Chia sẻ chuyên mục Đề tài Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thạc sĩ thì với đề tài Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật trên địa bàn huyện Vân Đồn -Quảng Ninh dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.
2.1. Đặc điểm kinh tế – xã hội của huyện Vân Đồn – Quảng Ninh trong mối liên hệ với hoạt động PBGDPL
2.1.1. Về điều kiện địa chính trị
Vân Đồn là một huyện đảo miền núi nằm ở vị trí tiền tiêu phía Đông Bắc của Tổ quốc, có hơn 600 hòn đảo lớn, nhỏ thuộc Bái Tử Long và bao bọc một phần vùng mỏ Hòn Gai, trong đó hơn 20 đảo có người ở, với diện tích đất tự nhiên là 55.133 ha, chiếm 9,3% diện tích toàn tỉnh Quảng Ninh, phần vùng biển rộng 16.200 ha, hợp thành bởi hai quần đảo Cái Bầu (Kế Bào) và Vân Hải. Vân Đồn có 12 đơn vị hành chính gồm 1 thị trấn và 11 xã, trong đó đảo Cái Bầu là rộng nhất 17.212 ha gồm thị trấn Cái Rồng và 6 xã, 5 xã thuộc tuyến đảo Vân Hải vòng ra ngoài khơi, ôm lấy rìa phía Đông của vịnh Bái Tử Long. Trung tâm của huyện là thị trấn Cái Rồng trên đảo Cái Bầu cách thành phố Hạ Long gần 50km, cách Cửa Ông 7km; phía Bắc giáp vùng biển huyện Tiên Yên và huyện Đầm Hà; phía Tây giáp thị xã Cẩm Phả, ranh giới là lạch biển Cửa Ông và sông Voi Lớn; phía Đông giáp vùng biển huyện Cô Tô; phía Nam giáp vịnh Hạ Long và vùng biển Cát Bà (Hải Phòng).
Do địa hình là quần đảo chủ yếu là các đảo nhỏ, có ít sông ngòi, núi có nhiều nhưng không cao, lại là núi đá vôi, nên trong toàn bộ diện tích tự nhiên của huyện, diện tích đất liền không lớn, chủ yếu là diện tích mặt biển. Huyện đảo Vân Đồn có 68% diện tích đất tự nhiên trên các đảo là rừng và đất rừng.
Về giao thông, từ đất liền có thể sang đảo Cái Bầu bằng đường bộ đi qua 3 cây cầu Vân Đồn I, Vân Đồn II và Vân Đồn III. Tỉnh lộ 334 dài 40 km nối tiếp các cây cầu trên và chạy xuyên suốt 40 km trong đảo Cái Bầu. Tuy nhiên, giữa các đảo với nhau và với đất liền chủ yếu vẫn dùng phương tiện giao thông đường thủy. Xã Vạn Yên có bến cảng Vạn Hoa, thị trấn Cái Rồng có cảng Cái Rồng, có thể cho xà lan, tàu thuyền tải trọng hàng trăm tấn ra vào dễ dàng, đồng thời là đầu mối giao thông qua lại giữa các đảo.
Nằm ở vùng Vịnh Bắc Bộ, huyện đảo Vân Đồn có vị trí rất quan trọng về kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh, mang ý nghĩa chiến lược không chỉ với Quảng Ninh, mà còn với khu vực Đông Bắc Tổ quốc, nhất là sau khi Chính phủ phê duyệt đề án xây dựng Khu kinh tế – xã hội Vân Đồn thành khu vực kinh tế chiến lược và địa bàn trọng điểm về quốc phòng – an ninh vùng Bắc Bộ, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân và lực lượng vũ trang của huyện đã chủ động khắc phục khó khăn, giành được kết quả quan trọng trong khai thác tiềm năng, lợi thế (nuôi trồng thủy sản, khai thác kinh tế biển, du lịch sinh thái,…), kết hợp phát triển kinh tế – xã hội với tăng cường quốc phòng – an ninh. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Huyện Vân Đồn có 12 xã, thị trấn biên giới biển, với tổng dân số 43.244 người, tập trung chủ yếu ở thị trấn Cái Rồng và các xã Đông Xá, Hạ Long, Quan Lạn. Đặc điểm dân cư của huyện có điểm chú ý là ngoài dân tộc Kinh là lực lượng chiếm đa số, còn có một số dân tộc thiểu số khác sinh sống chiếm 6.632 người như Mường, Thái, Sán Dìu, Dao, Hoa, Nùng, Tày, Sán Chay, Thổ, Giáy, Pa Cô, phân bố tập trung tại các xã Đoàn Kết, Bình Dân, Đông Xá, Đài Xuyên. Vân Đồn là một huyện đảo có vị trí chiến lược quan trọng về công tác an ninh, quốc phòng, tuy chưa xảy ra các điểm nóng và phức tạp về tôn giáo nhưng luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất ổn định, nhất là về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, là nơi các thế lực thù địch dễ lợi dụng các vấn đề về tôn giáo, dân tộc, nhân quyền để chống phá khối đại đoàn kết toàn dân ảnh hưởng đến an ninh, chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Đáng chú ý là, tình trạng khiếu kiện đông người, tranh chấp đất đai, hủy hoại tài sản, chặt phá rừng và lấn chiếm đất công trái phép.
2.1.2. Về điều kiện địa kinh tế
Kinh tế Vân Đồn ngày càng phát triển toàn diện với tốc độ tăng giá trị sản xuất hàng năm đạt 16%. Thu nhập bình quân đầu người đạt 36,75 triệu đồng năm 2015(theo giá hiện hành). Cơ cấu kinh tế đang có bước chuyển dịch theo hướng tích cực: tăng dần tỷ trọng thương mại dịch vụ và giảm dần tỷ trọng nông lâm nghiệp. Tỷ trọng công nghiệp – xây dựng từ 29,7% (năm 2008) lên 32,2% năm (2014); Du lịch, dịch vụ tăng từ 21,1% (năm 2008) lên 29,2% (năm 2014); Nông, lâm, ngư nghiệp giảm từ 49,2% (năm 2008) xuống 38,6% (năm 2014). Với ưu thế về địa lý (huyện đảo Vân Ðồn nằm ôm trọn vùng vịnh Bái Tử Long, có nhiều đảo đá vôi và những hang động đẹp, lại nối liền với vịnh Hạ Long, di sản thế giới…)và những ưu đãi về thiên nhiên là có các xã đảo tuyến ngoài giáp vịnh Hạ Long (tuyến đảo Vân Hải) có nhiều bãi tắm đẹp, nguồn tài nguyên thủy hải sản phong phú, khí hậu trong lành và những di tích lịch sử văn hóa gắn liền với sự hình thành và phát triển của cộng đồng dân cư… Bằng các giải pháp cụ thể đã tập trung khai thác các lĩnh vực được xác định là tiềm năng, thế mạnh của địa bàn huyện: du lịch, dịch vụ, nuôi trồng khai thác chế biến thủy hải sản.
Trong 3 đặc khu kinh tế được Việt Nam định hướng phát triển thì Vân Đồn – Quảng Ninh – hạt nhân của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ nằm trong tam giác kinh tế phía Bắc, có nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành Đặc khu kinh tế phát triển. Với vị trí địa lý đặc biệt của mình, từ lâu Vân Đồn đã trở thành điểm thông thương hàng hoá bằng đường biển rất quan trọng không chỉ trong nước mà còn hướng ra địa bàn quốc tế, nơi có điều kiện phát triển thủy sản, du lịch… Khu kinh tế Vân Đồn được Chính phủ phê duyệt thành lập từ năm 2007 thành khu vực kinh tế chiến lược và địa bàn trọng điểm về quốc phòng – an ninh vùng Bắc Bộ, theo quy hoạch đây sẽ là một trung tâm du lịch sinh thái biển đảo chất lượng cao và dịch vụ cao cấp, đồng thời là trung tâm hàng không, đầu mối giao thương quốc tế, thúc đẩy phát triển kinh tế Vân Đồn nói riêng và Quảng Ninh nói chung.
2.1.3. Về điều kiện địa văn hóa – xã hội: Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Về văn hoá – xã hội, Vân Đồn có nhiều nét đáng chú ý. Ngoài di tích khảo cổ hang Soi Nhụ, mộ Hán Đá Bạc, thương cảng Vân Đồn, còn có chùa Lấm, một ngôi chùa rất lớn thời Trần. Cụm di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật đình, chùa, nghè xã Quan Lạn đã được liệt hạng ngày 14-7- 1990, ở Quan Lạn còn có 3 ngôi miếu thờ 3 anh em họ Phạm, những liệt sĩ người địa phương được dân tôn thờ lâu đời. Những hang động đẹp như hang Quan, hang Đúc Tiền, hang Nhà Trò và các bãi cát trắng ở Quan Lạn, Minh Châu cùng cả một vùng non nước kỳ thú rất đáng thưởng ngoạn. Những người dân chài lênh đênh trên thuyền và trên các hòn đảo còn có một vốn văn hoá phi vật thể phong phú. Đó là tục hát nhà tơ, hát đám cưới, đặc biệt là hát cưới trên thuyền với lời ca và giai điệu trữ tình. Vân Đồn còn có lễ hội Quan Lạn có đua thuyền với quy cách tổ chức độc đáo vào giữa tháng 6 âm lịch.
Vân Đồn đang có những dự án phát triển mạnh mẽ kinh tế đồng thời phát huy vốn văn hoá truyền thống, nguồn lao động khá dồi dào nhưng lại chủ yếu sống dựa vào các hoạt động đánh bắt và nuôi trồng hải sản. Về giáo dục, Vân Đồn đã có trường phổ thông trung học Hải đảo từ hơn 20 năm, các xã đều có trường học đến hết cấp II. Các xã đảo xa nhất cũng được phủ sóng truyền hình và có mạng thông tin vi ba, thông tin liên lạc khá thuận lợi.
Các đặc điểm nêu trên có ảnh hưởng đến công tác PBGDPL trên địa bàn huyện đảo Vân Đồn theo cả hai hướng tích cực và tiêu cực:
- Về mặt tích cực:
Vân Đồn là huyện có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng và thuận lợi cho phát triển kinh tế, đặc biệt là thế mạnh về phát triển kinh tế biển. Chủ trương kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế – xã hội với tăng cường quốc phòng – an ninh; chính trị ổn định, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ huyện Vân Đồn được nâng lên thời gian qua đã tạo ra nhiều cơ hội để đón nhận sự đầu tư và ứng dụng tựu thành tựu khoa học kỹ thuật, từ đó tạo điều kiện thuận lợi nâng cao đời sống vật chất của nhân dân, lợi ích kinh tế được đảm bảo, nhân dân sẽ phấn khởi, tin tưởng vào đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước qua đó niềm tin được củng cố, thúc đẩy và nâng cao ý thức tìm hiểu, tích cực học tập pháp luật của người dân, hoạt động thực hiện pháp luật mang tính tích cực sẽ góp phần nâng cao hiệu quả PBGDPL. Đây cũng là cơ sở để có sự quan tâm, đầu tư thích đáng phù hợp với vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác PBGDPL trong việc đưa pháp luật vào cuộc sống. Bên cạnh đó, với truyền thống cần cù không ngừng phấn đấu và học hỏi, thông minh, sáng tạo, giàu lòng yêu nước của mỗi người dân huyện đảo cũng là tiền đề để hoạt động giáo dục pháp luật đạt được hiệu quả cao trong thực tế.
- Về mặt tiêu cực: Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Vân Đồn địa bàn trải rộng, địa hình phức tạp chia cắt thành nhiều xã đảo với dân số khá thưa, thành phần dân tộc phức tạp, sinh sống không tập trung; phương tiện giao thông đi lại trên các đảo còn nhiều hạn chế, còn phụ thuộc vào thời tiết, vần đề về công nghệ thông tin còn bị hạn chế do đó có ảnh hưởng tiêu cực nhất định đến chất lượng hoạt động PBGDPL ở địa phương.
Cơ sở hạ tầng đã được quan tâm đầu tư, song nhìn chung còn chưa theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của huyện đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng đời sống của người dân nói chung và hiệu quả công tác PBGDPL trên địa bàn nói riêng.
Nguồn lao động khá dồi dào nhưng lại chủ yếu sống dựa vào các hoạt động đánh bắt và nuôi trồng hải sản là chính nên đã có những tác động bất lợi nhất định đến hoạt động PBGDPL trên địa bàn huyện như: cuộc sống của họ – những ngư dân vươn khơi bám biển, lênh đênh trên biển ít có điều kiện tiếp cận với các nội dung giáo dục pháp luật nên hiểu biết và nhận thức pháp luật còn hạn chế do đó ít có điều kiện tiếp cận và hưởng thụ các chính sách, dịch vụ xã hội cơ bản, trong đó có dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, sức khỏe sinh sản/kế hoạch hóa gia đình…
2.2. Những kết quả của hoạt động PBGDPL trên địa bàn huyện Vân Đồn-Quảng Ninh Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
2.2.1. Về cơ sở pháp lý của công tác PBGDPL
Để đạt được hiệu quả cao trong công tác PBGDPL trên địa bàn, UBND huyện đã tổ chức Hội nghị cán bộ chủ chốt nhằm quán triệt và chỉ đạo triển khai nội dung trong các văn bản của Trung ương và của tỉnh như Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác PBGDPL, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và nhân dân; Chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa X tại Thông báo Kết luận số 74-TB/TW ngày 11/5/2007; Nghiêm túc thực hiện các văn bản chỉ đạo của Chính phủ về công tác này: Nghị quyết số 61/2007/NQ-CP ngày 07/12/2007 của Chính phủ về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW; Quyết định số 37/2008/QĐ-TTg ngày 12/3/2008 Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình PBGDPL từ năm 2008-2012… Chỉ thị số 27/CT-TU ngày 18/4/2003 của Tỉnh ủy Quảng Ninh về việc tăng cường sự lãnh đạo trong công tác PBGDPL, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân; Quyết định số 2390/QĐ-UBND ngày 30/7/2008 của UBND tỉnh phê duyệt Chương trình PBGDPL giai đoạn từ 2008-2012; Đề án “Tuyên truyền, PBGDPL cho người dân vùng sâu, vùng xa, miền biển và đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh” do UBND tỉnh phê duyệt…
Đây là những văn bản pháp lý chỉ đạo có ý nghĩa quan trọng tạo ra bước chuyển mới đối với công tác PBGDPL tỉnh Quảng Ninh nói chung và trên địa bàn huyện đảo Vân Đồn nói riêng.
Bám sát nội dung, yêu cầu trong các văn bản của Trung ương Đảng, Chính phủ, Tỉnh ủy và UBND tỉnh Quảng Ninh về công tác PBGDPL; Chương trình công tác của tỉnh và các Chương trình, Đề án về PBGDPL, trong thời gian qua sự quan tâm chỉ đạo các mục tiêu trên trên địa bàn huyện Vân Đồn đã được triển khai xác định trách nhiệm trọng tâm cần tập trung, thực hiện phù hợp từng cấp, từng ngành, từng cơ quan, tổ chức thể hiện qua việc ban hành hệ thống các văn bản nhằm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện công tác PBGDPL. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Giai đoạn 2008 -2014, Huyện ủy, UBND huyện, Hội đồng PHPBGDPL huyện Vân Đồn đã trực tiếp ban hành 47 văn bản và chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể cấp huyện và các xã, thị trấn ban hành hàng trăm văn bản nhằm triển khai thực hiện công tác PBGDPL trên địa bàn, bao gồm: Kế hoạch về việc thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003; Kế hoạch công tác PBGDPL qua các năm; Quyết định của UBND huyện Vân Đồn về việc ban hành kế hoạch hoạt động và kiện toàn Hội đồng PHPBGDPL; Quyết định số 2097/QĐ-UBND ngày 10/11/2010 ban hành kế hoạch điều tra, khảo sát, kiểm tra tình hình thi hành pháp luật và hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp trên địa bàn huyện năm 2010; Quyết định số 649/QĐ-UBND ngày 01/4/2011 về việc công nhận Báo cáo viên pháp luật cấp huyện thực hiện tuyên truyền PBGDPL trên địa bàn huyện Vân Đồn; Quyết định về việc ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Quyết định số 09/2013/QĐ-Ttg ngày 24/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ quy định về chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở trên địa bàn huyện Vân Đồn; Quyết định về việc triển khai Đề án Tuyên truyền PBGDPL về phòng chống tham nhũng, công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng trong cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân huyện Vân Đồn năm 2014; Quyết định về việc thực hiện Đề án “Tuyên truyền PBGDPL cho người dân nông thôn và đồng bào dân tộc thiểu số huyện Vân Đồn năm 2014- 2016”; Hệ thống các Quyết định về việc tổ chức triển khai thi hành Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam trên địa bàn huyện Vân Đồn, Luật xử lý vi phạm hành chính…,ban hành kế hoạch thực hiện Đề án tiếp tục tăng cường PBGDPL về khiếu nại tố cáo, tổ chức đợt cao điểm PBGDPL về biển đảo….Chỉ thị, Công văn về việc tăng cường công tác xây dựng, quản lý, khai thác Tủ sách pháp luật; hướng dẫn xây dựng, quản lý và khai thác tủ sách pháp luật ở cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học và tăng cường công tác hòa giải cơ sở trên địa bàn huyện Vân Đồn…; Kế hoạch tổ chức các hội thi, cuộc thi tìm hiểu pháp luật trên địa bàn như Tìm hiểu Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, Tìm hiểu Luật hòa giải ở cơ sở… [32], [33], [34]. Trên cơ sở đó, UBND huyện Vân Đồn đã chỉ đạo các ban, ngành, tổ chức đoàn thể và UBND các xã, thị trấn ban hành văn bản chỉ đạo triển khai thực hiện công tác PBGDPL, đồng thời xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện của đơn vị với nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn đảm bảo tính đồng bộ, toàn diện, phù hợp và hiệu quả công tác PBGDPL.
Các văn bản trên của Huyện ủy, UBND, Hội đồng PHPBGDPL huyện Vân Đồn, các ban, ngành, tổ chức đoàn thể, UBND các xã, thị trấn nhằm nâng cao sự hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật trong cán bộ và nhân dân. Góp phần tích cực vào việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế, xây dựng Đảng, chính quyền, MTTQ và các đoàn thể, xây dựng đời sống văn hoá, củng cố và tăng cường khối đoàn kết trong nhân dân.
2.2.2. Nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của hoạt động PBGDPL Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Trước năm 1998, công tác PBGDPL còn mang tính tự phát, chưa theo kế hoạch tổng thể, thống nhất từ trên xuống, quan hệ phối hợp trong công tác PBGDPL còn chưa nhiều, thiếu chặt chẽ. Trình độ am hiểu pháp luật trong nhân dân còn nhiều hạn chế, tình trạng vi phạm pháp luật do không hiểu biết về pháp luật chiếm tỷ lệ cao. Tuy nhiên những năm gần đây, trong rất nhiều văn kiện của Đảng và pháp luật của Nhà nước đã đề cập đến công tác PBGDPL, xác định đúng vị trí của nó trong tăng cường pháp chế và sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN. Đặc biệt là những quyết định có tính chất bước ngoặt trong Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng ngày 09/12/2003 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác PBGDPL, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và nhân dân đã tạo cơ sở chính trị – pháp lý cần thiết cho hoạt động PBGDPL trong thời kỳ mới. Trên cơ sở đó, Ban thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh ban hành Chỉ thị về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng đối với công tác PBGDPL, quán triệt và chỉ đạo các cấp, các ngành thành lập các bộ phận, bố trí cán bộ làm công tác PBGDPL ở lĩnh vực, địa bàn. Do vậy, từ nhiều năm qua, nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền trên địa bàn huyện Vân Đồn đối với công tác PBGDPL đã có sự chuyển biến rõ rệt và có sự chỉ đạo sát sao, hiệu quả hơn; vị trí, vai trò của công tác này trong đời sống chính trị, xã hội của lãnh đạo các cấp, các ngành được nâng lên một bước và xác định là một trong những công tác trọng tâm của hoạt động hành pháp và tư pháp, là trách nhiệm của mọi cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và mọi công dân huyện nhà.
Vân Đồn với địa bàn trải rộng, địa hình phức tạp chia cắt thành nhiều xã đảo (Minh Châu, Quan Lạn, Ngọc Vừng, Bản Sen, Thắng Lợi), dân số khá thưa, nhiều anh em dân tộc sinh sống không tập trung (chủ yếu tại các xã Đoàn Kết, Đài Xuyên, Bình Dân, Đông Xá đặc biệt là xã Đài Xuyên – địa phương có trên 90% số dân là đồng bào dân tộc thiểu số), giao thông đi lại còn nhiều hạn chế… đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động PBGDPL. Dưới tác động của cơ chế kinh tế thị trường, tình trạng xuống cấp về đạo đức, phá vỡ kỷ cương, coi thường phép nước của một bộ phận không nhỏ người dân huyện nhà đã tạo điều kiện cho những hiện tượng phản đạo đức xuất hiện, gây ảnh hưởng xấu đến việc xây dựng các quan hệ xã hội lành mạnh, tiến bộ và ảnh hưởng đến an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội địa phương. Bên cạnh đó, dưới tác động của tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế, đời sống kinh tế – xã hội của người dân Quảng Ninh nói chung, con người Vân Đồn nói riêng đang có những biến đổi sâu sắc, mạnh mẽ trong nhận thức và hành động. Do vậy, PBGDPL đảm bảo cho mọi người dân nhận được thông tin pháp luật phù hợp với lứa tuổi, nghề nghiệp, địa bàn sinh sống từ đó nâng cao trí thức pháp luật, hình thành ý thức và thói quen của hành vi xử sự tích cực phù hợp với quy định của pháp luật cần phải được chú trọng đặc biệt, là nhu cầu khách quan và là yêu cầu cấp thiết đặt ra hiện nay ở huyện Vân Đồn để tiến tới xây dựng văn hóa, văn minh chấp hành pháp luật, tạo môi trường ổn định cho sự phát triển kinh tế – xã hội của huyện. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
2.2.3. Nội dung, đối tượng PBGDPL
Việc định hướng các nội dung cần tuyên truyền PBGDPL trên địa bàn huyện Vân Đồn thời gian qua về cơ bản là phù hợp, bám sát các chủ trương, chính sách lớn của Nhà nước, của tỉnh trong phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm an ninh, chính trị và trật tự, an toàn xã hội ở địa phương; phù hợp với yêu cầu của từng ngành, cơ quan, đơn vị. Từ đó các cấp, các ngành đã tập trung vào những chủ đề thiết thực, các văn bản pháp luật liên quan mật thiết tới đời sống của người dân, cộng đồng; lấy tiêu chí đặc điểm địa bàn và đối tượng làm cơ sở để xây dựng và triển khai kế hoạch PBGDPL, gắn công tác PBGDPL với thực tiễn chấp hành pháp luật. Tuỳ theo yêu cầu của từng giai đoạn cụ thể, căn cứ vào nhu cầu thực tế, thời gian qua hàng ngàn văn bản pháp luật quan trọng đã được tuyên truyền PBGDPL đến các tầng lớp cán bộ, nhân dân trên địa bàn, tập trung chủ yếu vào những nhóm cơ bản: nhóm các văn bản pháp luật tác động trực tiếp, liên quan mật thiết tới đời sống của người dân trên địa bàn huyện Vân Đồn gồm các văn bản luật, văn bản dưới luật và hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật do HĐND, UBND tỉnh, huyện ban hành; nhóm các văn bản pháp luật vừa mới được cơ quan có thẩm quyền ban hành sắp có hiệu lực hay vừa mới có hiệu lực; nhóm các văn bản pháp luật mang tính đặc thù gắn với từng ngành cụ thể.
Nhận thức đầy đủ về các nhóm nội dung PBGDPL, thời gian qua Hội đồng PHPBGDPL huyện, Phòng Tư pháp huyện, Hội đồng PHPBGDPL các xã, thị trấn chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch PBGDPL hàng tháng, hàng quý, hàng năm phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn, trong đó xác định các nhóm đối tượng cụ thể: Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
PBGDPL cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nhà nước và cán bộ chính quyền cơ sở: xác định nhóm đối tượng trên là những người hàng ngày trực tiếp hoặc gián tiếp giải quyết các công việc thuộc bộ máy nhà nước, các quyền, lợi ích hợp pháp của nhân dân… đảm bảo tính trung thực trên cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý. Do vậy, các ban, ngành, đoàn thể của huyện đã đặc biệt chú trọng và thường xuyên quán triệt, phổ biến các văn bản pháp luật cho đội ngũ này. Xuất phát từ nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức ở mỗi cấp, mỗi ngành là khác nhau nên nội dung giáo dục pháp luật cũng mang tính đa dạng. Tuy nhiên, nội dung pháp luật được tập trung phổ biến, quán triệt, học tập trên địa bàn huyện Vân Đồn là các quy định pháp luật về cán bộ, công chức, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống tham nhũng, hội nhập kinh tế quốc tế; thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ quan, đơn vị; chú trọng các quy định pháp luật chuyên ngành gắn với chuyên môn, nghiệp vụ của từng cán bộ, công chức như Luật Hiến pháp; Luật Cán bộ, công chức; Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; Luật Phòng, chống tham nhũng; Luật Tổ chức HĐND và UBND; Bộ luật Dân sự; Bộ luật Tố tụng dân sự; Bộ luật Hình sự; Bộ luật Tố tụng hình sự; Luật Đất đai; Luật Hôn nhân và gia đình; Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo; Luật Xử lý vi phạm hành chính; Pháp lệnh Thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn… Bên cạnh đó, tùy theo yêu cầu của từng ngành, đơn vị mà phổ biến, giáo dục các nội dung văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động chuyên môn nghiệp vụ trong các lĩnh vực khác nhau. Thời gian qua, 100% cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Vân Đồn được trang bị kiến thức pháp luật thuộc lĩnh vực hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ.
PBGDPL cho nhóm quảng đại quần chúng nhân dân: đây là lực lượng đông đảo, chiếm số đông trong xã hội gồm nhiều thành phần khác nhau, nên trong quá trình tổ chức triển khai tuyên truyền các nội dung giáo dục pháp luật đã có sự chủ động trong việc lựa chọn nội dung, hình thức giáo dục thích hợp.
Thời gian qua, Hội đồng PHPBGDPL huyện và các xã, thị trấn đã tích cực đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật đến đông đảo quần chúng nhân dân trên địa bàn huyện các văn bản có tác động trực tiếp, liên quan mật thiết đến đời sống của nhân dân hay nhóm các văn bản pháp luật vừa mới được cơ quan có thẩm quyền ban hành sắp có hiệu lực hay vừa mới có hiệu lực như: Luật Hiến pháp; Bộ luật Dân sự; Bộ luật Tố tụng dân sự; Bộ luật Hình sự; Bộ luật Tố tụng hình sự; Luật Hôn nhân và gia đình; Luật Đất đai; Luật Biên giới quốc gia; Luật Bảo vệ và phát triển rừng; Luật Bảo vệ môi trường; Bộ luật Lao động; Luật Giáo dục; Luật Tổ chức HĐND và UBND; Luật Bầu cử đại biểu HĐND; Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội; Luật Phòng, chống tham nhũng; Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Xây dựng; Luật Khiếu nại; Luật Tố cáo; Luật Doanh nghiệp; Luật An toàn thực phẩm; Pháp lệnh Dân số; Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng… và nhiều văn bản ở các lĩnh vực khác nhau [32], [33], [34]. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Phòng Tư pháp – cơ quan thường trực của Hội đồng PHPBGDPL chủ động phối hợp với các ban, ngành, tổ chức đoàn thể của huyện ký các chương trình, kế hoạch liên tịch về PBGDPL như phối hợp với Hội liên hiệp phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh lồng ghép các nội dung chương trình PBGDPL của tỉnh, huyện vào các chương trình, kế hoạch giáo dục pháp luật cho các hội viên hội mình, tạo điều kiện cho hội viên chi hội phụ nữ, nông dân, cựu chiến binh các thôn, bản, tiểu khu tham gia học tập và tìm hiểu pháp luật để có những đóng góp nhất định vào sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa phương. Kết quả đã tổ chức tuyên truyền giáo dục pháp luật cho hàng ngàn lượt hội viên, tập trung chủ yếu vào nội dung của các văn bản như Luật Đất đai; Bộ luật Dân sự; Bộ luật Hình sự; Luật Hôn nhân và gia đình; Luật Phòng, chống bạo lực trong gia đình; Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; Luật Phòng, chống HIV/AIDS; Luật Giao thông đường bộ… Ngoài ra, cũng đã tổ chức cuộc thi viết tìm hiểu Luật Bình đẳng giới tới hàng nghìn người dân trong toàn huyện. Liên đoàn lao động huyện phối hợp với Phòng Lao động, thương binh và xã hội; Phòng Y tế… tổ chức PBGDPL cho cán bộ quản lý, cán bộ công đoàn và người lao động trong các doanh nghiệp những văn bản pháp luật liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của họ như đối với người lao động phổ biến các quy định về hợp đồng lao động, trách nhiệm vật chất khi vi phạm kỷ luật lao động, an toàn vệ sinh lao động, các quy định trong Bộ luật Lao động; Luật Bảo hiểm y tế; Luật Bảo hiểm xã hội… Đối với người sử dụng lao động, cán bộ công đoàn là các văn bản như Luật Công đoàn; Bộ luật Lao động; Luật Doanh nghiệp; Luật Thuế thu nhập cá nhân; Luật Bảo hiểm xã hội; các quy định về thỏa ước lao động tập thể, hợp đồng lao động, thủ tục giải quyết tranh chấp lao động…
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền PBGDPL cho cán bộ, người dân vùng sâu, vùng xa, miền biển và đồng bào dân tộc thiểu số huyện cũng được các ngành, các cấp đẩy mạnh. Phòng Tư pháp đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, tổ chức của huyện: Văn phòng HĐND-UBND, Phòng Nội Vụ, Phòng Văn hóa và thông tin, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Mặt trận tổ quốc, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh để thực hiện tốt Đề án “Tuyên truyền, PBGDPL cho người dân vùng sâu, vùng xa, miền biển và đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh” đặc biệt là các vùng Đoàn Kết, Đài Xuyên, Bình Dân, Đông Xá nhất là xã Đài Xuyên – địa phương có trên 90% số dân là đồng bào dân tộc thiểu số được quan tâm, chú trọng hơn. Hoạt động giáo dục pháp luật thông qua các hình thức như giải đáp thắc mắc về pháp luật, xử lý các tình huống về pháp luật, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu, hỗ trợ ngư dân như: “Tấm lưới nghĩa tình”, “ Hướng về biển đảo”, “Đồng hành cùng ngư dân”, “Tìm hiểu pháp luật về chủ quyền biển, đảo”… thông qua các hoạt động trợ giúp pháp lý, kết hợp với các nội dung sinh hoạt văn hóa, thể thao, lễ hội, văn hóa của bản có nội dung pháp luật, phê phán đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội… Nội dung giáo dục pháp luật chủ yếu là Luật Đất đai và các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Luật Hôn nhân và gia đình; Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; Luật Phòng, chống bạo lực trong gia đình; Luật Biên giới quốc gia; Luật Giao thông đường thủy nội địa; các quy định về an ninh, quốc phòng, biển đảo… Thông qua hoạt động tuyên truyền, PBGDPL đã góp phần hạn chế được các khiếu kiện đặc biệt là trong lĩnh vực đất đai và bồi thường khi nhà nước thu hồi đất; người dân vùng sâu, vùng xa, miền biển và đồng bào dân tộc thiểu số đã hiểu và tiếp thu được mình phải thực hiện đúng các quy định về độ tuổi kết hôn, về quyền và nghĩa vụ của người chồng và người vợ bình đẳng như nhau trong mọi lĩnh vực, phải đăng ký khai sinh cho con đúng hạn, bảo vệ và chăm sóc nuôi dạy con trở thành công dân có ích cho xã hội… Đối với các ngư dân giúp họ hiểu thêm những nội dung pháp luật liên quan đến đời sống sản xuất của mình như các quy định về đánh bắt thủy sản, quản lý, tổ chức khai thác nuôi trồng thủy hải sản, các hành vi bị nghiêm cấm, việc đăng kiểm, quản lý tàu cá, bảo vệ môi trường biển, bảo vệ tài nguyên biển… Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
PBGDPL cho thanh thiếu niên, học sinh trong các trường học trên địa bàn huyện: Thực hiện chương trình PBGDPL chung của huyện, đề án tăng cường công tác PBGDPL nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho thanh thiếu niên, Huyện đoàn Vân Đồn đã phối hợp với Phòng Tư pháp, Phòng Giáo dục và đào tạo, Phòng Lao động thương binh xã hội huyện và các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng chương trình phối hợp liên ngành để tuyên truyền cho thanh thiếu niên các nội dung pháp luật về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; phòng, chống ma túy; phòng, chống HIV/AIDS và các tệ nạn xã hội; các quy định pháp luật về tội phạm, tuổi chịu trách nhiệm hình sự, quy định đối với người chưa thành niên phạm tội, một số tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm con người; những vấn đề liên quan đến chủ quyền biển đảo Việt Nam… đây chính là những nội dung hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện thanh thiếu niên, tạo lập thói quen tôn trọng, tuân thủ pháp luật và các chuẩn mực của cuộc sống cộng đồng đồng thời giáo dục trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội đối với việc giáo dục nâng cao ý thức pháp luật cho thanh thiếu niên huyện nhà.
Thực hiện Quyết định số 2160/QĐ-TTg ngày 26/11/2010 của Thủ tướng Chính phủ, Công văn số 801/BTP-PBGDPL ngày 28/02/2011 của Bộ Tư pháp về việc hướng dẫn triển khai Đề án tăng cường công tác PBGDPL nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho thanh thiếu niên giai đoạn 2011-2015 và Quyết định của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành kế hoạch thực hiện đề án, UBND huyện Vân Đồn trên cơ sở tham mưu của Phòng Tư pháp đã có Quyết định số 980/QĐ-UBND và 981/QĐ-UBND ngày 20/10/2011 về việc ban hành kế hoạch và thành lập Ban chỉ đạo thực hiện Đề án “Tăng cường công tác PBGDPL nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho thanh thiếu niên giai đoạn 2011-2015”. Hàng năm, Ban chỉ đạo giúp UBND huyện xây dựng kế hoạch PBGDPL cho thanh thiếu niên đồng thời chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn và đôn đốc các phòng, ban, ngành, đoàn thể và UBND các xã, thị trấn tổ chức triển khai thực hiện lồng ghép giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên vào việc triển khai thực hiện các chương trình, kế hoạch giáo dục khác ở địa phương. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Phòng Tư pháp đã chủ động phối hợp với Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh Quảng Ninh tổ chức thực hiện kế hoạch trợ giúp pháp lý theo từng giai đoạn, kết hợp lồng ghép PBGDPL cho đối tượng thanh thiếu niên ở địa phương trong các cuộc trợ giúp pháp lý lưu động. Bình quân mỗi năm tiến hành 4-5 cuộc trợ giúp pháp lý lưu động luân phiên 12 xã, thị trấn với gần 2500 lượt người thụ hưởng giai đoạn từ 2008-2014 [32], [33], [34]. Đồng thời, Phòng Tư pháp và Đài Truyền thanh truyền hình huyện đã có biên bản họp liên ngành để thống nhất củng cố chương trình “Pháp luật và vấn đề bạn quan tâm” trên sóng Ðài truyền thanh truyền hình mỗi tháng 04 kỳ để biểu dương tấm gương điển hình chấp hành pháp luật đồng thời nêu những hành vi vi phạm pháp luật trên địa bàn và kịp thời kiện toàn, bổ sung đội ngũ kế cận là đoàn viên thanh niên tham gia vào tổ hòa giải ở cơ sở.
UBND huyện đã chỉ đạo Phòng Giáo dục – đào tạo tổ chức triển khai công tác PBGDPL theo kế hoạch cho các trường học trực thuộc trên địa bàn đảm bảo trên 85% học sinh nắm bắt và thực hiện các văn bản có liên quan đến thanh thiếu niên. Ngoài ra, lãnh đạo Phòng Giáo dục – đào tạo và Ban giám hiệu các trường Trung học phổ thông Hải đảo, Trung học phổ thông Trần Khánh Dư, Trung học cơ sở thị trấn Cái Rồng, trường tiểu học trên địa bàn đã phối hợp với Công an huyện Vân Đồn để tuyên truyền PBGDPL đặc biệt trong các lĩnh vực giao thông và trật tự an toàn xã hội, tổ chức các hội thi tìm hiểu kiến thức an toàn giao thông cho 12 trường học trên địa bàn, qua các đợt tuyên truyền thu hút hàng nghìn lượt cán bộ giáo viên và học sinh tham gia. Bên cạnh đó, Công an huyện còn tích cực phối hợp với các đơn vị có liên quan như Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Phòng Văn hóa – Thông tin… tổ chức giáo dục pháp luật cho đối tượng là thanh thiếu niên chậm tiến, người lầm lỡ trong cộng đồng và tổ chức hòa giải mâu thuẫn đối tượng là thanh thiếu niên; tổ chức hàng trăm đoàn viên thanh niên xuống đường hưởng ứng tuyên truyền ngày pháp luật Việt Nam 9/11; tuyên truyền về phòng, chống mại dâm trên biển tại khu vực cảng Cái Rồng… Kết quả là 95% thanh thiếu niên huyện nhà đã được tuyên truyền các quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến đối tượng này.
PBGDPL cho cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang nhân dân: trước yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN cũng như yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”, công tác PBGDPL cần được tích cực đẩy mạnh, vận động sâu rộng nhằm làm cho cán bộ, chiến sĩ hiểu biết sâu sắc và chấp hành nghiêm pháp luật nhà nước, kỷ luật quân đội, quy định của đơn vị. Nhận thức được tầm quan trọng nên lãnh đạo Công an huyện, Ban chỉ huy quân sự huyện, các Đồn biên phòng đóng trên địa bàn đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chặt chẽ, nghiêm túc, có trọng tâm các nội dung PBGDPL cho toàn lực lượng với tính chất đặc thù của hoạt động quân sự. Nội dung giáo dục pháp luật cho các cán bộ, chiến sỹ trong lực lượng vũ trang nhân dân ở huyện Vân Đồn chủ yếu tập trung chú trọng vào các quy định của Luật Hiến pháp; Công ước Liên hiệp quốc về Luật biển năm 1982; Luật Biển Việt Nam; Luật Biên giới quốc gia; Luật An ninh quốc gia; Luật Công an nhân dân; Luật Quốc phòng; Luật Dân quân tự vệ; Bộ luật Hình sự; Bộ luật Dân sự; Luật Đất đai; Luật Phòng, chống ma túy… ;các văn bản pháp luật về lĩnh vực quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, các quy định của Bộ Quốc phòng đã ban hành và các quy định liên quan đến lĩnh vực chuyên môn. Hình thức, cách thức tiến hành có nhiều đổi mới, bảo đảm phong phú, sinh động, sát yêu cầu thực tiễn, thu hút sự quan tâm, tham gia của đông đảo bộ đội và nhân dân. Kết quả là 100% cán bộ, chiến sỹ trong lực lượng vũ trang nhân dân được trang bị kiến thức pháp luật về an ninh, quốc phòng và các quy định của pháp luật khác liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ.
Thông qua các hoạt động PBGDPL trong Quân đội đã trang bị cho các cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên chức quốc phòng, người lao động kiến thức cơ bản về pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội và tạo sự chuyển biến tích cực về môi trường pháp lý, ý thức chấp hành pháp luật, xây dựng nền nếp chính quy trong toàn quân. Đồng thời nâng tầm nhận thức, trách nhiệm, hành vi ứng xử của bộ đội trong các nhiệm vụ và các mối quan hệ công tác, góp phần phát huy tổng hợp sức mạnh chiến đấu của Quân đội, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và bảo đảm trật tự xã hội tại huyện nhà.
2.2.4. Hình thức PBGDPL Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Trong những năm qua, hoạt động tuyên truyền PBGDPL trên địa bàn huyện Vân Đồn được đẩy mạnh triển khai có hiệu quả nhiều hình thức đa dạng, phong phú phù hợp với địa bàn, đối tượng đã có tác động tích cực không nhỏ đến nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của đông đảo cán bộ, đảng viên và nhân dân. Từ đó góp phần hạn chế vi phạm pháp luật, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, phục vụ đắc lực cho nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Điển hình có các hình thức:
- Tuyên truyền miệng:
Đây là hình thức PBGDPL khá đặc biệt bởi nó có mối quan hệ chặt chẽ với nhiều hình thức tuyên truyền khác, là một bộ phận quan trọng trong tổng thể các hình thức tuyên truyền pháp luật. Tuyên truyền miệng về pháp luật được hiểu là hình thức tuyên truyền mà người nói trực tiếp nói với người nghe trong đó chủ yếu là phổ biến, giới thiệu các quy định pháp luật nhằm nâng cao nhận thức pháp luật cho người nghe, hướng cho người nghe hành động theo các chuẩn mực pháp luật.
Thực tiễn ở Quảng Ninh cũng như kinh nghiệm của nhiều tỉnh khác cho thấy PBGDPL là công việc chung của toàn xã hội, cần đa dạng về hình thức hoạt động, chủ thể thực hiện phù hợp với từng giai đoạn, từng đối tượng trong đó tuyên truyền miệng về pháp luật là một kênh không thể thiếu để hỗ trợ và lồng ghép PBGDPL. Đây là hình thức tuyên truyền được chú trọng và áp dụng khá phổ biến, linh hoạt trong hoạt động giáo dục pháp luật trên địa bàn huyện Vân Đồn thời gian qua, bởi là hình thức tuyên truyền linh hoạt, nhiều ưu thế, có thể tiến hành ở bất cứ nơi nào, trong bất kỳ điều kiện hoàn cảnh nào với số lượng người nghe không bị hạn chế. Khi thực hiện việc tuyên truyền miệng, người nói có đủ điều kiện thuận lợi để giải thích, phân tích, sáng tỏ nội dung cần tuyên truyền. Chính vì vậy, hàng năm trên địa bàn huyện đã tổ chức hàng trăm các cuộc hội nghị, hội thảo, tập huấn… thu hút sự tham gia của hàng trăm, hàng nghìn người. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
- PPBGDPL qua Đài Truyền thanh truyền hình huyện và hệ thống loa truyền thanh cơ sở:
So với các hình thức giáo dục pháp luật khác, PBGDPL qua Đài Truyền thanh truyền hình huyện và mạng lưới truyền thanh cơ sở chiếm những ưu thế có thể nhận thấy rõ như khả năng truyền tin nhanh, kịp thời; chủ động về thời gian; chủ động về việc lựa chọn nội dung phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ chính trị của địa phương cũng như mong muốn tìm hiểu pháp luật của người dân; có thể phát thanh được nhiều lần… Nhận thức được lợi thế của phương tiện thông tin đại chúng, thời gian qua Hội đồng PHPBGDPL các xã, thị trấn đã bám sát vào kế hoạch, nội dung tuyên truyền của Hội đồng PHPBGDPL huyện không ngừng tăng cường PBGDPL trên các phương tiện thông tin đại chúng. Hàng năm, ngay từ đầu năm Phòng Tư pháp đều tiến hành ký kết chương trình phối hợp PBGDPL với Đài truyền thanh truyền hình huyện. Qua mỗi năm hoạt động PBGDPL trên hệ thống loa truyền thanh được sử dụng ngày với tần suất cao hơn mang lại những kết quả nhất định đối với công tác giáo dục pháp luật. Nếu như các chương trình tuyên truyền PBGDPL giai đoạn từ năm 2008 đến 2010 chỉ được phát sóng vào các ngày thứ 2, thứ 4, thứ 6 hàng tuần trên sóng FM tần số 91,7 MHz đài giành 5-7 phút trong chương trình để tuyên truyền PBGDPL thì nay, giai đoạn đến 2015 thời gian dành cho PBGDPL qua sóng FM tần số 91,7 MHz là từ thứ 2 đến thứ 6 hàng tuần [34]. Hội đồng PHPBGDPL mà cơ quan thường trực là Phòng Tư pháp đã phối hợp với Đài phát thanh truyền hình huyện thực hiện hơn 100 chương trình phát thanh mỗi năm, thời lượng 17 phút/ chương trình tập trung chủ yếu tuyên truyền tài liệu hỏi đáp về Hiến pháp, các văn bản quy phạm pháp luật do Quốc hội ban hành, tuyên truyền Đề án, Kế hoạch của Trung ương và của tỉnh, các quy định pháp luật liên quan thiết thực đến đời sống hàng ngày của người dân, những băn khoăn, thắc mắc của người dân cơ sở về chính sách, pháp luật được giải đáp kịp thời… Bên cạnh đó, theo chương trình phối hợp giữa 2 cơ quan, Đài huyện còn thực hiện đều đặn 02 chương trình phát trên sóng truyền hình về chuyên mục tuyên truyền và PBGDPL vào thứ 3 của tuần thứ 2 và thứ 3 của tuần thứ 4, thời lượng của mỗi chương trình từ 13 đến 15 phút [34]. Các cuộc thi tìm hiểu pháp luật như thi tìm hiểu Luật Phòng, chống bạo lực gia đình; Tìm hiểu Luật hòa giải cơ sở; cuộc thi viết Tìm hiểu Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam… có quy mô toàn huyện hay được tổ chức tại các xã, thị trấn đều được Đài Truyền thanh truyền hình huyện đưa tin với đầy đủ nội dung, ý nghĩa hội thi đã có tác dụng PBGDPL tới toàn thể cán bộ, công chức, viên chức các phòng ban thuộc huyện, MTTQ và các đoàn thể huyện, UBND các xã, thị trấn, các tổ chức, doanh nghiệp và nhân dân trên địa bàn huyện Vân Đồn.
Công tác PBGDPL còn được thực hiện qua mạng lưới truyền thanh cơ sở, đến nay 12/12 xã, thị trấn trên địa bàn huyện Vân Đồn đã được trang bị hệ thống loa truyền thanh làm cầu nối từ trung tâm các xã, thị trấn đến các thôn, tổ, tiểu khu.
Thành viên Hội đồng PHPBGDPL, các báo cáo viên thường xuyên viết các tin, bài liên quan đến pháp luật, phối hợp với Đài Truyền thanh truyền hình huyện để phát thanh. Bên cạnh đó, Phòng Tư pháp – cơ quan thường trực của Hội đồng trên cơ sở những tài liệu pháp luật (như đề cương tuyên truyền, sách hỏi – đáp pháp luật, băng casset…) được Sở Tư pháp và các ngành khác cung cấp sẽ trực tiếp tham mưu cho Hội đồng những nội dung trọng tâm chuyên sâu cần giáo dục pháp luật để in thành sách, đặc san, băng casset, đĩa tiếng…cung cấp cho Hội đồng PHPBGDPL các xã, thị trấn để cán bộ văn hóa – thông tin xã, thị trấn phát trên loa truyền thanh. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Bên cạnh hình thức tuyên truyền miệng pháp luật phát huy hiệu quả công tác PBGDPL trên địa bàn huyện, thời gian qua giáo dục pháp luật qua Đài Truyền thanh truyền hình huyện và hệ thống loa truyền thanh cơ sở cũng đã phát huy tối đa hiệu quả giáo dục pháp luật bởi nó phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của địa phương xuất phát từ địa hình phức tạp chia cắt thành nhiều xã đảo (5 xã thuộc tuyến đảo Vân Hải gồm Minh Châu, Quan Lạn, Ngọc Vừng, Bản Sen, Thắng Lợi) với dân số khá thưa, nhiều dân tộc anh em sinh sống không tập trung, trình độ dân trí thấp, khả năng nắm bắt vấn đề còn hạn chế. Mặt khác với lợi thế về khả năng tác động tới nhiều đối tượng trong cùng một thời gian, phạm vi tác động rộng, tiết kiệm được thời gian, công sức, tiền của vì không phải tập trung dân tại một điểm… nên hiện tại cũng như thời gian tới UBND huyện sẽ tiếp tục chú trọng đầu tư để phát huy cao hơn nữa hiệu quả giáo dục pháp luật qua hình thức này góp phần nâng cao tri thức pháp luật của mỗi người dân huyện đảo.
- PBGDPL thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý:
PBGDPL thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý là một hình thức giáo dục pháp luật có hiệu quả và chiều sâu. Do đó, hàng năm Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Quảng Ninh đều có văn bản hướng dẫn về việc tổ chức sinh hoạt, hỗ trợ kinh phí, đồng thời phối hợp với Phòng Tư pháp huyện tổ chức tập huấn nghiệp vụ những nội dung cơ bản về việc tổ chức các hoạt động đồng thời xây dựng kế hoạch trợ giúp pháp lý cho các xã, thị trấn trong huyện để tiến hành trợ giúp cho các đối tượng thuộc diện trợ giúp. Trước đó hoạt động trợ giúp pháp lý chưa được quan tâm nhiều, tuy nhiên những năm gần đây một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Phòng Tư pháp huyện Vân Đồn là phối hợp với chính quyền và các tổ chức chính trị – xã hội tại địa phương (nông dân, phụ nữ, cựu chiến binh, thanh niên) đẩy mạnh tuyên truyền PBGDPL đến các xã nằm xa trung tâm còn nhiều khó khăn như Minh Châu, Quan Lạn, Bản Sen, Đài Xuyên… do vậy giáo dục pháp luật thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý đặc biệt là trợ giúp pháp lý lưu động ngày càng được quan tâm chú trọng. Bằng việc tiến hành nhiều hình thức đa dạng như tổ chức các chuyến trợ giúp pháp lý lưu động, tư vấn pháp luật, sinh hoạt Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý, tham gia PBGDPL cho nhân dân nói chung và người nghèo, đối tượng chính sách nói riêng… Trên cơ sở khảo sát, đánh giá nhu cầu từng nhóm đối tượng của các cụm xã trên đất liền, cụm xã đảo trong khoảng thời gian từ 2008-2014, nhân dân ở tất cả 12/12 xã, thị trấn đều được luân phiên tuyên truyền pháp luật và trợ giúp pháp lý lưu động để giải quyết ngay tại chỗ những vướng mắc pháp luật của người dân. Bình quân mỗi năm có từ 5 đến 6 đợt trợ giúp pháp lý lưu động, mỗi chuyến trợ giúp thu hút đông đảo người dân tham gia khoảng gần 400 đến 500 lượt người thụ hưởng [32], [33], [34]. Tại mỗi buổi trợ giúp, cán bộ và cộng tác viên của Trung tâm tuyên truyền, phổ biến về Luật Trợ giúp pháp lý, văn bản pháp luật mới ban hành cho cán bộ, nhân dân; tiếp nhận, trợ giúp đơn yêu cầu trợ giúp của nhiều người dân; phát miễn phí hàng nghìn tờ gấp pháp luật cho các đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Chủ thể thực hiện PBGDPL thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý trên địa bàn huyện Vân Đồn chủ yếu là cán bộ và cộng tác viên Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh; cán bộ Chi nhánh Trợ giúp pháp lý đặt tại huyện; thành viên Hội đồng PHPBGDPL huyện đang tiến hành những công việc liên quan đến pháp luật thực hiện PBGDPL trong quá trình thực hiện hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ; cán bộ làm công tác tiếp dân tại bộ phận tiếp công dân của huyện, xã, thị trấn và thành viên các câu lạc bộ trợ giúp pháp lý. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Đối tượng được trợ giúp pháp lý là những con người cụ thể, phần lớn là những người nghèo có hoàn cảnh khó khăn, trình độ dân trí thấp, người dân ở vùng sâu, vùng xa, các xã đảo và đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ để thực hiện tốt Đề án “Tuyên truyền, PBGDPL cho người dân vùng sâu, vùng xa, miền biển và đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Vân Đồn” thời gian qua.
Nội dung thường được trợ giúp pháp lý tại huyện Vân Đồn là những chủ đề rất thiết thực, chủ yếu tập trung vào những quy định của pháp luật có liên quan trực tiếp đến vướng mắc pháp luật hay những vụ việc cụ thể của người yêu cầu trợ giúp pháp lý như các lĩnh vực pháp luật về đất đai, lao động, pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng, pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình, về phòng chống mua bán người, pháp luật về chính sách vay vốn ưu đãi cho gia đình thuộc diện cận nghèo…
Giáo dục pháp luật thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý giúp cho đối tượng được trợ giúp ở huyện Vân Đồn nâng cao trình độ hiểu biết để có ứng xử phù hợp với quy định của pháp luật; biết bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân, gia đình khi bị xâm phạm đồng thời giúp các cơ quan nhà nước, cơ quan tư pháp giải quyết vụ việc một cách chính xác, khách quan, công bằng và kịp thời.
- PBGDPL qua thi tìm hiểu pháp luật và sinh hoạt Câu lạc bộ pháp luật:
Thi tìm hiểu pháp luật và sinh hoạt Câu lạc bộ pháp luật là hình thức sinh hoạt văn hóa pháp lý có sức hấp dẫn, hiệu quả và sự lan tỏa tích cực trong cộng đồng dân cư nhưng chưa được quan tâm, chú trọng trên địa bàn huyện Vân Đồn thời gian qua. Từ năm 2008-2014, toàn huyện tổ chức và phát động được khoảng hơn 30 cuộc thi tìm hiểu pháp luật, chủ yếu là thi viết, thi vấn đáp, còn thi trên mạng và thi bằng hình thức sân khấu hóa được mong chờ và đem lại kết quả cao lại chưa được tích cực phát huy [32], [33], [34]. Có thể nói đây là nhược điểm của hình thức giáo dục pháp luật thông qua tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật ở huyện nhà. Những cuộc thi đem lại nhận thức sâu sắc, nâng cao ý thức pháp luật của người dân được tổ chức hàng năm tiêu biểu như hội thi Nông dân với kiến thức pháp luật, Thiếu niên tìm hiểu Luật giao thông đường bộ, Thanh niên với Luật giao thông đường bộ, hội thi Luật Phòng, chống bạo lực trong gia đình; Luật Giao thông đường bộ với hình thức Rung chuông vàng; Phụ nữ với 04 chuẩn mực đạo đức của phụ nữ… gần đây nhất là tiến hành triển khai thực hiện và trao giải thưởng 02 cuộc thi viết “Tìm hiểu Luật hòa giải cơ sở” thu hút 462 hòa giải viên (đạt 100%) dự thi và “Tìm hiểu Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam”, ban tổ chức đã tiếp nhận được 3097 bài dự thi của cán bộ, nhân dân thuộc 34 cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn huyện tham gia đồng thời ban tổ chức đã chọn lọc ra 100 bài viết có chất lượng để chấm vòng chung khảo và gửi về Ban tổ chức cuộc thi cấp tỉnh. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Đối với loại hình sinh hoạt Câu lạc bộ pháp luật, thực tiễn cho thấy những năm qua số lượng các Câu lạc bộ trên địa bàn được thành lập chưa nhiều nhưng đang tiếp tục được kiện toàn và củng cố lại tổ chức, hoạt động như: Câu lạc bộ Tuổi trẻ phòng chống tội phạm; Câu lạc bộ Nông dân với pháp luật; Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý; Hội phụ nữ huyện thành lập câu lạc bộ dạy con tốt theo đề án “Giáo dục 5 triệu bà mẹ nuôi dạy con tốt”; Câu lạc bộ không có hội viên, chồng, con nghiện ma túy; Tổ phụ nữ thực hiện đề án “Tuyên truyền giáo dục phẩm chất phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”… Các Câu lạc bộ duy trì hoạt động định kỳ 01 lần/tháng và hoạt động thông qua các buổi sinh hoạt tập thể với phương thức sinh hoạt khá phong phú, linh hoạt phù hợp với mục đích, đối tượng như tổ chức các buổi nói chuyện, tọa đàm chuyên đề về nội dung pháp luật cụ thể; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, giải đáp pháp luật, thi sáng tác và biểu diễn các tiết mục văn hóa, văn nghệ có nội dung pháp luật; cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật như sách, báo, tờ rơi pháp luật; tổ chức các buổi giao lưu pháp luật giữa các loại hình Câu lạc bộ, các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể tại địa phương [34]. Các hội viên khi tham gia sinh hoạt Câu lạc bộ pháp luật ở huyện nhà không chỉ tiếp nhận kiến thức pháp luật một chiều mà còn có cơ hội trao đổi, thảo luận, vận dụng chính những quy định pháp luật đã được tìm hiểu để giải quyết các vướng mắc thực tế xảy ra tại địa phương mình.
Từ sự lan tỏa tích cực của mô hình thi tìm hiểu pháp luật và sinh hoạt các Câu lạc bộ pháp luật trong cộng đồng dân cư thời gian qua đã nâng cao ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật, tích cực đấu tranh bảo vệ pháp luật của các hội viên nói riêng và toàn thể nhân dân địa bàn huyện Vân Đồn nói chung. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
- PBGDPL thông qua hoạt động xây dựng, quản lý, khai thác Tủ sách pháp luật:
Tủ sách pháp luật là nơi lưu giữ, khai thác và sử dụng sách, báo, tài liệu pháp luật nhằm giúp cán bộ, công chức và nhân dân chủ động trong việc tìm hiểu, nghiên cứu và sử dụng những kiến thức pháp luật trong hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ, phục vụ sản xuất kinh doanh và giải quyết các nhu cầu tìm hiểu pháp luật trong đời sống hàng ngày. Do đó, đây là một kênh thông tin quan trọng phổ biến kiến thức pháp luật đến với người dân trong công tác PBGDPL. Sau khi có Quyết định số 06/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ có hiệu lực từ ngày 02/4/2010 về việc xây dựng, quản lý, khai thác Tủ sách pháp luật, để triển khai thực hiện có hiệu quả tinh thần của Quyết định, ngày 31/5/2011 UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Chỉ thị số 10/2011/CT-UBND về việc tăng cường công tác xây dựng, quản lý và khai thác Tủ sách pháp luật trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở đó, UBND huyện Vân Đồn đã kịp thời chỉ đạo triển khai xây dựng tủ sách pháp luật tại tất cả các xã, thị trấn trên địa bàn huyện, đồng thời tiến hành tuyên truyền tầm quan trọng của việc xây dựng Tủ sách pháp luật thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như Đài phát thanh truyền hình huyện, hệ thống loa truyền thanh của các xã, thị trấn, cổng thông tin điện tử của huyện, tờ rơi, tờ gấp pháp luật… trong việc nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân.
Hiện tại 13 phòng ban chuyên môn của huyện và 12/12 xã, thị trấn đã xây dựng được Tủ sách pháp luật (đạt 100%) để phục vụ công tác chuyên môn cũng như nhu cầu tìm hiểu, học tập pháp luật của cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn huyện. Các Tủ sách được bố trí ở những vị trí thuận tiện phục vụ nhu cầu của người đọc một cách tốt nhất như phòng tiếp dân, bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của UBND các xã, thị trấn, phòng nghiệp vụ, bưu điện xã, nhà văn hóa các khu, thôn, bản… Hàng năm (2008-2014) số lượng người mượn đọc sách, báo, tài liệu pháp luật liên quan đến nghiệp vụ và nhu cầu tìm hiểu ước tính khoảng 500 lượt người/ năm. Thời gian phục vụ theo giờ hành chính làm việc của cán bộ, công chức; hình thức khai thác tủ sách pháp luật chủ yếu là mượn về nhà và ngồi đọc tại chỗ [34]. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Các Tủ sách pháp luật trên địa bàn huyện đều có bốn bộ phận sách theo quy định của Quyết định số 06/2010/QĐ-TTg và số lượng đầu sách khá phong phú, trung bình mỗi Tủ sách pháp luật được xây dựng tại các xã, thị trấn với số lượng gần 270 tài liệu/ 1 Tủ sách pháp luật (gồm các văn bản quy phạm pháp luật liên quan trực tiếp đến nhân dân và hoạt động của cơ quan, đơn vị, chính quyền địa phương và tài liệu pháp luật phổ thông như sách hỏi đáp, bình luận, giải thích pháp luật về quyền và nghĩa vụ công dân, tờ gấp, đề cương… ) chưa kể Công báo, báo, bản tin pháp luật của trung ương và địa phương; sách, tài liệu pháp lý phục vụ cho công tác quản lý, hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ, giảng dạy và học tập của cơ quan, đơn vị.Tổng số đầu sách ước tính khoảng 7.000 đầu sách. Ngoài ra Phòng Tư pháp huyện còn nhận nguồn sách, tờ rơi pháp luật từ Sở Tư pháp, Phòng PBGDPL tỉnh, Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh… để cấp phát cho các xã, thị trấn, tổ hòa giải, nhân dân hàng nghìn tờ gấp mỗi loại.
Cán bộ phụ trách Tủ sách pháp luật ở các xã, thị trấn là cán bộ Tư pháp quản lý; các phòng, ban chuyên môn thuộc huyện chủ yếu là cán bộ kiêm nhiệm. Họ được cử đi bồi dưỡng kiến thức pháp luật do huyện và xã tổ chức thông qua các buổi tập huấn, lồng ghép qua các buổi họp, giao ban… về hướng dẫn nghiệp vụ xây dựng, quản lý và khai thác Tủ sách pháp luật; lập dự toán kinh phí xây dựng, kinh phí bổ sung tài liệu sách, báo pháp luật hàng năm của tủ sách. Có trách nhiệm bảo quản sách, báo, tài liệu pháp luật theo quy định đối với tài sản công; cho mượn, hướng dẫn sử dụng và theo dõi việc mượn, trả, luân chuyển sách, báo, tài liệu pháp luật. Hàng năm tiến hành kiểm kê và báo cáo về tình hình quản lý, khai thác Tủ sách pháp luật. Công tác quản lý Tủ sách pháp luật được thực hiện một cách nghiêm túc đảm bảo các đầu sách không bị mất mát, hư hỏng. Việc luân chuyển sách, báo, tài liệu pháp luật giữa các Tủ sách được thực hiện theo định kỳ, luân chuyển giữa các địa phương, các phòng ban thông qua hình thức mượn đọc; các đầu sách được bổ sung, chọn lọc những loại sách mới có hiệu lực, loại bỏ sách hết hiệu lực ra khỏi tủ sách.
Hàng năm các xã, thị trấn bổ sung kinh phí duy trì Tủ sách pháp luật theo Quyết định số 06/2010/QĐ-TTg là 02 triệu đồng/năm và nguồn kinh phí được dự toán trong ngân sách mỗi năm của cơ quan, đơn vị [33]. Không có nguồn kinh phí hỗ trợ đóng góp từ bên ngoài của các tổ chức, cá nhân nên việc bổ sung các đầu sách, báo, tài liệu mới còn hạn chế gây khó khăn cho công tác củng cố, thay thế tủ sách.
- PBGDPL thông qua hoạt động hòa giải ở cơ sở: Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái trong cộng đồng dân cư là một trong những nét đẹp của nền văn hoá Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc gắn liền với hoạt động hòa giải ở cơ sở. Do vậy, ngay sau khi Pháp lệnh số 09/1998/PL-UBTVQH10 của Quốc hội được ban hành ngày 25/12/1998 về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở, công tác hòa giải cơ sở trên địa bàn huyện Vân Đồn đã được các cấp ủy Đảng, chính quyền, mặt trận và các đoàn thể quan tâm. UBND huyện Vân Đồn đã triển khai, chỉ đạo Phòng Tư pháp huyện hướng dẫn UBND các xã, thị trấn tổ chức, sắp xếp lại các tổ hòa giải ở các cụm dân cư phù hợp với thực tế từng địa bàn bởi hoạt động hòa giải ở cơ sở là một trong những hình thức tuyên truyền PBGDPL đơn giản, thiết thực và hiệu quả. Thông qua hoạt động hòa giải, hòa giải viên tiến hành lồng ghép, cung cấp các nội dung pháp luật có liên quan đến việc hòa giải để PBGDPL cho nhân dân giúp giải quyết những bất đồng, mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ không đáng có dựa trên nền tảng tình cảm giữa các thành viên trong gia đình, giữa các hộ gia đình, giữa các cá nhân với nhau trong cộng đồng dân cư. Xuất phát từ tầm quan trọng đó, đến nay đội ngũ hòa giải viên trên địa bàn huyện Vân Đồn từng bước được củng cố, kiện toàn cả về số lượng và chất lượng. Mạng lưới hòa giải viên rộng khắp tại 12/12 xã, thị trấn với 81 tổ hòa giải và 462 hòa giải viên có tâm huyết, uy tín khắp cộng đồng dân cư duy trì hoạt động đã giải quyết kịp thời những mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân góp phần giữ gìn an ninh, trật tự xã hội tại địa phương [32].
Kết quả thực hiện thời gian qua cho thấy, nội dung chủ yếu được tuyên truyền, giáo dục pháp luật thông qua hoạt động hòa giải cơ sở ở huyện Vân Đồn chủ yếu là các quy định liên quan trực tiếp đến đời sống của người dân như pháp luật về dân sự, hình sự, đất đai, hôn nhân và gia đình, phòng và chống bạo lực trong gia đình… Trung bình mỗi năm các tổ hòa giải trên địa bàn huyện tiếp nhận dao động từ 80 đến 125 vụ việc yêu cầu hòa giải. Tổng số vụ việc tiến hành thông qua hoạt động hòa giải ở cơ sở từ năm 2008-2014 là 704 vụ việc, trong đó số lượng vụ việc hòa giải thành là 506, số lượng vụ việc hòa giải không thành là 92, số lượng vụ việc hướng dẫn chuyển cơ quan chức năng giải quyết là 46, còn lại là số lượng vụ việc đang hòa giải. [32], [33], [34]. Từ những con số trên nhận thấy, số lượng vụ việc hòa giải thành chiếm phần lớn tổng số vụ việc được giải quyết thông qua hoạt động hòa giải ở cơ sở là 71,88% đã khẳng định ý nghĩa to lớn của công tác hòa giải trong việc phát hiện, nâng cao kết quả giải quyết những việc vi phạm pháp luật, tranh chấp nhỏ trong nhân dân ở cơ sở, góp phần phòng ngừa và hạn chế các vi phạm pháp luật, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, giảm bớt các vụ, việc phải xét xử tại Toà án.
Hàng năm, công tác bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ hòa giải ở cơ sở cho các tổ hòa giải và hòa giải viên cũng được quan tâm thích đáng, tạo điều kiện thuận lợi nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên. Phòng Tư pháp huyện đã tham mưu cho Hội đồng PHPBGDPL huyện xây dựng kế hoạch và tổ chức Hội nghị trực tuyến triển khai Luật hòa giải ở cơ sở, Nghị định số 15/2014/NĐ-CP ngày 27/02/2014 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật hòa giải ở cơ sở và mở các lớp tập huấn nghiệp vụ cho các cán bộ hòa giải trên địa bàn. Trên cơ sở đó, UBND các xã, thị trấn cũng tiến hành triển khai rộng rãi các quy định pháp luật liên quan đến công tác hòa giải đến các tổ hòa giải, ban công tác mặt trận, trưởng thôn, khu và nhân dân huyện đảo Vân Đồn với sự tham gia của hàng nghìn người. Bên cạnh đó, còn tổ chức cuộc thi “Hòa giải viên giỏi” cấp huyện năm 2014 với sự tham gia của 81 đội gồm 235 hòa giải viên (100%) là các hòa giải viên đến các xã, thị trấn trên địa bàn tham gia cuộc thi viết tìm hiểu luật hòa giải cơ sở và tiến hành trao giấy chứng nhận, khen thưởng cho những cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc [34]. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Ngày nay, do sự khác biệt về lợi ích kinh tế, quan niệm, nhận thức, lối sống, tính cách… nên việc nảy sinh mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư là điều không thể tránh khỏi. Hòa giải viên bằng uy tín, kinh nghiệm sống, sự hiểu biết pháp luật cũng như sự gần gũi sẽ khéo léo trong việc tiến hành hòa giải, thuyết phục đồng thời giải thích, giáo dục pháp luật cho các bên tranh chấp và những người liên quan qua đó hướng dẫn các bên tự giải quyết vụ việc. Do vậy, hòa giải ở cơ sở là một trong những hình thức PBGDPL tuy đơn giản nhưng mang lại hiệu quả thiết thực cần phát huy trong thời gian tới trên địa bàn huyện Vân Đồn.
PBGDPL thông qua các hình thức khác: thực hiện các chương trình, đề án PBGDPL; biên soạn và phát hành tài liệu giáo dục pháp luật; hoạt động giải quyết khiếu nại tố cáo của các cơ quan chức năng…
Tăng cường công tác thực hiện các chương trình, đề án PBGDPL góp phần không nhỏ trong việc nâng cao tri thức pháp luật cho mỗi người dân huyện đảo điển hình như phong trào toàn dân tích cực tham gia phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; chương trình hành động phòng, chống HIV/AIDS và tệ nạn ma túy, mại dâm; phòng chống mua bán người; đẩy mạnh phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc trong tình hình mới, Ban thường trực Ủy ban Mặt trận tổ quốc đã phối hợp với Công an huyện tổ chức hội nghị tập huấn cho các đại biểu tham dự gồm các thành phần là Trưởng ban công tác mặt trận, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng, Ban Thanh tra nhân dân 81 thôn, khu dân cư;… UBND huyện Vân Đồn giao cho Phòng Tư pháp phối hợp cùng với Phòng tuyên truyền PBGDPL của Sở Tư pháp, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh huyện, trường trung học phổ thông Hải Đảo tiến hành tuyên truyền pháp luật cho cán bộ đoàn cơ sở và toàn thể học sinh trường trung học phổ thông Hải Đảo nhằm thực hiện tốt đề án PBGDPL nâng cao ý thức pháp luật cho thanh thiếu niên trên địa bàn; thanh niên, học sinh nói không với ma túy, tránh xa các tệ nạn xã hội… Bên cạnh đó còn xây dựng và duy trì hoạt động các mô hình cụ thể phù hợp với tình hình ở từng địa phương như “Tổ liên gia đoàn kết tự quản” ở khu 4 thị trấn Cái Rồng, “Khu dân cư chấp hành pháp luật” thôn Đài Mỏ xã Vạn Yên, mô hình “Thôn dân cư chấp hành pháp luật” ở xã Ngọc Vừng; “Làng chải tự quản” ở xã Minh Châu; mô hình điểm “Điển hình tiên tiến vùng có đồng bào dân tộc thiểu số” ở xã Bình Dân…Các mô hình của Hội phụ nữ, Hội nông dân như “Chi hội phụ nữ không có chồng con tham gia tệ nạn xã hội” ở xã Hạ Long, “Nông dân tự quản an ninh trật tự” xã Đông Xá…
Ngoài ra hoạt động biên soạn và phát hành tài liệu phục vụ công tác PBGDPL cũng được cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương chỉ đạo thực hiện thường xuyên, liên tục trong những năm qua cũng góp phần không nhỏ vào thành công của hoạt động PBGDPL ở huyện. Ngoài các tài liệu do Sở Tư pháp tỉnh cấp phát, còn có tài liệu được biên soạn từ cấp huyện đến cơ sở chủ yếu do Hội đồng PHPBGDPL huyện, xã, thị trấn thực hiện mà trực tiếp là cán bộ Phòng Tư pháp huyện, cán bộ Tư pháp – Hộ tịch các xã, thị trấn. Tài liệu được xây dựng đơn giản, ngôn ngữ phổ thông, gần gũi với quần chúng, dễ đọc, dễ hiểu, phù hợp với nhu cầu tìm hiểu pháp luật của người dân huyện nhà như các quy định gắn bó thiết thực với đời sống người dân, kiến thức nghiệp vụ dành cho cán bộ hòa giải ở cơ sở, kiến thức pháp luật cho cán bộ cấp xã… Trong thời gian 2008-2014, Hội đồng PHPBGDPL huyện đã biên soạn và phát hành được hơn 15.000 bộ tài liệu pháp luật bao gồm sách pháp luật phổ thông (sách hỏi đáp pháp luật, sách hướng dẫn tìm hiểu pháp luật, sách pháp luật bỏ túi), đề cương tuyên truyền pháp luật, tờ gấp tuyên truyền pháp luật…cấp phát cho các đối tượng là cán bộ lãnh đạo, cán bộ làm công tác PBGDPL cấp huyện và 12/12 xã, thị trấn. [32], [33], [34]. Ngoài ra mỗi xã, thị trấn cũng tiến hành tốt công tác biên soạn và phát hành tài liệu PBGDPL với hàng nghìn bản mỗi năm, đối tượng được cấp phát là Trưởng các ban, ngành, đoàn thể cấp xã; Trưởng các thôn, bản, tiểu khu; Tổ trưởng các tổ hòa giải… Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Hình thức PBGDPL qua mô hình “Ngày pháp luật” trên địa bàn huyện đã trở thành nét mới trong ý thức sinh hoạt văn hóa pháp lý của đời sống người dân và cộng đồng huyện đảo.
Bên cạnh những thành tựu đạt được từ những hình thức chủ yếu trên, công tác PBGDPL còn đạt được những hiệu quả nhất định nhờ thông qua các hoạt động giáo dục pháp luật khác như giải quyết khiếu nại tố cáo của các cơ quan chức năng, hoạt động tố tụng của các cơ quan bảo vệ pháp luật…
2.2.5. Đội ngũ làm công tác PBGDPL
Đội ngũ làm công tác PBGDPL là những người trực tiếp chuyển “pháp luật trên giấy tờ” thành “pháp luật trong hành động” vì vậy đòi hỏi họ phải được trang bị kiến thức hiểu biết pháp luật và ý thức pháp luật ở trình độ cao, tinh thông nghiệp vụ để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình.
Với tinh thần huy động toàn bộ hệ thống chính trị tham gia vào công tác PBGDPL, đến nay đội ngũ những người làm công tác PBGDPL không ngừng được xây dựng, củng cố cả về số lượng và chất lượng.
Được sự quan tâm chỉ đạo của Lãnh đạo Sở Tư pháp Quảng Ninh, Thường trực Huyện ủy, HĐND huyện, UBND huyện Vân Đồn đã nhiều lần tiến hành kiện toàn, đổi mới, đến nay theo Quyết định mới nhất của UBND huyện Vân Đồn về việc kiện toàn Hội đồng PHPBGDPL, Hội đồng gồm có 23 thành viên (Hội đồng có Chủ tịch Hội đồng, Phó Chủ tịch Hội đồng, các thành viên Hội đồng, cơ quan thường trực của Hội đồng là Phòng Tư pháp huyện Vân Đồn, chuyên viên giúp việc là chuyên viên thuộc phòng Tư pháp do Chủ tịch Hội đồng quyết định), gồm: đại diện lãnh đạo UBND huyện; đại diện lãnh đạo các ngành: Tư pháp; Giáo dục và Đào tạo, Văn hóa – Thông tin; Nội Vụ; Lao động, Thương binh và Xã hội; Kinh tế – Hạ tầng; Nông nghiệp và phát triển nông thôn; Tài nguyên và Môi trường; Y tế; Tài chính – Kế hoạch; Dân tộc; Đài phát thanh truyền hình; Ban chỉ huy Quân sự huyện; Công an huyện và đại diện lãnh đạo các ban, ngành, MTTQ và các đoàn thể. Hội đồng PHPBGDPL huyện đã tích cực đôn đốc, chỉ đạo việc kiện toàn Hội đồng PHPBGDPL cơ sở, đến nay 12/12 (100%) xã, thị trấn đã kiện toàn xong Hội đồng PHPBGDPL của đơn vị mình [34]. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật từ huyện đến cơ sở từng bước được kiện toàn góp phần nâng cao hoạt động giáo dục pháp luật trên địa bàn huyện. Các phòng, ban, cơ quan, UBND các xã, thị trấn, Ủy ban Mặt trận tổ quốc và các tổ chức thành viên của Mặt trận kiện toàn tổ chức, bố trí cán bộ, công chức, viên chức, báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật làm công tác PBGDPL phù hợp với nhu cầu PBGDPL trong lĩnh vực, địa bàn quản lý cụ thể: UBND các xã, thị trấn bố trí cán bộ Tư pháp – Hộ tịch cấp xã theo dõi công tác PBGDPL, tham mưu UBND xã xây dựng kế hoạch, chương trình về PBGDPL cho nhân dân tại địa phương mình quản lý; Phòng Giáo dục – đào tạo cử cán bộ theo dõi công tác PBGDPL và chỉ đạo mỗi đơn vị trường học cử 01 cán bộ hoặc giáo viên theo dõi công tác PBGDPL, thành lập Ban chỉ đạo công tác PBGDPL, xây dựng lực lượng cộng tác viên tuyên truyền, giáo dục pháp luật tại các trường học (gồm các tổ trưởng tổ chuyên môn, Bí thư chi đoàn, Tổng phụ trách đội…).
Tổ chức rà soát, đánh giá về chất lượng đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật; công nhận và cấp thẻ báo cáo viên pháp luật theo quy định của Thông tư số 21/2013/TT-BTP ngày 18/12/2013 của Bộ Tư pháp có hiệu lực thi hành từ ngày 01/02/2014. Trong đó:
Tổng số báo cáo viên pháp luật trên địa bàn huyện là 24 báo cáo viên, trong đó có 08 báo cáo viên có trình độ chuyên môn Luật. Các báo cáo viên có trình độ đại học khác đều được bồi dưỡng nghiệp vụ, kiến thức về pháp luật.
Tổng số tuyên truyền viên pháp luật cơ sở là 89 người, trong đó có 20 tuyên truyền viên có trình độ chuyên môn Luật. UBND huyện đã chỉ đạo đôn đốc các xã, thị trấn kiện toàn tuyên truyền viên pháp luật cấp xã với 02 đồng chí Chủ tịch UBND xã, thị trấn kiêm tuyên truyền viên pháp luật; 10 đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã, thị trấn; 18 đồng chí cán bộ Tư pháp – Hộ tịch; 10 đồng chí Trưởng Công an xã, thị trấn và các thành viên còn lại thuộc các ban ngành, đoàn thể. Các tuyên truyền viên đều được bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ về pháp luật [33], [34].
Hiện nay, ngoài đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, việc tuyên truyền PBGDPL không thể không kể đến đội ngũ cán bộ Tư pháp – Hộ tịch có 21 đồng chí (trong đó trình độ đại học 09 đồng chí, số đồng chí có thời gian làm công tác tư pháp từ 5 năm trở lên chiếm đa số), 462 tổ viên tổ hòa giải của 81 tổ hòa giải đến từ các thôn, tổ, tiểu khu của các xã, thị trấn và các giáo viên dạy môn giáo dục công dân, giáo viên dạy môn pháp luật trong các nhà trường, các chức danh tư pháp như luật sư, công chứng viên, thẩm phán, thư ký tòa án, điều tra viên, kiểm sát viên, cán bộ của các cơ quan thi hành án thực hiện lồng ghép giáo dục pháp luật với việc thực thi nhiệm vụ.
Đội ngũ làm công tác PBGDPL ngày càng hoạt động có hiệu quả đã cung cấp cho cán bộ, Đảng viên và nhân dân những thông tin có định hướng về thời sự trong nước, quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước góp phần vào xây dựng ý thức tuân thủ pháp luật của nhân dân huyện nhà.
2.3. Những hạn chế, bất cập còn tồn tại của công tác PBGDPL trên địa bàn huyện Vân Đồn Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Huyện uỷ, UBND huyện, công tác tuyên truyền PBGDPL từ huyện đến cơ sở đã có nhiều đổi mới, chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động, góp phần không nhỏ vào thành tích chung của ngành tư pháp tỉnh Quảng Ninh. Bên cạnh những kết quả to lớn đáng ghi nhận trong những năm 2008-2014, công tác giáo dục pháp luật trên địa bàn huyện Vân Đồn còn tồn tại nhiều hạn chế nhất định.
2.3.1. Về cơ sở pháp lý của công tác PBGDPL
PBGDPL là một mắt xích quan trọng trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của dân, do dân và vì dân, là cầu nối để chuyển tải và đưa pháp luật vào cuộc sống. Ngày 20/6/2012 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật đã được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2013 đã tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất cho công tác PBGDPL; Nghị định số 28/2013/NĐ-CP ngày 04/4/2013 hướng dẫn chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phổ biến giáo dục pháp luật được ban hành. Tuy nhiên sau hơn 1 năm Luật Phổ biến giáo dục pháp luật được ban hành đến ngày 27/01/2014 Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính mới ban hành Thông tư số 14/2014/TTLT-BTC-BTP Quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước bảo đảm cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở.
Tình trạng để thi hành được luật phải chờ nghị định, nghị định chờ thông tư hướng dẫn đó là chưa kể đến thời gian để triển khai thông tư đến cấp huyện đã làm cho các cơ quan quản lý và cán bộ ý thức chờ đợi, thiếu chủ động đã làm cho công tác PBGDPL trên địa bàn huyện Vân Đồn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về mặt kinh phí, chưa thu hút kịp thời được sự quan tâm của toàn xã hội theo hướng xã hội hóa cũng như chưa tranh thủ được các nguồn hỗ trợ, tài trợ của các tổ chức và cá nhân đối với công tác PBGDPL.Vì vậy, phải thấy hết vai trò của việc nhanh chóng kiện toàn các thủ tục pháp lý trên tất cả các lĩnh vực, trong đó có công tác PBGDPL. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Hiện nay, ở huyện Vân Đồn kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện làm việc dành cho công tác PBGDPL hầu như chưa tương xứng với chức năng, nhiệm vụ theo quy định; nhất là ở các xã vùng núi, vùng sâu, vùng xa, những địa bàn kinh tế – xã hội khó khăn như các xã Đoàn Kết, Đài Xuyên, Bình Dân, Đông Xá nhất là xã Đài Xuyên.
2.3.2. Nội dung, hình thức, phương pháp PBGDPL
Nội dung PBGDPL trên địa bàn huyện còn đơn điệu, chất lượng chưa cao, chưa gắn giáo dục chính trị, tư tưởng với giáo dục pháp luật. Nội dung giáo dục pháp luật mới chỉ thực hiện tương đối có chất lượng ở cấp huyện, còn đối với các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số công tác PBGDPL chưa phát huy được hết hiệu quả như mong đợi. Hầu hết nội dung pháp luật mới chỉ được tuyên truyền, phổ biến đến đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, trưởng thôn, bản mà chưa thực sự đến được với mọi người dân.
Nội dung PBGDPL còn dàn trải, nặng về lý thuyết, thiếu tính thực tiễn, chưa hấp dẫn người được giáo dục. Các văn bản mới chủ yếu được quán triệt, triển khai lúc vừa ban hành mà không được tiếp tục tuyên truyền, phổ biến thường xuyên sau đó; chưa thực sự quan tâm đến hoạt động kiểm tra, đánh giá việc nắm bắt các nội dung pháp luật và những thay đổi về ý thức của đối tượng sau khi được giáo dục dẫn đến chất lượng công tác PBGDPL còn nhiều hạn chế. Hoạt động giáo dục pháp luật mới chủ yếu nhằm phổ biến các quy định pháp luật nhiều hơn là giáo dục, trang bị cho đối tượng kiến thức pháp luật mà chưa coi trọng đúng mức giáo dục tình cảm, lòng tin và ý thức chấp hành pháp luật.
Công tác quản lý, đăng ký nội dung học tập pháp luật ở một số cơ quan, ban ngành chưa khoa học nên còn bỏ sót nội dung; nội dung PBGDPL tại các ngành chưa phong phú, chỉ chú trọng các văn bản mang tính nghiệp vụ của ngành thông qua hoạt động chuyên môn mà không xem PBGDPL là nhiệm vụ thường xuyên của cơ quan, đơn vị.
Hình thức PBGDPL trên địa bàn huyện nhà thời gian qua tuy có nhiều tìm tòi, đổi mới song vẫn chưa theo kịp tình hình thực tiễn, một số nơi còn nặng về phong trào, chưa chú trọng tới hiệu quả, ưu thế của mỗi hình thức chưa được tận dụng khai thác triệt để. Có những hình thức PBGDPL thu hút sự hưởng ứng và tham gia đông đảo của người dân nhưng chưa được triển khai nhiều trên thực tế, quá trình tổ chức triển khai chưa đồng bộ, thường xuyên và rộng khắp đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Các hình thức giáo dục pháp luật hiện đại chưa được sử dụng triệt để trong việc chuyển tải thông tin đặc biệt là việc ứng dụng một cách có hiệu quả công nghệ thông tin vào hoạt động PBGDPL.
Hình thức PBGDPL được áp dụng chủ yếu là thông qua việc tổ chức các Hội nghị, hội thảo của các ngành cấp huyện, UBND huyện và các xã, thị trấn còn mạng biện pháp hành chính nên không thu hút được sự tham gia tích cực của các đối tượng cần giáo dục pháp luật nhất là người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bảo dân tộc thiểu số.
Việc thực hiện triển khai lồng ghép PBGDPL thông qua các hoạt động tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý… còn trùng lặp về một số nội dung hoạt động, địa bàn, đối tượng dễ dẫn đến tình trạng lãng phí về tài chính và các nguồn lực.
2.3.3. Chủ thể, đối tượng PBGDPL Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Mặc dù Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban bí thư Trung ương Đảng đã xác định rõ công tác PBGDPL là bộ phận quan trọng của công tác giáo dục chính trị tư tưởng, là trách nhiệm của các ngành, các cấp nhưng đến nay nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền và của xã hội trên địa bàn huyện Vân Đồn chưa thật sự đầy đủ và có sự đầu tư tương xứng với tầm quan trọng của công tác PBGDPL trong đó có chủ thể thực hiện hoạt động giáo dục pháp luật.
Hoạt động của Hội đồng PHPBGDPL các cấp chưa thực sự tạo được bước đột phá, tạo cơ chế hữu hiệu để các cấp, các ngành có chương trình hoạt động cụ thể biến nhận thức thành hoạt động thiết thực nâng cao hiệu quả công tác giáo dục pháp luật. Các thành viên của Hội đồng làm công tác kiêm nhiệm, bận rộn với công việc chuyên môn tại cơ quan đang công tác, khó có thời gian dành cho việc triển khai thực hiện nhiệm vụ thành viên từ đó hạn chế sức mạnh tập thể trong chỉ đạo, hướng dẫn, chưa tạo nên sự thống nhất triển khai thực hiện các nhiệm vụ chung của Hội đồng. Với nhiệm vụ được giao là cơ quan Thường trực của Hội đồng PHPBGDPL, Phòng Tư pháp huyện và Ban Tư pháp các xã, thị trấn có chức năng tham mưu cho UBND cùng cấp thực hiện quản lý nhà nước về công tác PBGDPL và tham mưu cho Hội đồng phối hợp xây dựng, tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn, triển khai thực hiện các chương trình, kế hoạch, đề án, nhưng thực tế hiện nay bộ phận giúp việc trực tiếp cho cơ quan Thường trực Hội đồng ở huyện cũng như xã, thị trấn chưa theo sát được yêu cầu, đòi hỏi của nhiệm vụ được giao. Trong hoạt động còn thiếu sự gắn kết chặt chẽ giữa các Ban và giữa các thành viên của Hội đồng. Phòng Tư pháp chỉ bố trí một cán bộ lãnh đạo chuyên trách công tác PBGDPL, ở cấp xã cán bộ Tư pháp – hộ tịch chỉ có một đến hai người làm công tác kiêm nhiệm do vậy thiếu tính tích cực, chủ động trong triển khai các hoạt động nên chất lượng công tác PBGDPL ở cấp xã còn thấp. Mặt khác, chủ thể tiến hành hoạt động PBGDPL còn thiếu những nhận xét, đánh giá khách quan kết quả sau tập huấn về nhận thức, về lĩnh hội kiến thức pháp luật và những tác động tích cực khác cũng đã phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả PBGDPL.
Nguồn nhân lực hiện có phục vụ công tác PBGDPL còn nhiều hạn chế, tuy đông về số lượng nhưng chất lượng chưa đồng đều, thiếu tính chuyên nghiệp, không có thời gian đầu tư một cách hợp lý cho công tác PBGDPL. Đa số những người làm công tác PBGDPL tuy được đào tạo chuyên môn về pháp luật hoặc một chuyên ngành khác nhưng chưa được đào tạo bài bản về nghiệp vụ, kỹ năng và tổ chức thực hiện hoạt động PBGDPL. Đội ngũ cán bộ chuyên trách không nhiều, chủ yếu mang tính chất kiêm nhiệm, đội ngũ cán bộ bán chuyên trách (báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, hòa giải viên… ) một số người còn hạn chế về chuyên môn, trình độ, kỹ năng đặc biệt là tuyên truyền viên pháp luật và cán bộ hòa giải ở cơ sở… Bên cạnh đó, thiếu cơ chế đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch lâu dài nguồn nhân lực; cơ chế quản lý, sử dụng chưa rõ ràng nên có ảnh hưởng nhất định đến chất lượng tuyên truyền PBGDPL. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Việc triển khai thực hiện có hiệu quả công tác PBGDPL đòi hỏi phải có sự kết hợp của nhiều nhân tố, trong khi điều kiện nhân lực còn nhiều bất cập, đặc biệt là cơ sở vật chất, phương tiện làm việc như máy tính, đèn chiếu, tài liệu phục vụ cho hoạt động giáo dục pháp luật còn thiếu nên phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện.
Đối tượng PBGDPL huyện nhà cũng có những đặc trưng nhất định. Vân Đồn với địa hình phức tạp chia cắt thành nhiều xã đảo, dân số khá thưa, thành phần dân tộc khác nhau, sinh sống không tập trung, giao thông đi lại chưa thuận lợi, trình độ dân trí ở nhiều xã vùng sâu, vùng xa, địa bàn kinh tế – xã hội khó khăn như Đài Xuyên, Bình Dân, Bản Sen… còn thấp, đã ảnh hưởng đến khả năng nhận thức và tiếp thu tri thức pháp luật. Bên cạnh đó, chính sự không nhiệt tình, ít quan tâm đến pháp luật, thiếu tự giác, tập trung khi tham gia học tập pháp luật của một bộ phận người dân đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc nâng cao chất lượng PBGDPL trên địa bàn.
2.4. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế, khiếm khuyến và bài học kinh nghiệm về PBGDPL qua thực tiễn tại địa bàn huyện Vân Đồn
2.4.1. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế, bất cập trong công tác PBGDPL
Thứ nhất, do một số cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, cơ quan, đơn vị chưa nhận thức đầy đủ về ý nghĩa, vai trò của công tác PBGDPL nên chưa có sự quan tâm và đầu tư đúng mức đến công tác này. Công tác chỉ đạo của các ngành, các địa phương chưa tạo được cơ chế phối hợp đồng bộ để thực hiện có hiệu quả, có nơi còn xem nhẹ, coi đây là nhiệm vụ riêng của ngành Tư pháp nên chưa huy động được sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội cũng như chưa có những chỉ đạo sát sao, hiệu quả tương xứng với tầm quan trọng của công tác PBGDPL trên địa bàn huyện.
Thứ hai, việc xây dựng, ban hành các văn bản nhằm triển khai công tác tuyên truyền chưa kịp thời.
Hội đồng phối hợp PBGDPL hoạt động theo cơ chế phối hợp, song, phần lớn thành viên tham gia Hội đồng phối hợp PBGDPL các cấp giữ vị trí lãnh đạo ở các cơ quan, đơn vị, phải đảm trách nhiều nhiệm vụ, lại làm việc kiêm nhiệm nên không thể dành nhiều thời gian đầu tư cho công tác PBGDPL. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Hiện nay, rất nhiều luật được ban hành, sửa đổi, hệ thống các văn bản dưới luật như Nghị định, Thông tư cũng phải sửa đổi cho phù hợp với hệ thống pháp luật, hầu hết các lĩnh vực, các mặt của đời sống xã hội được điều chỉnh bởi luật. Tuy nhiên, khi triển khai tuyên truyền, từ việc “chọn luật”, ban hành các kế hoạch triển khai, xây dựng các tài liệu tuyên truyền như tờ rơi, sách hỏi đáp chưa kịp thời nên đã làm hạn chế việc phổ biến tới người dân, hay nói cách khác, đến khi văn bản tài liệu được chuyển đến thì đã hết tính thời sự, người dân đã tìm hiểu nội dung văn bản thông qua các phương tiện khác.
Thứ ba, việc huy động tối đa các nguồn lực phục vụ công tác PBGDPL chưa đạt được hiệu quả cao nhất.
Hoạt động của Hội đồng PHPBGDPL ở cấp huyện và cơ sở chưa được duy trì thường xuyên, đều đặn; việc tổ chức hội nghị để triển khai thực hiện các kế hoạch, chương trình, đề án hay tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình thực hiện hoạt động PBGDPL còn mang tính hình thức, sơ sài, thậm chí một số địa phương không thực hiện được. Việc đôn đốc, kiểm tra các thành viên của Hội đồng phối hợp huyện với các xã, thị trấn theo sự phân công đôi khi còn chưa được quan tâm đúng mức vì phải kiêm nhiệm nhiều việc.
Các báo cáo viên, tuyên truyền viên, hòa giải viên đa số là những người làm công tác kiêm nhiệm nên về khía cạnh nào đó chưa thật sự tâm huyết với công việc. Bên cạnh đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn cho đội ngũ những người làm công tác PBGDPL mới chưa được thực hiện thường xuyên, một số người chưa vững về kiến thức pháp luật, kỹ năng truyền đạt thiếu sức thuyết phục chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đặt ra đã ảnh hưởng tiêu cực đến công tác PBGDPL. Mặt khác, chính sách khuyến khích chưa được quan tâm, chế độ thù lao cho đội ngũ những người làm công tác PBGDPL còn thấp chưa tương xứng với công sức, thậm chí không có đối với các chủ thể giáo dục pháp luật là tuyên truyền viên, cán bộ hòa giải ở cơ sở nên chưa phát huy hết khả năng, sự nhiệt tình của họ khi tham gia thực hiện nhiệm vụ.
Kinh phí dành cho công tác PBGDPL còn ít so với khối lượng, nội dung công việc được giao; một số cơ quan, đơn vị chưa dành kinh phí thường xuyên chi cho hoạt động PBGDPL… Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Thứ tư, số lượng các văn bản có nội dung PBGDPL khá lớn, lại thường xuyên sửa đổi, bổ sung gây khó khăn cho công tác PBGDPL, làm cho người dân lúng túng khi tìm hiểu, học tập pháp luật cũng như việc phổ biến đến các đối tượng chưa đầy đủ, kịp thời. Nội dung tuyên truyền, giáo dục pháp luật chủ yếu mới chỉ dừng lại ở những văn bản luật, pháp lệnh; còn các văn bản hướng dẫn thi hành các cơ quan, cá nhân có trách nhiệm thường ít quan tâm cũng như kiểm tra, giám sát quá trình đó và xem xét hiệu quả của nó trên thực tế dẫn đến trình độ nhận thức pháp luật của một bộ phận cán bộ, công chức và người dân trên địa bàn huyện còn hạn chế.
Thứ năm, các hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật tuy đã được đổi mới với nhiều hình thức đa dạng, phong phú song nhìn chung hiệu quả chưa cao, chủ yếu vẫn dựa vào các hình thức tuyên truyền truyền thống, những hình thức này khi sử dụng cũng chưa phát huy được hết hiệu quả như mong muốn. Một số hình thức áp dụng đạt hiệu quả, thu hút đông đảo người dân tham gia, hưởng ứng như thi tìm hiểu pháp luật, thi bằng hình thức sân khấu hóa, lồng ghép nội dung giáo dục pháp luật vào các buổi giao lưu, sinh hoạt văn nghệ… chưa được quan tâm chú trọng. Chất lượng giảng dạy trong các nhà trường môn pháp luật, giáo dục công dân hiện nay cho thấy còn thấp, vẫn bị coi là môn phụ với số tiết dạy ít ỏi cùng với đội ngũ giáo viên kiêm nhiệm là chính.
Những nguyên nhân dẫn đến hạn chế, khiếm khuyết trong công tác PBGDPL ở huyện Vân Đồn cần phải có các biện pháp cụ thể để từng bước tháo gỡ khó khăn tạo điều kiện cho quá trình thực hiện lồng ghép các hoạt động PBGDPL thông suốt, tạo nên sự gắn kết chặt chẽ giữa các tổ chức chính quyền và đoàn thể cơ sở.
2.4.2. Bài học kinh nghiệm
Qua thực tiễn triển khai thực hiện công tác PBGDPL cũng như những thành tựu và hạn chế còn tồn tại cần khắc phục thời gian qua trên địa bàn huyện Vân Đồn, có thể đúc rút một số bài học kinh nghiệm sau:
Thứ nhất, thực tế cho thấy ở đâu có sự quan tâm chỉ đạo đúng mức của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương thì ở đó mọi công tác đều đạt kết quả tích cực trong đó có công tác PBGDPL. Nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của hoạt động giáo dục pháp luật từ đó có kế hoạch chỉ đạo thực hiện, phân công phụ trách đồng thời theo dõi sát sao, kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện PBGDPL nhằm rút ra bài học kinh nghiệm để từng bước đổi mới cả về nội dung, hình thức, phương pháp tuyên truyền. Qua đó định hướng hành vi ứng xử của các cá nhân, tổ chức theo khuôn khổ pháp luật và quy tắc đạo đức đồng thời góp phần giải quyết các mâu thuẫn, xung đột liên quan đến quyền, lợi ích, góp phần giảm thiểu các tranh chấp, giảm bớt tình trạng khiếu kiện tràn lan, kéo dài do người dân hiểu pháp luật không đúng hoặc không đầy đủ. Do vậy đòi hỏi phải có sự thống nhất trong công tác lãnh đạo của các tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể, nêu cao vai trò của cán bộ Đảng viên nhằm phát huy sức mạnh tập thể, tính sáng tạo và tiên phong của Đảng, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị tạo khí thế cho phong trào quần chúng, cán bộ nhân dân tìm hiểu và học tập pháp luật. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Thứ hai, hoạt động PBGDPL là hoạt động đòi hỏi phải có sự liên kết chặt chẽ với cơ chế phối hợp nhịp nhàng, phân công trách nhiệm cụ thể giữa các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể. Phát huy vai trò, trách nhiệm của các thành viên Hội đồng PHPBGDPL các cấp, với vai trò nòng cốt là ngành Tư pháp – cơ quan thường trực của Hội đồng phải chủ động phối hợp với các ngành là thành viên như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Mặt trận tổ quốc Việt Nam, Hội Cựu chiến binh, Đoàn thanh niên… dành thời gian đầu tư nghiêm túc, nghiên cứu để có những biện pháp tuyên truyền PBGDPL khả thi, vận dụng nội dung và hình thức giáo dục thích hợp góp phần nâng cao tri thức pháp luật của mỗi người dân.
Thứ ba, chú trọng khâu xây dựng và bồi dưỡng, đào tạo tập huấn kiến thức pháp luật nâng cao năng lực, trình độ nghiệp vụ của đội ngũ những người làm công tác PBGDPL từng bước nâng cao kỹ năng cho các chủ thể này. Bên cạnh đó đảm bảo chế độ thù lao, có chính sách hỗ trợ, khuyến khích, động viên và khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác PBGDPL, tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị để họ hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Thứ tư, bố trí kinh phí thỏa đáng đáp ứng yêu cầu, tương xứng với tầm quan trọng của công tác PBGDPL. Hàng năm xây dựng kế hoạch sử dụng kinh phí phù hợp giữa nhu cầu và khả năng đáp ứng sát với thực tiễn của địa phương, nghiêm túc triển khai thực hiện đảm bảo hiệu quả cao nhất của hoạt động này. Tích cực đẩy mạnh việc “xã hội hoá” công tác PBGDPL làm thay đổi tư duy nhận thức của cán bộ, công chức và các tầng lớp nhân dân để phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội.
Thứ năm, gắn kết chặt chẽ PBGDPL với hoạt động hướng dẫn áp dụng pháp luật, trợ giúp pháp lý, tư vấn pháp luật và hòa giải ở cơ sở để các cơ quan, ban ngành, đoàn thể, các tổ chức coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, lâu dài; gắn hoạt động PBGDPL với việc tuyên truyền thực hiện các đề án, dự án, phù hợp với nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Phải có sự phối hợp đa dạng nhiều hình thức PBGDPL khác nhau để tận dụng và khai thác triệt để thế mạnh của từng hình thức qua đó phát huy tổng thể sức mạnh của hoạt động giáo dục pháp luật.
Thứ sáu, công tác PBGDPL gắn liền với công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức lối sống, văn hóa truyền thống nên phải có quá trình giáo dục lâu dài, thường xuyên và phải kết hợp với hệ thống các biện pháp khác như xử lý vi phạm pháp luật, răn đe, cưỡng chế… thì mới có thể tiến dần tới hình thành ý thức pháp luật từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động PBGDPL.
Những bài học kinh nghiệm trên sẽ là kim chỉ nam cho công tác PBGDPL trên địa bàn huyện Vân Đồn nói riêng, Quảng Ninh nói chung từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác PBGDPL trong những năm tiếp theo.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
Những năm qua, cùng với quá trình đổi mới toàn diện đất nước, phát triển Quảng Ninh – hạt nhân của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ trong đó có huyện đảo Vân Đồn, thì PBGDPL là một trong những hoạt động trên địa bàn huyện đã được các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo. Nhiều chủ trương, chính sách về giáo dục pháp luật được ban hành và tổ chức triển khai thực hiện trong thực tế mang lại hiệu quả thiết thực góp phần nâng cao nhận thức pháp luật của người dân huyện nhà, không chỉ ý thức đầy đủ và toàn diện hơn về các quyền con người, quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân mà còn biết sử dụng pháp luật để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp, phòng ngừa, đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật… Tuy nhiên so với yêu cầu phát triển của thực tiễn và tiềm năng của huyện, hoạt động giáo dục pháp luật cho người dân địa bàn huyện nhà còn chưa tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra của công tác này. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, do vậy cần phải nhìn nhận, đánh giá một cách sâu sắc, khách quan những nguyên nhân sâu xa, phân tích những nguyên nhân “gốc rễ” một cách thấu đáo và toàn diện từ đó đề ra các giải pháp thích hợp giải quyết kịp thời, thỏa đáng vướng mắc, bất cập còn tồn tại trong thực tiễn thực hiện PBGDPL nhằm thúc ðẩy hoạt động PBGDPL đi vào nề nếp, từng bước ổn định, góp phần xây dựng bền vững ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật của cán bộ và nhân dân trên địa bàn toàn huyện. Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:
===>>> Luận văn: Giải pháp chất lượng Phổ biến giáo dục pháp luật
Dịch Vụ Viết Luận Văn Ngành Luật 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://vietluanvanluat.com/ – Hoặc Gmail: vietluanvanluat@gmail.com
Luận văn: Thực trạng công tác Phổ biến giáo dục pháp luật