chú ý đến việc giáo dục đến con cái mình, nhưng do đặc thù của quận tập trung nhiều thành phần gia đình người bản địa, người thuê nhà và do quá trình phát triển kinh tế các bậc cha mẹ cuốn vào việc làm ăn nên vẫn còn nhiều gia đình sao nhãng việc học hành con cái. Do vậy mà trình độ văn hóa của Người chưa thành niên phạm tội trên địa bàn thường rất thấp. Báo cáo thống kê của công an Quận từ năm 2006 đến 2013 cho thấy đa số các em phạm tội đều có trình độ văn hóa thấp, là những em không có điều kiện tới trường, hay gia đình khó khăn phải nghỉ học sớm, cũng có những em sống trong gia đình giàu có nhưng đua đòi ăn chơi lêu lổng sớm bỏ học tham gia vào các tệ nạn xã hội: số Người chưa thành niên phạm tội có trình độ tiểu học là 13%, trung học cơ sở 35,6%, trung học phổ thông là 50,7%, mặc dù số đối tượng Người chưa thành niên phạm tội có trình độ THPT chiếm một tỷ lệ tương đối lớn, nhưng hiện số đối tượng phạm tội chỉ mới dừng lại ở trình độ tiểu học, THCS là tương đối nhiều [8, tr.6]. Trình độ thấp sẽ dẫn tới những hành vi sai lệch của Người chưa thành niên và tội phạm Người chưa thành niên xuất hiện là điều khó tránh khỏi.

• Biểu đồ 2.2: Tỷ lệ trình độ học vấn của tội phạm Người chưa thành niên trên địa bàn Quận Hoàng Mai

Về giới tính – độ tuổi: Nghiên cứu các vụ phạm tội do Người chưa thành niên thực hiện trên địa bàn Quận cho thấy: Về giới tính: Chủ yếu là nam giới (91%), Nữ chỉ chiếm tỉ lệ rất nhỏ (9%).

• Biểu đồ 2.3: Tỷ lệ giới tính của tội phạm Người chưa thành niên

Về độ tuổi: Chủ yếu từ 16 tuổi đến 18 tuổi, chiếm tỷ lệ đa số (86,5%).

Dưới 16 tuổi chiếm 13,5%. Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

• Biểu đồ 2.4: Về độ tuổi Người chưa thành niên phạm tội trên địa bàn Quận

Về thành phần xuất thân: Theo số liệu thống kê của Viện kiểm sát nhân dân Hoàng Mai thì con em vùng làm nông nghiệp vẫn chiếm một tỷ lệ đông nhất với 22 đối tượng (34,3%), sau đó là con em của các gia đình lao động với 18 đối tượng (28,1%), buôn bán tự do với 18 đối tượng (28,1%), đến con em cán bộ công nhân viên chức (9,5%).

• Biểu đồ 2.5: Về thành phần xuất thân Người chưa thành niên phạm tội trên địa bàn Quận

Đáng chú ý là các đối tượng Người chưa thành niên phạm tội thường rơi vào các gia đình có hoàn cảnh khó khăn về kinh tế, cha mẹ ly hôn hoặc ly thân, hoặc không có cha. Có bố hoặc mẹ, hoặc cả hai bố mẹ đều đi làm ăn xa hoặc tham gia xuất khẩu lao động, các gia đình buôn bán thường ít quan tâm đến việc giáo dục và quản lý con cái, quản lý tài chính chưa chặt chẽ phó mặc việc dạy dỗ con cái cho nhà trường, đoàn thể xã hội. Báo cáo của Viện kiểm sát nhân dân Quận năm 2013 đánh giá:

Trước đây đối tượng phạm tội chủ yếu xuất thân trong những hoàn cảnh gia đình khó khăn về kinh tế hoặc sống trong gia đình thiếu sự quan tâm giáo dục của bố hoặc mẹ. Những năm gần đây số đối tượng Người chưa thành niên phạm tội có hoàn cảnh gia đình khá giả, nhưng vì ham chơi, thích đua đòi, lười lao động đã sớm tham gia vào các tệ nạn xã hội tương đối nhiều [48, tr.6].

So với tội phạm ở lứa tuổi trưởng thành thì mức độ phạm tội ở Người chưa thành niên nhẹ hơn và hậu quả tác hại so với tội phạm người lớn gây ra thì không lớn và ít nguy hiểm cho xã hội hơn. Đa phần các em tham gia vào các loại tội phạm như: Cướp tài sản, trộm cắp… và thường là bán ngay để lấy tiền rượu chè, cafe, vào mạng, cùng các bạn hút hít, tiêm chích… nói chung là tiêu xài hết ít khi tích lũy hoặc mua sắm cho gia đình. Tuy nhiên trong những năm gần đây do ảnh hưởng của sự phát triển kinh tế và sự xuất hiện đa dạng phong phú của các loại hình dịch vụ đã làm cho mức độ phạm tội ở tuổi Người chưa thành niên ngày càng nghiêm trọng có cả giết người cướp của.

• Bảng 2.3: Thống kê các vụ Người chưa thành niên phạm tội qua các năm từ 2006 đến 2013

Việc phạm tội của Người chưa thành niên ở Quận nói chung là đơn giản rõ ràng, hành vi phạm tội mang tính nhất thời, bột phát, xuất phát từ nghịch ngợm, tò mò, bắt chước, thể hiện sức mạnh, mưu trí hơn người khác, do thù tức, sĩ diện với bạn bè, nên dẫn đến hành vi phạm tội. Động cơ, phạm tội của Người chưa thành niên không sâu sắc mà chủ yếu là do ngoại cảnh mang lại. Qua điều tra xác minh cho thấy, Người chưa thành niên phạm tội do điều kiện kinh tế khó khăn, không có nghề nghiệp ổn định, lêu lỏng, chơi bời, đua đòi, thiếu sự quản lý của gia đình mà trong đó nhu cầu cần tiêu xài lại rất cao nên dẫn đến động cơ, mục đích phạm tội, ở địa bàn Quận cũng đã phát hiện nhiều trường hợp vị thành niên phạm tội là do bọn tội phạm lớn tuổi rủ rê, lôi kéo, chỉ đạo nên động cơ phạm tội này là của bọn phạm tội lớn tuổi. Đa phần các em chỉ thực hiện các hành vi phạm tội của mình như: Trộm cắp tài sản, cướp, cưỡng đoạt, cố ý gây rối và một số trường hợp giết người. Nhìn chung thì hình thức phạm tội còn đơn giản. Thường là cá nhân phạm tội độc lập, trong trường hợp có ổ nhóm thì mức độ liên kết không bền vững, thời gian tồn tại không lâu, chủ yếu là liên kết với nhau để thực hiện một sở thích chung rồi tan rã.

2.2.4 Nguyên nhân của hạn chế Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Nguyên nhân khách quan: Sự phát triển của kinh tế thị trường, bên cạnh những kết quả, thành tựu do nền Kinh tế thị trường mang lại thì đồng thời cũng xuất hiện nhiều những vấn đề tiêu cực như: Quan liêu, tham nhũng trong bộ máy nhà nước ngày càng gia tăng, sự phân hóa giàu nghèo đang làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội phức tạp. Các loại sách báo, tranh ảnh, phim có nội dung không lành mạnh, mang tính bạo lực đồi trụy nhất là hiện nay các nguồn tệ nạn được truyền qua mạng internet đây là nguồn thông tin dồi dào được cập nhật liên tục, nó tạo nên sức hút đối với Người chưa thành niên. Điều đó đã kích thích tính tò mò, hiếu kỳ của các em, các em đã bắt chước làm theo gây ra những khó khăn cho các cơ quan chức năng trong việc quản lý các em. Theo Báo cáo của Phòng Văn hóa thông tin Quận tính đến tháng 12/2013 Hoàng Mai có 20 cơ sở kinh doanh băng đĩa hình, 70 cơ sở kinh doanh internet, trên 40 điểm Karaoke. Các cơ quan công an, văn hóa và một số cơ quan khác đã tiến hành kiểm tra, thanh tra, phát hiện lập biên bản thu giữ nhiều băng đĩa có nội dung đồi trụy, kích động bạo lực, bên cạnh đó trên địa bàn không ít quán karaoke, cafe tươi mát, tắm hơi, Massage, vì hám lợi bất chấp cả những quy định của pháp luật đã biến các tụ điểm hoạt động văn hóa này thành các điểm ăn chơi, tổ chức chứa chấp các tệ nạn xã hội. Qua điều tra nhiều Người chưa thành niên cho biết vì tò mò mà các đối tượng thực hiện hành vi phạm tội để có tiền tham gia vào các tệ nạn xã hội. Sự chống phá của các thế lực thù địch, các thế lực thù địch đẩy mạnh “diễn biến hòa bình” chống phá cách mạng nước ta đặc biệt là tập trung vào giới trẻ chủ yếu là học sinh, chúng hoạt động mạnh ở các đồng bào theo giáo. Chúng ra sức thực hiện mọi thủ đoạn dành ảnh hưởng phục vụ âm mưu của kẻ địch đó là nhằm làm lung lạc niềm tin của thế hệ trẻ đối với Đảng với chế độ, làm cho thế hệ trẻ biến chất, hư hỏng gây mất trật tự xã hội. Trong xu thế chung đó phần nào ảnh hưởng đến Người chưa thành niên phạm tội.

Nguyên nhân chủ quan: Do bản thân đối tượng phạm tội, qua số liệu điều tra của cơ quan công an, Tòa án nhân dân quận Hoàng Mai thì đa số Người chưa thành niên phạm tội là do thiếu ý thức tu dưỡng rèn luyện bản thân, trình độ học vấn thấp, nhận thức về chính trị xã hội, pháp luật hạn chế dễ bị kích động lôi kéo dẫn đến hành động phạm tội. Qua số liệu phân tích ở trên, số Người chưa thành niên phạm tội có trình độ tiểu học là 13%, trung học cơ sở 35,6%, trung học phổ thông là 50,7%. Bản thân đối tượng phạm tội là những người có trình độ thấp, ham vui chơi lười lao động. Khi nghiên cứu những trường hợp này thì đa phần là các em coi thường pháp luật, không nghe lời bố mẹ và thường xuyên bỏ nhà, la cà ở các quán chát mạng internet để chơi game hoặc xem phim có nội dung không lành mạnh. Đây là giai đoạn giao thời chuyển tiếp, về mặt tâm sinh lý đang có nhiều thay đổi chính vì vậy mà sự quan tâm giáo dục của bố mẹ đối với các em đóng vai trò rất lớn. Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Những yếu tố từ phía gia đình: Gia đình là tế bào của xã hội, đóng vai trò to lớn trong đời sống cá nhân, việc quan tâm tạo điều kiện cho tế bào ấy phát triển lành mạnh là nhân tố tích cực là nền tảng cho sự phát triển của xã hội. Mỗi gia đình là môi trường quan trọng cho mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ, là một đơn vị giáo dục đặc biệt có hiệu quả đối với Người chưa thành niên. Người ta thống kê trong 15 năm đầu của một đứa trẻ thì nhà trường chỉ quản lý con em chúng ta khoảng 15 nghìn giờ, còn cha mẹ phải có trách nhiệm với con cái 90 nghìn giờ. Thực tế chứng minh rằng Người chưa thành niên sống phụ thuộc vào gia đình, yếu tố tâm lý của đối tượng này rất dễ bị tác động của môi trường xung quanh đặc biệt là lối sống, cách ứng xử của ông bà, cha mẹ, anh chị. Đây là nơi trực tiếp chuyển giao và hình thành nhân cách ở trẻ thông qua việc quản lý giáo dục dạy bảo. Theo số liệu của Tòa án nhân dân quận Hoàng Mai, trẻ em phạm pháp nguồn gốc từ gia đình làm nghề buôn bán bất hợp pháp chiếm 50,94%, gia đình có người phạm tội hình sự chiếm 38%, 32% trẻ em phạm tội có bố hoặc mẹ hoặc cả 2 nghiện hút, có nhiều trường hợp bố mẹ trực tiếp đẩy con cái, xúi dục chúng làm những điều bất chính khiến trẻ bỏ nhà đi lang thang bụi đời trộm cắp [44, tr.5]. Theo số liệu của Viện kiểm sát nhân dân Quận tỉ lệ người chưa thành niên có hành vi trộm cắp đồng phạm với bố mẹ là 5%. Người xưa thường cho rằng: “Gần mực thì đen gần đèn thì rạng‟‟, câu tục ngữ mang tính giáo dục cho đến nay vẫn hoàn toàn đúng. Quận Hoàng Mai, một quận mới đang trong quá trình đô thị hóa nhanh, trước kia gia đình cơ bản theo thiết chế làng xã nên những yếu tố truyền thống vẫn được duy trì đậm nét; Nhưng sau này khi các xã thành phường với giá đất tăng lên gấp nhiều lần, nhiều gia đình đã bán đất để đổi đời thì những giá trị truyền thống gắn kết của gia đình trước kia đã thay đổi rất nhiều: anh em ruột thịt đánh nhau vì đất, con lừa cha mẹ đẩy ra ngoài đường để lấy đất… Không những thế khi có đồng tiền mà không phải bỏ mồ hôi xương màu thì thanh niên rất dễ xa vào những con đường tệ nạn xã hội, gia đình từ đó cũng tan nát theo. Chúng ta thử đặt câu hỏi khi những Người chưa thành niên là người sống trực tiếp ở trong gia đình đó thì sẽ ra sao hoặc họ nhìn thấy môi trường xung quanh mình như vậy thì sự hình thành nhân cách sẽ ảnh hưởng như thế nào. Nghiên cứu đặc điểm nhân thân của Người chưa thành niên phạm tội trên địa bàn quận Hoàng Mai, phần lớn các em được lớn lên trong các gia đình thiếu hoàn hảo, gặp phải những khó khăn như: Bố mẹ ly thân, ly hôn, gia đình có hoàn cảnh khó khăn về kinh tế, gia đình làm ăn bất chính, cha mẹ thường xuyên làm ăn xa, buôn lậu ăn chơi sa đoạ, hoặc gia đình bỗng dưng có nhiều tiền do GPMB mà không có kế hoạch chi tiêu hợp lý…Các gia đình neo đơn, gia đình không còn bố mẹ nên phải sống cùng ông bà, cô bác cậu dì. Một vấn đề đặt ra hiện nay đó chính là trong bản thân mỗi gia đình, trong những năm qua những vụ án liên quan tới Người chưa thành niên thì có nhiều em sống trong hoàn cảnh thiếu tình thương, sự quan tâm, dạy bảo của bố mẹ, các em luôn có tâm lý chai lỳ và chán nản khi phải đối diện với những cảnh bố mẹ chửi mắng nhau rồi ly dị. Có những trường hợp do hoàn cảnh khó khăn túng thiếu không có điều kiện cho con đến trường, các em phải kiếm sống cho gia đình và bản thân. Do đó không ít em phải đi kiếm việc làm, không ai quản lý chăm sóc, khi gặp bạn bè xấu rủ rê lôi kéo các em dễ đi vào con đường phạm tội như: Trộm cắp, sử dụng các chất ma tuý, lừa đảo cưỡng đoạt tài sản. Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

• Bảng 2.4: Hoàn cảnh gia đình tội phạm ở lứa tuổi Người chưa thành niên quận Hoàng Mai

Theo số liệu trong những năm qua cho thấy tình trạng Người chưa thành niên phạm tội trên địa bàn có hoàn cảnh có bố mẹ ly dị, ly thân chiếm 20,4%, sống trong cảnh gia đình không hòa thuận bố mẹ thường xuyên chửi mắng và đánh đập nhau chiếm một tỉ lệ tương đối lớn (54,6%), ngoài ra thì sống trong hoàn cảnh thiếu vắng bố (14,1%), mẹ (3,1%). Chính vì lớn lên trong môi trường gia đình thiếu hoàn hảo như vậy nên đã có những tác động tiêu cực tới tâm lý tình cảm của các em, đây là điều kiên thuận lợi để các em dễ sa vào các tệ nạn xã hội và trở thành tội phạm. Tuy nhiên bên cạnh đó cũng có những trường hợp cha mẹ mãi bon chen làm ăn kinh tế, ít gần gũi giáo dục con cái, thậm chí bận không thể đi họp phụ huynh cho con và đổ lỗi hết cho nhà trường khi không kiểm soát con mình. Tất cả việc giáo dục con em mình đều phó thác cho nhà trường và xã hội, mà ít khi quan tâm giáo dục các em đến nơi đến chốn theo nề nếp của gia đình mình và nếu có quan tâm thì về nội dung và phương thức đều không phù hợp. Có những trường hợp dạy dỗ con cái rất thô bạo “ Yêu cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi’’, thượng cẳng chân, hạ cẳng tay với con em mình làm hoảng loạn về mặt tinh thần. Trong những trường hợp gây tổn hại hoặc gây thương tích cho trẻ, có nhiều phụ huynh không quan tâm đến những điều nhỏ nhặt như lời ăn tiếng nói nên sẵn sàng “phát ra’’ những lời lẽ thiếu văn hoá ngay trước mặt con em mình. Hậu quả của lối giáo dục hà khắc là gây ra tâm lý chây lỳ, bướng bỉnh gây nên tâm lý bất cần đời dẫn tới việc bỏ nhà sớm đi lang thang bụi đời, kết quả là chúng kết hợp với nhau thành băng nhóm quậy phá, thậm chí là nghiện ngập trượt theo con đường phạm tội khi gặp hoàn cảnh khó khăn các em có thể làm bất cứ chuyện gì để đảm bảo sự tồn tại hiện thời của mình, mà không suy nghĩ đến hậu quả.

Trong nhiều trường hợp gia đình khá giả có nhiều thuận lợi trong cuộc sống thì lại quá nuông chiều sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu khi con cái vòi vĩnh, chính sự dễ dãi này tạo cho các em một tính cách kiêu ngạo, khinh thường không tôn trọng những giá trị vật chất do sức lao động tạo ra nên tiêu xài hoang phí, thực tế cho thấy vị thành niên trong diện này thường sống tự do, buông thả, lười biếng, bỏ học ham chơi đua đòi từ đó hình thành lối sống ích kỷ, thích hưởng thụ, đòi hỏi không chính đáng ở cha mẹ có lối sống không hoà nhập với xã hội, tham gia gây rối trật tự công cộng, giết người cướp của. Điển hình: Trường hợp Dương Ngọc Nam sinh năm 1996 ở Tổ 5, phường Vĩnh Hưng nhiều lần có hành vi trộm cắp đã được nhà trường, cơ quan công an giáo dục nhưng do gia đình nuông chiều bao che hành vi sai phạm của em dẫn đến tái phạm phải xử lý bằng pháp luật hình sự. Như vậy chúng ta thấy rằng gia đình đóng vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục và quản lý con cái vì trên thực tế gia đình là môi trường xã hội hoá đầu tiên nên có những ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành nhân cách cho trẻ. Nếu như môi trường này tốt thì đứa trẻ lớn lên sẽ sống rất lành mạnh tích cực và ngược lại nếu môi trường xã hội hoá đầu tiên của trẻ không thuận lợi thì nó sẽ là điều kiện phát sinh tội phạm sau này. Chính vì vậy mà gia đình phải quan tâm giáo dục con cái ngay từ khi mới lọt lòng để đảm bảo trẻ lớn lên trong môi trường thuận lợi nhất. Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Những yếu tố thuộc về nhà trường: Cùng với gia đình thì nhà trường là nơi đào tạo, giáo dục các em có những nhận thức chuẩn mực về suy nghĩ và hành động của mình, nhà trường cũng chính là chiếc cầu nối giữa gia đình và xã hội, giúp các em có những hiểu biết nhất định trước khi tham gia vào lực lượng lao động xã hội. Mặt khác nhà trường cũng chính là nơi hình thành, phát triển ý thức cho các em, môi trường tốt sẽ giúp các em phát triển tương đối toàn diện, ngược lại môi trường giáo dục không tốt thì những yếu tố tiêu cực phát sinh thì tác động đến quá trình học tập và rèn luyện của các em.

Tuy nhiên, công tác quản lý và giáo dục học sinh của các trường học chưa đảm bảo được chất lượng, nội dung giáo dục còn chậm đổi mới. Quận Hoàng Mai Người chưa thành niên đang ngồi trên ghế Nhà trường chiếm tỷ lệ gần 80% (tổng số trong độ tuổi), trải rộng khắp trên 16 trường THCS, 03 trường THPT công lập, 04 trường THPT dân lập và 01 trung tâm giáo dục thường xuyên. Trong hệ thống các trường THCS có tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh, các trường THPT có tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. 02 tổ chức đóng vai trò hết sức quan trọng trong công tác giáo dục đạo đức nếp sống cho lứa tuổi chưa thành niên trong các nhà trường. Về chất lượng giáo dục những năm gần đây ở quận Hoàng Mai đã nâng lên rõ rệt, song thực tế công tác quản lý trong giáo dục vẫn còn hạn chế, tình trạng học sinh bỏ học giữa giờ, bỏ học nhiều ngày nhưng giáo viên phụ trách bộ môn và giáo viên chủ nhiệm chưa phát hiện được thậm chí có nhiều em bỏ học theo nhóm thực hiện hành vi vi phạm pháp luật như: trộm cắp, gây rối trật tự công cộng nhưng nhà trường vẫn không phát hiện kịp thời. Nhiều trường vẫn còn dấu tình trạng học sinh vi phạm pháp luật và thiếu các biện pháp cụ thể và phối hợp trong phòng chống học sinh thực hiện hành vi vi phạm tội. Việc giáo dục đạo đức trong nhà trường thường chú trọng tới nề nếp kỷ cương với nội quy, những bài học giáo huấn, không chú ý đến hành vi ứng xử thực tế. Chương trình sách giáo khoa quá ôm đồm, nặng về lý thuyết, thiếu kỹ năng sống, không tạo được dấu ấn để hình thành nhân cách cho học sinh. Trong khi đó, chương trình giáo dục đạo đức xuyên suốt từ giáo dục lễ giáo ở bậc mầm non, đạo đức ở bậc tiểu học, giáo dục công dân ở bậc trung học, có đầy đủ tất cả những bài học về các giá trị đạo đức. Nhưng hệ thống lại không thấy rõ phẩm chất nào là trọng tâm, chỗ nào cần nhấn mạnh. Chương trình học rất nhiều nhưng rất khó nhớ, khó nhập tâm; Hơn nữa thực tế cho thấy các hoạt động Đoàn, Đội trong nhà trường ở Quận tuy đã có những bước tiến nhưng chưa thật sự lôi cuốn được các em, một số nội dung sinh hoạt mang tính đơn điệu, hình thức chậm đổi mới nhất là trong các trường trung học phổ thông. Mặt khác công tác Đoàn, Đội trong nhà trường vẫn do các giáo viên kiêm nhiệm kiến thức về đoàn đội không nhiều, kiến thức tổ chức các hoạt động ít, kinh phí sinh hoạt còn hạn chế. Chính vì vậy mà không ít các em chán nản, tham gia đối phó, sẵn sàng bỏ các đợt sinh hoạt. Nghiên cứu kiến thức văn hoá thì nhà trường mới chủ yếu cung cấp thông tin kiến thức qua sách vở, các chương trình giáo dục công dân, giáo dục kiến thức pháp luật, đạo đức còn hạn chế thêm vào đó là tâm lý của các em luôn coi thường các môn học này. Công tác quản lý trong nhà trường chưa thật sự nghiêm, chưa bám sát và theo dõi được các hoạt động của các em học sinh. Nhiều em đã là học sinh cấp III nhưng những hiểu biết về pháp luật của em rất hạn chế. Em không biết mình được phép làm gì và không được phép làm gì, nên một số trường hợp lấy lời khai tại Công an Quận thì trả lời khi cùng các bạn thực hiện hành vi trộm cắp tài sản em chỉ nghỉ rằng nếu bị phát hiện chắc cũng chỉ bị nhắc nhở thôi, nhưng khi bị phạt tù thì em mới vỡ lẽ. Hiện nay tình trạng học sinh bỏ học tham gia vào các nhóm xã hội, hoặc bỏ học để vào mạng chơi games, xem phim, tình trạng học sinh bỏ học nhiều ngày, nhiều giờ học mà giáo viên vẫn không thể kịp thời phát hiện. Bỏ học hiện nay được xem là một trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng học sinh vi phạm pháp luật và phạm tội.

Những tác động từ xã hội và bạn bè xấu, hư: Ngoài những yếu tố trên thì hiện nay Người chưa thành niên phạm tội còn chịu những sự tác động của xã hội và bạn bè, đây cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến trẻ có những hành vi phạm pháp. Nếu như những đứa trẻ được sống trong môi trường “trong lành’’ với những mối quan hệ xung quanh, thì trẻ sẽ phát triển rất tốt về mặt thể chất cũng như tinh thần. Có nhiều em phạm tội là do bị bạn bè lôi kéo rủ rê. Trong giai đoạn phát triển này người bạn đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống tình cảm của các em, là nơi mà các em có thể gửi gắm những nỗi niềm tâm sự. Nếu như trẻ thường xuyên chơi với những nhóm bạn không tốt, có lối sống không lành mạnh thì sớm hay muộn trẻ cũng sẽ có những biểu hiện và hành động không tốt, còn nếu trẻ sống trong tình bạn chân thành cởi mở thì trẻ sẽ học được những điều hay từ bạn bè để từ đó có những suy nghĩ và hành động phù hợp. Gia đình – nhà trường phải thường xuyên quan tâm đến các em, phải biết được con em mình đang cùng chơi với những đối tượng nào? Và có những biểu hiện như thế nào đối với đối tượng này? Để từ đó giúp các em xây dựng được những mối quan hệ tốt ở gia đình và ngoài xã hội. Yếu tố xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm pháp luật cũng có tác động đến nhận thức pháp luật của Người chưa thành niên: Trong thời gian qua thì các cơ quan chức năng cũng đã có sự phối hợp với gia đình, nhà trường để nhằm giáo dục quản lý Người chưa thành niên có hành vi vi phạm pháp luật, Người chưa thành niên phạm tội cũng được xử lý theo những quyết định của bộ luật hình sự cũng như các văn bản của Đảng và Nhà nước quy định các hình phạt của Người chưa thành niên. Về công tác xử lý tội phạm Người chưa thành niên trên địa bàn, báo cáo công an quận Hoàng Mai đánh giá: Nhìn chung công tác xử lý tội phạm Người chưa thành niên trên địa bàn đã và đang chấp hành nghiêm chỉnh theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên bên cạnh đó có nhiều trường hợp Người chưa thành niên phạm tội nhưng không bị khởi tố vì hai bên gia đình đã tiến hành thương lượng với nhau. Đây cũng là một điểm hạn chế trong công tác xử lý tội phạm nói chung và tội phạm Người chưa thành niên nói riêng vì nếu như không bị pháp luật răn đe thì nguy cơ tái phạm sẽ rất cao‟. Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Ở quận Hoàng Mai cơ quan công an đã tiến hành khởi tố, điều tra, chuyển viện kiểm sát đề nghị truy tố 55 vụ với 64 đối tượng [8]. Trong đó Tòa án nhân dân Hoàng Mai xét xử và tuyên án 38 đối tượng cho hưởng án treo, 07 đối tượng xử dưới 3 năm tù, 14 đối tượng tuyên án tù từ 3 đến 7 năm tù, Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội đã tuyên án hình sự 5 đối tượng bị phạt tù từ 15 năm trở lên [44]. Qua điều tra cho thấy cơ quan điều tra, viện kiểm sát, Tòa án nhân dân Hoàng Mai đã có nhiều cố gắng trong việc điều tra truy tố, xét xử Người chưa thành niên trên địa bàn điều đó thể hiện rõ việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn bao giờ cũng xuất phát từ tính chất vụ án và nhân thân các đối tượng. Quá trình điều tra cũng như truy tố, xét xử cơ bản đảm bảo quyền lợi cho bị can, bị cáo là người chưa thành niên như: Mời người giám hộ, hầu hết các bị can trước khi được hỏi cung đều có mặt của đại diện gia đình hoặc người giám hộ. Mời luật sư bào chữa trong những vụ án gia đình không có điều kiện mời luật sư. Khi xét xử Người chưa thành niên phạm tội đều đảm bảo thành phần của hội đồng xét xử đúng theo quy định của bộ luật Tố tụng hình sự (TTHS). Trong mấy năm qua Tòa án nhân dân đã phối hợp với công an các phường tổ chức được 7 phiên toà lưu động, xét xử Người chưa thành niên phạm tội tại trụ sở Uỷ ban nhân dân các phường thu hút đông đảo nhân dân tham gia, chưa có vụ án nào xử lý oan hay trái quy định của pháp luật. Qua nghiên cứu chúng ta có thể thấy rằng công tác xử lý tội phạm Người chưa thành niên trên địa bàn Quận đã được tiến hành theo đúng quy định của hiến pháp và pháp luật. Tuy nhiên bên cạnh đó các điều kiện cơ sở vật chưa đáp ứng được trình tự, thủ tục điều tra, xét hỏi và xét xử dành riêng cho Người chưa thành niên và vẫn còn một số trường hợp phạm tội nhưng không bị pháp luật xử lý do hai bên gia đình thương lượng với nhau để tìm ra cách giải quyết khác. Như vậy có hai vấn đề đặt ra ở đây là: Thứ nhất Những em bị pháp luật xử lý nghiêm minh với tâm lý còn non nớt khi tham dự các trình tự như người trưởng thành sẽ tạo nhiều chấn động về tâm lý, hình thành sự lỳ lợm, vô cảm, không chia sẻ. Thứ hai: Còn những em không bị pháp luật xử lý thì đó lại là mối đe dọa đối với xã hội, vì trên thực tế chúng ta thấy rằng nếu không được được pháp luật răn đe và giáo dục nghiêm thì nguy cơ tái phạm của các em là rất cao.

Như vậy chúng ta thấy rằng hiện nay Người chưa thành niên trên địa bàn quận Hoàng Mai phạm tội xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân từ phía gia đình, nhà trường đóng một vai trò quan trọng. Các điều kiện phát sinh tình hình tội phạm ngày càng đa dạng thêm vào đó hệ thống pháp luật chưa hoàn chỉnh và việc thực thi pháp luật chưa nghiêm minh; sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục và quản lý Người chưa thành niên đang còn lỏng lẻo, nhiều bất cập, trao đổi thông tin, liên lạc giữa gia đình và nhà trường thiếu chặt chẽ nên nhiều học sinh tự ý bỏ học đi lang thang hoặc tìm niềm vui qua các trò chơi điện tử, phim ảnh bạo lực, khiêu dâm mà nhà trường và gia đình không hay biết. Đây là điều kiện để các đối tượng xấu ngoài xã hội lợi dụng để lôi kéo các em vào con đường vi phạm pháp luật. Do những tác động của mặt trái nền Kinh tế thị trường cùng với những thiếu sót trong việc quản lý văn hóa – xã hội của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, vì vậy chúng ta chưa đánh giá hết tính chất phức tạp, nghiêm trọng của tình hình vi phạm và tội phạm người chưa thành niên để đề ra những chủ trương, biện pháp giáo dục nâng cao Ý thức pháp luật, phòng ngừa ngăn chặn và đấu tranh phù hợp. Hệ thống pháp luật về trẻ em và người chưa thành niên thiếu đồng bộ, việc thi hành chưa nghiêm. Sự phối hợp hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật còn thiếu chặt chẽ, các ngành, các cấp chính quyền chưa coi trọng đúng mức và chưa thực hiện hết trách nhiệm của mình trong công tác giáo dục ý thức pháp luật Người chưa thành niên, coi đó là trách nhiệm chủ yếu của gia đình và nhà trường. sự vào cuộc của MTTQ và các đoàn thể chính trị Quận chưa đem lại nhiều kết quả thiết thực. Đặc biệt tổ chức Đoàn từ quận tới phường mới với tới đối tượng thanh niên “ngoan” còn các thanh niên chậm tiến, thanh niên đặc thù thì còn nhiều hạn chế, kể cả vai trò của chính quyền các phường do phải giải quyết khối lượng công việc lớn nên việc quan tâm cũng có mức độ. Bên cạnh đó ngành Nội chính ( Công an, Tòa án, Viện kiểm sát, phòng Tư pháp) cũng chưa thật sự quan tâm tới việc phối hợp với các đoàn thể chính xã hội để có các giải pháp trong công tác giáo dục, răn đe; cụ thể với Quận đoàn để tham mưu các văn bản chặt chẽ hơn, hướng đến đối tượng thụ hưởng hơn; hay vai trò giám hộ của tổ chức đoàn đôi khi là hình thức khi tham gia xét hỏi, xử án và định tội người chưa thành niên phạm tội trên địa bàn Quận… Như vậy công tác giáo dục đối với Người chưa thành niên là trách nhiệm của cả nhà trường, gia đình, xã hội và cần có sự phối hợp chặt chẽ ba môi trường giáo dục này.

2.3 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA MANG TÍNH KHÁCH QUAN PHẢI NÂNG CAO Ý THỨC PHÁP LUẬT CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN Ở QUẬN HOÀNG MAI, HÀ NỘI Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Cũng như các hình thái ý thức khác, ý thức pháp luật bao gồm trong nó các yếu tố được giáo dục và rèn luyện từ nhỏ, được hình thành lưu lại trong trí nhớ, trong bộ óc nhạy cảm của thời niên thiếu trở thành tri thức cơ bản khó phai mờ, được củng cố, hoàn thiện, nâng cao trong suốt cuộc đời và nó trở thành những thói quen, hành vi tự giác sống, làm việc theo pháp luật của mỗi công dân. Ý thức pháp luật là nhân tố không thể thiếu trong đời sống pháp luật của xã hội ở tất cả các giai đoạn phát triển của nó, nhất là từ khi xuất hiện nhà nước pháp quyền. Ý thức pháp luật có vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật; đồng thời quyết định hiệu quả của việc thực hiện pháp luật, góp phần đưa pháp luật vào cuộc sống. Hiện nay, nước ta đang trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, để pháp luật ngày càng trở thành phương tiện mà thông qua đó Đảng lãnh đạo xã hội; trở thành cơ sở pháp lý để bộ máy nhà nước tổ chức và hoạt động quản lý có hiệu quả các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, thì chúng ta cần phát huy vai trò ý thức pháp luật của con người trong xã hội. Việc đánh giá vai trò của ý thức pháp luật đối với đời sống xã hội nói chung, đối với các quá trình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội nói riêng là hết sức cần thiết nhằm định hướng cho việc đưa ra những giải pháp nâng cao ý thức pháp luật của các nhóm đối tượng xã hội, trong đó có lực lượng đông đảo Người chưa thành niên. Ý thức pháp luật với chức năng định hướng, điều chỉnh nhận thức và hành vi, là điều người chưa thành niên không thể thiếu trong một xã hội được vận hành bằng hệ thống các quy phạm pháp luật. Quận Hoàng Mai đang trong quá trình đô thị hóa nhanh, với mục tiêu từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống, dân trí của người dân, xây dựng quận ngày càng giàu đẹp và văn minh, cần đẩy mạnh hơn nữa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho mỗi người dân, đặc biệt là người chưa thành niên. Đồng thời cũng xuất phát từ yêu cầu cần có một hệ thống các giải pháp, các văn bản áp dụng pháp luật thống nhất trên địa bàn Quận để chăm lo, giáo dục và tăng cường quản lý nhà nước từ Quận tới cơ sở đối với thanh, thiếu niên. Từ những định hướng cơ bản này đặt ra các yêu cầu về nhận thức pháp luật của người chưa thành niên và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho người chưa thành niên và đặc biệt là học sinh trong các trường học, là: Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho Người chưa thành niên. Xây dựng hình mẫu người thanh niên Hoàng Mai cao về trí tuệ, đẹp về văn hóa, hình thành ý thức sống và làm việc theo pháp luật. Thông qua vai trò các đoàn thể chính trị xã hội, đặc biệt là Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Quận nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, ý thức tự giác tuân thủ và bảo vệ pháp luật của Người chưa thành niên; ngăn ngừa có hiệu quả sự vi phạm pháp luật, góp phần tăng cường trật tự, kỷ cương, xây dựng Quận có môi trường xã hội lành mạnh, Thủ đô Hà Nội nơi hội tụ những công dân trẻ ưu tú, thanh lịch và văn minh.

Quan tâm tới việc đầu tư, đổi mới trong giáo dục; nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức pháp luật tại các nhà trường nhằm trang bị những kiến thức, những hiểu biết cơ bản về tổ chức bộ máy nhà nước, về những vấn đề cần biết, cần thực hiện liên quan đến cuộc sống, lao động, học tập và rèn luyện của Người chưa thành niên; về các quyền, nghĩa vụ công dân, ý thức tham gia xây dựng gia đình, nhà trường và xã hội. Đồng thời coi trọng tới việc giải quyết về nghề nghiệp, việc làm cho thanh niên, tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích thanh niên tham gia xây dựng, phát triển kinh tế làm giàu cho bản thân, gia đình và xã hội;

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Nội dung chương 2 tập trung phân tích đặc điểm của Quận Hoàng Mai, tình hình và thực trạng Ý thức pháp luật của người chưa thành niên trên địa bàn Quận trên cơ sở các số liệu báo cáo, tình hình thực tế. Từ đó rút ra một số kết luận sau:

Quận Hoàng Mai là quận mới đang trong quá trình đô thị hóa nhanh nên bên cạnh giống với các quận đô thị khác thì Quận cũng có những nét đặc thù riêng của mình. Để việc nâng cao Ý thức pháp luật người chưa thành niên có hiệu quả, trên cơ sở những đặc thù đó, cần nghiên cứu, đánh giá những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân tồn tại như từ phía gia đình do thay đổi tập quán từ làng, xã thành phố phường, điều kiện kinh tế thay đổi đột ngột khi bán đất, bị thu hồi đất…; Từ phía Nhà trường khi điều kiện trường lớp, giáo viên còn khó khăn, thiếu thốn; từ phía xã hội, do Quận tập trung nhiều tuyến đường, bến xe, nhà Ga, nhiều dự án thu hồi đất, dân số cơ học tăng nhanh…

Từ thực trạng đó, cùng với các yêu cầu đề ra Luận văn đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao Ý thức pháp luật người chưa thành niên trên địa bàn Quận. Luận văn: Thực trạng ý thức pháp luật của người chưa thành niên.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:  

===>>> Luận văn: Giải pháp ý thức pháp luật của người chưa thành niên